താമ് ഏവ ഗൌതമീം സന്തോ വദന്ത്യ് അമ്ഭഃസ്വരൂപിണീമ് ഹരിബ്രഹ്മമഹേശാനാം മാന്യാ വന്ദ്യാ ച സൈവ യത്
'ആ ഗൗതമി തന്നെയാണ് ധർമ്മപരായണർ വെള്ളത്തിന്റെ രൂപമായെന്ന് പറയുന്നത്; ഹരി, ബ്രഹ്മ, മഹേശ്വരൻ ഇവർക്കും അവൾ ആദരണീയയും വന്ദ്യയും ആണു.'
നിസ്തീര്യതേ ന കേനാപി തദ് അതിക്രമജം ത്വ് അഘമ് പാപിനോ ഽപ്യ് ആത്മജഃ കശ്ചിദ് യശ് ച ഗങ്ഗാമ് അനുസ്മരേത്
'ആ പാപം ആരും കടക്കാൻ കഴിയില്ല; പക്ഷേ പാപികളായവരിൽ ആരെങ്കിലും ഗംഗയെ ഓർക്കുകയോ, അവന്റെ മകൻ ഓർക്കുകയോ ചെയ്താൽ—'
സോ ഽനേകദുര്ഗനിരയാന് നിര്ഗതോ മുക്തതാം വ്രജേത് കിം പുനസ് താദൃശഃ പുത്രോ ഗൌതമീനികടേ സ്ഥിതഃ
'അവൻ അനേകം ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും; പിന്നെ, ഗൗതമിയുടെ സമീപം നിന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ എങ്ങിനെയാകും?''
യസ്യാസൌ നരകേ പക്തും ന കൈരപി ഹി ശക്യതേ ദക്ഷിണാശാപതേര് വാക്യം നിശമ്യ യമകിംകരാഃ
'അവനെ നരകത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കാൻ ആരാലും കഴിയില്ല, തെക്കേ ദിക്കിന്റെ അധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ടയുടൻ, യമന്റെ ദൂതന്മാരേ.'
നരകേ പച്യമാനം തമ് അയോധ്യാധിപതിം നൃപമ് ഉത്താര്യ ഘോരനരകാദ് വചനം ചേദമ് അബ്രുവന്
നരകത്തിൽ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചിരുന്ന അയോധ്യാധിപനായ രാജാവിനെ അവിടെ നിന്നു രക്ഷിച്ച ശേഷം, അവൻ്റെ അടുക്കൽ നിന്നു അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ധന്യോ ഽസി നൃപശാര്ദൂല യസ്യ പുത്രഃ സ താദൃശഃ ഇഹ ചാമുത്ര വിശ്രാന്തിഃ സുപുത്രഃ കേന ലഭ്യതേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിനക്കു ഇങ്ങനെ നല്ലൊരു മകനുണ്ടെന്നത് ഭാഗ്യമാണ്. ഈ ലോകത്തും അപ്രപഞ്ചത്തും നല്ല മകനാൽ ആര്ക്കാണ് സുഖം ലഭിക്കുന്നത്?
സ വിശ്രാന്തഃ ശനൈ രാജാ കിംകരാന് വാക്യമ് അബ്രവീത്
അങ്ങനെ രാജാവ് ശാന്തി ലഭിച്ചപ്പോൾ, പതുക്കെ അവിടെയുള്ള ദൂതന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നരകേഷ്വ് അഥ ഘോരേഷു പച്യമാനഃ പുനഃ പുനഃ കഥം ത്വ് ആകര്ഷിതഃ ശീഘ്രം തന് മേ വക്തുമ് ഇഹാര്ഹഥ
ഈ ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, എങ്ങനെ ഞാൻ ഇങ്ങനെ വേഗത്തിൽ പുറത്തെടുക്കപ്പെട്ടു? അതു ദയവായി എനിക്കു വിശദമായി പറയണം.
തത്ര കശ്ചിച് ഛാന്തമനാ രാജാനമ് ഇദമ് അബ്രവീത്
അവിടെ മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ഒരാൾ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വേദശാസ്ത്രപുരാണാദാവ് ഏതദ് ഗോപ്യം പ്രയത്നതഃ പ്രകാശ്യതേ തദ് അപി തേ സാമര്ഥ്യം പുത്രതീര്ഥയോഃ
വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ഇതു വളരെ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. എങ്കിലും നിന്റെ മകനുടെയും തീർത്ഥയാത്രയുടെയും ശക്തിയാൽ ഇത് നിനക്കു വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
രാമസ് തവ സുതഃ ശ്രീമാന് ഗൌതമീതീരമ് ആഗതഃ തസ്മാത് ത്വം നരകാദ് ഘോരാദ് ആകൃഷ്ടോ ഽസി നരോത്തമ
നിന്റെ മഹത്വമുള്ള മകൻ രാമൻ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ ഈ ഭയങ്കര നരകത്തിൽ നിന്നു പുറത്തെടുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മഹാനായ മനുഷ്യനേ.
