വദന്ന് ഇതി സുതൌ സോഷ്ണം നിശ്വസന് ഗ്ലപിതാധരഃ പുത്രൌ സമര്പയാമ് ആസ വിശ്വാമിത്രസ്യ ശാസ്ത്രകൃത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ചൂടോടെ ഉച്ച്വസിച്ച്, അധരം വിറച്ച്, രാജാവ് തന്റെ രണ്ടു മക്കളെയും ശാസ്ത്രജ്ഞനായ വിശ്വാമിത്രന് ഏല്പിച്ചു.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ദശരഥം നമസ്യ ച പുനഃ പുനഃ ജഗ്മതൂ രക്ഷണാര്ഥായ വിശ്വാമിത്രേണ തൌ മുദാ
'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും ദശരഥനോട് നമസ്കരിച്ച്, ആ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ വിശ്വാമിത്രനോടൊപ്പം സംരക്ഷണത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടഃ സ മുനിര് മുദാ പ്രാദാത് തദോഭയോഃ മാഹേശ്വരീം മഹാവിദ്യാം ധനുര്വിദ്യാപുരഃസരാമ്
അതിനുശേഷം ആ സന്തോഷഭരിതനായ മുനി, ധനുര്വിദ്യയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകി, മഹേശ്വരന്റെ മഹാവിദ്യ ഇരുവർക്കും സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
ശാസ്ത്രീമ് ആസ്ത്രീം ലൌകികീം ച രഥവിദ്യാം ഗജോദ്ഭവാമ് അശ്വവിദ്യാം ഗദാവിദ്യാം മന്ത്രാഹ്വാനവിസര്ജനേ
അവൻ അവർക്കു ആയുധവിദ്യ, അസ്ത്രവിദ്യ, ലോകവിദ്യ, രഥയുദ്ധം, ആനകളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യ, കുതിരവിദ്യ, ഗദാവിദ്യ, മന്ത്രങ്ങൾ വിളിക്കാനും വിട്ടയയ്ക്കാനും ഉള്ള വിദ്യകൾ എന്നിവയും നൽകി.
സര്വവിദ്യാമ് അഥാവാപ്യ ഉഭൌ തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ വനൌകസാം ഹിതാര്ഥായ ജഘ്നതുസ് താടകാം വനേ
എല്ലാ വിദ്യകളും കൈവരിച്ച രാമനും ലക്ഷ്മണനും, കാടിലുള്ളവരുടെ ഭാവുകത്തിനായി, കാട്ടിൽ താടകയെ സംഹരിച്ചു.
അഹല്യാം ശാപനിര്മുക്താം പാദസ്പര്ശാച് ച ചക്രതുഃ യജ്ഞവിധ്വംസനായാതാഞ് ജഘ്നതുസ് തത്ര രാക്ഷസാന്
അഹല്യയെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് അവരുടെ പാദസ്പർശം കൊണ്ട് മോചിപ്പിച്ചു; അവിടെ യാഗം നശിപ്പിക്കാൻ വന്ന രാക്ഷസന്മാരെയും അവർ സംഹരിച്ചു.
കൃതവിദ്യൌ ധനുഷ്പാണീ ചക്രതുര് യജ്ഞരക്ഷണമ് തതോ മഹാമഖേ വൃത്തേ വിശ്വാമിത്രോ മുനീശ്വരഃ
വിദ്യകൾ പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ച്, വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച്, അവർ യാഗം സംരക്ഷിച്ചു; അതിനുശേഷം മഹായാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മുനികളിൽ പ്രധാനനായ വിശ്വാമിത്രൻ—
പുത്രാഭ്യാം സഹിതോ രാജ്ഞോ ജനകം ദ്രഷ്ടുമ് അഭ്യഗാത് ചിത്രാമ് അദര്ശയത് തത്ര രാജമധ്യേ നൃപാത്മജഃ
രാജാവിൻ്റെ മക്കളോടൊപ്പം, ജനകനെ കാണാൻ പോയി; അവിടെ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ അത്ഭുതമായ വില്ല് കാണിച്ചു.
രാമഃ സൌമിത്രിസഹിതോ ധനുര്വിദ്യാം ഗുരോര് മതാമ് തത്പ്രീതോ ജനകഃ പ്രാദാത് സീതാം ലക്ഷ്മീമ് അയോനിജാമ്
രാമൻ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം, ഗുരുവിൽ നിന്ന് പഠിച്ച ധനുര്വിദ്യ പ്രദർശിപ്പിച്ചു; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു് ജനകൻ, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ദേവിയായ സീതയെ നൽകി.
