തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം യക്ഷിണീസംഗമം സ്മൃതമ് തത്ര സ്നാനാദിദാനേന സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത്
അത് മുതൽ ആ തിര്ഥം യക്ഷിണീസംഗമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
വിശ്വാവസോഃ പ്രസന്നോ ഽഭൂദ് യത്ര ശംഭുഃ ശിവാന്വിതഃ ശൈവം തത് പരമം തീര്ഥം ദുര്ഗാതീര്ഥം ച വിശ്രുതമ്
അവിടെ ശംഭു ശിവയോടൊപ്പം വിശ്വാവസുവിനോട് പ്രസന്നനായി. അതുകൊണ്ട് ആ പരമശിവ തിര്ഥം ദുര്ഗാതീർഥം എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തമാണ്.
സര്വപാപൌഘഹരണം സര്വദുര്ഗതിനാശനമ് സര്വേഷാം തീര്ഥമുഖ്യാനാം തദ് ധി സാരം മഹാമുനേ തീര്ഥം മുനിവരൈഃ ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധിപ്രദം നൃണാമ്
അത് എല്ലാ പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടവും അകറ്റുന്നു, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. മഹാമുനിയേ, എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളിൽ അതാണ് സാരം; അതു് ഋഷിമാരാൽ പ്രശസ്തമായ തിര്ഥം, മനുഷ്യർക്കു് എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു.
ശുക്ലതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ് യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ സര്വകാമാന് അവാപ്നുയാത്
ശുക്ലതിര്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ തിര്ഥം മനുഷ്യർക്കു് എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു. അതിനെ ഓർക്കുന്നവർക്കു് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
ഭരദ്വാജ ഇതി ഖ്യാതോ മുനിഃ പരമധാര്മികഃ തസ്യ പൈഠീനസീ നാമ ഭാര്യാ സുകലഭൂഷണാ
ഭരദ്വാജൻ എന്ന പരമധാർമികനായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ പൈഠീനസി എന്ന പേരിൽ, ഉത്തമഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായിരുന്നു.
ഗൌതമീതീരമ് അധ്യാസ്തേ പതിവ്രതപരായണാ അഗ്നീഷോമീയമ് ഐന്ദ്രാഗ്നം പുരോഡാശമ് അകല്പയത്
അവൾ ഗൗതമീ നദീതീരത്ത് വസിച്ചു, ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശുദ്ധഭക്തിയിൽ നിലകൊണ്ടു്, അഗ്നി-സോമനും ഇന്ദ്ര-അഗ്നിക്കും വേണ്ടി ഹോമപിണ്ണാക്ക് ഒരുക്കി.
പുരോഡാശേ ശ്രപ്യമാണേ ധൂമാത് കശ്ചിദ് അജായത പുരോഡാശം ഭക്ഷയിത്വാ ലോകത്രിതയഭീഷണഃ
യാഗത്തിനായി പായസം പാകം ചെയ്യുമ്പോൾ പുകയിൽ നിന്ന് ആരോ ഒരാൾ ഉദിച്ചുവന്നു. അവൻ മൂന്നു ലോകത്തെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനായിരുന്നു, പായസം കഴിച്ച ശേഷം.
യജ്ഞം മേ ഹ്യ് അത്ര കോ ഹംസി കോപാത് ത്വമ് ഇതി തം മുനിഃ പ്രോവാച സത്വരം ക്രുദ്ധോ ഭരദ്വാജോ ദ്വിജോത്തമഃ തദ് ഋഷേര് വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസഃ പ്രത്യുവാച തമ്
"നിന്റെ കോപത്തിൽ എന്റെ യാഗം നശിപ്പിക്കുന്നതാർ?" എന്ന് മഹർഷി ഭരദ്വാജൻ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അതിവേഗം കോപത്തോടെ അവനോട് ചോദിച്ചു. അതു കേട്ട് ആ രാക്ഷസൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഹവ്യഘ്ന ഇതി വിഖ്യാതം ഭരദ്വാജ നിബോധ മാമ് സംധ്യാസുതോ ഽഹം ജ്യേഷ്ഠശ് ച സുതഃ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ
"ഭരദ്വാജാ, എന്നെ ഹവ്യഘ്നൻ എന്ന പേരിൽ അറിയുക. ഞാൻ സന്ധ്യാസമയത്ത് ജനിച്ചവൻ, പ്രാചീനബർഹിസിന്റെ മൂത്തമകനാണ്."
ബ്രഹ്മണാ മേ വരോ ദത്തോ യജ്ഞാന് ഖാദ യഥാസുഖമ് മമാനുജഃ കലിശ് ചാപി ബലവാന് അതിഭീഷണഃ
"ബ്രഹ്മാവു എന്നോട് അനുഗ്രഹം നൽകി: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ യാഗങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാം' എന്ന്. എന്റെ ഇളയസഹോദരൻ കലിയാണ്, അതീവ ശക്തനും ഭയങ്കരനുമാണ്."
