തസ്യാഃ പ്രഭാവം പ്രാശസ്ത്യമ് അഗ്നേ കിംചിച് ച കീര്ത്യതേ സര്വത്ര യാ തു സംതിഷ്ഠേദ് ആയാതു വിചരിഷ്യതി
അവളുടെ ശക്തിയും മഹത്വവും, അഗ്നേ, എവിടെയും കുറച്ചു മാത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്; അവൾ എവിടെയുണ്ടായാലും അവൾക്ക് വരാനും സഞ്ചരിക്കാനും അനുവദിക്കണം.
സുവര്ണാ കമലാ സാക്ഷാത് പവിത്രാ ച ഭവിഷ്യതി അദ്യ പ്രഭൃത്യ് ആത്മജയോസ് തഥാ സ്വൈരം വിചേഷ്ടതോഃ
സുവർണ്ണ തന്നെ കമലയായും ശുദ്ധയായും മാറും; ഇന്നുമുതൽ ഇരുവരും സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.
തഥാപി ചൈതയോഃ പുണ്യം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
എന്നിരുന്നാലും, ഈ ഇരുവരുടെ പുണ്യം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ തതഃ ശംഭുഃ സാക്ഷാത് തത്രാഭവച് ഛിവഃ ലിങ്ഗരൂപേണ സര്വേഷാം ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശംഭു അവിടെ തന്നെ ശിവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ലിംഗരൂപത്തിൽ.
വരാന് പ്രാപ്യ സുതാഭ്യാം സ അഗ്നിസ് തുഷ്ടോ ഽഭവത് തതഃ സ്വഭര്ത്രാ ച സുവര്ണാ സാ ധര്മേണാഗ്നിസുതാ മുദാ
മക്കളുടെ വഴി ലഭിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ടു അഗ്നിദേവൻ സന്തോഷിച്ചു. അഗ്നിയുടെ മകൾ സുവർണ്ണയും ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ ആനന്ദത്തോടെ ജീവിച്ചു.
വര്തയാമ് ആസ പുത്രോ ഽപി വഹ്നേഃ സംകല്പയാ മുദാ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ സ്വര്ണാമ് അഗ്നേര് ദുഹിതരം മുനേ
അഗ്നിയുടെ മകനും സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിച്ചു. അതിനിടയിൽ, മഹർഷേ, അഗ്നിയുടെ മകൾ സുവർണ്ണ—
പരിഭൂയ ച ധര്മം തം ശാര്ദൂലോ ദാനവേശ്വരഃ അഹരദ് ഭാഗ്യസൌഭാഗ്യവിലാസവസതിം ഛലാത്
—ധർമ്മം അവഗണിച്ച് ദാനവാധിപൻ ശാർദൂലൻ വഞ്ചനയിലൂടെ ഭാഗ്യവും സൗഭാഗ്യവും നിറഞ്ഞ സുവർണ്ണയെ അപഹരിച്ചു.
നീതാ രസാതലം തേന സുവര്ണാ ലോകവിശ്രുതാ ജാമാതാഗ്നേഃ സ ധര്മശ് ച അഗ്നിശ് ചൈവ സ ഹവ്യവാട്
ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തയായ സുവർണ്ണയെ ശാർദൂലൻ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ മരുമകനായ ധർമ്മനും അഗ്നിയും—
വിഷ്ണവേ ലോകനാഥായ സ്തുത്വാ ചൈവ പുനഃ പുനഃ കാര്യവിജ്ഞാപനം ചോഭൌ ചക്രതുഃ പ്രഭവിഷ്ണവേ
—ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ വിഷ്ണുവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്തുതിച്ചു, ഇരുവരും ചേർന്ന് മഹാശക്തനായ വിഷ്ണുവിനോട് തങ്ങളുടെ അപേക്ഷ വെച്ചു.
തതശ് ചക്രേണ ചിച്ഛേദ ശാര്ദൂലസ്യ ശിരോ ഹരിഃ സാനീതാ വിഷ്ണുനാ ദേവീ സുവര്ണാ ലോകസുന്ദരീ
അപ്പോൾ ഹരി തന്റെ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് ശാർദൂലന്റെ തല വെട്ടി. ലോകസുന്ദരിയായ സുവർണ്ണയെ ദേവനായ വിഷ്ണു തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
മഹേശ്വരസുതാ ചൈവ അഗ്നേശ് ചൈവ തഥാ പ്രിയാ മഹേശ്വരായ താം വിഷ്ണുര് ദര്ശയാമ് ആസ നാരദ
നാരദാ, മഹേശ്വരന്റെ മകളും അഗ്നിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുമായ സുവർണ്ണയെ വിഷ്ണു മഹേശ്വരന് കാണിച്ചു.
