വ്യഭിചാരാത് സദോഷം ച അപത്യമ് അഭവച് ഛിവ ശാപം ദദുഃ സുരാഃ സര്വേ തയോഃ ശാന്തിം കുരു പ്രഭോ
വ്യഭിചാരത്താൽ സന്താനത്തിൽ ദോഷം ഉണ്ടായി; ശിവാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവർക്കു ശാപം നൽകി—പ്രഭോ, ഇരുവർക്കും സമാധാനം നൽകണം.
തദഗ്നിവചനാച് ഛംഭുഃ പ്രോവാചേദം ശുഭോദയമ്
അഗ്നിയുടെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം ശംഭു ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മദ്വീര്യാദ് അഭവത് ത്വത്തഃ സുവര്ണോ ഭൂരിവിക്രമഃ സമഗ്രാ ഋദ്ധയഃ സര്വാഃ സുവര്ണേ ഽസ്മിന് സമാഹിതാഃ
എന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്നും നിന്നിൽ നിന്നുമാണ് വലിയ വീര്യശാലിയായ സുവർണ്ണൻ ജനിച്ചത്; എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും ഈ സുവർണ്ണനിൽ ഏകോപിതമാണ്.
ഭവിഷ്യന്തി ന സംദേഹോ വഹ്നേ ശൃണു വചോ മമ ത്രയാണാമ് അപി ലോകാനാം പാവനഃ സ ഭവിഷ്യതി
അഗ്നേ, സംശയമില്ല, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കു: അവൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനാകും.
സ ഏവ ചാമൃതം ലോകേ സ ഏവ സുരവല്ലഭഃ സ ഏവ ഭുക്തിമുക്തീ ച സ ഏവ മഖദക്ഷിണാ
ലോകത്തിൽ അമൃതം അവനാണ്, ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയൻ അവനാണ്, അനുഭവവും മോക്ഷവും അവനാണ്, യാഗഫലവും അവനാണ്.
സ ഏവ രൂപം സര്വസ്യ ഗുരൂണാമ് അപ്യ് അസൌ ഗുരുഃ വീര്യം ശ്രേഷ്ഠതമം വിദ്യാദ് വീര്യം മത്തോ യദ് ഉത്തമമ്
അവനാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും രൂപം; ഗുരുക്കന്മാരിൽ പോലും ഗുരു അവനാണ്. അവന്റെ ശക്തി ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണെന്ന് അറിയണം, അതാണ് എന്നിൽ നിന്നുള്ള പരമശക്തി.
വിശേഷതസ് ത്വയി ക്ഷിപ്തം തസ്യ കാ സ്യാദ് വിചാരണാ ഹീനം തേന വിനാ സര്വം സംപൂര്ണാസ് തേന സംപദഃ
പ്രത്യേകമായി, അതു നിന്നിൽ നിക്ഷേപിച്ചതിനാൽ, ഇനി ചിന്തിക്കാൻ എന്തുണ്ട്? അതില്ലാതെ എല്ലാം അപൂർണ്ണമാണ്; അതോടെ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും പൂർണ്ണമാകും.
ജീവന്തോ ഽപി മൃതാഃ സര്വേ സുവര്ണേന വിനാ നരാഃ നിര്ഗുണോ ഽപി ധനീ മാന്യഃ സഗുണോ ഽപ്യ് അധനോ നഹി
സുവർണ്ണം ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചാലും എല്ലാവരും മരിച്ചവരാണ്; ഗുണമില്ലാത്ത ധനികൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു, ഗുണമുള്ള ദരിദ്രൻ അങ്ങനെയല്ല.
തസ്മാന് നാതഃ പരം കിംചിത് സുവര്ണാദ് ധി ഭവിഷ്യതി തഥാ ചൈഷാ സുവര്ണാപി സ്യാദ് ഉത്കൃഷ്ടാപി ചഞ്ചലാ
അതിനാൽ, സുവർണ്ണത്തെക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല; അതുപോലെ, സുവർണ്ണം ഉത്തമമായിട്ടും അസ്ഥിരമാണ്.
അനയാ വീക്ഷിതം സര്വം ന്യൂനം പൂര്ണം ഭവിഷ്യതി തപസാ ജപഹോമൈശ് ച യേയം പ്രാപ്യാ ജഗത്ത്രയേ
അവളാൽ കാണുന്ന എല്ലാം, കുറവോ പൂർണ്ണമോ, പൂർണ്ണമാകും; തപസ്സും ജപവും ഹോമവുംകൊണ്ട് അവളെ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രാപിക്കാം.