അഹം കൃഷ്ണഃ പിതാ കൃഷ്ണോ മാതാ കൃഷ്ണാ തഥാനുജഃ അഹം മഖം ഹനിഷ്യാമി യൂപം ഛേദ്മി കൃതാന്തകഃ
"ഞാനും കറുപ്പാണ്, അച്ഛനും കറുപ്പാണ്, അമ്മയും കറുപ്പാണ്, ഇളയസഹോദരനും കറുപ്പാണ്. ഞാൻ ഈ യാഗം നശിപ്പിക്കും, യൂപം മുറിക്കും, കർമ്മങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നവനാണ് ഞാൻ."
രക്ഷ്യതാം മേ ത്വയാ യജ്ഞഃ പ്രിയോ ധര്മഃ സനാതനഃ ജാനേ ത്വാം യജ്ഞഹന്താരം സദ്ദ്വിജം രക്ഷ മേ ക്രതുമ്
"നിനക്കിഷ്ടമായ ഈ ശാശ്വതധർമ്മമായ യാഗം നീ സംരക്ഷിക്കണം. ഞാൻ നിന്നെ യഥാർത്ഥ ദ്വിജനായി, യാഗഹന്താവെന്നായി അറിയുന്നു—എന്റെ യാഗം സംരക്ഷിക്കണം."
ഭരദ്വാജ നിബോധേദം വാക്യം മമ സമാസതഃ ബ്രഹ്മണാഹം പുരാ ശപ്തോ ദേവദാനവസംനിധൌ
"ഭരദ്വാജാ, എന്റെ വാക്കുകൾ ചെറുതായി കേൾക്കൂ: ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ബ്രഹ്മാവു എന്നെ ഒരിക്കൽ ശപിച്ചു."
തതഃ പ്രസാദിതോ ദേവോ മയാ ലോകപിതാമഹഃ അമൃതൈഃ പ്രോക്ഷയിഷ്യന്തി യദാ ത്വാം മുനിസത്തമാഃ
"അതിനുശേഷം ഞാൻ ലോകപിതാവായ ദേവനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'മഹർഷിമാർ നിന്നെ അമൃതം കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോൾ...'"
തദാ വിശാപോ ഭവിതാ ഹവ്യഘ്ന ത്വം ന ചാന്യഥാ ഏവം കരിഷ്യസി യദാ തതഃ സര്വം ഭവിഷ്യതി
"അപ്പോൾ, ഹവ്യഘ്നാ, ശാപം നിന്നിൽ നിന്ന് മാറും, മറ്റെന്തിനാലും അല്ല. നീ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എല്ലാം സംഭവിക്കും."
ഭരദ്വാജഃ പുനഃ പ്രാഹ സഖാ മേ ഽസി മഹാമതേ മഖസംരക്ഷണം യേന സ്യാന് മേ വദ കരോമി തത്
ഭരദ്വാജൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നീ എന്റെ സ്നേഹിതനാണ്, മഹാമതിയുള്ളവനേ. എങ്ങനെ ഞാൻ യാഗം സംരക്ഷിക്കാമെന്ന് പറയൂ; ഞാൻ അതു ചെയ്യാം."
സംഭൂയ ദേവാ ദൈതേയാ മമന്ഥുഃ ക്ഷീരസാഗരമ് അലഭന്താമൃതം കഷ്ടാത് തദ് അസ്മത്സുലഭം കഥമ്
"ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ചേർന്ന് പാലാഴി കയ്പ്പിച്ചു. വലിയ പ്രയത്നം ചെയ്തിട്ടും അവർക്ക് അമൃതം ലഭിച്ചില്ല—പിന്നെ നമുക്ക് എങ്ങനെ അതു എളുപ്പമാകും?"
പ്രീത്യാ യദി പ്രസന്നോ ഽസി സുലഭം യദ് വദസ്വ തത് തദ് ഋഷേര് വചനം ശ്രുത്വാ രക്ഷഃ പ്രാഹ തദാ മുദാ
"നിന്റെ സൗഹൃദത്തിൽ നീ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാവുന്ന കാര്യം പറയൂ." മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ രാക്ഷസൻ സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അമൃതം ഗൌതമീവാരി അമൃതം സ്വര്ണമ് ഉച്യതേ അമൃതം ഗോഭവം ചാജ്യമ് അമൃതം സോമ ഏവ ച
"അമൃതം ഗൗതമീ നദിയിലെ വെള്ളമാണ്, അമൃതം സ്വർണ്ണം എന്നും പറയുന്നു, പശുക്കളിൽ നിന്നുള്ള നെയ് അമൃതമാണ്, അമൃതം സോമവും കൂടിയാണ്."
ഏതൈര് മാമ് അഭിഷിഞ്ചസ്വ അഥവൈതൈസ് തഥാ ത്രിഭിഃ ഗങ്ഗായാ വാരിണാജ്യേന ഹിരണ്യേന തഥൈവ ച സര്വേഭ്യോ ഽപ്യ് അധികം ദിവ്യമ് അമൃതം ഗൌതമീജലമ്
"ഇവയാൽ എന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യൂ, അല്ലെങ്കിൽ ഈ മൂന്നു വസ്തുക്കളാൽ: ഗംഗാവെള്ളം, നെയ്, സ്വർണ്ണം. ഇവയൊക്കെയിലും ഗൗതമീ നദിയിലെ വെള്ളം ദിവ്യമായ അമൃതത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്."
