അഗ്നീംശ് ച ബ്രാഹ്മണാന് പൂജ്യ ജേതുമ് ഇന്ദ്രം കൃതക്ഷണഃ ദാതാരം ച തദാര്ഥിഭ്യഃ സ്തൂയമാനം ച ബന്ദിഭിഃ
അഗ്നിയെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ആദരിച്ച്, യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായ ഇന്ദ്രൻ, ആവശ്യപ്പെട്ടവർക്കു സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, പാട്ടുകാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു.
വിദിത്വാ മഘവാ വായോര് മയം മായാവിനം രിപുമ് ഉപക്രാന്തം സുയുദ്ധായ വിപ്രോ ഭൂത്വാ തമ് അഭ്യഗാത് ശചീഭര്താ മയം ദൈത്യം പ്രോവാചേദം പുനഃ പുനഃ
വായുവിന്റെ മായാവിയായ ശത്രു മായൻ നല്ലൊരു യുദ്ധത്തിനായി എത്തിയെന്ന് അറിഞ്ഞ മഘവാൻ, ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു അവനിടത്തേക്ക് പോയി; ശചിയുടെ ഭർത്താവ് മായൻ എന്ന ദൈത്യനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ദേഹി ദൈത്യപതേ മഹ്യമ് അര്ഥിനേ ഽപേക്ഷിതം വരമ് ത്വാം ശ്രുത്വാ ദാതൃതിലകമ് ആഗതോ ഽഹം ദ്വിജോത്തമഃ
ദൈത്യാധിപനേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ദയവായി തരിക, നിന്റെ ദാനശീലത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ട്, ഞാൻ ഉത്തമബ്രാഹ്മണനായി നിനക്കു മുന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
മയോ ഽപി ബ്രാഹ്മണം മത്വാ ഽവദദ് ദത്തം മയാ തവ വിചാരയന്തി കൃതിനോ ബഹ്വ് അല്പം വാ പുരോ ഽര്ഥിനി
ബ്രാഹ്മണനെന്ന് കരുതി മായൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ തന്നു. ആരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികൾ കൂടുതൽ കൊടുക്കണോ കുറച്ച് കൊടുക്കണോ എന്ന് ആലോചിക്കും.'
ഇത്യ് ഉക്തേ തു ഹരിഃ പ്രാഹ സഖ്യമ് ഇച്ഛേ ഹ്യ് അഹം ത്വയാ ഇന്ദ്രം മയഃ പുനഃ പ്രാഹ കിമ് അനേന ദ്വിജോത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഹരി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നോടു സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' മായൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'ഇതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം, ഉത്തമബ്രാഹ്മണനേ?'
ന ത്വയാ മമ വൈരം ഭോഃ സ്വസ്തീത്യ് ആഹ ഹരിര് മയമ് തത്ത്വം വദേതി സ ഹരിര് ദൈത്യേനോക്തഃ സ്വകം വപുഃ
'നിനക്ക് എന്നോട് വൈരം ഇല്ല, സുഖമായി ഇരിക്കു,' എന്നു ഹരി മായനോട് പറഞ്ഞു. 'സത്യം പറയു,' എന്നു ഹരി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ദൈത്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം കാണിച്ചു.
ദര്ശയാമ് ആസ ദൈത്യായ സഹസ്രാക്ഷം യദ് ഉച്യതേ തതഃ സവിസ്മയോ ദൈത്യോ മയോ ഹരിമ് ഉവാച ഹ
അവൻ ദൈത്യനു സഹസ്രാക്ഷനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന രൂപം കാണിച്ചു. അതു കണ്ട മായൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു ഹരിയെ ചോദിച്ചു.
കിമ് ഇദം വജ്രപാണിസ് ത്വം തവായോഗ്യാ കൃതിഃ സഖേ
'ഇത് എന്താണ്? നീ വജ്രായുധധാരിയായവനല്ലേ! സഖാവേ, ഈ പ്രവർത്തി നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല.'
