യത്ര സൌമിത്രിണാ സ്നാനം ശംകരസ്യാര്ചനം കൃതമ് തത് തീര്ഥം ലക്ഷ്മണം ജാതം തഥാ സീതാസമുദ്ഭവമ്
സുമിത്രയുടെ പുത്രൻ ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ച് കുളിച്ച സ്ഥലവും, സീതയുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥലവും ലക്ഷ്മണതീർഥമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
നാനാവിധാശേഷപാപസംഘനിര്മൂലനക്ഷമമ് യദ് അങ്ഘ്രിസംഗാദ് അഭവദ് ഗങ്ഗാ ത്രൈലോക്യപാവനീ
ആയാളുടെ പാദസ്പർശം കൊണ്ടാണ് ഗംഗയെ എല്ലാ വിധ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതും മൂന്നു ലോകവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായതായത്.
സ യത്ര സ്നാനമ് അകരോത് തദ് വൈശിഷ്ട്യം കിമ് ഉച്യതേ തദ് രാമതീര്ഥസദൃശം തീര്ഥം ക്വാപി ന വിദ്യതേ
അവൻ കുളിച്ച ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വം പറയേണ്ടതുണ്ടോ? രാമതീർഥത്തിന് സമം മറ്റേതെങ്കിലും തീർഥം ഇല്ല.
പുത്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം പുണ്യതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നോതി യന്മഹിമ്നഃ ശ്രുതേര് അപി
പുത്രതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ, അതിന്റെ മഹത്വം മൂലം, ശാസ്ത്രങ്ങൾ പോലും പറയുന്നു പോലെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി ശൃണു യത്നേന നാരദ ദിതേഃ പുത്രാശ് ച ദനുജാഃ പരിക്ഷീണാ യദാഭവന് അദിതേസ് തു സുതാ ജ്യേഷ്ഠാഃ സര്വഭാവേന നാരദ
നാരദാ, ഞാൻ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം നിന്നോട് പറയാം. ദിതിയുടെ മക്കളായ ദാനവന്മാർ ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, അതിതിയുടെ മൂത്ത മക്കൾ എല്ലാ വിധത്തിലും വളർന്നു繁ച്ചപ്പോൾ—നാരദാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ക്ഷീണാഃ സുതാ ആവയോര് ഏവ ഭദ്രേ കിം കുര്മഹേ കര്മ ലോകേ ഗരീയഃ പശ്യാദിതേര് വംശമ് അഭിന്നമ് ഉത്തമം സൌരാജ്യയുക്തം യശസാ ജയശ്രിയാ
നമ്മുടെ മക്കൾ ക്ഷയിച്ചു പോയി, സുന്ദരിയേ, ഇനി നാം എന്ത് ചെയ്യണം? ഈ ലോകത്ത് പ്രവർത്തിയ്ക്ക് വലിയ വിലയുണ്ട്. അതിതിയുടെ വംശം എത്രയും ഉന്നതവും, ഭംഗിയുമുള്ളതും, രാജാധികാരവും, പ്രശസ്തിയും, ജയശ്രീയും നിറഞ്ഞതുമാണ്, നോക്കൂ.
ജിതാരിമ് അഭ്യുന്നതകീര്തിധര്മം മച്ചിത്തസംഹര്ഷവിനാശദക്ഷമ് സമാനഭര്തൃത്വസമാനധര്മേ സമാനഗോത്രേ ഽപി സമാനരൂപേ
വൈരികളെ ജയിച്ചവരും, മഹത്തായ കീർത്തിയും ധർമ്മവും ഉള്ളവരും, എന്റെ മനസ്സിലെ ദുഃഖം അകറ്റാൻ കഴിവുള്ളവരുമാണ് അവർ. ഭർത്താവിലും, സ്വഭാവത്തിലും, വംശത്തിലും, രൂപത്തിലും തുല്യരായിട്ടും—
ന ജീവയേയം ശ്രിയമ് ഉന്നതിം ച ജീര്ണാസ്മി ദൃഷ്ട്വാ ത്വ് അദിതിപ്രസൂതാന് കാമ് അപ്യ് അവസ്ഥാമ് അനുയാമി ദുഃസ്ഥാ ഽദിതേര് വിലോക്യാഥ പരാം സമൃദ്ധിമ്
അവരുടെ ഐശ്വര്യവും ഉയർച്ചയും ഞാൻ സഹിക്കാനാവില്ല; അതിതിയുടെ മക്കളെ കണ്ടു ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചു പോയി. അതിതിയുടെ അത്യുത്തമ സമൃദ്ധി കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ദുർബലമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് പതിച്ചു.
