ജന്മനാ സഹ യത് പുംസാം വിഹിതം പരമേഷ്ഠിനാ കദാചിന് നാന്യഥാ തദ് വൈ വൃഥാ ക്ലിശ്യന്തി ജന്തവഃ
ജനനസമയത്ത് പരമേശ്വരൻ ഏർപ്പെടുത്തിയതു മനുഷ്യന് എപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും; അതിനാൽ ജീവികൾ വെറുതെ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.
തസ്മാദ് യാചാവഹേ കിംചിദ് ധിതായ ജഗതാം ശുഭമ് ഗുണദായി തു സര്വേഷാം തദ് യുവാമ് അനുമന്യതാമ്
അതുകൊണ്ട്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, എല്ലാവർക്കും ഗുണം നൽകുന്ന ഒരു നല്ല കാര്യം ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇരുവരും അതിന് സമ്മതിക്കണം.
താവ് ആഹതുര് ഉഭൌ ദേവൌ പക്ഷിണൌ ലോകവിശ്രുതൌ ധര്മസ്യ യശസോ ഽവാപ്ത്യേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ ആ രണ്ട് ദൈവപക്ഷികളും പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വത്തിനും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനുമായി...''
ആവാഭ്യാമ് ആശ്രമൌ തീര്ഥേ ഗങ്ഗായാ ഉഭയേ തടേ ഭവേതാം ജഗതാം നാഥാവ് ഏഷ ഏവ പരോ വരഃ
'ഗംഗയുടെ ഇരുവശത്തും ഞങ്ങൾക്കു ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ; ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകരായി ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിലനില്ക്കട്ടെ—ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ വരം.'
സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ പിതൄണാം ചാപി പൂജനമ് സുകൃതീ ദുഷ്കൃതീ വാപി യഃ കരോതി യഥാ തഥാ സര്വം തദ് അക്ഷയം പുണ്യം സ്യാദ് ഇത്യ് ഏഷ പരോ വരഃ
കുളിക്കൽ, ദാനം, ജപം, ഹോമം, പിതൃപൂജ എന്നിവ നല്ലവരും പാപികളുമാകട്ടെ, എങ്ങനെയായാലും ചെയ്താൽ, അവയെല്ലാം അനശ്വരമായ പുണ്യമായി മാറും. ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.
ഏവമ് അസ്തു തഥാ ചാന്യത് സുപ്രീതൌ തു ബ്രവാവഹൈ
അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; ഇനി സന്തോഷത്തോടെ മറ്റൊന്നും പറയാം.
ഉത്തരേ ഗൌതമീതീരേ യമസ്തോത്രം പഠന്തി യേ തേഷാം സപ്തസു വംശേഷു നാകാലേ മൃത്യുമ് ആപ്നുയാത്
ഗൗതമീ നദിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ യമസ്തോത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവരുടെ ഏഴു തലമുറയിലുമുള്ളവർക്ക് കാലഹരണപ്പെടുന്നതിനു മുമ്പ് മരണം സംഭവിക്കില്ല.
പുരുഷോ ഭാജനം ച സ്യാത് സര്വദാ സര്വസംപദാമ് യസ് ത്വ് ഇദം പഠതേ നിത്യം മൃത്യുസ്തോത്രം ജിതാത്മവാന്
ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ ഈ മൃത്യുസ്തോത്രം എപ്പോഴും ഉച്ചരിച്ചാൽ, എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിനും പാത്രമാകും.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രൈശ് ച വ്യാധിഭിര് ന സ ബാധ്യതേ അസ്മിംസ് തീര്ഥേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൌ ത്രിമാസാദ് ഗുര്വിണീ സതീ
അവൻ എൺപത്തിയെട്ടായിരം രോഗങ്ങൾക്കുമുതൽ രക്ഷപ്പെടും; ഈ തീർത്ഥത്തിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീക്ക് മൂന്നാം മാസത്തിൽ—
അര്വാഗ്വന്ധ്യാ ച ഷണ്മാസാത് സപ്താഹം സ്നാനമ് ആചരേത് വീരസൂഃ സാ ഭവേന് നാരീ ശതായുഃ സ സുതോ ഭവേത്
മുൻപു സന്താനമില്ലാത്ത സ്ത്രീ ആറു മാസം കഴിഞ്ഞ് ഏഴു ദിവസം ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ, അവൾ വീരപുത്രിയെ പ്രസവിക്കും; ആ കുട്ടി നൂറുവർഷം ആയുസ്സോടെ ജീവിക്കും.