പരിഷ്വജ്യ വിഹസ്യാഥ വൃത്തമ് ഇത്യ് അബ്രവീദ് ധരിഃ കേനാപി സാധയന്ത്യ് അത്ര പണ്ഡിതാശ് ച സമീഹിതമ്
അവനെ അണച്ചു പിടിച്ചു ചിരിച്ച് ഹരി പറഞ്ഞു: 'ഇതൊക്കെ കഴിഞ്ഞു. ഇവിടെ പണ്ഡിതന്മാർ ഏതെങ്കിലും മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ച് ലക്ഷ്യം നേടാറുണ്ട്.'
തതഃ പ്രഭൃതി ശക്രസ്യ മയേന മഹതീ ഹ്യ് അഭൂത് സുപ്രീതിര് മുനിശാര്ദൂല മയോ ഹരിഹിതഃ സദാ
അതിനുശേഷം, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ശക്രനും മായനും തമ്മിൽ വലിയ സൗഹൃദം ഉണ്ടായി; മായൻ എപ്പോഴും ഹരിക്ക് അനുകൂലനായി.
ഇന്ദ്രസ്യ ഭവനം ഗത്വാ തസ്മൈ സര്വം ന്യവേദയത് കിം മേ കൃത്യമ് ഇതി പ്രാഹ മയം മായാവിനം ഹരിഃ
ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ ചെന്നു, മായൻ എല്ലാം അവനോട് പറഞ്ഞു. ഹരി മായാവിയായ മായനോട് ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
ഹരയേ ച മയോ മായാം പ്രാദാത് പ്രീത്യാ തഥാ ഹരിഃ പ്രാപ്തഃ സംപ്രീതിമാന് ആഹ കിം കൃത്യം മയ തദ് വദ
മായൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മായ ഹരിക്ക് നൽകി. ഹരി സന്തുഷ്ടനായി ചോദിച്ചു: 'എന്ത് ചെയ്യണം, മായേ, പറയൂ.'
അഗസ്ത്യസ്യാശ്രമം ഗച്ഛ തത്രാസ്തേ ഗര്ഭിണീ ദിതിഃ തസ്യാഃ ശുശ്രൂഷണം കുര്വന്ന് ആസ്സ്വ തത്ര കിയന്തി ച
അഗസ്ത്യന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോവു; അവിടെ ഗർഭിണിയായ ദിതി വസിക്കുന്നു. അവളെ സേവിച്ച് കുറേ ദിവസം അവിടെ തങ്ങുക.
അഹാനി മഘവംസ് തസ്യാ ഗര്ഭമ് ആവിശ്യ വജ്രധൃക് വര്ധമാനം ച തം ഛിന്ധി യാവദ് വശ്യോ ഽഥവാ മൃതിമ് പ്രാപ്നോതി താവദ് വജ്രേണ തതോ ന ഭവിതാ രിപുഃ
മഘവൻ, നീ അവളുടെ ഗർഭത്തിൽ കടന്ന്, വജ്രം പിടിച്ച് വളരുന്ന ഗർഭത്തെ കീറി തകർക്കുക, അതു കീഴടങ്ങുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവരെ വരെ. അപ്പോൾ വരെ വജ്രം ഉപയോഗിക്കണം; അപ്പോൾ ശത്രു ഇനി ഉണ്ടാകില്ല.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ മയം പൂജ്യ മഘവാന് ഏക ഏവ ഹി വിനീതവത് തദാ പ്രായാദ് ദിതിം മാതരമ് അഞ്ജസാ ശുശ്രൂഷമാണസ് താം ദേവീം ശക്രോ ദൈതേയമാതരമ് സാ ന ജാനാതി തച് ചിത്തം ശക്രസ്യ ദ്വിഷതോ ദിതിഃ
'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ് മായനെ ആദരിച്ചു, മഘവാൻ വിനീതനായി ഒറ്റയ്ക്ക് ദിതിയുടെ അടുക്കൽ പോയി. ദൈത്യമാതാവായ ദേവിയെ ഇന്ദ്രൻ സേവിച്ചു; ദിതി ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രുതാഭാവം മനസ്സിലായില്ല.