യദി ത്വാം തത്ര ഗൌതമ്യാം സ്മരേദ് രാമഃ സലക്ഷ്മണഃ സ്നാനം കൃത്വാഥ പിണ്ഡാദി തേ ദദ്യാത് സ നൃപോത്തമ തതസ് ത്വം സര്വപാപേഭ്യോ മുക്തോ യാസി ത്രിവിഷ്ടപമ്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീ തീരത്ത് നിന്നു നിന്നെ ഓർത്തു, കുളിച്ച്, പിണ്ടം തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചാൽ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നീ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.
തത്ര ഗത്വാ ഭവദ്വാക്യമ് ആഖ്യാസ്യേ സ്വസുതൌ പ്രതി ഭവന്ത ഏവ ശരണമ് അനുജ്ഞാം ദാതുമ് അര്ഹഥ
ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു, നിന്റെ വാക്കുകൾ നിന്റെ മക്കളോട് പറയും. ഞങ്ങൾക്കു ആശ്രയമായത് നീയത്രേ. അനുമതി നൽകേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
തദ് രാജവചനം ശ്രുത്വാ കൃപയാ യമകിംകരാഃ ആജ്ഞാം ച പ്രദദുസ് തസ്മൈ രാജാ പ്രാഗാത് സുതൌ പ്രതി
രാജാവിൻ്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യമദൂതന്മാർ കരുണയോടെ അവനു അനുമതി നൽകി. രാജാവ് തന്റെ മക്കളെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഭീഷണം യാതനാദേഹമ് ആപന്നോ നിഃശ്വസന് മുഹുഃ നിരീക്ഷ്യ സ്വം ലജ്ജമാനഃ കൃതം കര്മ ച സംസ്മരന്
ഭയങ്കരമായ യാതനാശരീരം സ്വീകരിച്ച അവൻ, ആവർത്തിച്ച് നിസ്വസിച്ചു, ലജ്ജയോടെ സ്വയം നോക്കി, ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഓർത്തു.
സ്വേച്ഛയാ വിഹരന് ഗങ്ഗാമ് ആസസാദ ച രാഘവഃ ഗൌതമ്യാസ് തടമ് ആശ്രിത്യ രാമോ ലക്ഷ്മണ ഏവ ച
രാഘവൻ ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിച്ച് ഗംഗയെ എത്തി. രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീയുടെ തീരത്ത് ആശ്രയം നേടി.
സീതയാ സഹ വൈദേഹ്യാ സസ്നൌ ചൈവ യഥാവിധി നൈവ തത്രാഭവദ് ഭോജ്യം ഭക്ഷ്യം വാ ഗൌതമീതടേ
വൈദേഹിയായ സീതയോടൊപ്പം രാമൻ ആചാരപ്രകാരം അവിടെ കുളിച്ചു. പക്ഷേ ഗൗതമി തീരത്ത് ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളോ ഭക്ഷണമോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
തദ്ദിനേ തത്ര വസതാം ഗൌതമീതീരവാസിനാമ് തദ് ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖിതോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോ രാമമ് അബ്രവീത്
ആ ദിവസം ഗൗതമി തീരവാസികളോടൊപ്പം അവിടെയിരുന്നപ്പോൾ, ഈ അവസ്ഥ കണ്ടു ദുഃഖിതനായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രൌ ദശരഥസ്യാവാം തവാപി ബലമ് ഈദൃശമ് നാസ്തി ഭോജ്യമ് അഥാസ്മാകം ഗങ്ഗാതീരനിവാസിനാമ്
നാം ദശരഥൻ്റെ മക്കളാണ്. നിന്റെ ശക്തി ഇങ്ങനെ വലിയതാണ്. എന്നിരുന്നാലും നമുക്കും ഗംഗാതീരവാസികൾക്കും ഭക്ഷണം ഇല്ലല്ലോ.
ഭ്രാതര് യദ് വിഹിതം കര്മ നൈവ തച് ചാന്യഥാ ഭവേത് പൃഥിവ്യാമ് അന്നപൂര്ണായാം വയമ് അന്നാഭിലാഷിണഃ
സഹോദരാ, വിധിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഭൂമി ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധിയുള്ളതാണെങ്കിലും, നമുക്ക് ഭക്ഷണം ആവശ്യമുണ്ട്.
സൌമിത്രേ നൂനമ് അസ്മാഭിര് ന ബ്രാഹ്മണമുഖേ ഹുതമ് അവജ്ഞയാ മഹീദേവാംസ് തര്പയന്ത്യ് അര്ചയന്തി ന
സൗമിത്രി, നാം ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുഖത്തിലേക്ക് ഹോമം അർപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നു തോന്നുന്നു. അവഗണനകൊണ്ട് ഭൂമിദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയോ ആരാധിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല.
