തദ്വാക്യാത് കൃപയാ യുക്തോ യമഃ പ്രാഹ പുനഃ പുനഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ യമൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പാശാനാം ചാപി ദണ്ഡസ്യ സ്ഥാനം വദ ശുഭാനനേ
ശുഭമുഖിയായവളേ, കയറുകളും ദണ്ഡവും എവിടെയാണെന്ന് പറയൂ.
സാ പ്രോവാച യമം ദേവം മയി പാശാസ് ത്വയേരിതാഃ ആവിശന്തു ജഗന്നാഥ ദണ്ഡോ മയ്യ് ഏവ സംവിശേത് തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് യമസ് താം കൃപയാ പുനഃ
അവൾ യമദേവനോട് പറഞ്ഞു: 'ലോകത്തിന്റെ നാഥാ, നീ എറിയുന്ന കയറുകൾ എന്നിൽ കടക്കട്ടെ; ദണ്ഡം എന്റെ മേൽ മാത്രം വിശ്രമിക്കട്ടെ.' അപ്പോൾ ഭഗവാൻ യമൻ അവളോട് വീണ്ടും കരുണയോടെ പറഞ്ഞു.
തവ ഭര്താ ച പുത്രാശ് ച സര്വേ ജീവന്തു വിജ്വരാഃ
നിന്റെ ഭർത്താവും മക്കളും എല്ലാവരും രോഗരഹിതരായി ജീവിക്കട്ടെ.
ന്യവാരയദ് യമഃ പാശാന് ആഗ്നേയാസ്ത്രം തു ഹവ്യവാട് കപോതോലൂകയോശ് ചാപി പ്രീതിം വൈ ചക്രതുഃ സുരൌ ആഹതുശ് ച ദ്വിജന്മാനൌ വ്രിയതാം വര ഈപ്സിതഃ
യമൻ കയറുകൾ പിൻവലിച്ചു; അഗ്നിദേവൻ തന്റെ ആയുധം മാറ്റി; കപോതവും ഉലൂകനും, ആ ദൈവപക്ഷികളും, പരസ്പരം സൗഹൃദം പുലർത്തി; ആ രണ്ടു ദ്വിജന്മാർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം തേടൂ.'
ഭവതോര് ദര്ശനം ലബ്ധം വൈരവ്യാജേന ദുഷ്കരമ് വയം ച പക്ഷിണഃ പാപാഃ കിം വരേണ സുരോത്തമൌ
നിങ്ങളെ നേരിൽ കാണാൻ കഴിയുന്നത് വൈരത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രമേ സാധിക്കൂ; ഞങ്ങൾ പാപിയായ പക്ഷികൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ നിങ്ങൾ നൽകുന്ന വരം ഞങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ്?
അഥ ദേയോ വരോ ഽസ്മാകം ഭവദ്ഭ്യാം പ്രീതിപൂര്വകമ് നാത്മാര്ഥമ് അനുയാചാവോ ദീയമാനം വരം ശുഭമ്
എങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്കു നൽകേണ്ട വരം നിങ്ങൾക്ക് സ്നേഹപൂർവ്വം തന്നാൽ മതി; ഞങ്ങൾക്കു വേണ്ടി ഒരു നല്ല വരം പോലും ഞങ്ങൾ തേടുന്നില്ല.
ആത്മാര്ഥം യസ് തു യാചേത സ ശോച്യോ ഹി സുരേശ്വരൌ ജീവിതം സഫലം തസ്യ യഃ പരാര്ഥോദ്യതഃ സദാ
സ്വന്തം കാര്യം മാത്രം ചോദിക്കുന്നവൻ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ദയനീയനാണ്; എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ഉപകാരത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമാണ്.
അഗ്നിര് ആപോ രവിഃ പൃഥ്വീ ധാന്യാനി വിവിധാനി ച പരാര്ഥം വര്തനം തേഷാം സതാം ചാപി വിശേഷതഃ
അഗ്നി, ജലം, സൂര്യൻ, ഭൂമി, വിവിധ ധാന്യങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം മറ്റുള്ളവരുടെ ഉപകാരത്തിനായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് സത്സംഗത്തിനുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ.
ബ്രഹ്മാദയോ ഽപി ഹി യതോ യുജ്യന്തേ മൃത്യുനാ സഹ ഏവം ജ്ഞാത്വാ തു ദേവേശൌ വൃഥാ സ്വാര്ഥപരിശ്രമഃ
ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും മരണത്തിന് വിധേയരാണ്; അതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, സ്വന്തം കാര്യം മാത്രം നോക്കിയുള്ള പരിശ്രമം വെറുതെയാണ്.
