പുത്രം പ്രോവാച സാ മാതാ രാജ്ഞോ ഭാര്യാ പുരോധസഃ ദാനവേന തലം നീതോ രാജ്ഞാ സഹ പിതാ തവ
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ഭാര്യയും പുരോഹിതന്റെ ഭാര്യയുമായ അവന്റെ അമ്മ മകനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, ദാനവൻ രാജാവിനെയും നിന്റെ അച്ഛനെയും പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.'
ക്വ നീതഃ കേന വാ നീതഃ കഥം നീതഃ ക്വ കര്മണി കേഷു പശ്യത്സു കിം സ്ഥാനം ദാനവസ്യ വദസ്വ മേ
'എവിടേക്ക് കൊണ്ടുപോയി? ആരാണ് കൊണ്ടുപോയത്? എങ്ങനെ കൊണ്ടുപോയി? എന്തിനാണ് കൊണ്ടുപോയത്? ആരൊക്കെ കണ്ടു? ആ ദാനവന്റെ സ്ഥലം എവിടാണെന്ന് പറയൂ.'
ദീക്ഷിതം യജ്ഞസദസി സഭാര്യം സപുരോധസമ് രാജാനം തം മിഥുര് ദൈത്യോ നീതവാന് സ രസാതലമ് പശ്യത്സു ദേവസംഘേഷു വഹ്നിബ്രാഹ്മണസംനിധൌ
'യാഗശാലയിൽ രാജാവും ഭാര്യയും പുരോഹിതനും ദീക്ഷയോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദൈത്യനായ മിഥുര് അവരെ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ദേവസംഘവും അഗ്നിയും ബ്രാഹ്മണരും കാണുന്ന മുന്നിലായിരുന്നു അതു.'
തന് മാതൃവചനം ശ്രുത്വാ ദേവാപിഃ കൃത്യമ് അസ്മരത് ദേവാന് പശ്യേ ഽഥവാഗ്നിം വാ ഋത്വിജോ വാസുരാംസ് തഥാ
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ദേവാപി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു: 'ദേവന്മാരെ സമീപിക്കണോ, അഗ്നിയെ സമീപിക്കണോ, പുരോഹിതന്മാരെയോ അല്ലെങ്കിൽ അസുരന്മാരെയോ സമീപിക്കണോ?'
ഏതേഷ്വ് ഏവ പിതാന്വേഷ്യോ നാന്യത്രേതി മതിര് മമ ഇതി നിശ്ചിത്യ ദേവാപിര് ഭരം പ്രാഹ നൃപാത്മജമ്
'ഇവരിൽ ഒരാളിൽ മാത്രമേ അച്ഛനെയോ തിരയേണ്ടതുള്ളൂ, മറ്റൊരിടത്തും അല്ല — ഇതാണ് എന്റെ തീരുമാനമെന്ന്.' അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച് ദേവാപി രാജാവിന്റെ മകനായ ഭരനോട് പറഞ്ഞു.
തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ വ്രതേന നിയമേന ച ആനേതവ്യാ മയാ സര്വേ നീതാ യേ ച രസാതലമ്
'തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും വ്രതവും നിയന്ത്രണവും പാലിച്ച്, പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയ എല്ലാവരെയും ഞാൻ തിരികെ കൊണ്ടുവരണം.'
ജാതേ പരാഭവേ ഘോരേ യോ ന കുര്യാത് പ്രതിക്രിയാമ് നരാധമേന കിം തേന ജീവതാ വാ മൃതേന വാ
ഭയങ്കരമായ തോൽവിയുണ്ടായപ്പോൾ അതിനെ നേരിടാൻ ഒരു ശ്രമവും ചെയ്യാത്തവന്റെ ജീവൻ ജീവിച്ചാലോ, മരിച്ചാലോ, അതിൽ有什么 പ്രയോജനമുണ്ട്? അത്തരം ദുർബലന്മാരുടെ ജീവൻ നിർഥകമാണ്.
