തസ്യ തത് പ്രാപ്യ ദുഷ്പ്രാപ്യമ് ഐശ്വര്യമ് ഋഷിസത്കൃതമ് വിബഭ്രാമ മതിസ് താതാവിനയാദ് അനയാഹൃതാ
മുനിമാർ ആദരിച്ച ആ പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് അഹങ്കാരത്തിലും വിനയക്കുറവിലും ആകൃഷ്ടമായി.
ബൃഹസ്പതേഃ സ വൈ ഭാര്യാമ് ഐശ്വര്യമദമോഹിതഃ ജഹാര തരസാ സോമോ വിമത്യാങ്ഗിരസഃ സുതമ്
ഐശ്വര്യത്തിന്റെ മദത്തിൽ കുഴഞ്ഞ്, സോമൻ അങ്ങിരസിന്റെ പുത്രനായ ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭാര്യയെ ബലാൽ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
സ യാച്യമാനോ ദേവൈശ് ച തഥാ ദേവര്ഷിഭിര് മുഹുഃ നൈവ വ്യസര്ജയത് താരാം തസ്മായ് അങ്ഗിരസേ തദാ
ദേവന്മാരും ദൈവമുനികളും പലതവണ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, അപ്പോള് അംഗിരസിന് താരയെ അയാള് വിട്ടുകൊടുത്തില്ല.
ഉശനാ തസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണിമ് അങ്ഗിരസസ് തദാ രുദ്രശ് ച പാര്ഷ്ണിം ജഗ്രാഹ ഗൃഹീത്വാജഗവം ധനുഃ
അപ്പോള് ഉശനസ് അംഗിരസിന്റെ കാല്പാദം പിടിച്ചു, രുദ്രനും തന്റെ ആടിന്റെ കൊമ്പ് വില്ലുമായി അംഗിരസിന്റെ കാല്പാദം പിടിച്ചു.
തേന ബ്രഹ്മശിരോ നാമ പരമാസ്ത്രം മഹാത്മനാ ഉദ്ദിശ്യ ദേവാന് ഉത്സൃഷ്ടം യേനൈഷാം നാശിതം യശഃ
ആ മഹാത്മാവ് ദേവന്മാരെ നേരിട്ട് ബ്രഹ്മശിരസ് എന്ന അത്യുഗ്ര ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു; അതിനാല് അവരുടെ പ്രശസ്തി നശിച്ചു.
തത്ര തദ് യുദ്ധമ് അഭവത് പ്രഖ്യാതം താരകാമയമ് ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ലോകക്ഷയകരം മഹത്
അവിടെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മില് താരയെക്കുറിച്ച് വലിയൊരു യുദ്ധം നടന്നു; ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു അതു.
തത്ര ശിഷ്ടാസ് തു യേ ദേവാസ് തുഷിതാശ് ചൈവ യേ ദ്വിജാഃ ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുര് ആദിദേവം സനാതനമ്
അവിടെ ശേഷിച്ച ദേവന്മാരും തുഷിതന്മാരും ദ്വിജന്മാരും എല്ലാം ആദിദേവനായ ശാശ്വതനായ ബ്രഹ്മാവിനോടു അഭയം തേടി.
തദാ നിവാര്യോശനസം തം വൈ രുദ്രം ച ശംകരമ് ദദാവ് അങ്ഗിരസേ താരാം സ്വയമ് ഏവ പിതാമഹഃ
അപ്പോള് ഉശനസിനെയും ശങ്കരനായ രുദ്രനെയും തടഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മാവ് താരയെ അംഗിരസിന് തന്നു.
താമ് അന്തഃപ്രസവാം ദൃഷ്ട്വാ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹ ബൃഹസ്പതിഃ മദീയായാം ന തേ യോനൌ ഗര്ഭോ ധാര്യഃ കഥംചന
അവളെ ഗര്ഭിണിയായതായി കണ്ട ബ്രഹസ്പതി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭാര്യയില് നിന്റെ വിത്ത് ഒരിക്കലും നിലനില്ക്കരുത്'.
ഇഷീകാസ്തമ്ബമ് ആസാദ്യ ഗര്ഭം സാ ചോത്സസര്ജ ഹ ജാതമാത്രഃ സ ഭഗവാന് ദേവാനാമ് ആക്ഷിപദ് വപുഃ
ഒരു ഇഷീകാ കാമ്പിനടുത്ത് ചെന്നു, അവള് ഗര്ഭം പുറത്താക്കി; ജനിച്ച ഉടനെ ആ ദൈവസമാന രൂപം ഉള്ളവന് പ്രകാശിച്ചു.