ഏവം ബ്രുവാണാമ് അതിദീനവക്ത്രാം വിനിശ്വസന്തീം പരമേഷ്ഠിപുത്രഃ കൃതാഭിപൂജോ വിഗതശ്രമസ് താം സ സാന്ത്വയന്ന് ആഹ മനോഭിരാമാമ്
ഇങ്ങനെ വളരെ ദുഃഖിത മുഖത്തോടെ, ആഴമായി നിശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായവൻ അവളെ ആദരിച്ച്, ക്ഷീണം വിട്ട്, മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഖേദോ ന കാര്യഃ സമഭീപ്സിതം യത് തത് പ്രാപ്യതേ പുണ്യത ഏവ ഭദ്രേ തത്സാധനം വേത്തി മഹാനുഭാവഃ പ്രജാപതിസ് തേ സ തു വക്ഷ്യതീതി
ദുഃഖിക്കേണ്ട, സുന്ദരിയേ; ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ലഭിക്കുന്നത് പുണ്യഫലത്തിലൂടെയാണ്. അതിനുള്ള മാർഗം മഹാത്മാവായ പ്രജാപതി അറിയുന്നു; അവൻ നിന്നോട് പറയും.
സാധ്വ്യ് ഏതത് സര്വഭാവേന പ്രശ്രയാവനതാ സതീ
അവൾ, സദാചാരവും വിനയവും നിറഞ്ഞവളായി, മുഴുവൻ മനസ്സോടെ വണങ്ങി.
ഏവം ബ്രുവാണാം ച ദിതിം ദനുഃ പ്രോവാച നാരദ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദിതിയോട്, നാരദാ, ദനു പറഞ്ഞു.
ഭര്താരം കശ്യപം ഭദ്രേ തോഷയസ്വ നിജൈര് ഗുണൈഃ തുഷ്ടോ യദി ഭവേദ് ഭര്താ തതഃ കാമാന് അവാപ്സ്യസി
സുന്ദരിയേ, ഭർത്താവായ കശ്യപനെ നിന്റെ നല്ല ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിക്കൂ; ഭർത്താവ് സന്തോഷിച്ചാൽ നിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിനക്ക് ലഭിക്കും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സര്വഭാവൈസ് തോഷയാമ് ആസ കശ്യപമ് ദിതിം പ്രോവാച ഭഗവാന് കശ്യപോ ഽഥ പ്രജാപതിഃ
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൾ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ കശ്യപനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. പിന്നെ മഹാനായ പ്രജാപതി കശ്യപൻ ദിതിയോട് പറഞ്ഞു.
കിം ദദാമി വദാഭീഷ്ടം ദിതേ വരയ സുവ്രതേ
എന്ത് തരണമെന്നു പറയു, ദിതിയേ, നിന്റെ ആഗ്രഹം പറയൂ, സദ്വ്രതയേ.
ദിതിര് അപ്യ് ആഹ ഭര്താരം പുത്രം ബഹുഗുണാന്വിതമ് ജേതാരം സര്വലോകാനാം സര്വലോകനമസ്കൃതമ്
ദിതിയും ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: 'അനവധി ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്ന, എല്ലാവരും ആദരിക്കുന്ന ഒരു മകനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.'
യേന ജാതേന ലോകേ ഽസ്മിന് ഭവേയം വീരപുത്രിണീ തം വരേയം സുരപിതര് ഇത്യ് ആഹ വിനയാന്വിതാ
'ഇഹലോകത്ത് അവൻ ജനിച്ചാൽ ഞാൻ വീരപുത്രിയാവും—അങ്ങനെയുള്ള ഒരു വരമാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്, ദേവന്മാരുടെ അധിപനേ,' അവൾ വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ഉപദേക്ഷ്യേ വ്രതം ശ്രേഷ്ഠം ദ്വാദശാബ്ദഫലപ്രദമ് തത ആഗത്യ തേ ഗര്ഭമ് ആധാസ്യേ യന് മനോഗതമ് നിഷ്പാപതായാം ജാതായാം സിധ്യന്തി ഹി മനോരഥാഃ
ഞാൻ നിന്നെ ഒരു ഉത്തമ വ്രതം പഠിപ്പിക്കും; അത് പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഫലം നൽകുന്നതാണ്. അതിനുശേഷം ഞാൻ വന്ന് നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആ കുഞ്ഞിനെ നിനക്കു നൽകും. പാപരഹിതയായി ജനിച്ചാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സഫലമാകും.
ഭര്തൃവാക്യാദ് ദിതിഃ പ്രീതാ തം നമസ്യായതേക്ഷണാ ഉപദിഷ്ടം വ്രതം ചക്രേ ഭര്ത്രാദിഷ്ടം യഥാവിധി
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷിച്ച ദിതി, വലിയ കണ്ണുകളോടെ, ഭർത്താവ് പഠിപ്പിച്ച പ്രകാരം ആ വ്രതം നിർവ്വഹിച്ചു.
തീര്ഥസേവാപാത്രദാനവ്രതചര്യാദിവര്ജിതാഃ കഥമ് ആസാദയിഷ്യന്തി പ്രാണിനോ ഽത്ര മനോരഥാന്
തീർത്ഥസേവനവും, അർഹന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നതും, വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നതും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്ക്, ഇവിടെയുള്ള ജീവികൾക്ക് ആഗ്രഹങ്ങൾ എങ്ങനെ സഫലമാകും?