പ്രീതോ ഽഭവന് മഹേശോ ഽപി സസ്വജേ താം പുനഃ പുനഃ ചക്രം പ്രക്ഷാലിതം യത്ര ശാര്ദൂലച്ഛേദി ദീപ്തിമത്
മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ സുവർണ്ണയെ വീണ്ടും വീണ്ടും അങ്കത്തിലേറ്റു. ചക്രം പ്രകാശത്തോടെ ശാർദൂലന്റെ തല വെട്ടിയ സ്ഥലത്ത്—
ചക്രതീര്ഥം തു വിഖ്യാതം ശാര്ദൂലം ചേതി തദ് വിദുഃ യത്ര നീതാ സുവര്ണാ സാ വിഷ്ണുനാ ശംകരാന്തികമ്
—ആ സ്ഥലം ചക്രതീർഥം എന്നും ശാർദൂലൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു സുവർണ്ണയെ ശങ്കരനോടു കൊണ്ടുവന്നത്.
തത് തീര്ഥം ശാംകരം ജ്ഞേയം വൈഷ്ണവം സിദ്ധമ് ഏവ തു യത്രാനന്ദമ് അനുപ്രാപ്തോ ഹ്യ് അഗ്നിര് ധര്മശ് ച ശാശ്വതഃ
ആ തീർഥം ശങ്കരന്റേയും വിഷ്ണുവിന്റേയും വിശുദ്ധമായ സ്ഥലമായി അറിയണം; അവിടെ അഗ്നിയും ശാശ്വതനായ ധർമ്മനും ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ആനന്ദാശ്രൂണി ന്യപതന് യത്രാഗ്നേര് മുനിസത്തമ ആനന്ദേതി നദീ ജാതാ തഥാ വൈ നന്ദിനീതി ച
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അഗ്നിദേവനിൽ നിന്ന് ആനന്ദത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ അവിടെ വീണു. അതിനാൽ ആ നദി ആനന്ദാ എന്നും നന്ദിനി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്യാശ് ച സംഗമഃ പുണ്യോ ഗങ്ഗായാം തത്ര വൈ ശിവഃ തത്രൈവ സംഗമേ സാക്ഷാത് സുവര്ണാദ്യാപി സംസ്ഥിതാ
ആ നദിയും ഗംഗയും സംയുക്തമാകുന്ന സ്ഥലം അത്യന്തം പുണ്യമാണ്. അതേ സംയുക്തത്തിൽ തന്നെ സുവർണ്ണ ഇപ്പോഴും സാക്ഷാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദാക്ഷായണീ സൈവ ശിവാ ആഗ്നേയീ ചേതി വിശ്രുതാ അമ്ബികാ ജഗദാധാരാ ശിവാ കാത്യായനീശ്വരീ
അവൾ ദാക്ഷായിണി, ശിവ, അഗ്നിയുടെ മകൾ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. അംബിക, ലോകത്തിന്റെ ആധാരം, ശിവ, കാത്യായനീശ്വരി എന്നിങ്ങനെയും അവളെ വിളിക്കുന്നു.
ഭക്താഭീഷ്ടപ്രദാ നിത്യമ് അലംകൃത്യോഭയം തടമ് തപസ് തേപേ യത്ര ചാഗ്നിസ് തത് തീര്ഥം തു തപോവനമ്
ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം നിറവേറ്റുന്നവളായി, ഇരുവശത്തെയും അലങ്കരിച്ച്, അഗ്നി അവിടെ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ സ്ഥലം തപോവനം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവമാദീനി തീര്ഥാനി തീരയോര് ഉഭയോര് മുനേ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ്
മഹർഷേ, ഇങ്ങനെ ഇരുവശത്തും നിരവധി തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും; അത്യന്തം മംഗളമാണ്.
ഉത്തരേ ചൈവ പാരേ ച സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ ദക്ഷിണേ ച തഥാ പാരേ സഹസ്രാണ്യ് അഥ ഷോഡശ
വടക്കേ കരയിൽ പതിനാലായിരം തീർത്ഥങ്ങളും, അതുപോലെ തെക്കേ കരയിൽ പതിനാറായിരം തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്.