തഥൈവ ലക്ഷ്മണസ്യാപി ഭരതസ്യാനുജസ്യ ച ശത്രുഘ്നഭരതാദീനാം വസിഷ്ഠാദിമതേ സ്ഥിതഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ലക്ഷ്മണനും, ഭരതൻ്റെ അനുജനായ ശത്രുഘ്നനും, ഭരതനും മറ്റുള്ളവർക്കും വസിഷ്ഠൻ്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശപ്രകാരം വിവാഹസംവിധാനങ്ങൾ നടന്നു.
രാജാ ദശരഥഃ ശ്രീമാന് വിവാഹമ് അകരോന് മുനേ തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ രാജ്യം തസ്യ പ്രയച്ഛതി
ശ്രീമാനായ രാജാവ് ദശരഥൻ വിവാഹങ്ങൾ നടത്തി; അതിനുശേഷം ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, അവനു് രാജ്യം ഏല്പിച്ചു.
നൃപതൌ സര്വലോകാനാമ് അനുമത്യാ ഗുരോര് അപി മന്ഥരാത്മകദുര്ദൈവപ്രേരിതാ മത്സരാകുലാ
എല്ലാവരുടെയും, ഗുരുവിൻ്റെയും സമ്മതത്തോടെ, പക്ഷേ മന്തരയുടെ ദുഷ്ടപ്രേരണയാൽ ഉണർന്ന അസൂയയാൽ—
കൈകേയീ വിഘ്നമ് ആതസ്ഥേ വനപ്രവ്രാജനം തഥാ ഭരതസ്യ ച തദ് രാജ്യം രാജാ നൈവ ച ദത്തവാന്
കൈകേയി തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു, അങ്ങനെ അവനെ കാടിലേക്ക് അയച്ചു; രാജാവ് ഭരതനു് രാജ്യം കൊടുത്തില്ല.
പിതരം സത്യവാക്യം തം കുര്വന് രാമോ മഹാവനമ് വിവേശ സീതയാ സാര്ധം തഥാ സൌമിത്രിണാ സഹ
തന്റെ പിതാവിൻ്റെ സത്യവാക്യം പാലിച്ച്, രാമൻ സീതയോടും സൗമിത്രിയോടും കൂടെ മഹാവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സതാം ച മാനസം ശുദ്ധം സ വിവേശ സ്വകൈര് ഗുണൈഃ തസ്മിന് വിനിര്ഗതേ രാമേ വനവാസായ ദീക്ഷിതേ
സ്വന്തം ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു്, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ അവൻ പ്രവേശിച്ചു; രാമൻ കാടിൽ വാസത്തിനായി പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ—
സമം ലക്ഷ്മണസീതാഭ്യാം രാജ്യതൃഷ്ണാവിവര്ജിതേ തം രാമം ചാപി സൌമിത്രിം സീതാം ച ഗുണശാലിനീമ്
ലക്ഷ്മണനും സീതയും രാജ്യലോഭം ഇല്ലാതെ, ആ രാമനും സൗമിത്രിയും ഗുണശാലിയായ സീതയും ഒരുമിച്ച്—
ദുഃഖേന മഹതാവിഷ്ടോ ബ്രഹ്മശാപം ച സംസ്മരന് തദാ ദശരഥോ രാജാ പ്രാണാംസ് തത്യാജ ദുഃഖിതഃ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകമാനം മുങ്ങി, ബ്രഹ്മയുടെ ശാപം ഓർത്ത്, അന്നേരം ദശരഥൻ രാജാവ് ദുഃഖത്തോടെ ജീവൻ വിട്ടു.
കൃതകര്മവിപാകേന രാജാ നീതോ യമാനുഗൈഃ തസ്മൈ രാജ്ഞേ മഹാപ്രാജ്ഞ യാവത് സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
മുന് ചെയ്ത കര്മ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി, യമന്റെ ദൂതന്മാർ രാജാവിനെ കൊണ്ടുപോയി, മഹാപണ്ഡിതനേ, എല്ലാ ജീവികളും പോകേണ്ടിടത്തേക്ക്.
യമസദ്മന്യ് അനേകാനി താമിസ്രാദീനി നാരദ നരകാണ്യ് അഥ ഘോരാണി ഭീഷണാനി ബഹൂനി ച
യമന്റെ ഭവനത്തിൽ, നാരദാ, അനേകം ഭയങ്കരവും ഭീഷണവുമായ നരകങ്ങൾ ഉണ്ട്, താമിസ്രാദി എന്നിങ്ങനെ.
