സ്മാരം സ്മാരം തത് തദ് ഇന്ദ്രശ് ചിന്താസംതാപദുര്മനാഃ തതഃ സുരപതിഃ പ്രാഹ വാചസ്പതിമ് ഇദം വചഃ
ഇന്ദ്രൻ ഈ കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്ത്, മനസ്സിൽ വിഷമവും ദു:ഖവും നിറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, വാചസ്പതിയായ ബൃഹസ്പതിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഹേതുനാ കേന വാഗീശ ഭ്രഷ്ടരാജ്യോ ഭവാമ്യ് അഹമ് മധ്യേ മധ്യേ പദഭ്രംശാദ് വരം നിഃശ്രീകതാ നൃണാമ്
വാഗീശനേ, ഞാൻ എന്തുകൊണ്ടാണ് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നത്? ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, മനുഷ്യർക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ അപമാനമായ നിരാശ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു.
ഗഹനാം കര്മണാം ജീവഗതിം കോ വേത്തി തത്ത്വതഃ രഹസ്യം സര്വഭാവാനാം ജ്ഞാതും നാന്യഃ പ്രഗല്ഭതേ
ജീവികളുടെ കർമ്മഫലങ്ങളുടെ വഴിയും, അവരുടെ ഗതിയും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് അറിയുന്നത്? എല്ലാ ജീവികളുടെയും രഹസ്യം മനസ്സിലാക്കാൻ മറ്റാരും കഴിയില്ല.
ബൃഹസ്പതിര് ഹരിം പ്രാഹ ബ്രഹ്മാണം പൃച്ഛ ഗച്ഛ തമ് സ തു ജാനാതി യദ് ഭൂതം ഭവിഷ്യച് ചാപി വര്തനമ്
ബൃഹസ്പതി ഹരിയോട് പറഞ്ഞു: നീ ബ്രഹ്മാവിനോട് പോയി ചോദിക്കൂ. കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നതും ബ്രഹ്മാവിന് അറിയാം.
സ തു വക്ഷ്യതി യേനേദം ജാതം തച് ച മഹാമതേ താവ് ആഗത്യ മഹാപ്രാജ്ഞൌ നമസ്കൃത്യ മമാന്തികമ് കൃതാഞ്ജലിപുടോ ഭൂത്വാ മാമ് ഊചതുര് ഇദം വചഃ
അവൻ ആരാണെന്നു പറയും, മഹാമതിയായവളേ, ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നു. പിന്നെ ആ രണ്ടു മഹാപണ്ഡിതന്മാർ ഇവിടെ എത്തി, കൈകൂപ്പി എനിക്കു നമസ്കരിച്ച്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് കേന ദോഷേണ ശചീഭര്താ ഉദാരധീഃ രാജ്യാത് പ്രഭ്രശ്യതേ നാഥ സംശയം ഛേത്തുമ് അര്ഹസി
പ്രഭോ, ശചീഭർത്താവായ ഇന്ദ്രൻ, മഹാത്മാവായവൻ, ഏതു പാപം കൊണ്ടാണ് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നത്? സ്വാമി, ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീക്കണമേ.
തദാഹമ് അബ്രവം ബ്രഹ്മംശ് ചിരം ധ്യാത്വാ ബൃഹസ്പതിമ് ഖണ്ഡധര്മാഖ്യദോഷേണ തേന രാജ്യപദാച് ച്യുതഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ, ബ്രഹ്മാവേ, ദീർഘമായി ധ്യാനിച്ച് ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു: 'അവൻ കണ്ഠിതമായ ധർമ്മം പാലിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ് രാജപദം നഷ്ടമായത്.'
ദേശകാലാദിദോഷേണ ശ്രദ്ധാമന്ത്രവിപര്യയാത് യഥാവദ്ദക്ഷിണാദാനാദ് അസദ്ദ്രവ്യപ്രദാനതഃ
ദേശവും കാലവും തുടങ്ങിയ പിഴവുകൾ, വിശ്വാസത്തിലും മന്ത്രത്തിലും തെറ്റുകൾ, യഥാവിധി ദാനം ചെയ്യാതിരിക്കുക, ശുദ്ധമല്ലാത്ത വസ്തുക്കൾ അർപ്പിക്കുക—
ദേവഭൂദേവതാവജ്ഞാപാതകാച് ച വിശേഷതഃ യത് ഖണ്ഡത്വം സ്വധര്മസ്യ ദേഹിനാമ് ഉപജായതേ
ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ദേവതകളെയും അവജ്ഞയോടെ കാണുന്ന പാപം പ്രത്യേകിച്ച്, ഇതൊക്കെയാണ് ശരീരധാരികൾക്ക് സ്വന്തം ധർമ്മം പൂർണ്ണമാകാതെ പോകുന്നതിന് കാരണമാകുന്നത്.
