ശോഷ്യതേ ദശ്യതേ ഭൂയോ ദഹ്യതേ ച നിമജ്ജ്യതേ ഏവമാദിഷു ഘോരേഷു നരകേഷു സ പച്യതേ
അവനെ ഉണക്കുകയും കീറുകയും വീണ്ടും കത്തിക്കുകയും മുങ്ങിക്കുകയും ചെയ്തു; ഇങ്ങനെയുള്ള ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ അവൻ പീഡിക്കപ്പെട്ടു.
രാമോ ഽപി ഗച്ഛന്ന് അധ്വാനം ചിത്രകൂടമ് അഥാഗമത് തത്രൈവ ത്രീണി വര്ഷാണി വ്യതീതാനി മഹാമതേ
രാമൻ യാത്ര തുടരുമ്പോൾ, ചിത്രകൂടം എന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി; അവിടെ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞു.
പുനഃ സ ദക്ഷിണാമ് ആശാമ് ആക്രാമദ് ദണ്ഡകം വനമ് വിഖ്യാതം ത്രിഷു ലോകേഷു ദേശാനാം തദ് ധി പുണ്യദമ്
പിന്നീട് അവൻ തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമായ, പുണ്യം നൽകുന്ന ദേശമായ ദണ്ഡകവനം പ്രവേശിച്ചു.
പ്രാവിശത് തന് മഹാരണ്യം ഭീഷണം ദൈത്യസേവിതമ് തദ്ഭയാദ് ഋഷിഭിസ് ത്യക്തം ഹത്വാ ദൈത്യാംസ് തു രാക്ഷസാന്
അവൻ ആ വലിയ ഭയങ്കരമായ, ദാനവന്മാർ വാഴുന്ന, ഭയത്താൽ ഋഷിമാർ ഉപേക്ഷിച്ച കാടിൽ കയറി, ദാനവന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
വിചരന് ദണ്ഡകാരണ്യേ ഋഷിസേവ്യമ് അഥാകരോത് തത്രേദം വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
ദണ്ഡകവനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അവൻ അതിനെ ഋഷിമാർ വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാക്കി; അവിടെ ഈ സംഭവമാണ് നടന്നത്, നാരദാ, ഞാൻ അതു ശ്രദ്ധയോടെ പറയാം.
താവച് ഛനൈസ് ത്വ് അഗാദ് രാമോ യാവദ് യോജനപഞ്ചകമ് ഗൌതമീം സമനുപ്രാപ്തോ രാജാപി നരകേ സ്ഥിതഃ
അവിടെ രാമൻ പതിയെ അഞ്ചു യോജന ദൂരം കടന്ന് ഗൗതമി നദിയിലേയ്ക്ക് എത്തി; അതേസമയം രാജാവ് നരകത്തിൽ തന്നെ ആയിരുന്നു.
യമഃ സ്വകിംകരാന് ആഹ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ ഗൌതമീമ് അഭിതോ യാതി പിതരം തസ്യ ധീമതഃ
യമൻ തന്റെ ദൂതന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ ഗൗതമി നദിയുടെ സമീപം, തന്റെ പണ്ഡിതനായ അച്ഛനോടു ചേർന്ന് വരുന്നു.'
ആകര്ഷന്ത്വ് അഥ രാജാനം നരകാന് നാത്ര സംശയഃ ഉത്തീര്യ ഗൌതമീം യാതി യാവദ് യോജനപഞ്ചകമ്
'ഇപ്പോൾ രാജാവിനെ നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കൂ—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഗൗതമി കടന്ന് അഞ്ചു യോജന ദൂരം സഞ്ചരിച്ചശേഷം.'
രാമസ് താവത് തസ്യ പിതാ നരകേ നൈവ പച്യതാമ് യദ് ഏതന് മദ്വചഃ പുണ്യം ന കുര്യുര് യദി ദൂതകാഃ
'രാമൻ കടന്നില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ അച്ഛനെ നരകത്തിൽ പീഡിക്കരുത്; എന്റെ ഈ പുണ്യവാക്യം ദൂതന്മാർ പാലിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
തതശ് ച നരകേ ഘോരേ യൂയം സര്വേ നിമജ്ജഥ യാ കാപ്യ് ഉക്താ പരാ ശക്തിഃ ശിവസ്യ സമവായിനീ
'അപ്പൊഴുതു നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും; ശിവനോടൊപ്പം ഉള്ള മറ്റേതെങ്കിലും പരമശക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും.'