ഗര്ഭേ സ്ഥിതം തു യദ് ഭൂതം ദേവേന്ദ്രസ്യ വിചേഷ്ടിതമ് അമോഘം തന് മുനേസ് തേജഃ കശ്യപസ്യ ദുരാസദമ്
ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ജീവിയെ ദേവേന്ദ്രൻ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചെങ്കിലും, കശ്യപമഹർഷിയുടെ ശക്തി പരാജയപ്പെടാത്തതും അതിജയിക്കാനാവാത്തതുമായിരുന്നു.
തതഃ പ്രഗൃഹ്യ കുലിശം സഹസ്രാക്ഷഃ പുരംദരഃ അന്തഃപ്രവേശകാമോ ഽസൌ ബഹുകാലം സമാവസന്
അതിനുശേഷം, വജ്രം പിടിച്ച് സഹസ്രാക്ഷൻ, പുരന്ദരൻ, അകത്തേക്ക് കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവിടെ ദീർഘകാലം താമസിച്ചു.
സംധ്യോദക്ശീര്ഷനിദ്രാം താമ് അവേക്ഷ്യ കുലിശായുധഃ ഇദമ് അന്തരമ് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ദിത്യാഃ കുക്ഷിം സമാവിശത്
സന്ധ്യാകാലത്ത് തല കഴിച്ച് ഉറങ്ങുന്ന ദിതിയെ കണ്ട വജ്രായുധധാരിയായവൻ, 'ഇതാണ് അവസരം' എന്നു പറഞ്ഞു, ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ കടന്നു.
അന്തര്വര്തി ച യദ് ഭൂതമ് ഇന്ദ്രം ദൃഷ്ട്വാ ധൃതായുധമ് ഹന്തുകാമം തദോവാച പുനഃ പുനര് അഭീതവത്
അകത്തിരുന്ന ജീവി, ആയുധം കൈയിൽ പിടിച്ച് കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച ഇന്ദ്രനെ നിരന്തരം ഭയമില്ലാതെ വീണ്ടും വീണ്ടും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കിം മാം ന രക്ഷസേ വജ്രിന് ഭ്രാതരം ത്വം ജിഘാംസസി നാരണേ മാരണാദ് അന്യത് പാതകം വിദ്യതേ മഹത്
വജ്രം കൈവശമുള്ളവനേ, നീ എനിക്ക് രക്ഷയൊന്നും നൽകുന്നില്ലേ? നീ സഹോദരനായി എന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൊല്ലുന്നതിന് വലിയ പാപം ഒന്നുമില്ല.
ഋതേ യുദ്ധാന് മഹാബാഹോ ശക്ര യുധ്യസ്വ നിര്ഗതേ മയി തസ്മാന് നൈതദ് ഏവം തവ യുക്തം ഭവിഷ്യതി
മഹാബാഹുവായ ഇന്ദ്രാ, യുദ്ധം ഒഴികെ, ഞാൻ ഇവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് കടന്നശേഷം മാത്രമേ നീ എന്നോട് യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതുള്ളൂ. അതിനാൽ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് യുക്തമായതല്ല.
ശതക്രതുഃ സഹസ്രാക്ഷഃ ശചീഭര്താ പുരംദരഃ വജ്രപാണിഃ സുരേന്ദ്രസ് ത്വം തേ ന യുക്തം ഭവേത് പ്രഭോ
ശതക്രതു, സഹസ്രനേത്രൻ, ശചീഭർത്താവ്, പുരന്ദരൻ, വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ്—പ്രഭുവേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
അഥവാ യുദ്ധകാമസ് ത്വം മമ നിഷ്ക്രമണം യഥാ തഥാ കുരു മഹാബാഹോ മാര്ഗാദ് അസ്മാദ് അപാസര
അല്ലെങ്കിൽ, മഹാബാഹുവേ, യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തന്നെ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഇവിടെ നിന്ന് പുറത്തുപോകാൻ വഴിയൊരുക്കൂ; ഈ വഴി വിട്ട് എന്നെ മാറ്റിക്കൊൾക.
