ഗാ രക്ഷതി സ്മ ദേവാനാം യജ്ഞാര്ഥം കല്പിതാന് പശൂന് രക്ഷന്തീമ് അനുജഗ്മുസ് തേ രാക്ഷസാ ദൈത്യദാനവാഃ
ദേവന്മാർക്കായി യജ്ഞത്തിന് നിയോഗിച്ച പശുക്കളെ അവൾ കാത്തു സൂക്ഷിച്ചു; അവളെ അനുഗമിച്ചവർ രാക്ഷസന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ ആയിരുന്നു.
രക്ഷന്തീം താം മഹാപ്രാജ്ഞാഃ ശ്വാനയോര് മാതരം ശുനീമ് പ്രലോഭയിത്വാ വിവിധൈര് വാക്യൈര് ദാനൈശ് ച യത്നതഃ
ആ ജ്ഞാനികൾ, രണ്ട് നായ്ക്കളുടെ അമ്മയായ കാവൽ നായയെ വിവിധ വാക്കുകളും സമ്മാനങ്ങളും കൊണ്ട് പ്രലോഭിപ്പിച്ച്, ഉത്സാഹപൂർവ്വം ശ്രമിച്ചു.
ഹൃതാ ഗാ രാക്ഷസൈഃ പാപൈഃ പശ്വര്ഥേ കല്പിതാഃ ശുഭാഃ തത ആഗത്യ സാ ദേവാന് ഇദമ് ആഹ ക്രമാച് ഛുനീ
യജ്ഞത്തിന് വേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുത്ത നല്ല പശുക്കളെ പാപിയായ രാക്ഷസന്മാർ കവർന്നു. അതിനുശേഷം ആ നായ്ക്കുട്ടി ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ എത്തി, ക്രമമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാം ബദ്ധ്വാ രാക്ഷസൈഃ പാശൈസ് താഡയിത്വാ പ്രഹാരകൈഃ നീതാ ഗാ യജ്ഞസിദ്ധ്യര്ഥം കല്പിതാഃ പശവഃ സുരാഃ
രാക്ഷസന്മാർ കയറുകൊണ്ട് എന്നെ കെട്ടി, അടിച്ചുപൊട്ടിച്ച് എടുക്കുകയായിരുന്നു. ദേവന്മാരേ, യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കാൻ വേണ്ടി തെരഞ്ഞെടുത്ത പശുക്കളെയും അവർ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.
തസ്യാ വാചം നിശമ്യാശു സുരാന് പ്രാഹ ബൃഹസ്പതിഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉടൻ ബ്രഹസ്പതി ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ഇയം വികൃതരൂപാസ്തേ അസ്യാഃ പാപം ച ലക്ഷയേ അസ്യാ മതേന താ ഗാവോ നീതാ നാന്യേന ഹേതുനാ പാപേയം സുകൃതീവേതി ലക്ഷ്യതേ ദേഹചേഷ്ടിതൈഃ
ഇവളുടെ രൂപം മാറിയിരിക്കുന്നു; അവളുടെ പാപം ഞാൻ കാണുന്നു. ഇവളുടെ മനസ്സുകൊണ്ടാണ് ആ പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയത്, വേറെ കാരണമൊന്നുമില്ല. ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നു തന്നെ, ഇവൾ സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ ഉള്ളവളെന്നു തോന്നിച്ചാലും, പാപം വ്യക്തമാകുന്നു.
തദ് ഗുരോര് വചനാച് ഛക്രഃ പദാ താം പ്രാഹരച് ഛുനീമ് പദാഘാതാത് തദാ തസ്യാ മുഖാത് ക്ഷീരം പ്രസുസ്രുവേ
അപ്പൊഴ് ഗുരുവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഇന്ദ്രൻ ആ നായയെ കാലുകൊണ്ട് തള്ളിച്ചു. ആ കാലടി കിട്ടിയപ്പോൾ, നായയുടെ വായിൽ നിന്നു പാൽ ഒഴുകി.