ഏതദ് ആകര്ണ്യ സ ഋഷിഃ പരം സംതോഷമ് ആഗതഃ പാണാവ് ആദായ ഗങ്ഗായാഃ സലിലാമൃതമ് ആദരാത്
ഇത് കേട്ട് ആ മഹർഷി അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു, ആദരവോടെ ഗംഗാവെള്ളം കൈയിൽ എടുത്തു.
തേനാകരോദ് ഋഷീ രക്ഷോ ഹ്യ് അഭിഷിക്തം തദാ മഖേ പുനശ് ച യൂപേ ച പശാവ് ഋത്വിക്ഷു മഖമണ്ഡലേ
അത് കൊണ്ട് മഹർഷി ആ രാക്ഷസനെ യാഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു; പിന്നെ യൂപത്തിലും, പശുക്കളിലും, ഋത്വിക്മാരിലും, യാഗമണ്ഡലത്തിലും വീണ്ടും അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സര്വമ് ഏവാഭവച് ഛുക്ലമ് അഭിഷേകാന് മഹാത്മനഃ തദ് രക്ഷോ ഽപി തദാ ശുക്ലോ ഭൂത്വോത്പന്നോ മഹാബലഃ
മഹാത്മാവിന്റെ അഭിഷേകത്താൽ എല്ലാം വെളുത്തു. അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസനും വെളുപ്പായി, വലിയ ശക്തിയോടെ പുനർജനിച്ചു.
യഃ പുരാ കൃഷ്ണരൂപോ ഽഭൂത് സ തു ശുക്ലോ ഽഭവത് ക്ഷണാത് യജ്ഞം സര്വം സമാപ്യാഥ ഭരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്
മുമ്പ് കറുപ്പായിരുന്നവൻ അതിനൊടുവിൽ വെളുപ്പായി. യാഗം മുഴുവനും പൂർത്തിയാക്കി ഭരദ്വാജൻ, മഹാശക്തിയോടെ, യാത്രയായി.
ഋത്വിജോ ഽപി വിസൃജ്യാഥ യൂപം ഗങ്ഗോദകേ ഽക്ഷിപത് ഗങ്ഗാമധ്യേ തദ് ധി യൂപമ് അദ്യാപ്യ് ആസ്തേ മഹാമതേ
പൂജാരികളും വിട്ടയച്ച ശേഷം, യജ്ഞകഠ്ഠിയെ ഗംഗാനദിയിലെ വെള്ളത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ആ കഠ്ഠി ഇന്നും ഗംഗയുടെ നടുവിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
അഭിഷിക്തം ചാമൃതേന അഭിജ്ഞാനം തു തന് മഹത് തത്ര തീര്ഥേ പുനാ രക്ഷോ ഭരദ്വാജമ് ഉവാച ഹ
അത് അമൃതം ഒഴിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. അതിന്റെ പ്രത്യേകത വളരെ വലിയതാണ്. ആ തിരുത്തിൽ വീണ്ടും ആ അസുരൻ ഭരദ്വാജനോട് പറഞ്ഞു.
അഹം യാമി ഭരദ്വാജ കൃതഃ ശുക്ലസ് ത്വയാ പുനഃ തസ്മാത് തവാത്ര തീര്ഥേ യേ സ്നാനദാനാദിപൂജനമ്
ഭരദ്വാജാ, ഞാൻ പോകുന്നു; നീ വീണ്ടും യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി. അതുകൊണ്ട് ഈ തിരുത്തിൽ, ഇവിടെ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും പൂജയും നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക്—
കുര്യുസ് തേഷാമ് അഭീഷ്ടാനി ഭവേയുര് യത് ഫലം മഖേ സ്മരണാദ് അപി പാപാനി നാശം യാന്തു സദാ മുനേ
—അവർക്ക് യജ്ഞഫലമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ലഭിക്കും. സ്മരണയാൽ പോലും, മഹർഷേ, പാപങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നശിക്കും.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ശുക്ലതീര്ഥമ് ഇതി സ്മൃതമ് ഗൌതമ്യാം ദണ്ഡകാരണ്യേ സ്വര്ഗദ്വാരമ് അപാവൃതമ്
അത് മുതൽ ആ തിരുത്ത് ശുക്ലതിരുത്ത് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗൗതമീനദിയിലും ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വാതിൽ തുറന്നിരിക്കുന്നു.
ഉഭയോസ് തീരയോഃ സപ്ത സഹസ്രാണ്യ് അപരാണി ച തീര്ഥാനാം മുനിശാര്ദൂല സര്വസിദ്ധിപ്രദായിനാമ്
രണ്ടു കരകളിലും, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠാ, ഏഴായിരം തിരുത്തുകൾ കൂടി ഉണ്ട്. അവയെല്ലാം സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധികൾ നൽകുന്നു.