കൌശല്യായാം തഥാ രാമഃ സുമിത്രായാം ച ലക്ഷ്മണഃ ശത്രുഘ്നശ് ചാപി കൈകേയ്യാം ഭരതോ മതിമത്തരഃ
കൗശല്യയിൽ നിന്ന് രാമനും, സുമിത്രയിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും, കൈകെയിയിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാൻ ആയ ഭരതനും ജനിച്ചു.
തേ സര്വേ മതിമന്തശ് ച പ്രിയാ രാജ്ഞോ വശേ സ്ഥിതാഃ തം രാജാനമ് ഋഷിഃ പ്രാപ്യ വിശ്വാമിത്രഃ പ്രജാപതിഃ
അവർക്കെല്ലാം നല്ല ബുദ്ധിയും രാജാവിന്റെ പ്രിയവും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ രാജാവിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് കീഴിലായിരുന്നു. അപ്പോൾ പ്രജാപതിയായ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനെ സമീപിച്ചു.
രാമം ച ലക്ഷ്മണം ചാപി അയാചത മഹാമതേ യജ്ഞസംരക്ഷണാര്ഥായ ജ്ഞാതതന്മഹിമാ മുനിഃ
അവരുടെ മഹത്വം അറിയുന്ന മഹർഷി, യാഗസംരക്ഷണത്തിനായി മഹാബുദ്ധിമാന്മാരായ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ചിരപ്രാപ്തസുതോ വൃദ്ധോ രാജാ നൈവേത്യ് അഭാഷത
വളരെക്കാലം മക്കളെ കാത്തിരുന്ന വയസ്സായ രാജാവ് സമ്മതം പറയാൻ തയ്യാറായില്ല.
മഹതാ ദൈവയോഗേന കഥംചിദ് വാര്ധകേ മുനേ ജാതാവ് ആനന്ദസംദോഹദായകൌ മമ ബാലകൌ
മഹർഷേ, വലിയ ദൈവസമയത്താൽ, വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ, എനിക്ക് ഈ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു, അവർ എനിക്ക് അതിയായ സന്തോഷം നൽകി.
സശരീരമ് ഇദം രാജ്യം ദാസ്യേ നൈവ സുതാവ് ഇമൌ
ഞാൻ എന്റെ ശരീരവും രാജ്യവും നിനക്കു് നൽകാം, പക്ഷേ ഈ രണ്ടു മക്കളെ ഞാൻ വിടില്ല.
വസിഷ്ഠേന തദാ പ്രോക്തോ രാജാ ദശരഥസ് ത്വ് ഇതി
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ രാജാവ് ദശരഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രഘവഃ പ്രാര്ഥനാഭങ്ഗം ന രാജന് ക്വാപി ശിക്ഷിതാഃ
രാജാവേ, രഘുവംശജന്മാർ ഒരിക്കലും ആരുടേയെങ്കിലും അപേക്ഷ നിരസിക്കാൻ പഠിച്ചിട്ടില്ല.
രാമം ച ലക്ഷ്മണം ചൈവ കഥംചിദ് അവദന് നൃപഃ
രാജാവു് എങ്ങിനെയോ രാമനോടും ലക്ഷ്മണനോടും സംസാരിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രസ്യ ബ്രഹ്മര്ഷേഃ കുരുതാം യജ്ഞരക്ഷണമ്
അവൻ പറഞ്ഞു: 'വിശ്വാമിത്രന്റെ മക്കൾ ആ യാഗം കാത്തു സംരക്ഷിക്കട്ടെ.'