താമ് ഏവ ഗൌതമീം സന്തോ വദന്ത്യ് അമ്ഭഃസ്വരൂപിണീമ് ഹരിബ്രഹ്മമഹേശാനാം മാന്യാ വന്ദ്യാ ച സൈവ യത്
'ആ ഗൗതമി തന്നെയാണ് ധർമ്മപരായണർ വെള്ളത്തിന്റെ രൂപമായെന്ന് പറയുന്നത്; ഹരി, ബ്രഹ്മ, മഹേശ്വരൻ ഇവർക്കും അവൾ ആദരണീയയും വന്ദ്യയും ആണു.'
നിസ്തീര്യതേ ന കേനാപി തദ് അതിക്രമജം ത്വ് അഘമ് പാപിനോ ഽപ്യ് ആത്മജഃ കശ്ചിദ് യശ് ച ഗങ്ഗാമ് അനുസ്മരേത്
'ആ പാപം ആരും കടക്കാൻ കഴിയില്ല; പക്ഷേ പാപികളായവരിൽ ആരെങ്കിലും ഗംഗയെ ഓർക്കുകയോ, അവന്റെ മകൻ ഓർക്കുകയോ ചെയ്താൽ—'
സോ ഽനേകദുര്ഗനിരയാന് നിര്ഗതോ മുക്തതാം വ്രജേത് കിം പുനസ് താദൃശഃ പുത്രോ ഗൌതമീനികടേ സ്ഥിതഃ
'അവൻ അനേകം ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും; പിന്നെ, ഗൗതമിയുടെ സമീപം നിന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു മകൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ എങ്ങിനെയാകും?''
യസ്യാസൌ നരകേ പക്തും ന കൈരപി ഹി ശക്യതേ ദക്ഷിണാശാപതേര് വാക്യം നിശമ്യ യമകിംകരാഃ
'അവനെ നരകത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കാൻ ആരാലും കഴിയില്ല, തെക്കേ ദിക്കിന്റെ അധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ടയുടൻ, യമന്റെ ദൂതന്മാരേ.'
നരകേ പച്യമാനം തമ് അയോധ്യാധിപതിം നൃപമ് ഉത്താര്യ ഘോരനരകാദ് വചനം ചേദമ് അബ്രുവന്
നരകത്തിൽ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചിരുന്ന അയോധ്യാധിപനായ രാജാവിനെ അവിടെ നിന്നു രക്ഷിച്ച ശേഷം, അവൻ്റെ അടുക്കൽ നിന്നു അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ധന്യോ ഽസി നൃപശാര്ദൂല യസ്യ പുത്രഃ സ താദൃശഃ ഇഹ ചാമുത്ര വിശ്രാന്തിഃ സുപുത്രഃ കേന ലഭ്യതേ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിനക്കു ഇങ്ങനെ നല്ലൊരു മകനുണ്ടെന്നത് ഭാഗ്യമാണ്. ഈ ലോകത്തും അപ്രപഞ്ചത്തും നല്ല മകനാൽ ആര്ക്കാണ് സുഖം ലഭിക്കുന്നത്?
സ വിശ്രാന്തഃ ശനൈ രാജാ കിംകരാന് വാക്യമ് അബ്രവീത്
അങ്ങനെ രാജാവ് ശാന്തി ലഭിച്ചപ്പോൾ, പതുക്കെ അവിടെയുള്ള ദൂതന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നരകേഷ്വ് അഥ ഘോരേഷു പച്യമാനഃ പുനഃ പുനഃ കഥം ത്വ് ആകര്ഷിതഃ ശീഘ്രം തന് മേ വക്തുമ് ഇഹാര്ഹഥ
ഈ ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ പീഡിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, എങ്ങനെ ഞാൻ ഇങ്ങനെ വേഗത്തിൽ പുറത്തെടുക്കപ്പെട്ടു? അതു ദയവായി എനിക്കു വിശദമായി പറയണം.
തത്ര കശ്ചിച് ഛാന്തമനാ രാജാനമ് ഇദമ് അബ്രവീത്
അവിടെ മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ഒരാൾ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വേദശാസ്ത്രപുരാണാദാവ് ഏതദ് ഗോപ്യം പ്രയത്നതഃ പ്രകാശ്യതേ തദ് അപി തേ സാമര്ഥ്യം പുത്രതീര്ഥയോഃ
വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ഇതു വളരെ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. എങ്കിലും നിന്റെ മകനുടെയും തീർത്ഥയാത്രയുടെയും ശക്തിയാൽ ഇത് നിനക്കു വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
രാമസ് തവ സുതഃ ശ്രീമാന് ഗൌതമീതീരമ് ആഗതഃ തസ്മാത് ത്വം നരകാദ് ഘോരാദ് ആകൃഷ്ടോ ഽസി നരോത്തമ
നിന്റെ മഹത്വമുള്ള മകൻ രാമൻ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നീ ഈ ഭയങ്കര നരകത്തിൽ നിന്നു പുറത്തെടുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മഹാനായ മനുഷ്യനേ.