ത്വം പ്രശാധി മഹീം കൃത്സ്നാമ് ആര്ഷ്ടിഷേണഃ പിതാ യഥാ മാതാ മമ ത്വയാ പാല്യാ രാജന് യാവന് മമാഗതിഃ ഭവേച് ച കൃതകാര്യസ്യ അനുജാനീഹി മാം ഭര
അർഷ്ടിഷേണാ, നീ പിതാവിനെപ്പോലെ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ ഭരിക്കണം. രാജാവേ, എന്റെ അമ്മയെ നീ സംരക്ഷിക്കണം, ഞാൻ മടങ്ങിവരുവോളം. എന്റെ കർമ്മം പൂർത്തിയായാൽ, ഭരാ, നീ എന്നെ വിടാൻ അനുമതി നൽകണം.
ഭരേണോക്തഃ സ ദേവാപിഃ സര്വം നിശ്ചിത്യ യത്നതഃ
ഭരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവാപി എല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ ആലോചിച്ചു.
സിദ്ധിം കുരു സുഖം യാഹി മാ ചിന്താമ് അല്പികാം ഭജ
നീ വിജയിക്കണം, സന്തോഷത്തോടെ പോകണം, അല്പം പോലും ചിന്തയിൽ ആകുലനാകേണ്ട.
തതോ ദേവാപിര് അമരരാജാങ്ഘ്രിധ്യാനതത്പരഃ ഋത്വിജോ ഽന്വേഷ്യ യത്നേന നത്വാ താന് ഋത്വിജഃ പൃഥക് കൃതാഞ്ജലിപുടോ ബാലോ ദേവാപിര് വാക്യമ് അബ്രവീത്
അതിനുശേഷം ദേവാപി അമരന്മാരുടെ രാജാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ധ്യാനം ചെയ്യാൻ താൽപര്യം കാണിച്ചു. യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പുരോഹിതന്മാരെ ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു, ഓരോരുത്തരെയും കൂപ്പുകൈയോടെ നമസ്കരിച്ചു, ബാലനായ ദേവാപി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവദ്ഭിശ് ച മഖോ രക്ഷ്യോ യജമാനശ് ച ദീക്ഷിതഃ പുരോധാശ് ച തഥാ രക്ഷ്യഃ പത്നീ യാ ദീക്ഷിതസ്യ തു
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും യജ്ഞവും, ദീക്ഷയേറ്റ യജമാനനും, പുരോഹിതനും, ദീക്ഷയേറ്റയാളുടെ ഭാര്യയെയും സംരക്ഷിക്കണം.
ഭവത്സു തത്ര പശ്യത്സു യജ്ഞം വിധ്വസ്യ ദൈത്യരാട് രാജാദയസ് തേന നീതാസ് തന് ന യുക്തതമം ഭവേത്
നിങ്ങൾ അവിടെ കാണുന്ന സമയത്ത്, ദൈത്യരാജാവ് യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചും രാജാക്കന്മാരെ കൊണ്ടുപോയാലും, അത് യോജിച്ച കാര്യമല്ല.
അഥാപ്യ് ഏതദ് അഹം മന്യേ ഭവന്തസ് താന് അരോഗിണഃ ദാതുമ് അര്ഹന്തി താന് സര്വാന് അന്യഥാ ശാപമ് അര്ഹഥ
എങ്കിലും, ഞാൻ കരുതുന്നത്, നിങ്ങൾ അവരെ എല്ലാവരെയും ആരോഗ്യത്തോടെ തിരികെ നൽകണം. അല്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് ശാപം ലഭിക്കും.
