രാമസ് തവ സുതഃ ശ്രീമാന് ഗൌതമീതീരമ് ആഗതഃ തസ്മാത് ത്വം നരകാദ് ഘോരാദ് ആകൃഷ്ടോ ഽസി നരോത്തമ
നിന്റെ മഹത്വമുള്ള മകൻ രാമൻ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ ഈ ഭയങ്കര നരകത്തിൽ നിന്നു പുറത്തെടുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മഹാനായ മനുഷ്യനേ.
യദി ത്വാം തത്ര ഗൌതമ്യാം സ്മരേദ് രാമഃ സലക്ഷ്മണഃ സ്നാനം കൃത്വാഥ പിണ്ഡാദി തേ ദദ്യാത് സ നൃപോത്തമ തതസ് ത്വം സര്വപാപേഭ്യോ മുക്തോ യാസി ത്രിവിഷ്ടപമ്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീ തീരത്ത് നിന്നു നിന്നെ ഓർത്തു, കുളിച്ച്, പിണ്ടം തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചാൽ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നീ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.
തത്ര ഗത്വാ ഭവദ്വാക്യമ് ആഖ്യാസ്യേ സ്വസുതൌ പ്രതി ഭവന്ത ഏവ ശരണമ് അനുജ്ഞാം ദാതുമ് അര്ഹഥ
ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു, നിന്റെ വാക്കുകൾ നിന്റെ മക്കളോട് പറയും. ഞങ്ങൾക്കു ആശ്രയമായത് നീയത്രേ. അനുമതി നൽകേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
തദ് രാജവചനം ശ്രുത്വാ കൃപയാ യമകിംകരാഃ ആജ്ഞാം ച പ്രദദുസ് തസ്മൈ രാജാ പ്രാഗാത് സുതൌ പ്രതി
രാജാവിൻ്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യമദൂതന്മാർ കരുണയോടെ അവനു അനുമതി നൽകി. രാജാവ് തന്റെ മക്കളെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഭീഷണം യാതനാദേഹമ് ആപന്നോ നിഃശ്വസന് മുഹുഃ നിരീക്ഷ്യ സ്വം ലജ്ജമാനഃ കൃതം കര്മ ച സംസ്മരന്
ഭയങ്കരമായ യാതനാശരീരം സ്വീകരിച്ച അവൻ, ആവർത്തിച്ച് നിസ്വസിച്ചു, ലജ്ജയോടെ സ്വയം നോക്കി, ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഓർത്തു.
സ്വേച്ഛയാ വിഹരന് ഗങ്ഗാമ് ആസസാദ ച രാഘവഃ ഗൌതമ്യാസ് തടമ് ആശ്രിത്യ രാമോ ലക്ഷ്മണ ഏവ ച
രാഘവൻ ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിച്ച് ഗംഗയെ എത്തി. രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീയുടെ തീരത്ത് ആശ്രയം നേടി.
സീതയാ സഹ വൈദേഹ്യാ സസ്നൌ ചൈവ യഥാവിധി നൈവ തത്രാഭവദ് ഭോജ്യം ഭക്ഷ്യം വാ ഗൌതമീതടേ
വൈദേഹിയായ സീതയോടൊപ്പം രാമൻ ആചാരപ്രകാരം അവിടെ കുളിച്ചു. പക്ഷേ ഗൗതമി തീരത്ത് ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളോ ഭക്ഷണമോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
തദ്ദിനേ തത്ര വസതാം ഗൌതമീതീരവാസിനാമ് തദ് ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖിതോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോ രാമമ് അബ്രവീത്
ആ ദിവസം ഗൗതമി തീരവാസികളോടൊപ്പം അവിടെയിരുന്നപ്പോൾ, ഈ അവസ്ഥ കണ്ടു ദുഃഖിതനായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രൌ ദശരഥസ്യാവാം തവാപി ബലമ് ഈദൃശമ് നാസ്തി ഭോജ്യമ് അഥാസ്മാകം ഗങ്ഗാതീരനിവാസിനാമ്
നാം ദശരഥൻ്റെ മക്കളാണ്. നിന്റെ ശക്തി ഇങ്ങനെ വലിയതാണ്. എന്നിരുന്നാലും നമുക്കും ഗംഗാതീരവാസികൾക്കും ഭക്ഷണം ഇല്ലല്ലോ.
ഭ്രാതര് യദ് വിഹിതം കര്മ നൈവ തച് ചാന്യഥാ ഭവേത് പൃഥിവ്യാമ് അന്നപൂര്ണായാം വയമ് അന്നാഭിലാഷിണഃ
സഹോദരാ, വിധിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഭൂമി ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധിയുള്ളതാണെങ്കിലും, നമുക്ക് ഭക്ഷണം ആവശ്യമുണ്ട്.
