ലോകത്രയൈകപാവന്യാം ഗൌതമ്യാം ദണ്ഡകേ വനേ ശ്രദ്ധയാ പരയാ വത്സ സുസ്നാതഃ സുസമാഹിതഃ
മകനേ, ദണ്ഡക വനത്തിനുള്ളിൽ ലോകത്രയത്തിനും ശുദ്ധി നൽകുന്ന ഏക ഗൌതമീ നദിയിൽ പരമഭക്തിയോടെ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി സ്നാനം ചെയ്താൽ,
ബ്രഹ്മാണം ചൈവ വിഷ്ണും ച മാമ് ഈശം ച യഥാക്രമമ് സ്തുഹി ത്വം സര്വഭാവേന ഭൃത്യൌ പ്രീതിമ് അവാപ്സ്യതഃ
നീ ഹൃദയപൂർവ്വം ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും എന്നെയും ഈശ്വരനെയും യഥാക്രമം സ്തുതിച്ചാൽ, ഭൃത്യന്മാരായ നിനക്ക് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പ്രസാദം നൽകും.
തത് പിതുര് വചനം ശ്രുത്വാ യമഃ പ്രീതമനാസ് തദാ തയോശ് ച പ്രീതയേ പ്രായാദ് ദേവതര്പണയോര് യമഃ
അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യമൻ സന്തോഷത്തോടെ, ഇരുവർക്കും സന്തോഷം നൽകാൻ ദേവതാർപ്പണം നടത്താൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഗൌതമ്യാമ് അഘഹാരിണ്യാം സുസമാഹിതമാനസഃ തഥൈവ തോഷയാമ് ആസ ഗങ്ഗായാം സുരസത്തമാന്
പാപം നീക്കുന്ന ഗൌതമിയിൽയും ഗംഗയിൽയും മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരെ യമൻ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ശ്വഭ്യാം ച സഹിതഃ ശ്രീമാന് ദക്ഷിണാശാപതിഃ പ്രഭുഃ ബ്രഹ്മാണം തോഷയാമ് ആസ ഭാനും വൈ ദക്ഷിണേ തടേ
തന്റെ രണ്ട് നായ്ക്കളോടൊപ്പം ദക്ഷിണ ദിക്കിന്റെ അധിപനായ മഹിമയുള്ള യമൻ, ദക്ഷിണത്തേ കരയിൽ പ്രകാശമുള്ള ബ്രഹ്മാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഈശാനമ് ഉത്തരേ വിഷ്ണും സ്വയം ധര്മഃ പ്രതാപവാന് ദത്തവന്തോ വരം ശ്രേഷ്ഠം സരമായാ വിശാപകമ് വരാന് അയാചത ബഹൂംല് ലോകാനാമ് ഉപകാരകാന്
ഉത്തരത്തേ കരയിൽ ശക്തനായ ധർമ്മൻ തന്നെ ഈശ്വരനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു; വിഷം നീക്കുന്ന ശരമയ്ക്ക് ഉത്തമമായ വരം നൽകി, ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമായ അനേകം വരങ്ങൾ അപേക്ഷിച്ചു.
ഏഷു സ്നാനം തു യേ കുര്യുര് ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ ആത്മാര്ഥം ച പരാര്ഥം ച തേ കാമാന് ആപ്നുയുഃ ശുഭാന്
ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും മഹേശ്വരനെയും ഉദ്ദേശിച്ച് സ്വയം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവർക്കായി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലാ ശുഭമായ ഇഷ്ടങ്ങൾക്കും ലഭിക്കും.
ബാണതീര്ഥേ തു യേ സ്നാത്വാ ശാര്ങ്ഗപാണിം സ്മരന്തി വൈ തേഭ്യോ ദാരിദ്ര്യദുഃഖാനി ന ഭവേയുര് യുഗേ യുഗേ
ബാണതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശാർംഗപാണിയെ സ്മരിക്കുന്നവർക്ക് കാലാനന്തരങ്ങളിലേക്കും ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാകില്ല.
ഗോതീര്ഥേ ബ്രഹ്മതീര്ഥേ വാ യസ് തു സ്നാത്വാ യതവ്രതഃ ബ്രഹ്മാണം തം നമസ്യാഥ ദ്വീപസ്യാപി പ്രദക്ഷിണമ്
ഗോതീർത്ഥത്തിലോ ബ്രഹ്മതീർത്ഥത്തിലോ സ്നാനം ചെയ്ത് വ്രതം പാലിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ച് ദ്വീപ് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ,
യഃ കുര്യാത് തേന പൃഥിവീ സപ്തദ്വീപാ വസുംധരാ പ്രദക്ഷിണീകൃതാ തത്ര കിംചിദ് ദത്ത്വാ വസു ദ്വിജമ്
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെയാകും; അവിടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ചെറിയൊരു ദാനം കൊടുത്താൽ,
തദ് ദേവയജനം പ്രാപ്യ കിംചിദ് ധുത്വാ ഹുതാശനേ അശ്വമേധാദിയജ്ഞാനാം ഫലം പ്രാപ്നോതി പുഷ്കലമ്
അവിടെ ദേവാരാധനാസ്ഥലത്ത് എത്തി അഗ്നിയിൽ ചെറിയൊരു ഹോമം പോലും നടത്തിയാൽ, അശ്വമേധാദിയജ്ഞങ്ങൾക്കുള്ള സമൃദ്ധമായ ഫലം ലഭിക്കും.