തസ്യാഃ പ്രഭാവം പ്രാശസ്ത്യമ് അഗ്നേ കിംചിച് ച കീര്ത്യതേ സര്വത്ര യാ തു സംതിഷ്ഠേദ് ആയാതു വിചരിഷ്യതി
അവളുടെ ശക്തിയും മഹത്വവും, അഗ്നേ, എവിടെയും കുറച്ചു മാത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്; അവൾ എവിടെയുണ്ടായാലും അവൾക്ക് വരാനും സഞ്ചരിക്കാനും അനുവദിക്കണം.
സുവര്ണാ കമലാ സാക്ഷാത് പവിത്രാ ച ഭവിഷ്യതി അദ്യ പ്രഭൃത്യ് ആത്മജയോസ് തഥാ സ്വൈരം വിചേഷ്ടതോഃ
സുവർണ്ണ തന്നെ കമലയായും ശുദ്ധയായും മാറും; ഇന്നുമുതൽ ഇരുവരും സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കട്ടെ.
തഥാപി ചൈതയോഃ പുണ്യം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
എന്നിരുന്നാലും, ഈ ഇരുവരുടെ പുണ്യം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ തതഃ ശംഭുഃ സാക്ഷാത് തത്രാഭവച് ഛിവഃ ലിങ്ഗരൂപേണ സര്വേഷാം ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശംഭു അവിടെ തന്നെ ശിവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ലിംഗരൂപത്തിൽ.
വരാന് പ്രാപ്യ സുതാഭ്യാം സ അഗ്നിസ് തുഷ്ടോ ഽഭവത് തതഃ സ്വഭര്ത്രാ ച സുവര്ണാ സാ ധര്മേണാഗ്നിസുതാ മുദാ
മക്കളുടെ വഴി ലഭിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ടു അഗ്നിദേവൻ സന്തോഷിച്ചു. അഗ്നിയുടെ മകൾ സുവർണ്ണയും ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ ആനന്ദത്തോടെ ജീവിച്ചു.
വര്തയാമ് ആസ പുത്രോ ഽപി വഹ്നേഃ സംകല്പയാ മുദാ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ സ്വര്ണാമ് അഗ്നേര് ദുഹിതരം മുനേ
അഗ്നിയുടെ മകനും സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിച്ചു. അതിനിടയിൽ, മഹർഷേ, അഗ്നിയുടെ മകൾ സുവർണ്ണ—
പരിഭൂയ ച ധര്മം തം ശാര്ദൂലോ ദാനവേശ്വരഃ അഹരദ് ഭാഗ്യസൌഭാഗ്യവിലാസവസതിം ഛലാത്
—ധർമ്മം അവഗണിച്ച് ദാനവാധിപൻ ശാർദൂലൻ വഞ്ചനയിലൂടെ ഭാഗ്യവും സൗഭാഗ്യവും നിറഞ്ഞ സുവർണ്ണയെ അപഹരിച്ചു.
നീതാ രസാതലം തേന സുവര്ണാ ലോകവിശ്രുതാ ജാമാതാഗ്നേഃ സ ധര്മശ് ച അഗ്നിശ് ചൈവ സ ഹവ്യവാട്
ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തയായ സുവർണ്ണയെ ശാർദൂലൻ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ മരുമകനായ ധർമ്മനും അഗ്നിയും—
വിഷ്ണവേ ലോകനാഥായ സ്തുത്വാ ചൈവ പുനഃ പുനഃ കാര്യവിജ്ഞാപനം ചോഭൌ ചക്രതുഃ പ്രഭവിഷ്ണവേ
—ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ വിഷ്ണുവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്തുതിച്ചു, ഇരുവരും ചേർന്ന് മഹാശക്തനായ വിഷ്ണുവിനോട് തങ്ങളുടെ അപേക്ഷ വെച്ചു.
തതശ് ചക്രേണ ചിച്ഛേദ ശാര്ദൂലസ്യ ശിരോ ഹരിഃ സാനീതാ വിഷ്ണുനാ ദേവീ സുവര്ണാ ലോകസുന്ദരീ
അപ്പോൾ ഹരി തന്റെ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് ശാർദൂലന്റെ തല വെട്ടി. ലോകസുന്ദരിയായ സുവർണ്ണയെ ദേവനായ വിഷ്ണു തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
മഹേശ്വരസുതാ ചൈവ അഗ്നേശ് ചൈവ തഥാ പ്രിയാ മഹേശ്വരായ താം വിഷ്ണുര് ദര്ശയാമ് ആസ നാരദ
നാരദാ, മഹേശ്വരന്റെ മകളും അഗ്നിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുമായ സുവർണ്ണയെ വിഷ്ണു മഹേശ്വരന് കാണിച്ചു.