പുനഃ പ്രാഹ ശചീഭര്താ ക്ഷീരം പീതം ത്വയാ ശുനി രാക്ഷസൈശ് ച തദാ ദത്തം തസ്മാന് നീതാസ് തു ഗാ മമ
പിന്നെ ശചിയുടെ ഭർത്താവായ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നീ പാൽ കുടിച്ചു, നായേ, അതു റാക്ഷസന്മാർക്ക് കൊടുത്തു. അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ പശുക്കൾ എടുക്കപ്പെട്ടത്.'
നാപരാധോ ഽസ്തി മേ നാഥ ന ചാന്യസ്യാപി കസ്യചിത് നാപരാധോ ന ചോപേക്ഷാ മമാസ്തി ത്രിദശേശ്വര തസ്മാദ് രുഷ്ടോ ഽസി കിം നാഥ രിപവോ ബലിനസ് തു തേ
സ്വാമി, എനിക്ക് പാപമൊന്നുമില്ല, മറ്റാര്ക്കും പാപമില്ല. ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, എന്റെ ഭാഗത്ത് പാപമോ അവഗണനയോ ഇല്ല. എങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് ദേഷ്യം, സ്വാമി? ശത്രുക്കൾക്ക് ശക്തിയേറെയാണ്.
തതോ ധ്യാത്വാ ദേവഗുരുര് ജ്ഞാത്വാ തസ്യാ വിചേഷ്ടിതമ് സത്യം ശക്ര ത്വ് ഇയം ദുഷ്ടാ രിപൂണാം പക്ഷകാരിണീ
അതിനുശേഷം ദേവഗുരു ധ്യാനിച്ച്, അവളുടെ പ്രവൃത്തികൾ അറിഞ്ഞു പറഞ്ഞു: 'ശക്രാ, സത്യമാണു്, ഇവൾ ദുഷ്ടയും ശത്രുക്കളുടെ പക്ഷക്കാരിയുമാണ്.'
തതഃ ശശാപ താം ശക്രഃ പാപിഷ്ഠേ ത്വം ശുനീ ഭവ മര്ത്യലോകേ പാപഭൂതാ അജ്ഞാനാത് പാപകാരിണീ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അവളെ ശപിച്ചു: 'നീ പാപിനിയായ് മനുഷ്യലോകത്ത് ഒരു നായയായി ജനിക്കൂ. നീ അജ്ഞാനിയും പാപം ചെയ്യുന്നവളുമാകൂ.'
തദേന്ദ്രസ്യ തു ശാപേന മാനുഷേ സാ വ്യജായത യഥാ ശപ്താ മഘവതാ പാപാത് സാ ഹ്യ് അതിഭീഷണാ
ഇന്ദ്രന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചു. മഘവാൻ ശപിച്ചതിനാൽ അവൾ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ പാപിനിയായി.
ഗാവോ യാ രാക്ഷസൈര് നീതാസ് താസാമ് ആനയനായ ച യത്നം കുര്വന് സുരപതിര് വിഷ്ണവേ തന് ന്യവേദയത്
രാക്ഷസന്മാർ കൊണ്ടുപോയ പശുക്കളെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ച ദേവേന്ദ്രൻ, ആ കാര്യം വിഷ്ണുവിനോട് അറിയിച്ചു.
വിഷ്ണുര് ദൈത്യാംശ് ച ദനുജാന് ഗോഹര്തൄംശ് ചൈവ രാക്ഷസാന് ഹന്തും പ്രയത്നമ് അകരോജ് ജഗൃഹേ ച മഹദ് ധനുഃ
പശുക്കളെ കവർന്നെടുത്ത ദൈത്യന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും കൊല്ലാൻ വിഷ്ണു ശ്രമിച്ചു; തന്റെ മഹത്തായ വില്ലും എടുത്തു.