ജന്മനാ സഹ യത് പുംസാം വിഹിതം പരമേഷ്ഠിനാ കദാചിന് നാന്യഥാ തദ് വൈ വൃഥാ ക്ലിശ്യന്തി ജന്തവഃ
ജനനസമയത്ത് പരമേശ്വരൻ ഏർപ്പെടുത്തിയതു മനുഷ്യന് എപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും; അതിനാൽ ജീവികൾ വെറുതെ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.
തസ്മാദ് യാചാവഹേ കിംചിദ് ധിതായ ജഗതാം ശുഭമ് ഗുണദായി തു സര്വേഷാം തദ് യുവാമ് അനുമന്യതാമ്
അതുകൊണ്ട്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, എല്ലാവർക്കും ഗുണം നൽകുന്ന ഒരു നല്ല കാര്യം ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇരുവരും അതിന് സമ്മതിക്കണം.
താവ് ആഹതുര് ഉഭൌ ദേവൌ പക്ഷിണൌ ലോകവിശ്രുതൌ ധര്മസ്യ യശസോ ഽവാപ്ത്യേ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ ആ രണ്ട് ദൈവപക്ഷികളും പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വത്തിനും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനുമായി...''
ആവാഭ്യാമ് ആശ്രമൌ തീര്ഥേ ഗങ്ഗായാ ഉഭയേ തടേ ഭവേതാം ജഗതാം നാഥാവ് ഏഷ ഏവ പരോ വരഃ
'ഗംഗയുടെ ഇരുവശത്തും ഞങ്ങൾക്കു ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ; ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകരായി ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിലനില്ക്കട്ടെ—ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ വരം.'
സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ പിതൄണാം ചാപി പൂജനമ് സുകൃതീ ദുഷ്കൃതീ വാപി യഃ കരോതി യഥാ തഥാ സര്വം തദ് അക്ഷയം പുണ്യം സ്യാദ് ഇത്യ് ഏഷ പരോ വരഃ
കുളിക്കൽ, ദാനം, ജപം, ഹോമം, പിതൃപൂജ എന്നിവ നല്ലവരും പാപികളുമാകട്ടെ, എങ്ങനെയായാലും ചെയ്താൽ, അവയെല്ലാം അനശ്വരമായ പുണ്യമായി മാറും. ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.
ഏവമ് അസ്തു തഥാ ചാന്യത് സുപ്രീതൌ തു ബ്രവാവഹൈ
അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; ഇനി സന്തോഷത്തോടെ മറ്റൊന്നും പറയാം.
ഉത്തരേ ഗൌതമീതീരേ യമസ്തോത്രം പഠന്തി യേ തേഷാം സപ്തസു വംശേഷു നാകാലേ മൃത്യുമ് ആപ്നുയാത്
ഗൗതമീ നദിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ യമസ്തോത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവരുടെ ഏഴു തലമുറയിലുമുള്ളവർക്ക് കാലഹരണപ്പെടുന്നതിനു മുമ്പ് മരണം സംഭവിക്കില്ല.
പുരുഷോ ഭാജനം ച സ്യാത് സര്വദാ സര്വസംപദാമ് യസ് ത്വ് ഇദം പഠതേ നിത്യം മൃത്യുസ്തോത്രം ജിതാത്മവാന്
ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ ഈ മൃത്യുസ്തോത്രം എപ്പോഴും ഉച്ചരിച്ചാൽ, എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിനും പാത്രമാകും.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രൈശ് ച വ്യാധിഭിര് ന സ ബാധ്യതേ അസ്മിംസ് തീര്ഥേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൌ ത്രിമാസാദ് ഗുര്വിണീ സതീ
അവൻ എൺപത്തിയെട്ടായിരം രോഗങ്ങൾക്കുമുതൽ രക്ഷപ്പെടും; ഈ തീർത്ഥത്തിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീക്ക് മൂന്നാം മാസത്തിൽ—
അര്വാഗ്വന്ധ്യാ ച ഷണ്മാസാത് സപ്താഹം സ്നാനമ് ആചരേത് വീരസൂഃ സാ ഭവേന് നാരീ ശതായുഃ സ സുതോ ഭവേത്
മുൻപു സന്താനമില്ലാത്ത സ്ത്രീ ആറു മാസം കഴിഞ്ഞ് ഏഴു ദിവസം ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ, അവൾ വീരപുത്രിയെ പ്രസവിക്കും; ആ കുട്ടി നൂറുവർഷം ആയുസ്സോടെ ജീവിക്കും.