പ്രീതോ ഽഭവന് മഹേശോ ഽപി സസ്വജേ താം പുനഃ പുനഃ ചക്രം പ്രക്ഷാലിതം യത്ര ശാര്ദൂലച്ഛേദി ദീപ്തിമത്
മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ സുവർണ്ണയെ വീണ്ടും വീണ്ടും അങ്കത്തിലേറ്റു. ചക്രം പ്രകാശത്തോടെ ശാർദൂലന്റെ തല വെട്ടിയ സ്ഥലത്ത്—
ചക്രതീര്ഥം തു വിഖ്യാതം ശാര്ദൂലം ചേതി തദ് വിദുഃ യത്ര നീതാ സുവര്ണാ സാ വിഷ്ണുനാ ശംകരാന്തികമ്
—ആ സ്ഥലം ചക്രതീർഥം എന്നും ശാർദൂലൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു സുവർണ്ണയെ ശങ്കരനോടു കൊണ്ടുവന്നത്.
തത് തീര്ഥം ശാംകരം ജ്ഞേയം വൈഷ്ണവം സിദ്ധമ് ഏവ തു യത്രാനന്ദമ് അനുപ്രാപ്തോ ഹ്യ് അഗ്നിര് ധര്മശ് ച ശാശ്വതഃ
ആ തീർഥം ശങ്കരന്റേയും വിഷ്ണുവിന്റേയും വിശുദ്ധമായ സ്ഥലമായി അറിയണം; അവിടെ അഗ്നിയും ശാശ്വതനായ ധർമ്മനും ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ആനന്ദാശ്രൂണി ന്യപതന് യത്രാഗ്നേര് മുനിസത്തമ ആനന്ദേതി നദീ ജാതാ തഥാ വൈ നന്ദിനീതി ച
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അഗ്നിദേവനിൽ നിന്ന് ആനന്ദത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ അവിടെ വീണു. അതിനാൽ ആ നദി ആനന്ദാ എന്നും നന്ദിനി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്യാശ് ച സംഗമഃ പുണ്യോ ഗങ്ഗായാം തത്ര വൈ ശിവഃ തത്രൈവ സംഗമേ സാക്ഷാത് സുവര്ണാദ്യാപി സംസ്ഥിതാ
ആ നദിയും ഗംഗയും സംയുക്തമാകുന്ന സ്ഥലം അത്യന്തം പുണ്യമാണ്. അതേ സംയുക്തത്തിൽ തന്നെ സുവർണ്ണ ഇപ്പോഴും സാക്ഷാൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദാക്ഷായണീ സൈവ ശിവാ ആഗ്നേയീ ചേതി വിശ്രുതാ അമ്ബികാ ജഗദാധാരാ ശിവാ കാത്യായനീശ്വരീ
അവൾ ദാക്ഷായിണി, ശിവ, അഗ്നിയുടെ മകൾ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. അംബിക, ലോകത്തിന്റെ ആധാരം, ശിവ, കാത്യായനീശ്വരി എന്നിങ്ങനെയും അവളെ വിളിക്കുന്നു.
ഭക്താഭീഷ്ടപ്രദാ നിത്യമ് അലംകൃത്യോഭയം തടമ് തപസ് തേപേ യത്ര ചാഗ്നിസ് തത് തീര്ഥം തു തപോവനമ്
ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം നിറവേറ്റുന്നവളായി, ഇരുവശത്തെയും അലങ്കരിച്ച്, അഗ്നി അവിടെ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ സ്ഥലം തപോവനം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവമാദീനി തീര്ഥാനി തീരയോര് ഉഭയോര് മുനേ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ്
മഹർഷേ, ഇങ്ങനെ ഇരുവശത്തും നിരവധി തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും; അത്യന്തം മംഗളമാണ്.
ഉത്തരേ ചൈവ പാരേ ച സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ ദക്ഷിണേ ച തഥാ പാരേ സഹസ്രാണ്യ് അഥ ഷോഡശ
വടക്കേ കരയിൽ പതിനാലായിരം തീർത്ഥങ്ങളും, അതുപോലെ തെക്കേ കരയിൽ പതിനാറായിരം തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്.