തേ യേ ലക്ഷ്മണ ജായന്തേ സര്വദൈവ ബുഭുക്ഷിതാഃ സ്നാത്വാ ദേവാന് അഥാഭ്യര്ച്യ ഹോതവ്യശ് ച ഹുതാശനഃ തതഃ സ്വസമയേ ദേവോ വിധാസ്യത്യ് അശനം തു നൌ
ലക്ഷ്മണാ, എപ്പോഴും വിശപ്പുള്ളവർ ഇങ്ങനെ ജനിക്കാറുണ്ട്. കുളിച്ച് ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ച്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തണം. അപ്പോൾ ശരിയായ സമയത്ത് ദൈവം നമ്മുക്ക് ഭക്ഷണം നൽകും.
ഭ്രാത്രോഃ സംജല്പതോര് ഏവം പശ്യതോഃ കര്മണോ ഗതിമ് ശനൈര് ദശരഥോ രാജാ തം ദേശമ് ഉപജഗ്മിവാന്
അങ്ങനെ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ സംഭവങ്ങളുടെ പ്രവാഹം ശ്രദ്ധിച്ച് രാജാവ് ദശരഥൻ പതിയെ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണഃ ശീഘ്രം തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് ധനുര് ആകൃഷ്യ കോപേന രക്ഷസ് ത്വം ദാനവോ ഽഥവാ
അവനെ കണ്ട ഉടൻ ലക്ഷ്മണൻ വേഗത്തിൽ, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്!' എന്ന് പറഞ്ഞു, കോപത്തോടെ വില്ല് പിടിച്ചു, 'നീ ഒരു ദാനവനോ രാക്ഷസനോ ആണല്ലോ!' എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ആസന്നം ച പുനര് ദൃഷ്ട്വാ യാഹി യാഹ്യ് അത്ര പുണ്യഭാക് രാമോ ദാശരഥീ രാജാ ധര്മഭാക് പശ്യ വര്തതേ
അവൻ അടുത്ത് വരുന്നത് വീണ്ടും കണ്ട രാമൻ, ദശരഥന്റെ മകൻ, പറഞ്ഞു: 'പോകൂ, പോകൂ! ഇവിടെ ഒരു ധാർമ്മികനായ രാജാവാണ്, നീ കാണൂ, എങ്ങനെ അദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന്.'
ഗുരുഭക്തഃ സത്യസംധോ ദേവബ്രാഹ്മണസേവകഃ ത്രൈലോക്യരക്ഷാദക്ഷോ ഽസൌ വര്തതേ യത്ര രാഘവഃ
അവിടെ രാഘവൻ, ഗുരുവിനോടും മുതിർന്നവർക്കോടും ഭക്തിയുള്ളവൻ, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും സേവിക്കുന്നവൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ, നിലകൊള്ളുന്നു.
ന തത്ര ത്വാദൃശാമ് അസ്തി പ്രവേശഃ പാപകര്മണാമ് യദി പ്രവിശസേ പാപ തതോ വധമ് അവാപ്സ്യസി
നിന്റെ പോലുള്ള പാപകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കു ഇവിടെ പ്രവേശനം ഇല്ല; നീ അകത്തു കടന്നാൽ, തീർച്ചയായും മരണത്തെ നേരിടേണ്ടി വരും.
തത് പുത്രവചനം ശ്രുത്വാ ശനൈര് ആഹൂയ വാചയാ ഉവാചാധോമുഖോ ഭൂത്വാ സ്നുഷാം പുത്രൌ കൃതാഞ്ജലിഃ മുഹുര് അന്തര് വിനിധ്യായന് ഗതിം ദുഷ്കൃതകര്മണഃ
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശരഥൻ പതിയെ വിളിച്ചു, തലകുനിഞ്ഞ്, കൈകൂപ്പി, മരുമകളും മക്കളും മുന്നിൽ, പാപം ചെയ്തവന്റെ ഗതി വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു കൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
അഹം ദശരഥോ രാജാ പുത്രൌ മേ ശൃണുതം വചഃ തിസൃഭിര് ബ്രഹ്മഹത്യാഭിര് വൃതോ ഽഹം ദുഃഖമ് ആഗതഃ ഛിന്നം പശ്യത മേ ദേഹം നരകേഷു ച പാതിതമ്
ഞാൻ ദശരഥൻ രാജാവാണ്; എന്റെ മക്കളേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. മൂന്നു ബ്രാഹ്മണഹത്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തിലേക്ക് വീണിരിക്കുന്നു. എന്റെ ശരീരം, മുറിച്ചു നരകത്തിൽ വീണത്, നിങ്ങൾ കാണൂ.
തതഃ കൃതാഞ്ജലീ രാമഃ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച ഭൂമൌ പ്രണേമുസ് തേ സര്വേ വചനം ചൈതദ് അബ്രുവന്
അതിനുശേഷം രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൈകൂപ്പി നിലത്ത് വണങ്ങി; അവരൊക്കെയും ചേർന്ന് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.