ഭിന്നാക്ഷം തം രഥം രാജാ ന ജാനാതി സ സംഭ്രമാത് രാജാന്തികേ സ്ഥിതാ സുഭ്രൂഃ കൈകേയ്യാജ്ഞായി നാരദ
സംഭ്രമത്തിൽ ആ രാജാവ് തന്റെ രഥത്തിന്റെ അക്ഷം തകർന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞില്ല; മനോഹരമായ കന്യകയായ കൈകേയി രാജാവിന് സമീപം നിന്നു, നാരദാ.
ന ജ്ഞാപിതം തയാ രാജ്ഞേ സ്വയമ് ആലോക്യ സുവ്രതാ ഭഗ്നമ് അക്ഷം സമാലക്ഷ്യ ചക്രേ ഹസ്തം തദാ സ്വകമ്
അവൾ രാജാവിനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; എന്നാൽ അക്ഷം തകർന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ആ സദാചാരവതിയായ കൈകേയി ഉടൻ തന്നെ തന്റെ കൈ അവിടെ വെച്ചു.
അക്ഷവന് മുനിശാര്ദൂല തദ് ഏതന് മഹദ് അദ്ഭുതമ് രഥേന രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠസ് തയാ ദത്തകരേണ ച
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതൊരു അത്ഭുതകരമായ കാര്യമായിരുന്നു: രഥസാരഥികളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, അവളുടെ കൈ അക്ഷമായി ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
ജിതവാന് ദൈത്യദനുജാന് ദേവൈഃ പ്രാപ്യ വരാന് ബഹൂന് തതോ ദേവൈര് അനുജ്ഞാതസ് ത്വ് അയോധ്യാം പുനര് അഭ്യഗാത്
ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ജയിച്ച ശേഷം, ദേവതകളിൽ നിന്ന് അനേകം വരങ്ങൾ ലഭിച്ച്, അവരുടെ അനുമതിയോടെ അവൻ സന്തോഷത്തോടെ അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി.
സ തു മധ്യേ മഹാരാജോ മാര്ഗേ വീക്ഷ്യ തദാ പ്രിയാമ് കൈകേയ്യാഃ കര്മ തദ് ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയം പരമം ഗതഃ
പിന്നീട്, വഴിയിൽ മഹാരാജാവ് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കണ്ടു; കൈകേയിയുടെ ആ പ്രവർത്തി കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്ഭുതത്തിൽ മുഴുകി.
തതസ് തസ്യൈ വരാന് പ്രാദാത് ത്രീംസ് തു നാരദ സാ അപി അനുമാന്യ നൃപപ്രോക്തം കൈകേയീ വാക്യമ് അബ്രവീത്
അതിനുശേഷം, അവൻ അവളെ മൂന്നു വരങ്ങൾ നൽകി, നാരദാ; രാജാവിന്റെ അനുമതി തേടി കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ത്വയി തിഷ്ഠന്തു രാജേന്ദ്ര ത്വയാ ദത്താ വരാ അമീ
രാജാധിരാജാ, നീ നൽകിയ ഈ വരങ്ങൾ ഞാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന സമയമുവരെ നിന്റെ കൈവശം തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ.
വിഭൂഷണാനി രാജേന്ദ്രോ ദത്ത്വാ സ പ്രിയയാ സഹ രഥേന വിജയീ രാജാ യയൌ സ്വനഗരം സുഖീ
രാജാവ് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ആഭരണങ്ങൾ നൽകി, അവളോടൊപ്പം രഥത്തിൽ ഇരുന്ന് വിജയത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
യോഷിതാം കിമ് അദേയം ഹി പ്രിയാണാമ് ഉചിതാഗമേ സ കദാചിദ് ദശരഥോ മൃഗയാശീലിഭിര് വൃതഃ
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്ക് യോജിച്ച സമയത്ത് എന്താണ് കൊടുക്കാൻ പാടില്ലാത്തത്? ഒരിക്കൽ ദശരഥൻ വേട്ടക്കാർക്കൊപ്പം വേട്ടയാടാൻ പുറപ്പെട്ടു.
അടന്ന് അരണ്യേ ശര്വര്യാം വാരിബന്ധമ് അഥാകരോത് സപ്തവ്യസനഹീനേന ഭവിതവ്യം തു ഭൂഭുജാ
അവൻ രാത്രിയിൽ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിച്ചു, ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടം നിർമ്മിച്ചു; ഒരു രാജാവ് ഏഴു ദോഷങ്ങൾ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
ഇതി ജാനന്ന് അപി ച തച് ചകാര തു വിധേര് വശാത് ഗര്തം പ്രവിശ്യ പാനാര്ഥമ് ആഗതാന് നിശിതൈഃ ശരൈഃ
ഇത് അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും, വിധിയുടെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ അവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു: ഒരു കുഴിയിൽ കയറി വെള്ളം കുടിക്കാൻ വന്നവരെ കർശനമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വധിച്ചു.