യഃ സകൃത് തത്ര പഠതി ഗായത്രീം വേദമാതരമ് അധീതാസ് തേന വേദാ വൈ നിഷ്കാമോ മുക്തിഭാജനമ്
അവിടെ ഒരിക്കൽ പോലും ഗായത്രീ, വേദമാതാവിനെ ജപിക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചതുപോലെയാകും; ആഗ്രഹമില്ലാതെ മോക്ഷത്തിന് അർഹനാകും.
സ്നാത്വാ തു ദക്ഷിണേ കൂലേ ശക്തിം ദേവീം തു ഭക്തിതഃ പൂജയിത്വാ യഥാന്യായം സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത്
ദക്ഷിണത്തേ കരയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ ശരിയായ വിധിയിൽ ശക്തിദേവിയെ പൂജിച്ചാൽ, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാനാം ശക്തിര് മാതാ ത്രയീമയീ സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നോതി പുത്രവാന് ധനവാന് ഭവേത്
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമുള്ള ശക്തിയായ ത്രയീമയിയായ മാതാവ് എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകുന്നു; അവൻ പുത്രവാനും ധനവാനുമായാകും.
ആദിത്യം ഭക്തിതോ യസ് തു ദക്ഷിണേ നിയതോ നരഃ സ്നാത്വാ പശ്യേത തേനേഷ്ടാ യജ്ഞാ വിവിധദക്ഷിണാഃ
ദക്ഷിണത്തേ കരയിൽ ശുദ്ധിയോടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആദിത്യനെ ദർശിക്കുന്നവൻ, വിവിധ ദക്ഷിണകളോടെ ഇഷ്ടയജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയതുപോലെയാകും.
കൂലേ യശ് ചോത്തരേ ചൈവ ഗങ്ഗായാ ദൈത്യസൂദനമ് സ്നാത്വാ പശ്യേത തം നത്വാ തസ്യ വിഷ്ണോഃ പരം പദമ്
ഗംഗയുടെ ഉത്തരത്തേ കരയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദൈത്യസൂദനനായ വിഷ്ണുവിനെ ദർശിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നവൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
യമേശ്വരം തതോ യസ് തു യമതീര്ഥേ തു പൂജിതമ് സ്നാതഃ പശ്യതി യുക്താത്മാ സ കരോത്യ് അചിരേണ ഹി
യമതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവിടെ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന യമേശ്വരനെ ഏകാഗ്രതയോടെ ദർശിക്കുന്നവൻ, തന്റെ ലക്ഷ്യം വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കും.
പിതൄണാമ് അക്ഷയം പുണ്യം ഫലദം കീര്തിവര്ധനമ് തത്ര സ്നാനേന ദാനേന ജപേന സ്തവനേന ച അപി ദുഷ്കൃതകര്മാണഃ പിതരോ മോക്ഷമ് ആപ്നുയുഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ജപം ചെയ്യുകയും സ്തുതി ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, പിതാക്കന്മാർക്ക് അക്ഷയമായ പുണ്യവും ഫലവും കീർത്തിവർദ്ധനവും ലഭിക്കും; പാപം ചെയ്ത പിതാക്കന്മാർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഇത്യാദ്യ് അഷ്ട സഹസ്രാണി തീര്ഥാനി ത്രീണി നാരദ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വമ് അക്ഷയപുണ്യദമ്
നാരദാ, ഇവിടെ എട്ടായിരം തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, അതിൽ മൂന്നു പ്രധാനമാണ്. അവിടങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ, അക്ഷയമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
ഏതേഷാം സ്മരണം പുണ്യം നാനാജന്മാഘനാശനമ് ശ്രവണാത് പിതൃഭിഃ സാര്ധം പഠനാത് സ്വകുലൈഃ സഹ
ഇവയെ ഓർക്കുന്നത് തന്നെ പുണ്യമാണു്, അനേകം ജന്മങ്ങളിലെ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. ഇവയെ പിതാക്കളോടൊപ്പം കേൾക്കുകയോ കുടുംബത്തോടൊപ്പം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ,
തേഷാമ് അപ്യ് അതിപാപാനി നാശം യാന്തി മമാജ്ഞയാ തത്ര സ്നാനാദി യഃ കൃത്വാ കിംചിദ് ദത്ത്വാ യതാത്മവാന്
അവർക്കു് വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും എന്റെ ആജ്ഞയാൽ നശിക്കും. അവിടെ ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യുകയും, കർമങ്ങൾ നിർവഹിക്കുകയും, അല്പം പോലും ദാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ,
പിതൄണാം പിണ്ഡദാനാദി കൃത്വാ നത്വാ സുരാന് ഇമാന് ധനം ധാന്യം യശോ വീര്യമ് ആയുര് ആരോഗ്യസംപദഃ
പിതാക്കൾക്കായി പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുകയും, ദേവന്മാരെ വണങ്ങുകയും ചെയ്താൽ, ധനം, ധാന്യം, പ്രശസ്തി, വീര്യം, ദീർഘായുസ്സ്, ആരോഗ്യം എന്നിവയൊക്കെയും ലഭിക്കും.