ലക്ഷ്മീവാന് മതിമാഞ് ശൂരഃ പുത്രപൌത്രവിവര്ധനഃ തത്ര പിണ്ഡാദിദാനേന പിതരോ മുക്തിമ് ആപ്നുയുഃ മനോവാക്കായജാത് പാപാത് സ്നാനാന് മുക്തോ ഭവേന് നരഃ
അവൻ സമ്പന്നനും, ബുദ്ധിമാനും, ധൈര്യശാലിയും, സന്താനപൗത്രാദികൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനും ആയിരിക്കും; അവിടെ പിണ്ഡാദി ദാനങ്ങൾ ചെയ്താൽ പിതാക്കന്മാർ മോക്ഷം നേടും; കുളിച്ചാൽ മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ മോചിതനാകും.
യമവാക്യാദ് അനു തഥാ ഹവ്യവാഡ് ആഹ പക്ഷിണൌ
അതിനുശേഷം, യമന്റെ വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച്, അഗ്നിദേവൻ ആ രണ്ടു പക്ഷികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
മത്സ്തോത്രം ദക്ഷിണേ തീരേ യേ പഠന്തി യതവ്രതാഃ തേഷാമ് ആരോഗ്യമ് ഐശ്വര്യം ലക്ഷ്മീം രൂപം ദദാമ്യ് അഹമ്
ദക്ഷിണേ കരയിൽ വ്രതശുദ്ധിയോടെ എന്റെ സ്തോത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കു ഞാൻ ആരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ഭാഗ്യം, സൗന്ദര്യം എന്നിവ നൽകും.
ഇദം സ്തോത്രം തു യഃ കശ്ചിദ് യത്ര ക്വാപി പഠേന് നരഃ നൈവാഗ്നിതോ ഭയം തസ്യ ലിഖിതേ ഽപി ഗൃഹേ സ്ഥിതേ
ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും എവിടെയെങ്കിലും ഉച്ചരിച്ചാലോ, വീട്ടിൽ എഴുതിവെച്ചാലോ, അവർക്കു അഗ്നിയിൽ നിന്നു ഭയം ഉണ്ടാവില്ല.
സ്നാനം ദാനം ച യഃ കുര്യാദ് അഗ്നിതീര്ഥേ ശുചിര് നരഃ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം തസ്യ ഭവേദ് ഏവ ന സംശയഃ
ശുദ്ധനായവൻ അഗ്നിതീർത്തത്തിൽ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം അവനു ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം യാമ്യമ് ആഗ്നേയമ് ഏവ ച കപോതം ച തഥോലൂകം ഹേത്യുലൂകം വിദുര് ബുധാഃ
അത് മുതൽ ആ തീർത്ഥം യാമ്യം, ആഗ്നേയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെയുള്ള കപോതം, ഉലൂകം, ഭയാനകമായ ഉലൂകം എന്നിവയെ ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി താവന്ത്യ് ഏവ ശതാനി ച പുനര് നവതിതീര്ഥാനി പ്രത്യേകം മുക്തിഭാജനമ്
അവിടെ മൂവായിരവും അത്രയേറെ നൂറുകളും, പിന്നെ തൊണ്ണൂറ്റി തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്; ഓരോന്നും മോക്ഷത്തിന് പാത്രമാണ്.
തേഷു സ്നാനേന ദാനേന പ്രേതീഭൂതാശ് ച യേ നരാഃ പൂതാസ് തേ പുത്രവിത്താഢ്യാ ആക്രമേയുര് ദിവം ശുഭാഃ
അവിടെ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, മരിച്ചവരും ശുദ്ധരാകുന്നു; അവർ പുത്രസമ്പത്തും ധനസമ്പത്തും നേടി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
തപസ്തീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തപോവൃദ്ധികരം മഹത് സര്വകാമപ്രദം പുണ്യം പിതൄണാം പ്രീതിവര്ധനമ്
അത് തപസ്തീർഥം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്; വലിയ തപസ്സിന് വളർച്ച നൽകുന്ന, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന, പുണ്യവും പിതൃസന്തോഷവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലം.
തസ്മിംസ് തീര്ഥേ തു യദ് വൃത്തം ശൃണു പാപപ്രണാശനമ് അപാമ് അഗ്നേശ് ച സംവാദമ് ഋഷീണാം ച പരസ്പരമ്
ആ പാപനാശിനിയായ തീർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചതു കേൾക്കൂ—ജലവും അഗ്നിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും, ഋഷിമാരുടെ പരസ്പരസംഭാഷണവും.
അപോ ജ്യേഷ്ഠതമാഃ കേചിന് മേനിരേ ഽഗ്നിം തഥാപരേ ഏവം ബ്രുവന്തോ മുനയഃ സംവാദം ചാഗ്നിവാരിണോഃ
അവിടെയുള്ള ചിലർ ജലത്തെ ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് കരുതുകയും, മറ്റുള്ളവർ അഗ്നിയെ അങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ ഋഷിമാർ അഗ്നിയും ജലവും തമ്മിലുള്ള മഹത്വം ചർച്ച ചെയ്തു.