തേനാതിമാനസസ് താപഃ പദഹാനിശ് ച ദുസ്ത്യജാ കൃതോ ഽപി ധര്മോ ഽനിഷ്ടായ ജായതേ ക്ഷുബ്ധചേതസാ
ഇതുകൊണ്ടാണ് അത്യധികമായ അഭിമാനം, ദു:ഖം, സ്ഥാനനഷ്ടം എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസം. മനസ്സിൽ കലഹമുള്ളവർക്കു ധർമ്മം ചെയ്താലും, അതു ദു:ഖത്തിനാണ് കാരണമാകുന്നത്.
കാര്യസ്യ ന ഭവേത് സിദ്ധ്യൈ തസ്മാദ് അവ്യാകുലായ ച അസംപൂര്ണേ സ്വധര്മേ ഹി കിമ് അനിഷ്ടം ന ജായതേ
പ്രവർത്തി ഫലപ്രദമാകില്ല; അതുകൊണ്ടു മനസ്സിൽ കലഹം വരുത്തരുത്. സ്വന്തം ധർമ്മം പൂർണ്ണമല്ലെങ്കിൽ, എന്ത് ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ലേ?
താഭ്യാം യത് പൂര്വവൃത്താന്തം തദ് അപ്യ് ഉക്തം മയാനഘ ആയുഷസ് തു സുതഃ ശ്രീമാന് ധന്വന്തരിര് ഉദാരധീഃ
ആ ഇരുവർക്കും മുൻകാല കഥയും ഞാൻ പറഞ്ഞു: ആയുസ്സിന്റെ പുത്രനായ, മഹാത്മാവായ ധന്വന്തരി മഹാശയൻ ആയിരുന്നു.
തമസാ ച കൃതം വിഘ്നം വിഷ്ണുനാ തച് ച നാശിതമ് പൂര്വജന്മസു വൃത്താന്തമ് ഇത്യാദി പരികീര്തിതമ്
അന്ധകാരത്താൽ ഒരു തടസ്സം ഉണ്ടായി, വിഷ്ണു അതു നശിപ്പിച്ചു; മുൻജന്മങ്ങളിലെ സംഭവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
തച് ഛ്രുത്വാ വിസ്മിതൌ ചോഭൌ മാമ് ഏവ പുനര് ഊചതുഃ
അതു കേട്ടപ്പോൾ, ഇരുവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു, വീണ്ടും എന്നോട് പറഞ്ഞു.
തദ്ദോഷപ്രതിബന്ധസ് തു കേന സ്യാത് സുരസത്തമ
ആ പാപം കൊണ്ടുണ്ടായ തടസ്സം എങ്ങനെ നീക്കാം, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ?
പുനര് ധ്യാത്വാ താവ് അവദം ശ്രൂയതാം ദോഷകാരകമ് കാരണം സര്വസിദ്ധീനാം ദുഃഖസംസാരതാരണമ്
വീണ്ടും ധ്യാനിച്ച് ഞാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'കേൾക്കൂ, ആ പാപത്തിന്റെ കാരണമെന്താണെന്ന്, എല്ലാ സിദ്ധികൾക്കും കാരണം, ദു:ഖസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം.'
ശരണം തപ്തചിത്താനാം നിര്വാണം ജീവതാമ് അപി ഗത്വാ തു ഗൌതമീം ദേവീം സ്തൂയേതാം ഹരിശംകരൌ
തീവ്രമായ ദു:ഖമുള്ളവർക്കു ആശ്രയവും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മോക്ഷവും ഇതാണ്; ഗൗതമി ദേവിയെ സമീപിച്ച്, ഹരിയും ശങ്കരനും സ്തുതിക്കണം.