വദന്ന് ഇതി സുതൌ സോഷ്ണം നിശ്വസന് ഗ്ലപിതാധരഃ പുത്രൌ സമര്പയാമ് ആസ വിശ്വാമിത്രസ്യ ശാസ്ത്രകൃത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ചൂടോടെ ഉച്ച്വസിച്ച്, അധരം വിറച്ച്, രാജാവ് തന്റെ രണ്ടു മക്കളെയും ശാസ്ത്രജ്ഞനായ വിശ്വാമിത്രന് ഏല്പിച്ചു.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ദശരഥം നമസ്യ ച പുനഃ പുനഃ ജഗ്മതൂ രക്ഷണാര്ഥായ വിശ്വാമിത്രേണ തൌ മുദാ
'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും ദശരഥനോട് നമസ്കരിച്ച്, ആ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ വിശ്വാമിത്രനോടൊപ്പം സംരക്ഷണത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടഃ സ മുനിര് മുദാ പ്രാദാത് തദോഭയോഃ മാഹേശ്വരീം മഹാവിദ്യാം ധനുര്വിദ്യാപുരഃസരാമ്
അതിനുശേഷം ആ സന്തോഷഭരിതനായ മുനി, ധനുര്വിദ്യയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകി, മഹേശ്വരന്റെ മഹാവിദ്യ ഇരുവർക്കും സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
ശാസ്ത്രീമ് ആസ്ത്രീം ലൌകികീം ച രഥവിദ്യാം ഗജോദ്ഭവാമ് അശ്വവിദ്യാം ഗദാവിദ്യാം മന്ത്രാഹ്വാനവിസര്ജനേ
അവൻ അവർക്കു ആയുധവിദ്യ, അസ്ത്രവിദ്യ, ലോകവിദ്യ, രഥയുദ്ധം, ആനകളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യ, കുതിരവിദ്യ, ഗദാവിദ്യ, മന്ത്രങ്ങൾ വിളിക്കാനും വിട്ടയയ്ക്കാനും ഉള്ള വിദ്യകൾ എന്നിവയും നൽകി.
സര്വവിദ്യാമ് അഥാവാപ്യ ഉഭൌ തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ വനൌകസാം ഹിതാര്ഥായ ജഘ്നതുസ് താടകാം വനേ
എല്ലാ വിദ്യകളും കൈവരിച്ച രാമനും ലക്ഷ്മണനും, കാടിലുള്ളവരുടെ ഭാവുകത്തിനായി, കാട്ടിൽ താടകയെ സംഹരിച്ചു.
അഹല്യാം ശാപനിര്മുക്താം പാദസ്പര്ശാച് ച ചക്രതുഃ യജ്ഞവിധ്വംസനായാതാഞ് ജഘ്നതുസ് തത്ര രാക്ഷസാന്
അഹല്യയെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് അവരുടെ പാദസ്പർശം കൊണ്ട് മോചിപ്പിച്ചു; അവിടെ യാഗം നശിപ്പിക്കാൻ വന്ന രാക്ഷസന്മാരെയും അവർ സംഹരിച്ചു.
കൃതവിദ്യൌ ധനുഷ്പാണീ ചക്രതുര് യജ്ഞരക്ഷണമ് തതോ മഹാമഖേ വൃത്തേ വിശ്വാമിത്രോ മുനീശ്വരഃ
വിദ്യകൾ പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ച്, വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച്, അവർ യാഗം സംരക്ഷിച്ചു; അതിനുശേഷം മഹായാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മുനികളിൽ പ്രധാനനായ വിശ്വാമിത്രൻ—
പുത്രാഭ്യാം സഹിതോ രാജ്ഞോ ജനകം ദ്രഷ്ടുമ് അഭ്യഗാത് ചിത്രാമ് അദര്ശയത് തത്ര രാജമധ്യേ നൃപാത്മജഃ
രാജാവിൻ്റെ മക്കളോടൊപ്പം, ജനകനെ കാണാൻ പോയി; അവിടെ രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ അത്ഭുതമായ വില്ല് കാണിച്ചു.
രാമഃ സൌമിത്രിസഹിതോ ധനുര്വിദ്യാം ഗുരോര് മതാമ് തത്പ്രീതോ ജനകഃ പ്രാദാത് സീതാം ലക്ഷ്മീമ് അയോനിജാമ്
രാമൻ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം, ഗുരുവിൽ നിന്ന് പഠിച്ച ധനുര്വിദ്യ പ്രദർശിപ്പിച്ചു; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു് ജനകൻ, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ദേവിയായ സീതയെ നൽകി.
തഥൈവ ലക്ഷ്മണസ്യാപി ഭരതസ്യാനുജസ്യ ച ശത്രുഘ്നഭരതാദീനാം വസിഷ്ഠാദിമതേ സ്ഥിതഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ലക്ഷ്മണനും, ഭരതൻ്റെ അനുജനായ ശത്രുഘ്നനും, ഭരതനും മറ്റുള്ളവർക്കും വസിഷ്ഠൻ്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശപ്രകാരം വിവാഹസംവിധാനങ്ങൾ നടന്നു.