മൃഗാന് ഹന്തി മഹാബാഹുഃ ശൃണു കാലവിപര്യയമ് ഗര്തം പ്രവിഷ്ടേ നൃപതൌ തസ്മിന്ന് ഏവ നഗോത്തമേ
ശക്തമായ ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള രാജാവ് മൃഗങ്ങളെ വധിച്ചു; ഇപ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ വ്യതിയാനം കേൾക്കൂ: രാജാവ് ആ കുഴിയിൽ കയറിയപ്പോൾ, ആ മഹാനഗരത്തിൽ—
വൃദ്ധോ വൈശ്രവണോ നാമ ന ശൃണോതി ന പശ്യതി തസ്യ ഭാര്യാ തഥാഭൂതാ താവ് അബ്രൂതാം തദാ സുതമ്
വയസ്സായ വൈശ്രവണൻ എന്നൊരു വൃദ്ധൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ കേൾക്കാനും കാണാനും കഴിയാത്തവനായിരുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യയും അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരുന്നു; അവർ അപ്പോൾ മകനോട് പറഞ്ഞു.
ആവാം തൃഷാര്തൌ രാത്രിശ് ച കൃഷ്ണാ ചാപി പ്രവര്തതേ വൃദ്ധാനാം ജീവിതം കൃത്സ്നം ബാലസ് ത്വമ് അസി പുത്രക
നമ്മളിരുവരും ദാഹത്തിൽ വലയുന്നു, രാത്രി ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു; വൃദ്ധരുടെ ജീവിതം മുഴുവനും ആശ്രിതമാണ്—പക്ഷേ നീ ഇപ്പോഴും ബാലനാണ്, മകനേ.
അന്ധാനാം ബധിരാണാം ച വൃദ്ധാനാം ധിക് ച ജീവിതമ് ജരാജര്ജരദേഹാനാം ധിഗ് ധിക് പുത്രക ജീവിതമ്
കണ്ണില്ലാത്തവരും ചെവിയില്ലാത്തവരും വൃദ്ധരും, ഇവരുടെ ജീവിതം ലജ്ജാകരം. വയസ്സിന്റെ ഭാരം കൊണ്ടു ശരീരം ക്ഷയിച്ചുപോയവരുടെ ജീവിതം, മകനേ, ഇരട്ടലജ്ജാകരമാണ്.
താവത് പുംഭിര് ജീവിതവ്യം യാവല് ലക്ഷ്മീര് ദൃഢം വപുഃ യാവദ് ആജ്ഞാപ്രതിഹതാ തീര്ഥാദാവ് അന്യഥാ മൃതിഃ
ധനം, ദൃഢമായ ശരീരം, തടസ്സമില്ലാത്ത അധികാരം — ഇവയുള്ളവരെ മാത്രം മനുഷ്യൻ ജീവിക്കണം. ഇതൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് തീർത്ഥാടന സ്ഥലങ്ങളിൽ മരണം തന്നെ മെച്ചം.
ഇത്യ് ഏതദ് വചനം ശ്രുത്വാ വൃദ്ധയോര് ഗുരുവത്സലഃ പുത്രഃ പ്രോവാച തദ് ദുഃഖം ഗിരാ മധുരയാ ഹരന്
വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഗുരു ഭക്തനായ മകൻ മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവരുടെ ദുഃഖം അകറ്റി സംസാരിച്ചു.
മയി ജീവതി കിം നാമ യുവയോര് ദുഃഖമ് ഈദൃശമ് ന ഹരത്യ് ആത്മജഃ പിത്രോര് യശ് ചരിത്രൈര് മനോരുജമ്
ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള ദുഃഖം എങ്ങനെയാണ് വരിക? നല്ല പെരുമാറ്റം കൊണ്ടു മാതാപിതാക്കളുടെ മനസ്സിലെ വേദന അകറ്റാത്ത മകൻ അർഹനല്ല.
തേന കിം തനുജേനേഹ കുലോദ്വേഗവിധായിനാ
കുടുംബത്തിൽ ദു:ഖം മാത്രം ഉണ്ടാക്കുന്ന മകനിൽ എന്ത് പ്രയോജനം?
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പിതരൌ നത്വാ താവ് ആശ്വാസ്യ മഹാമനാഃ തരുസ്കന്ധേ സമാരോപ്യ വൃദ്ധൌ ച പിതരൌ തദാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മാതാപിതാക്കളെ വണങ്ങി ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മഹാത്മാവായ മകൻ അവരെ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ തണ്ടിന്മേൽ ഇരുത്തി.
ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ കലശം ജഗാമ ഋഷിപുത്രകഃ സ ഋഷിര് ന തു രാജാനം ജാനാതി നൃപതിര് ദ്വിജമ്
കൈയിൽ കലശം എടുത്ത്, ഋഷിയുടെ മകൻ പുറപ്പെട്ടു; ഋഷി രാജാവിനെ അറിയുന്നില്ല, രാജാവും ബ്രാഹ്മണനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
ഉഭൌ സരഭസൌ തത്ര ദ്വിജോ വാരി സമാവിശത് സത്വരം കലശേ ന്യുബ്ജേ വാരി ഗൃഹ്ണന്തമ് ആശുഗൈഃ
ഇരുവരും അവിടെ വേഗത്തിൽ എത്തി; ബ്രാഹ്മണൻ വെള്ളത്തിൽ കയറി, കലശം നിറയ്ക്കാൻ വേഗത്തിൽ വെള്ളം എടുത്തു.
ദ്വിജം രാജാ ദ്വിപം മത്വാ വിവ്യാധ നിശിതൈഃ ശരൈഃ വനദ്വിപോ ഽപി ഭൂപാനാമ് അവധ്യസ് തദ് വിദന്ന് അപി
രാജാവ് ബ്രാഹ്മണനെ കാട്ടാനയെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വെട്ടി; കാട്ടാന പോലും രാജാക്കന്മാരെ അക്രമിക്കില്ലെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും അങ്ങനെ ചെയ്യില്ല.
വിവ്യാധ തം നൃപഃ കുര്യാന് ന കിം കിം വിധിവഞ്ചിതഃ സ വിദ്ധോ മര്മദേശേ തു ദുഃഖിതോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
രാജാവ് അവനെ വെട്ടി; വിധി വഞ്ചിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എന്ത് ചെയ്യില്ല? ജീവന്റെ പ്രധാന ഭാഗത്ത് വെട്ടേറ്റു വേദനയോടെ അവൻ പറഞ്ഞു.
കേനേദം ദുഃഖദം കര്മ കൃതം സദ്ബ്രാഹ്മണസ്യ മേ മൈത്രോ ബ്രാഹ്മണ ഇത്യ് ഉക്തോ നാപരാധോ ഽസ്തി കശ്ചന
ആർ ആണ് ഈ വേദനയുള്ള ദുഷ്കൃത്യം നല്ല ബ്രാഹ്മണനായ എന്നെതിരേ ചെയ്തതെന്ന്? ഞാൻ മൈത്രൻ, ബ്രാഹ്മണൻ തന്നെയാണ്; എനിക്ക് ഒരു കുറ്റവും ഇല്ല.
തദ് ഏതദ് വചനം ശ്രുത്വാ മുനേര് ആര്തസ്യ ഭൂപതിഃ നിശ്ചേഷ്ടശ് ച നിരുത്സാഹോ ശനൈസ് തം ദേശമ് അഭ്യഗാത്
മുനിയുടെ വേദനയോടെയുള്ള ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അചഞ്ചലനും ഉത്സാഹംകുറഞ്ഞവനുമായി, പതിയെ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് നടന്നു.
തം തു ദൃഷ്ട്വാ ദ്വിജവരം ജ്വലന്തമ് ഇവ തേജസാ അസാവ് അപ്യ് അഭവത് തത്ര സശല്യ ഇവ മൂര്ച്ഛിതഃ
തേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട രാജാവും അമ്പേറ്റതുപോലെ അവിടെ തന്നെ ബോധംകെട്ടുപോയി.
ആത്മാനമ് ആത്മനാ കൃത്വാ സ്ഥിരം രാജാബ്രവീദ് ഇദമ്
സ്വയം മനസ്സു ശാന്തമാക്കി രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കോ ഭവാന് ദ്വിജശാര്ദൂല കിമര്ഥമ് ഇഹ ചാഗതഃ വദ പാപകൃതേ മഹ്യം വദ മേ നിഷ്കൃതിം പരാമ്
ആർ ആണ് ഈ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ? എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? ഞാൻ പാപം ചെയ്തു, അതിന്റെ പരമോന്നത പ്രായശ്ചിത്തം പറയൂ.
ബ്രഹ്മഹാ വര്ണിഭിഃ കിംതു ശ്വപചൈര് അപി ജാതുചിത് ന സ്പ്രഷ്ടവ്യോ മഹാബുദ്ധേ ദ്രഷ്ടവ്യോ ന കദാചന
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനെ, എത്രയും വാഗ്മിയാണെങ്കിലും, അഹോ ധീരനേ, ചണ്ഡാളന്മാർക്കു പോലും സ്പർശിക്കരുത്; ഒരിക്കലും കാണുകയും ചെയ്യരുത്.