തതഃ സംശയമ് ആപന്നാസ് താരാമ് ഊചുഃ സുരോത്തമാഃ സത്യം ബ്രൂഹി സുതഃ കസ്യ സോമസ്യാഥ ബൃഹസ്പതേഃ
ശങ്കയോടെ ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠന്മാര് താരയോട് ചോദിച്ചു: 'സത്യം പറയു, ഈ കുട്ടി സോമയുടേതോ ബ്രഹസ്പതിയുടേതോ?'
പൃച്ഛ്യമാനാ യദാ ദേവൈര് നാഹ സാ വിബുധാന് കില തദാ താം ശപ്തുമ് ആരബ്ധഃ കുമാരോ ദസ്യുഹന്തമഃ
ദേവന്മാര് ചോദിച്ചിട്ടും അവള് ഉത്തരം പറയാതിരുന്നപ്പോള്, ശത്രുനാശകനായ ആ പുത്രന് അവളെ ശപിക്കാന് തുടങ്ങി.
തം നിവാര്യ തതോ ബ്രഹ്മാ താരാം പപ്രച്ഛ സംശയമ് യദ് അത്ര തഥ്യം തദ് ബ്രൂഹി താരേ കസ്യ സുതസ് ത്വ് അയമ്
അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവ് അവനെ തടഞ്ഞ് താരയോട് സംശയം ചോദിച്ചു: 'താരേ, സത്യമായി പറയു, ഈ കുട്ടി ആരുടേതാണ്?'
ഉവാച പ്രാഞ്ജലിഃ സാ തം സോമസ്യേതി പിതാമഹമ് തദാ തം മൂര്ധ്നി ചാഘ്രായ സോമോ രാജാ സുതം പ്രതി
അവള് കയ്യുകൂപ്പി ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവന് സോമയുടേതാണ്.' അപ്പോള് രാജാവായ സോമന് പുത്രന്റെ തലമുടി മണന്ന് സന്തോഷിച്ചു.
ബുധ ഇത്യ് അകരോന് നാമ തസ്യ ബാലസ്യ ധീമതഃ പ്രതികൂലം ച ഗഗനേ സമഭ്യുത്തിഷ്ഠതേ ബുധഃ
ആ ബുദ്ധിമാനായ ബാലന് ബുദ്ധ എന്ന പേരാണ് നല്കിയത്; ബുദ്ധന് ആകാശത്ത് മറ്റുള്ളവരെ അപേക്ഷിച്ച് വിപരീതമായി ഉദയിക്കുന്നു.
ഉത്പാദയാമ് ആസ തദാ പുത്രം വൈരാജപുത്രികമ് തസ്യാപത്യം മഹാതേജാ ബഭൂവൈലഃ പുരൂരവാഃ
അപ്പോള് അവന് വൈരാചനന്റെ മകളില് നിന്നൊരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; ആ മഹാത്മാവിന്റെ സന്തതിയായ ഇലയുടെ മകനായ പുരൂരവസ് ജനിച്ചു.
ഉര്വശ്യാം ജജ്ഞിരേ യസ്യ പുത്രാഃ സപ്ത മഹാത്മനഃ ഏതത് സോമസ്യ വോ ജന്മ കീര്തിതം കീര്തിവര്ധനമ്
ഉര്വശിയില് നിന്നാണ് ആ മഹാത്മാവിന് ഏഴു പുത്രന്മാര് ജനിച്ചത്. ഇതാണ് സോമന്റെ മഹത്വം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ജനനം നിങ്ങള്ക്കായി പറഞ്ഞത്.
വംശമ് അസ്യ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ കീര്ത്യമാനം നിബോധത ധന്യമ് ആയുഷ്യമ് ആരോഗ്യം പുണ്യം സംകല്പസാധനമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇപ്പോള് അവന്റെ വംശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കൂ; അതു ഭാഗ്യവും ദീര്ഘായുസും ആരോഗ്യവും പുണ്യവും എല്ലാ മനസ്സിലുളള ആഗ്രഹങ്ങള്ക്കും ഫലപ്രദമാണ്.
സോമസ്യ ജന്മ ശ്രുത്വൈവ പാപേഭ്യോ വിപ്രമുച്യതേ
സോമന്റെ ജനനം കേള്ക്കുന്നവന് പാപങ്ങള് എല്ലാം വിട്ടുപോകും.
ബുധസ്യ തു മുനിശ്രേഷ്ഠാ വിദ്വാന് പുത്രഃ പുരൂരവാഃ തേജസ്വീ ദാനശീലശ് ച യജ്വാ വിപുലദക്ഷിണഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ബുദ്ധന്റെ പണ്ഡിതനായ പുത്രന് പുരൂരവസായിരുന്നു; അവന് തേജസ്സും ദാനശീലവും യാഗപ്രിയതയും വിശാലമായ ദക്ഷിണയും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മവാദീ പരാക്രാന്തഃ ശത്രുഭിര് യുധി ദുര്ദമഃ ആഹര്താ ചാഗ്നിഹോത്രസ്യ യജ്ഞാനാം ച മഹീപതിഃ
ബ്രഹ്മജ്ഞാനി, അതുല്യശക്തിയുള്ളവൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവൻ, അഗ്നിഹോത്രം നിർവഹിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞങ്ങളുടെ അധിപൻ — രാജാവേ, ഇങ്ങനെയായിരുന്നു അവൻ.