മഖേ ഽഗ്നിഃ പ്രഥമം പൂജ്യോ ഹ്യ് അഗ്നിര് ഏവാത്ര ദൈവതമ് തസ്മാദ് വയം ന ജാനീമോ ഹ്യ് അഗ്നീനാം പരിചാരകാഃ
യജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം ആരാധിക്കേണ്ടത് അഗ്നിയാണ്. അഗ്നിയാണ് ഇവിടെ ദൈവം. അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ അഗ്നിയെ സേവിക്കുന്നവർക്കു കൂടുതൽ അറിയില്ല.
സ ഏവ ദാതാ ഭോക്താ ച ഹര്താ കര്താ ച ഹവ്യവാട്
അവനാണ് ദാനവും, അനുഭവവും, എടുത്തും, ചെയ്തും, ഹവിസ്സു കൊണ്ടുപോകുന്നതും.
ഋത്വിജഃ പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ ദേവാപിര് ജാതവേദസമ് പൂജയിത്വാ യഥാന്യായമ് അഗ്നയേ തന് ന്യവേദയത്
പുരോഹിതന്മാരെ പിന്നിൽ നിർത്തി, ദേവാപി ജാതവേദസിനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ചു, പിന്നെ അഗ്നിയോട് ഇത് അറിയിച്ചു.
യഥര്ത്വിജസ് തഥാ ചാഹം ദേവാനാം പരിചാരകഃ ഹവ്യം വഹാമി ദേവാനാം ഭോക്താരോ രക്ഷകാശ് ച തേ
പുരോഹിതന്മാരെപ്പോലെ ഞാനും ദേവന്മാരെ സേവിക്കുന്നവനാണ്. ഞാൻ ദേവന്മാർക്ക് ഹവിസ്സ് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ദേവന്മാരാണ് അതിന്റെ അനുഭവവും സംരക്ഷണവും.
ദേവാന് ആഹൂയ യത്നേന ഹവിര്ഭാഗാന് പൃഥക് പൃഥക് ദാസ്യേ ഽഹമ് ഏഷ ദോഷോ മേ തസ്മാദ് യാഹി സുരാന് പ്രതി
ദേവന്മാരെ ശ്രദ്ധയോടെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഞാൻ ഓരോരുത്തർക്കും ഹവിസ്സിന്റെ പങ്ക് നൽകും. ഇതാണ് എന്റെ തെറ്റ്. അതിനാൽ, നീ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോകണം.
ദേവാപിഃ സ സുരാന് പ്രാപ്യ നത്വാ തേഭ്യഃ പൃഥക് പൃഥക് ഋത്വിഗ്വാക്യം ചാഗ്നിവാക്യം ശാപം ചാപി ന്യവേദയത്
ദേവാപി ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, അവരോട് നമസ്കരിച്ചു, പുരോഹിതന്മാരുടെ വാക്കും അഗ്നിയുടെ വാക്കും ശാപവും ഓരോന്നായി അറിയിച്ചു.
ആഹൂതാ വൈദികൈര് മന്ത്രൈര് ഋത്വിഗ്ഭിശ് ച യഥാക്രമമ് ഭോക്ഷ്യാമഹേ ഹവിര്ഭാഗാന് ന സ്വതന്ത്രാ ദ്വിജോത്തമ
പുരോഹിതന്മാർ വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ യഥാക്രമം വിളിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ ഹവിസ്സിന്റെ പങ്ക് അനുഭവിക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. പക്ഷേ, ഞങ്ങൾ സ്വതന്ത്രരല്ല.
തസ്മാദ് വേദാനുഗാ നിത്യം വയം വേദേന ചോദിതാഃ പരതന്ത്രാസ് തതോ വിപ്ര വേദേഭ്യസ് തന് നിവേദയ
അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും വേദത്തെ അനുസരിച്ച്, വേദം പ്രേരിപ്പിച്ചവരായി, മറ്റൊരാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ, ഇത് വേദങ്ങൾക്കു അറിയിക്കണം.