യദി ത്വാം തത്ര ഗൌതമ്യാം സ്മരേദ് രാമഃ സലക്ഷ്മണഃ സ്നാനം കൃത്വാഥ പിണ്ഡാദി തേ ദദ്യാത് സ നൃപോത്തമ തതസ് ത്വം സര്വപാപേഭ്യോ മുക്തോ യാസി ത്രിവിഷ്ടപമ്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീ തീരത്ത് നിന്നു നിന്നെ ഓർത്തു, കുളിച്ച്, പിണ്ടം തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചാൽ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നീ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.
തത്ര ഗത്വാ ഭവദ്വാക്യമ് ആഖ്യാസ്യേ സ്വസുതൌ പ്രതി ഭവന്ത ഏവ ശരണമ് അനുജ്ഞാം ദാതുമ് അര്ഹഥ
ഞാൻ അവിടെ ചെന്നു, നിന്റെ വാക്കുകൾ നിന്റെ മക്കളോട് പറയും. ഞങ്ങൾക്കു ആശ്രയമായത് നീയത്രേ. അനുമതി നൽകേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
തദ് രാജവചനം ശ്രുത്വാ കൃപയാ യമകിംകരാഃ ആജ്ഞാം ച പ്രദദുസ് തസ്മൈ രാജാ പ്രാഗാത് സുതൌ പ്രതി
രാജാവിൻ്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട യമദൂതന്മാർ കരുണയോടെ അവനു അനുമതി നൽകി. രാജാവ് തന്റെ മക്കളെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഭീഷണം യാതനാദേഹമ് ആപന്നോ നിഃശ്വസന് മുഹുഃ നിരീക്ഷ്യ സ്വം ലജ്ജമാനഃ കൃതം കര്മ ച സംസ്മരന്
ഭയങ്കരമായ യാതനാശരീരം സ്വീകരിച്ച അവൻ, ആവർത്തിച്ച് നിസ്വസിച്ചു, ലജ്ജയോടെ സ്വയം നോക്കി, ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഓർത്തു.
സ്വേച്ഛയാ വിഹരന് ഗങ്ഗാമ് ആസസാദ ച രാഘവഃ ഗൌതമ്യാസ് തടമ് ആശ്രിത്യ രാമോ ലക്ഷ്മണ ഏവ ച
രാഘവൻ ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിച്ച് ഗംഗയെ എത്തി. രാമനും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് ഗൗതമീയുടെ തീരത്ത് ആശ്രയം നേടി.
സീതയാ സഹ വൈദേഹ്യാ സസ്നൌ ചൈവ യഥാവിധി നൈവ തത്രാഭവദ് ഭോജ്യം ഭക്ഷ്യം വാ ഗൌതമീതടേ
വൈദേഹിയായ സീതയോടൊപ്പം രാമൻ ആചാരപ്രകാരം അവിടെ കുളിച്ചു. പക്ഷേ ഗൗതമി തീരത്ത് ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളോ ഭക്ഷണമോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
തദ്ദിനേ തത്ര വസതാം ഗൌതമീതീരവാസിനാമ് തദ് ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖിതോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോ രാമമ് അബ്രവീത്
ആ ദിവസം ഗൗതമി തീരവാസികളോടൊപ്പം അവിടെയിരുന്നപ്പോൾ, ഈ അവസ്ഥ കണ്ടു ദുഃഖിതനായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രൌ ദശരഥസ്യാവാം തവാപി ബലമ് ഈദൃശമ് നാസ്തി ഭോജ്യമ് അഥാസ്മാകം ഗങ്ഗാതീരനിവാസിനാമ്
നാം ദശരഥൻ്റെ മക്കളാണ്. നിന്റെ ശക്തി ഇങ്ങനെ വലിയതാണ്. എന്നിരുന്നാലും നമുക്കും ഗംഗാതീരവാസികൾക്കും ഭക്ഷണം ഇല്ലല്ലോ.
ഭ്രാതര് യദ് വിഹിതം കര്മ നൈവ തച് ചാന്യഥാ ഭവേത് പൃഥിവ്യാമ് അന്നപൂര്ണായാം വയമ് അന്നാഭിലാഷിണഃ
സഹോദരാ, വിധിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഭൂമി ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധിയുള്ളതാണെങ്കിലും, നമുക്ക് ഭക്ഷണം ആവശ്യമുണ്ട്.