തതോ ദേവാപിര് അമരരാജാങ്ഘ്രിധ്യാനതത്പരഃ ഋത്വിജോ ഽന്വേഷ്യ യത്നേന നത്വാ താന് ഋത്വിജഃ പൃഥക് കൃതാഞ്ജലിപുടോ ബാലോ ദേവാപിര് വാക്യമ് അബ്രവീത്
അതിനുശേഷം ദേവാപി അമരന്മാരുടെ രാജാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ധ്യാനം ചെയ്യാൻ താൽപര്യം കാണിച്ചു. യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പുരോഹിതന്മാരെ ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു, ഓരോരുത്തരെയും കൂപ്പുകൈയോടെ നമസ്കരിച്ചു, ബാലനായ ദേവാപി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവദ്ഭിശ് ച മഖോ രക്ഷ്യോ യജമാനശ് ച ദീക്ഷിതഃ പുരോധാശ് ച തഥാ രക്ഷ്യഃ പത്നീ യാ ദീക്ഷിതസ്യ തു
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും യജ്ഞവും, ദീക്ഷയേറ്റ യജമാനനും, പുരോഹിതനും, ദീക്ഷയേറ്റയാളുടെ ഭാര്യയെയും സംരക്ഷിക്കണം.
ഭവത്സു തത്ര പശ്യത്സു യജ്ഞം വിധ്വസ്യ ദൈത്യരാട് രാജാദയസ് തേന നീതാസ് തന് ന യുക്തതമം ഭവേത്
നിങ്ങൾ അവിടെ കാണുന്ന സമയത്ത്, ദൈത്യരാജാവ് യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചും രാജാക്കന്മാരെ കൊണ്ടുപോയാലും, അത് യോജിച്ച കാര്യമല്ല.
അഥാപ്യ് ഏതദ് അഹം മന്യേ ഭവന്തസ് താന് അരോഗിണഃ ദാതുമ് അര്ഹന്തി താന് സര്വാന് അന്യഥാ ശാപമ് അര്ഹഥ
എങ്കിലും, ഞാൻ കരുതുന്നത്, നിങ്ങൾ അവരെ എല്ലാവരെയും ആരോഗ്യത്തോടെ തിരികെ നൽകണം. അല്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ശാപം ലഭിക്കും.
മഖേ ഽഗ്നിഃ പ്രഥമം പൂജ്യോ ഹ്യ് അഗ്നിര് ഏവാത്ര ദൈവതമ് തസ്മാദ് വയം ന ജാനീമോ ഹ്യ് അഗ്നീനാം പരിചാരകാഃ
യജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം ആരാധിക്കേണ്ടത് അഗ്നിയാണ്. അഗ്നിയാണ് ഇവിടെ ദൈവം. അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ അഗ്നിയെ സേവിക്കുന്നവർക്കു കൂടുതൽ അറിയില്ല.
സ ഏവ ദാതാ ഭോക്താ ച ഹര്താ കര്താ ച ഹവ്യവാട്
അവനാണ് ദാനവും, അനുഭവവും, എടുത്തും, ചെയ്തും, ഹവിസ്സു കൊണ്ടുപോകുന്നതും.
ഋത്വിജഃ പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ ദേവാപിര് ജാതവേദസമ് പൂജയിത്വാ യഥാന്യായമ് അഗ്നയേ തന് ന്യവേദയത്
പുരോഹിതന്മാരെ പിന്നിൽ നിർത്തി, ദേവാപി ജാതവേദസിനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ചു, പിന്നെ അഗ്നിയോട് ഇത് അറിയിച്ചു.
യഥര്ത്വിജസ് തഥാ ചാഹം ദേവാനാം പരിചാരകഃ ഹവ്യം വഹാമി ദേവാനാം ഭോക്താരോ രക്ഷകാശ് ച തേ
പുരോഹിതന്മാരെപ്പോലെ ഞാനും ദേവന്മാരെ സേവിക്കുന്നവനാണ്. ഞാൻ ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ദേവന്മാരാണ് അതിന്റെ അനുഭവവും സംരക്ഷണവും.
ദേവാന് ആഹൂയ യത്നേന ഹവിര്ഭാഗാന് പൃഥക് പൃഥക് ദാസ്യേ ഽഹമ് ഏഷ ദോഷോ മേ തസ്മാദ് യാഹി സുരാന് പ്രതി
ദേവന്മാരെ ശ്രദ്ധയോടെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഞാൻ ഓരോരുത്തർക്കും ഹവിസ്സിന്റെ പങ്ക് നൽകും. ഇതാണ് എന്റെ തെറ്റ്. അതിനാൽ, നീ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോകണം.
ദേവാപിഃ സ സുരാന് പ്രാപ്യ നത്വാ തേഭ്യഃ പൃഥക് പൃഥക് ഋത്വിഗ്വാക്യം ചാഗ്നിവാക്യം ശാപം ചാപി ന്യവേദയത്
ദേവാപി ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, അവരോട് നമസ്കരിച്ചു, പുരോഹിതന്മാരുടെ വാക്കും അഗ്നിയുടെ വാക്കും ശാപവും ഓരോന്നായി അറിയിച്ചു.