സ ദേവാപിഃ ശുചിര് ഭൂത്വാ വേദാന് ആഹൂയ യത്നതഃ ധ്യാനേന തപസാ യുക്തോ വേദാശ് ചാപി പുരോ ഽഭവന്
ശുദ്ധനായ ദേവാപി, ശ്രദ്ധയോടെ വേദങ്ങളെ ആഹ്വാനിച്ചു. ധ്യാനത്തിലും തപസ്സിലും ഏർപ്പെട്ട്, വേദങ്ങൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വേദാന് ഉവാച ദേവാപിര് നമസ്യ തു പുനഃ പുനഃ ഋത്വിഗ്വാക്യം ചാഗ്നിവാക്യം ദേവവാക്യം ന്യവേദയത്
ദേവാപി വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ച് വേദങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, പുരോഹിതന്മാരുടെ വാക്കും അഗ്നിയുടെ വാക്കും ദേവന്മാരുടെ വാക്കും അറിയിച്ചു.
പരതന്ത്രാ വയം താത ഈശ്വരസ്യ വശാനുഗാഃ അശേഷജഗദാധാരോ നിരാധാരോ നിരഞ്ജനഃ
പ്രിയനായവനേ, ഞങ്ങൾ പരാധീനരാണ്, ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് കീഴിലാണ് ഞങ്ങൾ. ഈ സർവ്വലോകത്തിനും അദ്ഭുതമായ ആധാരമായവൻ സ്വയം ആരുടെയും ആശ്രയമില്ലാത്തവനും, ആഴമില്ലാത്തവനും, അശുദ്ധിയില്ലാത്തവനുമാണ്.
സര്വശക്ത്യൈകസദനം നിധാനം സര്വസംപദാമ് സ തു കര്താ മഹാദേവഃ സംഹര്താ സ മഹേശ്വരഃ
സകലശക്തികളും സമ്പത്തുകളും ഏകമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, അതിന്റെ ആഗാരം ആ മഹാദേവൻ തന്നെയാണ്. സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും പരമേശ്വരനുമാണ് അവൻ.
വയം ശബ്ദമയാ ബ്രഹ്മന് വദാമോ വിദ്മ ഏവ ച അസ്മാകമ് ഏതത് കൃത്യം സ്യാദ് വദാമോ യത് തു പൃച്ഛസി
ബ്രഹ്മനേ, ഞങ്ങൾ ശബ്ദരൂപികളാണ്, സംസാരിക്കുകയും അറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതു പറയുക എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ കടമ.
കേന നീതാസ് തസ്യ നാമ തത്പുരം തദ്ബലം തഥാ ഭക്ഷിതാഃ കിം തു നോ നഷ്ടാ ഏതജ് ജാനീമഹേ വയമ്
ആരെക്കൊണ്ടാണ് അവർ കൊണ്ടുപോയത്, അവന്റെ പേര് എന്ത്, അവന്റെ നഗരം എവിടെയാണ്, അവന്റെ ശക്തി എത്രയാണെന്നു ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ആരാണ് അവരെ തിന്നു കളഞ്ഞത്, അല്ലെങ്കിൽ അവർ നഷ്ടമായോ എന്നതും ഞങ്ങൾക്കറിയാം.
യഥാ ച തവ സാമര്ഥ്യം യമ് ആരാധ്യ ച യത്ര ച സ്യാദ് ഇത്യ് ഏതച് ച ജാനീമോ യഥാ പ്രാപ്സ്യസി താന് പുരഃ
നിന്റെ ശേഷി എത്രയാണെന്നും, ആരെ ആരാധിക്കണം, എവിടെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത് എന്നതും ഞങ്ങൾക്കറിയാം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ നീ അവരെ തിരിച്ചു ലഭിക്കും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാവദദ് വേദാന് വിചാര്യ സുചിരം ഹൃദി
ഇത് കേട്ടശേഷം, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ ദീർഘമായി വേദങ്ങൾ ആലോചിച്ചു.