ശാര്ങ്ഗം യല് ലോകവിഖ്യാതം ദൈത്യനാശനമ് ഏവ ച ജിതാരിഃ പൂജിതോ ദേവൈഃ സ്വയം സ്ഥിത്വാ ജനാര്ദനഃ
ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ, ദൈത്യന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന ശാരംഗം എന്ന വില്ല് ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച ശത്രുനാശകൻ ജനാർദ്ദനൻ തന്നെയാണ് എടുത്തത്.
യത്ര വൈ ദണ്ഡകാരണ്യേ ശാര്ങ്ഗപാണിര് ജഗത്പ്രഭുഃ തത്രസ്ഥാന് ദൈത്യദനുജാന് രാക്ഷസാംശ് ച ബലീയസഃ
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ, ശാരംഗം കൈവശം വെച്ച ലോകനാഥൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ശക്തരായ ദൈത്യന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും നേരിട്ടു.
പുനര് ജഘ്നേ സ വൈ വിഷ്ണുര് ഗാ യൈര് നീതാശ് ച രാക്ഷസൈഃ തത്ര വൈ ദണ്ഡകാരണ്യേ ശാര്ങ്ഗപാണിര് ഇതി ശ്രുതഃ
അവിടെ തന്നെയാണ് ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ, പശുക്കളെ കൊണ്ടുപോയ രാക്ഷസന്മാരെ വിഷ്ണു വീണ്ടും സംഹരിച്ചു; അതിനാലാണ് അവിടം ശാരംഗപാണി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
യുധ്യമാനസ് തതോ വിഷ്ണുര് ദിതിജൈ രാക്ഷസൈഃ സഹ തേ ജഗ്മുര് ദക്ഷിണാമ് ആശാം വിഷ്ണോസ് ത്രാസാന് മഹാമുനേ
പിന്നീട്, ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരുമായും രാക്ഷസന്മാരുമായും യുദ്ധം ചെയ്ത വിഷ്ണുവിനെ ഭയന്ന് അവർ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് ഓടി.
അന്വഗച്ഛത് തതോ വിഷ്ണുസ് താന് ഏവ പരമേശ്വരഃ ഗരുത്മതാ താന് അവാപ്യ ശാര്ങ്ഗമുക്തൈര് മനോജവൈഃ
അതിനുശേഷം പരമേശ്വരനായ വിഷ്ണു, ഗരുഡനിൽ കയറി അവരെ പിന്തുടർന്നു; മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ള ശാരംഗബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവരെ ആക്രമിച്ചു.
ബാണൈസ് താന് വ്യാഹനദ് വിഷ്ണുര് ഗങ്ഗായാ ഉത്തരേ തടേ ദേവാരയഃ ക്ഷയം നീതാ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരയിൽ വിഷ്ണു ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവരെ സംഹരിച്ചു; ദേവശത്രുക്കൾ ശക്തനായ വിഷ്ണുവാൽ നശിച്ചു.
ശാര്ങ്ഗമുക്തൈര് മഹാവേഗൈഃ സുസ്വനൈശ് ച സുമന്ത്രിതൈഃ ക്ഷയം പ്രാപ്താ വിഷ്ണുബാണൈസ് തതസ് തേ ദേവശത്രവഃ
ശാരംഗത്തിൽ നിന്നു വിട്ടുവിട്ട, വേഗവും ശബ്ദവും കൃത്യതയും ഉള്ള ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് ദേവശത്രുക്കൾ മുഴുവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അസ്ത്രങ്ങളിൽ നശിച്ചു.