സത്യവാദീ പുണ്യമതിഃ സമ്യക്സംവൃതമൈഥുനഃ അതീവ ത്രിഷു ലോകേഷു യശസാപ്രതിമഃ സദാ
സത്യം പറയുന്നവൻ, പുണ്യചിന്തയുള്ളവൻ, ലൈംഗികചാരിത്ര്യത്തിൽ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണമുള്ളവൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എന്നും തുല്യരില്ലാത്ത പ്രശസ്തിയുള്ളവൻ.
തം ബ്രഹ്മവാദിനം ശാന്തം ധര്മജ്ഞം സത്യവാദിനമ് ഉര്വശീ വരയാമ് ആസ ഹിത്വാ മാനം യശസ്വിനീ
ശാന്തനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും സത്യവാദിയും ആയ ആ ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയെ, തന്റെ അഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹത്വമുള്ള ഉർവശി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
തയാ സഹാവസദ് രാജാ ദശ വര്ഷാണി പഞ്ച ച ഷട് പഞ്ച സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച ദശ ചാഷ്ടൌ ച ഭോ ദ്വിജാഃ
അവളോടൊപ്പം രാജാവ് പത്ത് വർഷം, അഞ്ച്, ആറു, വീണ്ടും അഞ്ച്, ഏഴ്, എട്ട്, പത്ത്, വീണ്ടും എട്ട് വർഷം താമസിച്ചു, മഹർഷികളേ.
വനേ ചൈത്രരഥേ രമ്യേ തഥാ മന്ദാകിനീതടേ അലകായാം വിശാലായാം നന്ദനേ ച വനോത്തമേ
ചൈത്രരഥം എന്ന മനോഹരമായ വനത്തിൽ, മന്ദാകിനി നദിയുടെ തീരത്ത്, വിശാലമായ അലകാനഗരിയിൽ, ഉത്തമമായ നന്ദനവനത്തിൽ — ഇവിടങ്ങളിലൊക്കെയും.
ഉത്തരാന് സ കുരൂന് പ്രാപ്യ മനോരമഫലദ്രുമാന് ഗന്ധമാദനപാദേഷു മേരുശൃങ്ഗേ തഥോത്തരേ
ഉത്തരകുരുക്കളിലെ മനോഹരമായ പഴവൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിന്റെ അടിവാരത്തിലും, മേരു പർവതത്തിന്റെ വടക്കൻ ശിഖരത്തിലും.
ഏതേഷു വനമുഖ്യേഷു സുരൈര് ആചരിതേഷു ച ഉര്വശ്യാ സഹിതോ രാജാ രേമേ പരമയാ മുദാ
ദേവന്മാർ സന്ദർശിക്കുന്ന ഈ പ്രധാന വനങ്ങളിൽ, ഉർവശിയോടൊപ്പം രാജാവ് പരമാനന്ദത്തോടെ ആസ്വദിച്ചു.
ദേശേ പുണ്യതമേ ചൈവ മഹര്ഷിഭിര് അഭിഷ്ടുതേ രാജ്യം സ കാരയാമ് ആസ പ്രയാഗേ പൃഥിവീപതിഃ
മഹർഷിമാർ പുകഴ്ത്തുന്ന അതിപുണ്യഭൂമിയായ പ്രയാഗത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ തന്റെ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു.
ഏവംപ്രഭാവോ രാജാസീദ് ഐലസ് തു നരസത്തമഃ ഉത്തരേ ജാഹ്നവീതീരേ പ്രതിഷ്ഠാനേ മഹായശാഃ
ഇങ്ങനെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ഇലയുടെ വംശജനായ മഹാശക്തനായ രാജാവ്, വടക്കൻ ജാഹ്നവീതീരത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠാന nagarത്തിൽ വസിച്ചു.
ഐലപുത്രാ ബഭൂവുസ് തേ സപ്ത ദേവസുതോപമാഃ ഗന്ധര്വലോകേ വിദിതാ ആയുര് ധീമാന് അമാവസുഃ
അവന്റെ പുത്രന്മാർ ഏഴുപേരും ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെ മഹത്വമുള്ളവരായി, ഗന്ധർവലോകത്ത് പ്രശസ്തരായി; ആയു, ധീമാനായ അമാവസു,