തത്ര തത്ര ച തീര്ഥാനി സാഭിജ്ഞാനാനി സന്തി വൈ നാമാനി ച പൃഥക് സന്തി സംക്ഷേപാത് തന് മയോച്യതേ
അവിടവിടെയും പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവയുടെ പേരുകൾ പലതും ഉണ്ട്; അവയെ ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറയാം.
ഏതാനി യശ് ച ശൃണുയാദ് യശ് ച വാ പഠതി സ്മരേത് സര്വേഷു തത്ര കാമ്യേഷു പരിപൂര്ണോ ഭവേന് നരഃ
ഇവ കേൾക്കുന്നവനും വായിക്കുന്നവനും ഓർക്കുന്നവനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിലും പൂർണ്ണതയെത്തും.
ഏതദ് വൃത്തം തു യോ ജ്ഞാത്വാ തത്ര സ്നാനാദികം ചരേത് ലക്ഷ്മീവാഞ് ജായതേ നിത്യം ധര്മവാംശ് ച വിശേഷതഃ
ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ് അവിടെ സ്നാനം മുതലായ കർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും ഐശ്വര്യവും പ്രത്യേകിച്ച് ധാർമ്മികതയും ലഭിക്കും.
അബ്ജകാത് പശ്ചിമേ തീര്ഥം തച് ഛാര്ദൂലമ് ഉദാഹൃതമ് വാരാണസ്യാദിതീര്ഥേഭ്യഃ സര്വേഭ്യോ ഹ്യ് അധികം ഭവേത്
അബ്ജകയുടെ പടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തീർത്ഥം ശാർദൂലം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. വാരാണസിയിലെയും മറ്റ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലെയുംതോളം അതിന് വലിയ മഹത്വമുണ്ട്.
തത്ര സ്നാത്വാ പിതൄന് ദേവാന് വന്ദതേ തര്പയത്യ് അപി സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
അവിടെ സ്നാനം കഴിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും ആദരിക്കുകയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്താൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടും.
തപോവനാച് ച ശാര്ദൂലാന് മധ്യേ തീര്ഥാന്യ് അശേഷതഃ തസ്യൈകൈകസ്യ മാഹാത്മ്യം ന കേനാപ്യ് അത്ര വര്ണ്യതേ
തപോവനത്തിനും ശാർദൂലത്തിനും ഇടയിൽ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ ഓരോന്നിന്റെയും മഹത്വം ഇവിടെ ആരാലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഇന്ദ്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തത്രൈവ ച വൃഷാകപമ് ഫേനായാഃ സംഗമോ യത്ര ഹനൂമതം തഥൈവ ച
അവിടെ തന്നെ ഇന്ദ്രതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു തീർത്ഥവും, ഫേനാനദിയുടെ സംഗമവും, വൃഷാകപനും ഹനൂമതും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
അബ്ജകം ചാപി യത് പ്രോക്തം യത്ര ദേവസ് ത്രിവിക്രമഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ്
മുൻപേ പറഞ്ഞ അബ്ജകത്തിൽ ദേവൻ ത്രിവിക്രമൻ വാസം ചെയ്യുന്നു; അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ പുനർജന്മം വളരെ ദുർലഭമാകും.
തത്ര വൃത്താന്യ് അഥാഖ്യാസ്യേ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തടേ ഇന്ദ്രേശ്വരം ചോത്തരേ ച ശൃണു ഭക്ത്യാ യതവ്രതഃ
അവിടെ ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം; നീ ഭക്തിയോടും വ്രതശുദ്ധിയോടും കൂടി ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരത്തിലുള്ള ഇന്ദ്രേശ്വരത്തെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
നമുചിര് ബലവാന് ആസീദ് ഇന്ദ്രശത്രുര് മദോത്കടഃ തസ്യേന്ദ്രേണാഭവദ് യുദ്ധം ഫേനേനേന്ദ്രോ ഽഹരച് ഛിരഃ
നമുചി എന്ന ശക്തനും അഹങ്കാരമുള്ളവനും ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുവായിരുന്നു; ഇന്ദ്രൻ അവനോടു യുദ്ധം നടത്തി, ഫേനയുടെ സഹായത്തോടെ അവന്റെ തല അകറ്റി.