ഗാവോ ലബ്ധാ യത്ര ദേവൈര് ബാണതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ വൈഷ്ണവം ലോകവിദിതം ഗോതീര്ഥം ചേതി വിശ്രുതമ്
ദേവന്മാർ പശുക്കളെ തിരികെ ലഭിച്ച സ്ഥലമാണ് ബാണതീർഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; അതു വൈഷ്ണവതീർഥം എന്നും, ഗോതീർഥം എന്നും ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
പശ്വര്ഥേ കല്പിതാ ഗാവോ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തടേ പ്രദ്രുതാസ് തേ സുരാഃ സര്വേ ഗങ്ഗായാം സംന്യവേശയന്
പശുക്കളുടെ കാരണത്താൽ, അവയെ ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ പാർപ്പിച്ചു; എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ ചെന്നു പശുക്കളെ ഗംഗയിൽ പാർപ്പിച്ചു.
തന്മധ്യേ കാരയാമ് ആസുര് ദ്വീപം ചൈവാശ്രയം ഗവാമ് തൈര് ഗോഭിസ് തത്ര ഗങ്ഗായാം സുരയജ്ഞോ വ്യജായത
അവിടെ, പശുക്കൾക്ക് ആശ്രയമായി ഒരു ദ്വീപ് നിർമ്മിച്ചു; ആ പശുക്കളോടൊപ്പം ഗംഗയിൽ ദേവന്മാർ യജ്ഞം നടത്തി.
യജ്ഞതീര്ഥം തു തത് പ്രോക്തം ഗോദ്വീപം ഗാങ്ഗമധ്യതഃ ദേവാനാം യജനം തച് ച സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ്
ആ സ്ഥലം യജ്ഞതീർഥം എന്നും, ഗംഗയുടെ നടുവിലുള്ള ഗോദ്വീപം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞസ്ഥലമായ അതു എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നൽകുന്ന ശുഭമായ സ്ഥലമാണ്.
സ്വയം മൂര്തിമതീ ഭൂത്വാ ഗങ്ഗാശക്തിര് മഹാദ്യുതേ അസാരാപാരസംസാരസാഗരോത്തരണേ തരിഃ
പ്രഭയുള്ളവനേ, ഗംഗയുടെ ശക്തി സ്വയം രൂപം ധരിച്ചു, അപ്പുറവും ഇപ്പുറവും ഇല്ലാത്ത ഈ സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ ഒരു തോണിയായി.
വിശ്വേശ്വരീ യോഗമായാ സദ്ഭക്താഭയദായിനീ ഗോരക്ഷം തു തതസ് തീര്ഥം ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തടേ
വിശ്വേശ്വരിയായ യോഗമായ, സത്യഭക്തർക്കു ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്ന ദേവി, ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ ഗോറക്ഷതീർഥം സ്ഥാപിച്ചു.
തൌ ശ്വാനൌ സരമാപുത്രൌ ചതുരക്ഷൌ യമപ്രിയൌ മാതുഃ ശാപം ചാപരാധം സര്വം ചാപി സവിസ്തരമ്
നാലു കണ്ണുള്ള യമന് പ്രിയപ്പെട്ട സരമയുടെ രണ്ടു മക്കളായ നായ്ക്കൾ, അമ്മയുടെ ശാപവും തങ്ങൾ ചെയ്ത പാപങ്ങളും മുഴുവനായി വിശദമായി പറഞ്ഞു.
നിവേദ്യ തു യഥാന്യായം കാര്യം ചാപി സുഖപ്രദമ് വിശാപകരണം ചാപി പപ്രച്ഛതുര് ഉഭൌ യമമ്
അവർ യുക്തമായ രീതിയിൽ കാര്യവും സന്തോഷം ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹവും അറിയിച്ച്, ശാപം മാറ്റാനുള്ള മാർഗ്ഗം യമനോടു ചോദിച്ചു.
സ താഭ്യാം സഹിതഃ സൌരിഃ പിത്രേ സൂര്യായ ചാബ്രവീത് ശ്രുത്വാ സൂര്യഃ സുതം പ്രാഹ ഗങ്ഗായാം സുരസത്തമ
അപ്പോൾ ശൗരി അവരോടൊപ്പം തന്റെ അച്ഛനായ സൂര്യനോട് പറഞ്ഞു; അതു കേട്ട സൂര്യൻ ഗംഗയിൽ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.