ആഹൂതാ വൈദികൈര് മന്ത്രൈര് ഋത്വിഗ്ഭിശ് ച യഥാക്രമമ് ഭോക്ഷ്യാമഹേ ഹവിര്ഭാഗാന് ന സ്വതന്ത്രാ ദ്വിജോത്തമ
പുരോഹിതന്മാർ വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ യഥാക്രമം വിളിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ ഹവിസ്സിന്റെ പങ്ക് അനുഭവിക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. പക്ഷേ, ഞങ്ങൾ സ്വതന്ത്രരല്ല.
തസ്മാദ് വേദാനുഗാ നിത്യം വയം വേദേന ചോദിതാഃ പരതന്ത്രാസ് തതോ വിപ്ര വേദേഭ്യസ് തന് നിവേദയ
അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും വേദത്തെ അനുസരിച്ച്, വേദം പ്രേരിപ്പിച്ചവരായി, മറ്റൊരാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, ഇത് വേദങ്ങൾക്കു അറിയിക്കണം.
സ ദേവാപിഃ ശുചിര് ഭൂത്വാ വേദാന് ആഹൂയ യത്നതഃ ധ്യാനേന തപസാ യുക്തോ വേദാശ് ചാപി പുരോ ഽഭവന്
ശുദ്ധനായ ദേവാപി, ശ്രദ്ധയോടെ വേദങ്ങളെ ആഹ്വാനിച്ചു. ധ്യാനത്തിലും തപസ്സിലും ഏർപ്പെട്ട്, വേദങ്ങൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വേദാന് ഉവാച ദേവാപിര് നമസ്യ തു പുനഃ പുനഃ ഋത്വിഗ്വാക്യം ചാഗ്നിവാക്യം ദേവവാക്യം ന്യവേദയത്
ദേവാപി വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച് വേദങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, പുരോഹിതന്മാരുടെ വാക്കും അഗ്നിയുടെ വാക്കും ദേവന്മാരുടെ വാക്കും അറിയിച്ചു.
പരതന്ത്രാ വയം താത ഈശ്വരസ്യ വശാനുഗാഃ അശേഷജഗദാധാരോ നിരാധാരോ നിരഞ്ജനഃ
പ്രിയനായവനേ, ഞങ്ങൾ പരാധീനരാണ്, ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് കീഴിലാണ് ഞങ്ങൾ. ഈ സർവ്വലോകത്തിനും അദ്ഭുതമായ ആധാരമായവൻ സ്വയം ആരുടെയും ആശ്രയമില്ലാത്തവനും, ആഴമില്ലാത്തവനും, അശുദ്ധിയില്ലാത്തവനുമാണ്.
സര്വശക്ത്യൈകസദനം നിധാനം സര്വസംപദാമ് സ തു കര്താ മഹാദേവഃ സംഹര്താ സ മഹേശ്വരഃ
സകലശക്തികളും സമ്പത്തുകളും ഏകമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, അതിന്റെ ആഗാരം ആ മഹാദേവൻ തന്നെയാണ്. സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും പരമേശ്വരനുമാണ് അവൻ.
വയം ശബ്ദമയാ ബ്രഹ്മന് വദാമോ വിദ്മ ഏവ ച അസ്മാകമ് ഏതത് കൃത്യം സ്യാദ് വദാമോ യത് തു പൃച്ഛസി
ബ്രഹ്മനേ, ഞങ്ങൾ ശബ്ദരൂപികളാണ്, സംസാരിക്കുകയും അറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതു പറയുക എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ കടമ.
കേന നീതാസ് തസ്യ നാമ തത്പുരം തദ്ബലം തഥാ ഭക്ഷിതാഃ കിം തു നോ നഷ്ടാ ഏതജ് ജാനീമഹേ വയമ്
ആരെക്കൊണ്ടാണ് അവർ കൊണ്ടുപോയത്, അവന്റെ പേര് എന്ത്, അവന്റെ നഗരം എവിടെയാണ്, അവന്റെ ശക്തി എത്രയാണെന്നു ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ആരാണ് അവരെ തിന്നു കളഞ്ഞത്, അല്ലെങ്കിൽ അവർ നഷ്ടമായോ എന്നതും ഞങ്ങൾക്കറിയാം.
യഥാ ച തവ സാമര്ഥ്യം യമ് ആരാധ്യ ച യത്ര ച സ്യാദ് ഇത്യ് ഏതച് ച ജാനീമോ യഥാ പ്രാപ്സ്യസി താന് പുരഃ
നിന്റെ ശേഷി എത്രയാണെന്നും, ആരെ ആരാധിക്കണം, എവിടെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത് എന്നതും ഞങ്ങൾക്കറിയാം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ നീ അവരെ തിരിച്ചു ലഭിക്കും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാവദദ് വേദാന് വിചാര്യ സുചിരം ഹൃദി
ഇത് കേട്ടശേഷം, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ ദീർഘമായി വേദങ്ങൾ ആലോചിച്ചു.