സൌമിത്രേ നൂനമ് അസ്മാഭിര് ന ബ്രാഹ്മണമുഖേ ഹുതമ് അവജ്ഞയാ മഹീദേവാംസ് തര്പയന്ത്യ് അര്ചയന്തി ന
സൗമിത്രി, നാം ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുഖത്തിലേക്ക് ഹോമം അർപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. അവഗണനകൊണ്ട് ഭൂമിദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയോ ആരാധിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല.
തേ യേ ലക്ഷ്മണ ജായന്തേ സര്വദൈവ ബുഭുക്ഷിതാഃ സ്നാത്വാ ദേവാന് അഥാഭ്യര്ച്യ ഹോതവ്യശ് ച ഹുതാശനഃ തതഃ സ്വസമയേ ദേവോ വിധാസ്യത്യ് അശനം തു നൌ
ലക്ഷ്മണാ, എപ്പോഴും വിശപ്പുള്ളവർ ഇങ്ങനെ ജനിക്കാറുണ്ട്. കുളിച്ച് ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ച്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തണം. അപ്പോൾ ശരിയായ സമയത്ത് ദൈവം നമ്മുക്ക് ഭക്ഷണം നൽകും.
ഭ്രാത്രോഃ സംജല്പതോര് ഏവം പശ്യതോഃ കര്മണോ ഗതിമ് ശനൈര് ദശരഥോ രാജാ തം ദേശമ് ഉപജഗ്മിവാന്
അങ്ങനെ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ സംഭവങ്ങളുടെ പ്രവാഹം ശ്രദ്ധിച്ച് രാജാവ് ദശരഥൻ പതിയെ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണഃ ശീഘ്രം തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് ധനുര് ആകൃഷ്യ കോപേന രക്ഷസ് ത്വം ദാനവോ ഽഥവാ
അവനെ കണ്ട ഉടൻ ലക്ഷ്മണൻ വേഗത്തിൽ, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്!' എന്ന് പറഞ്ഞു, കോപത്തോടെ വില്ല് പിടിച്ചു, 'നീ ഒരു ദാനവനോ രാക്ഷസനോ ആണല്ലോ!' എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ആസന്നം ച പുനര് ദൃഷ്ട്വാ യാഹി യാഹ്യ് അത്ര പുണ്യഭാക് രാമോ ദാശരഥീ രാജാ ധര്മഭാക് പശ്യ വര്തതേ
അവൻ അടുത്ത് വരുന്നത് വീണ്ടും കണ്ട രാമൻ, ദശരഥന്റെ മകൻ, പറഞ്ഞു: 'പോകൂ, പോകൂ! ഇവിടെ ഒരു ധാർമ്മികനായ രാജാവാണ്, നീ കാണൂ, എങ്ങനെ അദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന്.'
ഗുരുഭക്തഃ സത്യസംധോ ദേവബ്രാഹ്മണസേവകഃ ത്രൈലോക്യരക്ഷാദക്ഷോ ഽസൌ വര്തതേ യത്ര രാഘവഃ
അവിടെ രാഘവൻ, ഗുരുവിനോടും മുതിർന്നവർക്കോടും ഭക്തിയുള്ളവൻ, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും സേവിക്കുന്നവൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ, നിലകൊള്ളുന്നു.
ന തത്ര ത്വാദൃശാമ് അസ്തി പ്രവേശഃ പാപകര്മണാമ് യദി പ്രവിശസേ പാപ തതോ വധമ് അവാപ്സ്യസി
നിന്റെ പോലുള്ള പാപകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കു ഇവിടെ പ്രവേശനം ഇല്ല; നീ അകത്തു കടന്നാൽ, തീർച്ചയായും മരണത്തെ നേരിടേണ്ടി വരും.
തത് പുത്രവചനം ശ്രുത്വാ ശനൈര് ആഹൂയ വാചയാ ഉവാചാധോമുഖോ ഭൂത്വാ സ്നുഷാം പുത്രൌ കൃതാഞ്ജലിഃ മുഹുര് അന്തര് വിനിധ്യായന് ഗതിം ദുഷ്കൃതകര്മണഃ
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശരഥൻ പതിയെ വിളിച്ചു, തലകുനിഞ്ഞ്, കൈകൂപ്പി, മരുമകളും മക്കളും മുന്നിൽ, പാപം ചെയ്തവന്റെ ഗതി വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു കൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
അഹം ദശരഥോ രാജാ പുത്രൌ മേ ശൃണുതം വചഃ തിസൃഭിര് ബ്രഹ്മഹത്യാഭിര് വൃതോ ഽഹം ദുഃഖമ് ആഗതഃ ഛിന്നം പശ്യത മേ ദേഹം നരകേഷു ച പാതിതമ്
ഞാൻ ദശരഥൻ രാജാവാണ്; എന്റെ മക്കളേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. മൂന്നു ബ്രാഹ്മണഹത്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തിലേക്ക് വീണിരിക്കുന്നു. എന്റെ ശരീരം, മുറിച്ചു നരകത്തിൽ വീണത്, നിങ്ങൾ കാണൂ.