ലക്ഷ്മീവാന് മതിമാഞ് ശൂരഃ പുത്രപൌത്രവിവര്ധനഃ തത്ര പിണ്ഡാദിദാനേന പിതരോ മുക്തിമ് ആപ്നുയുഃ മനോവാക്കായജാത് പാപാത് സ്നാനാന് മുക്തോ ഭവേന് നരഃ
അവൻ സമ്പന്നനും, ബുദ്ധിമാനും, ധൈര്യശാലിയും, സന്താനപൗത്രാദികൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനും ആയിരിക്കും; അവിടെ പിണ്ഡാദി ദാനങ്ങൾ ചെയ്താൽ പിതാക്കന്മാർ മോക്ഷം നേടും; കുളിച്ചാൽ മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ മോചിതനാകും.
യമവാക്യാദ് അനു തഥാ ഹവ്യവാഡ് ആഹ പക്ഷിണൌ
അതിനുശേഷം, യമന്റെ വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച്, അഗ്നിദേവൻ ആ രണ്ടു പക്ഷികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
മത്സ്തോത്രം ദക്ഷിണേ തീരേ യേ പഠന്തി യതവ്രതാഃ തേഷാമ് ആരോഗ്യമ് ഐശ്വര്യം ലക്ഷ്മീം രൂപം ദദാമ്യ് അഹമ്
ദക്ഷിണേ കരയിൽ വ്രതശുദ്ധിയോടെ എന്റെ സ്തോത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കു ഞാൻ ആരോഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ഭാഗ്യം, സൗന്ദര്യം എന്നിവ നൽകും.
ഇദം സ്തോത്രം തു യഃ കശ്ചിദ് യത്ര ക്വാപി പഠേന് നരഃ നൈവാഗ്നിതോ ഭയം തസ്യ ലിഖിതേ ഽപി ഗൃഹേ സ്ഥിതേ
ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും എവിടെയെങ്കിലും ഉച്ചരിച്ചാലോ, വീട്ടിൽ എഴുതിവെച്ചാലോ, അവർക്കു അഗ്നിയിൽ നിന്നു ഭയം ഉണ്ടാവില്ല.
സ്നാനം ദാനം ച യഃ കുര്യാദ് അഗ്നിതീര്ഥേ ശുചിര് നരഃ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം തസ്യ ഭവേദ് ഏവ ന സംശയഃ
ശുദ്ധനായവൻ അഗ്നിതീർത്തത്തിൽ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം അവനു ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം യാമ്യമ് ആഗ്നേയമ് ഏവ ച കപോതം ച തഥോലൂകം ഹേത്യുലൂകം വിദുര് ബുധാഃ
അത് മുതൽ ആ തീർത്ഥം യാമ്യം, ആഗ്നേയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെയുള്ള കപോതം, ഉലൂകം, ഭയാനകമായ ഉലൂകം എന്നിവയെ ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി താവന്ത്യ് ഏവ ശതാനി ച പുനര് നവതിതീര്ഥാനി പ്രത്യേകം മുക്തിഭാജനമ്
അവിടെ മൂവായിരവും അത്രയേറെ നൂറുകളും, പിന്നെ തൊണ്ണൂറ്റി തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്; ഓരോന്നും മോക്ഷത്തിന് പാത്രമാണ്.
തേഷു സ്നാനേന ദാനേന പ്രേതീഭൂതാശ് ച യേ നരാഃ പൂതാസ് തേ പുത്രവിത്താഢ്യാ ആക്രമേയുര് ദിവം ശുഭാഃ
അവിടെ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, മരിച്ചവരും ശുദ്ധരാകുന്നു; അവർ പുത്രസമ്പത്തും ധനസമ്പത്തും നേടി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
തപസ്തീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തപോവൃദ്ധികരം മഹത് സര്വകാമപ്രദം പുണ്യം പിതൄണാം പ്രീതിവര്ധനമ്
അത് തപസ്തീർഥം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്; വലിയ തപസ്സിന് വളർച്ച നൽകുന്ന, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന, പുണ്യവും പിതൃസന്തോഷവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലം.
തസ്മിംസ് തീര്ഥേ തു യദ് വൃത്തം ശൃണു പാപപ്രണാശനമ് അപാമ് അഗ്നേശ് ച സംവാദമ് ഋഷീണാം ച പരസ്പരമ്
ആ പാപനാശിനിയായ തീർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചതു കേൾക്കൂ—ജലവും അഗ്നിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും, ഋഷിമാരുടെ പരസ്പരസംഭാഷണവും.