രാജാ ദശരഥഃ ശ്രീമാന് വിവാഹമ് അകരോന് മുനേ തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ രാജ്യം തസ്യ പ്രയച്ഛതി
ശ്രീമാനായ രാജാവ് ദശരഥൻ വിവാഹങ്ങൾ നടത്തി; അതിനുശേഷം ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, അവനു് രാജ്യം ഏല്പിച്ചു.
നൃപതൌ സര്വലോകാനാമ് അനുമത്യാ ഗുരോര് അപി മന്ഥരാത്മകദുര്ദൈവപ്രേരിതാ മത്സരാകുലാ
എല്ലാവരുടെയും, ഗുരുവിൻ്റെയും സമ്മതത്തോടെ, പക്ഷേ മന്തരയുടെ ദുഷ്ടപ്രേരണയാൽ ഉണർന്ന അസൂയയാൽ—
കൈകേയീ വിഘ്നമ് ആതസ്ഥേ വനപ്രവ്രാജനം തഥാ ഭരതസ്യ ച തദ് രാജ്യം രാജാ നൈവ ച ദത്തവാന്
കൈകേയി തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു, അങ്ങനെ അവനെ കാടിലേക്ക് അയച്ചു; രാജാവ് ഭരതനു് രാജ്യം കൊടുത്തില്ല.
പിതരം സത്യവാക്യം തം കുര്വന് രാമോ മഹാവനമ് വിവേശ സീതയാ സാര്ധം തഥാ സൌമിത്രിണാ സഹ
തന്റെ പിതാവിൻ്റെ സത്യവാക്യം പാലിച്ച്, രാമൻ സീതയോടും സൗമിത്രിയോടും കൂടെ മഹാവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സതാം ച മാനസം ശുദ്ധം സ വിവേശ സ്വകൈര് ഗുണൈഃ തസ്മിന് വിനിര്ഗതേ രാമേ വനവാസായ ദീക്ഷിതേ
സ്വന്തം ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു്, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ അവൻ പ്രവേശിച്ചു; രാമൻ കാടിൽ വാസത്തിനായി പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ—
സമം ലക്ഷ്മണസീതാഭ്യാം രാജ്യതൃഷ്ണാവിവര്ജിതേ തം രാമം ചാപി സൌമിത്രിം സീതാം ച ഗുണശാലിനീമ്
ലക്ഷ്മണനും സീതയും രാജ്യലോഭം ഇല്ലാതെ, ആ രാമനും സൗമിത്രിയും ഗുണശാലിയായ സീതയും ഒരുമിച്ച്—
ദുഃഖേന മഹതാവിഷ്ടോ ബ്രഹ്മശാപം ച സംസ്മരന് തദാ ദശരഥോ രാജാ പ്രാണാംസ് തത്യാജ ദുഃഖിതഃ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകമാനം മുങ്ങി, ബ്രഹ്മയുടെ ശാപം ഓർത്ത്, അന്നേരം ദശരഥൻ രാജാവ് ദുഃഖത്തോടെ ജീവൻ വിട്ടു.
കൃതകര്മവിപാകേന രാജാ നീതോ യമാനുഗൈഃ തസ്മൈ രാജ്ഞേ മഹാപ്രാജ്ഞ യാവത് സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
മുന് ചെയ്ത കര്മ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി, യമന്റെ ദൂതന്മാർ രാജാവിനെ കൊണ്ടുപോയി, മഹാപണ്ഡിതനേ, എല്ലാ ജീവികളും പോകേണ്ടിടത്തേക്ക്.
യമസദ്മന്യ് അനേകാനി താമിസ്രാദീനി നാരദ നരകാണ്യ് അഥ ഘോരാണി ഭീഷണാനി ബഹൂനി ച
യമന്റെ ഭവനത്തിൽ, നാരദാ, അനേകം ഭയങ്കരവും ഭീഷണവുമായ നരകങ്ങൾ ഉണ്ട്, താമിസ്രാദി എന്നിങ്ങനെ.
തത്ര ക്ഷിപ്തസ് തദാ രാജാ നരകേഷു പൃഥക് പൃഥക് പച്യതേ ഛിദ്യതേ രാജാ പിഷ്യതേ ചൂര്ണ്യതേ തഥാ
അവിടെ രാജാവിനെ വിവിധ നരകങ്ങളിൽ തള്ളിയിടുകയും, വേർ വേറായി വേവിക്കുകയും, മുറിക്കപ്പെടുകയും, ചതച്ചുപൊടിയാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.