പുത്രാന് പൌത്രാന് പ്രിയാം ഭാര്യാം ലബ്ധ്വാ ചാന്യന് മനീഷിതമ് അവിയുക്തഃ പ്രീതമനാ ബന്ധുഭിശ് ചാതിമാനിതഃ
മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും പ്രിയഭാര്യയെയും മറ്റു മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആഗ്രഹങ്ങളെയും നേടുകയും, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഒരുമിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും, അവരിൽ നിന്ന് വലിയ ആദരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
നരകസ്ഥാന് അപി പിതൄംസ് താരയിത്വാ കുലാനി ച പാവയിത്വാ പ്രിയൈര് യുക്തോ ഹ്യ് അന്തേ വിഷ്ണും ശിവം സ്മരേത് തതോ മുക്തിപദം ഗച്ഛേദ് ദേവാനാം വചനം യഥാ
നരകത്തിൽ കഴിയുന്ന പിതാക്കളെയും കുടുംബത്തെയും രക്ഷിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, പ്രിയജനങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, അവസാനം വിഷ്ണുവിനെയോ ശിവനെയോ ഓർക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ മോക്ഷപദം നേടും.
യക്ഷിണീസംഗമം നാമ തീര്ഥം സര്വഫലപ്രദമ് തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത്
യക്ഷിണീസംഗമം എന്ന തിര്ഥം എല്ലാപലങ്ങളും നൽകുന്നവയാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തും ദാനം നൽകിയാലും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
യത്ര യക്ഷേശ്വരോ ദേവോ ദര്ശനാദ് ഭുക്തിമുക്തിദഃ തത്ര ച സ്നാനമാത്രേണ സത്ത്രയാഗഫലം ലഭേത്
അവിടെ യക്ഷന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ ദേവൻ, ദർശനമാത്രത്തിൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ വലിയ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
വിശ്വാവസോഃ സ്വസാ നാമ്നാ പിപ്പലാ ഗുരുഹാസിനീ ഋഷീണാം സത്ത്രമ് അഗമദ് ഗൌതമീതീരവര്തിനാമ്
വിശ്വാവസുവിന്റെ സഹോദരി പിപ്പലാ എന്നവൾ ഗുരുവിനൊപ്പം താമസിച്ചു, ഗൗതമീ നദീതീരത്ത് വസിക്കുന്ന ഋഷിമാരുടെ സത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ തത്ര ഋഷീന് ക്ഷാമാന് സാ ജഹാസാതിഗര്വിതാ യാ ഗത്വാശ്രാവയ വൌഷഡ് അസ്തു ശ്രൌഷഡ് ഇതി സ്ഥിരമ്
അവിടെ ക്ഷീണിച്ച ഋഷിമാരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ അത്യന്തം അഹങ്കാരത്തോടെ ചിരിച്ചു. അവിടേക്ക് ചെന്നു, 'കേൾക്കട്ടെ! കേൾക്കട്ടെ! സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ!' എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
വിസ്വരേണ ബ്രുവതീ താം തേ ശേപുഃ സ്രാവിണീ ഭവ തതോ നദ്യ് അഭവത് തത്ര യക്ഷിണീതി സുവിശ്രുതാ
അവൾ അസ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഋഷിമാർ അവളെ ശപിച്ചു: 'നീ ഒഴുകുന്നവളാകുക.' അങ്ങനെ അവൾ അവിടം യക്ഷിണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു നദിയായി.
തതോ വിശ്വാവസുഃ പൂജ്യ ഋഷീന് ദേവം ത്രിലോചനമ് സംഗമ്യ ചൈവ ഗൌതമ്യാ താം വിശാപാമ് അഥാകരോത്
അതിനുശേഷം വിശ്വാവസു ഋഷിമാരെയും ത്രിലോചനനായ ദേവനെയും ആദരിച്ചു, ഗൗതമിയുമായി ചേർന്ന് അവളെ ഒരു വിശുദ്ധനദിയായി മാറ്റി.