വേദാ വദന്ത്വ് ഏതദ് ഏവ സര്വമ് ഏവ യഥാര്ഥതഃ സര്വാന് പ്രാപ്സ്യേ തലം നീതാന് അലം തേഭ്യോ നമോ ഽസ്തു വഃ
വേദങ്ങൾ ഇതേ സത്യമായിട്ടാണ് മുഴുവനും പറയുന്നു. നിലത്തിനടിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയവരെ ഞാൻ തിരിച്ചു നേടും. അതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു.
ഗൌതമീം ഗച്ഛ ദേവാപേ തത്ര സ്തുഹി മഹേശ്വരമ് സുപ്രസന്നസ് തവാഭീഷ്ടം ദാസ്യത്യ് ഏവ കൃപാകരഃ
ദേവാപി, നീ ഗൗതമീ നദിയിലേക്ക് പോയി അവിടെ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിക്കണം. ദയാനിധിയായ അവൻ സന്തോഷപെട്ടാൽ നിന്റെ ആഗ്രഹം നിർബന്ധമായി നല്കും.
ഭവേദ് ദേവഃ ശിവഃ പ്രീതഃ സ്തുതഃ സത്യം മഹാമതേ ആര്ഷ്ടിഷേണശ് ച നൃപതിസ് തസ്യ ജായാ ജയാ സതീ
മഹാമതിയായവനേ, നീ സ്തുതിച്ചാൽ ശിവൻ സന്തോഷപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ രാജാവ് ഋഷ്ടിശേനനും അവന്റെ ഭാര്യ ജയയും തിരിച്ചു ലഭിക്കും.
പിതാ തവാപ്യ് ഉപമന്യുസ് തലേ തിഷ്ഠന്ത്യ് അരോഗിണഃ വരദാനാന് മഹേശസ്യ മിഥും ഹത്വാ ച രാക്ഷസമ് യശഃ പ്രാപ്സ്യസി ധര്മം ച ഏതച് ഛക്യം ന ചേതരത്
നിന്റെ അച്ഛൻ ഉപമന്യുവും നിലത്തിനടിയിൽ ആരോഗ്യത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. മഹേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ആ രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ച്, നീ പ്രശസ്തിയും ധർമ്മവും നേടും. ഇതാണ് സാധ്യമായത്, മറ്റൊന്നുമില്ല.
തദ് വേദവചനാദ് ബാലോ ദേവാപിര് ഗൌതമീം ഗതഃ സ്നാത്വാ കൃതക്ഷണോ വിപ്രസ് തുഷ്ടാവ ച മഹേശ്വരമ്
വേദവചനപ്രകാരം ബാലനായ ദേവാപി ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോയി. അവിടെ കുളിച്ച്, വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാക്കി, ബ്രാഹ്മണൻ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
ബാലോ ഽഹം ദേവദേവേശ ഗുരൂണാം ത്വം ഗുരുര് മമ ന മേ ശക്തിസ് ത്വത്സ്തവനേ തുഭ്യം ശംഭോ നമോ ഽസ്തു തേ
ദേവദേവനായ പ്രഭോ, ഞാൻ ഒരു ബാലനാണ്. ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഗുരുവായവനാണ് നീ. നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ എനിക്ക് ശേഷിയില്ല. ശംഭോ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു.
ന ത്വാം ജാനന്തി നിഗമാ ന ദേവാ മുനയോ ന ച ന ബ്രഹ്മാ നാപി വൈകുണ്ഠോ യോ ഽസി സോ ഽസി നമോ ഽസ്തു തേ
നിഗമങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മുനികൾക്കും ബ്രഹ്മാവിനും പോലും വിഷ്ണുവിനും പോലും നിന്നെ അറിയാൻ കഴിയില്ല. നീ ആരാണോ അതാണ്. നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
യേ ഽനാഥാ യേ ച കൃപണാ യേ ദരിദ്രാശ് ച രോഗിണഃ പാപാത്മാനോ യേ ച ലോകേ താംസ് ത്വം പാസി മഹേശ്വര
ഈ ലോകത്ത് ആരും നോക്കാനില്ലാത്തവരും, ദു:ഖിതരും, ദരിദ്രരും, രോഗികളും, പാപികളുമാണ് എങ്കിൽ പോലും, മഹേശ്വരാ, നീ അവരെ രക്ഷിക്കുന്നു.
തപസാ നിയമൈര് മന്ത്രൈഃ പൂജിതാസ് ത്രിദിവൌകസഃ ത്വയാ ദത്തം ഫലം തേഭ്യോ ദാസ്യന്തി ജഗതാം പതേ
തപസ്സും നിയന്ത്രണവും മന്ത്രങ്ങളുംകൊണ്ട് ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർക്ക്, ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ നീ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്നു.
യാചിതാരശ് ച ദാതാരസ് തേഭ്യോ യദ് യന് മനീഷിതമ് ഭവതീതി ന ചിത്രം സ്യാത് ത്വം വിപര്യയകാരകഃ
യാചകരും ദാനികളുമാണ് ആരായുന്നത്. അവരിൽ നിന്ന് അവർ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു ലഭിക്കുന്നത് അത്ഭുതമല്ല, കാരണം നീ അവരുടേതു മറിച്ചിടുന്നവനാണ്.