തതശ് ചീര്ണേ വ്രതേ തസ്യാം ദിത്യാം ഗര്ഭമ് അധാരയത് പുനഃ കാന്താമ് അഥോവാച കശ്യപസ് താം ദിതിം രഹഃ
അവൾ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, കശ്യപൻ ദിതിയിൽ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു. പിന്നെയും, രഹസ്യമായി, കശ്യപൻ പ്രിയപ്പെട്ട ദിതിയോട് പറഞ്ഞു.
ന പ്രാപ്നുവന്തി യത്കാമാന് മുനയോ ഽപി തപസ്സ്ഥിതാഃ യഥാവിഹിതകര്മാങ്ഗഅവജ്ഞയാ തച് ഛുചിസ്മിതേ
നിശ്ചിതമായ കര്മ്മങ്ങൾ അവഗണിച്ചാൽ, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മുനികൾക്കു പോലും ആഗ്രഹങ്ങൾ ലഭ്യമാകില്ല, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ.
നിന്ദിതം ച ന കര്തവ്യം സംധ്യയോര് ഉഭയോര് അപി ന സ്വപ്തവ്യം ന ഗന്തവ്യം മുക്തകേശീ ച നോ ഭവ
രാത്രിയും പ്രഭാതസന്ധ്യയിലും അപവാദമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യരുത്; ആ സമയങ്ങളിൽ ഉറങ്ങുകയോ പുറത്തേക്ക് പോകുകയോ ചെയ്യരുത്; മുടി അഴിച്ചു വിടുകയും ചെയ്യരുത്.
ഭോക്തവ്യം സുഭഗേ നൈവ ക്ഷുതം വാ ജൃമ്ഭണം തഥാ സംധ്യാകാലേ ന കര്തവ്യം ഭൂതസംഘസമാകുലേ
ഭാഗ്യവതിയായവളേ, സന്ധ്യാകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂതങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്ന സമയത്ത്, ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, ചുമക്കരുത്, അകലം വലിക്കരുത്.
സാന്തര്ധാനം സദാ കാര്യം ഹസിതം തു വിശേഷതഃ ഗൃഹാന്തദേശേ സംധ്യാസു ന സ്ഥാതവ്യം കദാചന
എപ്പോഴും, പ്രത്യേകിച്ച് ചിരി, മറച്ചു വയ്ക്കണം; സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ വീട്ടിനകത്ത് ഒരിക്കലും നില്ക്കരുത്.
മുശലോലൂഖലാദീനി ശൂര്പപീഠപിധാനകമ് നൈവാതിക്രമണീയാനി ദിവാ രാത്രൌ സദാ പ്രിയേ
പ്രിയേ, ഉഴുന്ന് അരയ്ക്കുന്ന ഉലക്കയും ഉരളിയും, ചാളി, ഇരിപ്പിടം, മൂടിപ്പിടി എന്നിവയെ പകലോ രാത്രിയോ കടന്ന് കടക്കരുത്.
ഉദക്ശീര്ഷം തു ശയനം ന സംധ്യാസു വിശേഷതഃ വക്തവ്യം നാനൃതം കിംചിന് നാന്യഗേഹാടനം തഥാ
സന്ധ്യാകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച്, വടക്കോട്ട് തല വെച്ച് ഉറങ്ങരുത്; കള്ളം പറയരുത്; മറ്റുള്ളവരുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്യരുത്.
കാന്താദ് അന്യോ ന വീക്ഷ്യസ് തു പ്രയത്നേന നരഃ ക്വചിത് ഇത്യാദിനിയമൈര് യുക്താ യദി ത്വമ് അനുവര്തസേ തതസ് തേ ഭവിതാ പുത്രസ് ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യഭാജനമ്
ഭാര്യയെക്കാൾ വേറെയാരെയും പുരുഷൻ ഒരിക്കലും നോക്കരുത്; ഈ നിയമങ്ങൾ നീ കൃത്യമായി പാലിച്ചാൽ, മൂന്നു ലോകത്തെയും ഐശ്വര്യത്തിന് അർഹനായ ഒരു പുത്രൻ നിനക്കുണ്ടാകും.
തഥേതി പ്രതിജജ്ഞേ സാ ഭര്താരം ലോകപൂജിതമ് ഗതശ് ച കശ്യപോ ബ്രഹ്മന്ന് ഇതശ് ചേതഃ സുരാന് പ്രതി
അവൾ ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഭർത്താവിനോട് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു സമ്മതിച്ചു; പിന്നെ കശ്യപൻ, ബ്രാഹ്മണാ, മനസ്സിൽ ദേവന്മാരെ ചിന്തിച്ച് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ദിതേര് ഗര്ഭോ ഽപി വവൃധേ ബലവാന് പുണ്യസംഭവഃ ഏതത് സര്വം മയോ ദൈത്യോ മായയാ വേത്തി തത്ത്വതഃ
ദിതിയുടെ ഗർഭം ശക്തിയും പുണ്യഫലവുമുള്ളതായി വളർന്നു; ഈ എല്ലാം, മായാസുരൻ തന്റെ മായാവശാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നു.