വിനാഗ്നിം ജീവനം ക്വ സ്യാജ് ജീവഭൂതോ യതോ ഽനലഃ ആത്മഭൂതോ ഹവ്യഭൂതശ് ചാഗ്നിനാ ജായതേ ഽഖിലമ്
അഗ്നി ഇല്ലാതെ ജീവൻ എവിടെയാണ്? അഗ്നിയാണ് ജീവന്റെ സാരവും; ഹവ്യവും ആത്മാവും അഗ്നിയിലാണ്; സകലവും അഗ്നിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
അഗ്നിനാ ധ്രിയതേ ലോകോ ഹ്യ് അഗ്നിര് ജ്യോതിര്മയം ജഗത് തസ്മാദ് അഗ്നേഃ പരം നാസ്തി പാവനം ദൈവതം മഹത്
ലോകം അഗ്നിയാൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അഗ്നിയാണ് ഈ സകല ജഗത്തിന്റെ പ്രകാശം. അതുകൊണ്ട് അഗ്നിക്കു മേൽ ശുദ്ധിയുള്ളതോ മഹത്തായ ദൈവമായതോ ഒന്നുമില്ല.
അന്തര്ജ്യോതിഃ സ ഏവോക്തഃ പരം ജ്യോതിഃ സ ഏവ ഹി വിനാഗ്നിനാ കിംചിദ് അസ്തി യസ്യ ധാമ ജഗത്ത്രയമ്
അവനെയാണ് ആന്തരികപ്രകാശം എന്നും പരമപ്രകാശം എന്നും വിളിക്കുന്നത്. അഗ്നി ഇല്ലാതെ, മൂന്നു ലോകത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
തസ്മാദ് അഗ്നേഃ പരം നാസ്തി ഭൂതാനാം ജ്യൈഷ്ഠ്യഭാജനമ് യോഷിത്ക്ഷേത്രേ ഽര്പിതം ബീജം പുരുഷേണ യഥാ തഥാ
അതിനാൽ അഗ്നിക്കു മേൽ വലിയതൊന്നുമില്ല; സകല ജീവികളിലും പ്രാധാന്യത്തിന്റെ പാത്രം അഗ്നിയാണ്. പുരുഷൻ സ്ത്രീയുടെ വയറ്റിൽ വിത്ത് ഇടുന്നതുപോലെയാണ് ഇതും.
തസ്യ ദേഹാദികാ ശക്തിഃ കൃശാനോര് ഏവ നാന്യഥാ ദേവാനാം ഹി മുഖം വഹ്നിസ് തസ്മാന് നാതഃ പരം വിദുഃ
അവന്റെ ശരീരാദി ശക്തി അഗ്നിക്കു മാത്രമാണ്, മറ്റൊന്നിനുമല്ല. ദേവന്മാരുടെ വായ് അഗ്നിയാണ്; അതിനാൽ ഇതിന് മേൽ ഒന്നുമില്ലെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
അപരേ തു ഹ്യ് അപാം ജ്യൈഷ്ഠ്യം മേനിരേ വേദവാദിനഃ അദ്ഭിഃ സംപത്സ്യതേ ഹ്യ് അന്നം ശുചിര് അദ്ഭിഃ പ്രജായതേ
പക്ഷേ, ചിലർ വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവർ ജലമാണ് പ്രധാനം എന്ന് കരുതുന്നു. അന്നം ജലത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ശുദ്ധിയും ജലത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്.
അദ്ഭിര് ഏവ ധൃതം സര്വമ് ആപോ വൈ മാതരഃ സ്മൃതാഃ ത്രൈലോക്യജീവനം വാരി വദന്തീതി പുരാവിദഃ
സകലവും ജലത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ജലങ്ങളെ മാതാക്കൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതന ജ്ഞാനികൾ ജലമാണ് മൂന്നു ലോകത്തെയും ജീവൻ എന്ന് പറയുന്നു.
ഉത്പന്നമ് അമൃതം ഹ്യ് അദ്ഭ്യസ് താഭ്യശ് ചൌഷധിസംഭവഃ അഗ്നിര് ജ്യേഷ്ഠ ഇതി പ്രാഹുര് ആപോ ജ്യേഷ്ഠതമാഃ പരേ
അമൃതം ജലത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്; ഔഷധികളും അതിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. ചിലർ അഗ്നിയാണ് മൂത്തതെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ ജലമാണ് ഏറ്റവും പഴയതെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം മീമാംസമാനാസ് തേ ഋഷയോ വേദവാദിനഃ വിരുദ്ധവാദിനോ മാം ച സമഭ്യേത്യേദമ് അബ്രുവന്
ഇങ്ങനെ വേദപണ്ഡിതരും വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായമുള്ള ഋഷികളും എന്നെ സമീപിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.