കുമാര്ഗേ ന പ്രവര്തന്തേ മഹാന്തോ ഽപി വിപദ്ഗതാഃ അവിദ്യശ് ചാപ്യ് അശസ്ത്രശ് ച നൈവ ചായുധസംഗ്രഹഃ
വിപത്തിൽപെട്ട വലിയവരും തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകാറില്ല; അറിവില്ലാത്തവനും ആയുധമില്ലാത്തവനും യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാൻ പാടില്ല.
ത്വം വിദ്യാവാന് വജ്രപാണേ മാം നിഘ്നന് കിം ന ലജ്ജസേ കുര്വന്തി ഗര്ഹിതം കര്മ ന കുലീനാഃ കദാചന
വജ്രം കൈവശമുള്ളവനേ, നീ അറിവുള്ളവനല്ലേ; എന്നെ കൊല്ലുമ്പോൾ നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ? ഉന്നതവംശക്കാരായവർ ഒരിക്കലും അപമാനകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാറില്ല.
ഹത്വാ വാ കിം തു ജായേത യശോ വാ പുണ്യമ് ഏവ വാ വധ്യന്തേ ഭ്രാതരഃ കാമാദ് ഗര്ഭസ്ഥാഃ കിം നു പൌരുഷമ്
കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നോ, ആഗ്രഹത്താൽ ഗർഭസ്ഥനായ സഹോദരനെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നോ, എന്ത് കീർത്തിയോ പുണ്യമോ ലഭിക്കും? അതിൽ പുരുഷാർത്ഥം എന്താണ്?
യദി വാ യുദ്ധഭക്തിസ് തേ മയി ഭ്രാതര് അസംശയമ് തതോ മുഷ്ടിം പുരസ്കൃത്യ വജ്രിണേ ഽസൌ വ്യവസ്ഥിതഃ
സഹോദരാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തി എങ്കിൽ, ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ, കൈയുയർത്തി വജ്രം കൈവശമുള്ള നിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.
ബാലഘാതീ ബ്രഹ്മഘാതീ തഥാ വിശ്വാസഘാതകഃ ഏവംഭൂതം ഫലം ശക്ര കസ്മാന് മാം ഹന്തുമ് ഉദ്യതഃ
കുഞ്ഞിനെ കൊല്ലുന്നവനും, ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നവനും, വിശ്വാസം വഞ്ചിക്കുന്നവനും അത്തരം പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കും. ശക്രാ, നീ എന്നെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
യസ്യാജ്ഞയാ സര്വമ് ഇദം വര്തതേ സചരാചരമ് സ ഹന്താ ബാലകം മാം വൈ കിം യശഃ കിം തു പൌരുഷമ്
സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ എല്ലാം ആരുടെ ആജ്ഞയാൽ നിലനിൽക്കുന്നു, അവൻ തന്നെ എന്നപോലുള്ള കുഞ്ഞിനെ കൊല്ലുന്നു. അതിൽ എന്ത് കീർത്തിയോ പുരുഷാർത്ഥമോ?
ഏവം ബ്രുവന്തം തം ഗര്ഭം ചിച്ഛേദ കുലിശേന സഃ ക്രോധാന്ധാനാം ലോഭിനാം ച ന ഘൃണാ ക്വാപി വിദ്യതേ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ വജ്രം കൊണ്ട് ഗർഭത്തെ കഷ്ണങ്ങളാക്കി. ക്രോധത്തിലും ലോഭത്തിലും അന്ധരായവർക്കു എവിടെയും കരുണയില്ല.