തത്ര ക്ഷിപ്തസ് തദാ രാജാ നരകേഷു പൃഥക് പൃഥക് പച്യതേ ഛിദ്യതേ രാജാ പിഷ്യതേ ചൂര്ണ്യതേ തഥാ
അവിടെ രാജാവിനെ വിവിധ നരകങ്ങളിൽ തള്ളിയിടുകയും, വേർ വേറായി വേവിക്കുകയും, മുറിക്കപ്പെടുകയും, ചതച്ചുപൊടിയാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ശോഷ്യതേ ദശ്യതേ ഭൂയോ ദഹ്യതേ ച നിമജ്ജ്യതേ ഏവമാദിഷു ഘോരേഷു നരകേഷു സ പച്യതേ
അവനെ ഉണക്കുകയും കീറുകയും വീണ്ടും കത്തിക്കുകയും മുങ്ങിക്കുകയും ചെയ്തു; ഇങ്ങനെയുള്ള ഭയങ്കര നരകങ്ങളിൽ അവൻ പീഡിക്കപ്പെട്ടു.
രാമോ ഽപി ഗച്ഛന്ന് അധ്വാനം ചിത്രകൂടമ് അഥാഗമത് തത്രൈവ ത്രീണി വര്ഷാണി വ്യതീതാനി മഹാമതേ
രാമൻ യാത്ര തുടരുമ്പോൾ, ചിത്രകൂടം എന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി; അവിടെ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞു.
പുനഃ സ ദക്ഷിണാമ് ആശാമ് ആക്രാമദ് ദണ്ഡകം വനമ് വിഖ്യാതം ത്രിഷു ലോകേഷു ദേശാനാം തദ് ധി പുണ്യദമ്
പിന്നീട് അവൻ തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമായ, പുണ്യം നൽകുന്ന ദേശമായ ദണ്ഡകവനം പ്രവേശിച്ചു.
പ്രാവിശത് തന് മഹാരണ്യം ഭീഷണം ദൈത്യസേവിതമ് തദ്ഭയാദ് ഋഷിഭിസ് ത്യക്തം ഹത്വാ ദൈത്യാംസ് തു രാക്ഷസാന്
അവൻ ആ വലിയ ഭയങ്കരമായ, ദാനവന്മാർ വാഴുന്ന, ഭയത്താൽ ഋഷിമാർ ഉപേക്ഷിച്ച കാടിൽ കയറി, ദാനവന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
വിചരന് ദണ്ഡകാരണ്യേ ഋഷിസേവ്യമ് അഥാകരോത് തത്രേദം വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
ദണ്ഡകവനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അവൻ അതിനെ ഋഷിമാർ വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാക്കി; അവിടെ ഈ സംഭവമാണ് നടന്നത്, നാരദാ, ഞാൻ അതു ശ്രദ്ധയോടെ പറയാം.
താവച് ഛനൈസ് ത്വ് അഗാദ് രാമോ യാവദ് യോജനപഞ്ചകമ് ഗൌതമീം സമനുപ്രാപ്തോ രാജാപി നരകേ സ്ഥിതഃ
അവിടെ രാമൻ പതിയെ അഞ്ചു യോജന ദൂരം കടന്ന് ഗൗതമി നദിയിലേയ്ക്ക് എത്തി; അതേസമയം രാജാവ് നരകത്തിൽ തന്നെ ആയിരുന്നു.
യമഃ സ്വകിംകരാന് ആഹ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ ഗൌതമീമ് അഭിതോ യാതി പിതരം തസ്യ ധീമതഃ
യമൻ തന്റെ ദൂതന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ദശരഥന്റെ മകൻ രാമൻ ഗൗതമി നദിയുടെ സമീപം, തന്റെ പണ്ഡിതനായ അച്ഛനോടു ചേർന്ന് വരുന്നു.'
ആകര്ഷന്ത്വ് അഥ രാജാനം നരകാന് നാത്ര സംശയഃ ഉത്തീര്യ ഗൌതമീം യാതി യാവദ് യോജനപഞ്ചകമ്
'ഇപ്പോൾ രാജാവിനെ നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കൂ—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഗൗതമി കടന്ന് അഞ്ചു യോജന ദൂരം സഞ്ചരിച്ചശേഷം.'
രാമസ് താവത് തസ്യ പിതാ നരകേ നൈവ പച്യതാമ് യദ് ഏതന് മദ്വചഃ പുണ്യം ന കുര്യുര് യദി ദൂതകാഃ
'രാമൻ കടന്നില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ അച്ഛനെ നരകത്തിൽ പീഡിക്കരുത്; എന്റെ ഈ പുണ്യവാക്യം ദൂതന്മാർ പാലിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ—'
തതശ് ച നരകേ ഘോരേ യൂയം സര്വേ നിമജ്ജഥ യാ കാപ്യ് ഉക്താ പരാ ശക്തിഃ ശിവസ്യ സമവായിനീ
'അപ്പൊഴുതു നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും; ശിവനോടൊപ്പം ഉള്ള മറ്റേതെങ്കിലും പരമശക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും.'