തതഃ കൃതാഞ്ജലീ രാമഃ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച ഭൂമൌ പ്രണേമുസ് തേ സര്വേ വചനം ചൈതദ് അബ്രുവന്
അതിനുശേഷം രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൈകൂപ്പി നിലത്ത് വണങ്ങി; അവരൊക്കെയും ചേർന്ന് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കസ്യേദം കര്മണസ് താത ഫലം നൃപതിസത്തമ
എന്താണ് ഈ കർമ്മഫലം, അച്ഛാ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ?
സ ച പ്രാഹ യഥാവൃത്തം ബ്രഹ്മഹത്യാത്രയം തഥാ
അപ്പോൾ ദശരഥൻ സംഭവിച്ചതു പോലെ തന്നെ ആ മൂന്നു ബ്രാഹ്മണഹത്യകളുടെ കഥ പറഞ്ഞു.
നിഷ്കൃതിര് ബ്രഹ്മഹന്തൄണാം പുത്രൌ ക്വാപി ന വിദ്യതേ
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവർക്കു എവിടെയും പ്രായശ്ചിത്തമില്ല, എന്റെ മക്കളേ.
തതോ ദുഃഖേന മഹതാവൃതാഃ സര്വേ ഭുവം ഗതാഃ രാജാനം വനവാസം ച മാതരം പിതരം തഥാ
അതിനുശേഷം വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി എല്ലാവരും നിലത്തേക്ക് വീണു; രാജാവും, വനവാസിയായവനും, അമ്മയും അച്ഛനും അങ്ങനെ.
ദുഃഖാഗമം കര്മഗതിം നരകേ പാതനം തഥാ ഏവമാദ്യ് അഥ സംസ്മൃത്യ മുമോഹ നൃപതേഃ സുതഃ വിസംജ്ഞം നൃപതിം ദൃഷ്ട്വാ സീതാ വാക്യമ് അഥാബ്രവീത്
ദുഃഖം വന്നതും കർമ്മഫലവും നരകത്തിൽ വീഴലും ഓർത്ത് രാജകുമാരൻ ബോധംകെട്ടു; രാജാവിനെ ബോധംകെട്ടത് കണ്ട സീത അവിടെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ന ശോചന്തി മഹാത്മാനസ് ത്വാദൃശാ വ്യസനാഗമേ ചിന്തയന്തി പ്രതീകാരം ദൈവ്യമ് അപ്യ് അഥ മാനുഷമ്
മഹാത്മാക്കൾക്ക് നിന്റെ പോലെയുള്ള ദുരിതം വന്നാൽ അവർ ദുഃഖിക്കാറില്ല; ദൈവികമായും മാനുഷികമായും പരിഹാരങ്ങൾ എന്താണെന്ന് അവർ ചിന്തിക്കും.
ശോചദ്ഭിര് യുഗസാഹസ്രം വിപത്തിര് നൈവ തീര്യതേ വ്യാമോഹമ് ആപ്നുവന്തീഹ ന കദാചിദ് വിചക്ഷണാഃ
ആയിരം യುಗങ്ങൾ ദുഃഖിച്ചാലും ദുരന്തം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല; വിവേകമില്ലാത്തവർ ഇവിടെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ വീഴും, അവർ ഒരിക്കലും ജ്ഞാനികൾ അല്ല.
കിമ് അനേനാത്ര ദുഃഖേന നിഷ്ഫലേന ജനേശ്വര ദേഹി ഹത്യാം പ്രഥമതോ യാ ജാതാ ഹ്യ് അതിഭീഷണാ
ഈ ഫലമില്ലാത്ത ദുഃഖം എന്തിനാണ്, ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ? ആദ്യം നടന്ന അതി ഭയങ്കരമായ ഹത്യയെക്കുറിച്ച് പറയൂ.
പിതൃഭക്തഃ പുണ്യശീലോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ അനാഗാ യോ ഹതോ വിപ്രസ് തത്പാപസ്യാത്ര നിഷ്കൃതിമ്
പിതാവിനോടു ഭക്തിയുള്ള, പുണ്യശീലനും വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പഠിച്ച, കുറ്റമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു—അതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം എന്താണ്?
ആചരാമി യഥാശാസ്ത്രം മാ ശോകം കുരുതം യുവാമ് ദ്വിതീയാം ലക്ഷ്മണോ ഹത്യാം ഗൃഹ്ണാതു ത്വ് അപരാം ഭവാന്
ഞാൻ ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും; നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദുഃഖിക്കേണ്ട. രണ്ടാമത്തെ ഹത്യ ലക്ഷ്മണൻ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ, മറ്റൊന്ന് നീ ഏറ്റെടുക്കൂ.