നോപായോ ഽന്യോ ഽസ്തി സംശുദ്ധ്യൈ തൌ താം ഹിത്വാ ജഗത്ത്രയേ തദൈവ ജഗ്മതുര് ഉഭൌ ഗൌതമീം മുനിസത്തമ സ്നാതൌ കൃതക്ഷണൌ ചോഭൌ ദേവൌ തുഷ്ടുവതുര് മുദാ
ശുദ്ധീകരണത്തിന് വേറൊരു മാർഗ്ഗമില്ല; അതുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാം വിട്ട് ഉടനെ ഗൗതമിയിലേക്കു പോയി, മഹാമുനിയേ. ഉചിതസമയത്ത് കുളിച്ച്, ആ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്തുതിച്ചു.
നമോ മത്സ്യായ കൂര്മായ വരാഹായ നമോ നമഃ നരസിംഹായ ദേവായ വാമനായ നമോ നമഃ
മത്സ്യാവതാരനേ, കൂർമ്മാവതാരനേ, വരാഹാവതാരനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം! നരസിംഹനേ, വാമനനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം!
നമോ ഽസ്തു ഹയരൂപായ ത്രിവിക്രമ നമോ ഽസ്തു തേ നമോ ഽസ്തു ബുദ്ധരൂപായ രാമരൂപായ കല്കിനേ
ഹയഗ്രീവനേ, ത്രിവിക്രമനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം! ബുദ്ധസ്വരൂപനേ, രാമസ്വരൂപനേ, കല്കിനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം!
അനന്തായാച്യുതായേശ ജാമദഗ്ന്യായ തേ നമഃ വരുണേന്ദ്രസ്വരൂപായ യമരൂപായ തേ നമഃ
അനന്തനേ, അച്യുതനേ, ഈശ്വരനേ, ജാമദഗ്ന്യനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം! വരുണനും ഇന്ദ്രനും യമനും ആയ സ്വരൂപങ്ങൾക്കു നിനക്കു നമസ്കാരം!
പരമേശായ ദേവായ നമസ് ത്രൈലോക്യരൂപിണേ ബിഭ്രത്സരസ്വതീം വക്ത്രേ സര്വജ്ഞോ ഽസി നമോ ഽസ്തു തേ
പരമേശ്വരനേ, ദേവനേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളായ സ്വരൂപം ധരിക്കുന്നവനേ, വാകിൽ സരസ്വതിയെ വഹിക്കുന്നവനേ, സർവ്വജ്ഞനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം!
ലക്ഷ്മീവാന് അസ്യ് അതോ ലക്ഷ്മീം ബിഭ്രദ് വക്ഷസി ചാനഘ ബഹുബാഹൂരുപാദസ് ത്വം ബഹുകര്ണാക്ഷിശീര്ഷകഃ ത്വാമ് ഏവ സുഖിനം പ്രാപ്യ ബഹവഃ സുഖിനോ ഽഭവന്
പാപരഹിതനായവനേ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ലക്ഷ്മിയെ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ഭാഗ്യശാലിയാണു നീ. നിനക്കു അനേകം കൈകളും കാലുകളും ഉരുക്കളും ചെവികളും കണ്ണുകളും തലകളും ഉണ്ട്. നിന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിച്ചവർ പലരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
താവന് നിഃശ്രീകതാ പുംസാം മാലിന്യം ദൈന്യമ് ഏവ വാ യാവന് ന യാന്തി ശരണം ഹരേ ത്വാം കരുണാര്ണവമ്
ഹരിയേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ജനങ്ങൾ നിന്നെ ആശ്രയിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നതുവരെ അവർക്കു ഭാഗ്യവും ശുദ്ധിയും സന്തോഷവും ലഭിക്കില്ല; അപ്പോൾ വരെ അവർക്കു ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും മാത്രം അനുഭവപ്പെടും.
സൂക്ഷ്മം പരം ജോതിര് അനന്തരൂപമ് ഓംകാരമാത്രം പ്രകൃതേഃ പരം യത് ചിദ്രൂപമ് ആനന്ദമയം സമസ്തമ് ഏവം വദന്തീശ മുമുക്ഷവസ് ത്വാമ്
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിന്നെ സൂക്ഷ്മവും പരമവും അനന്തമായ പ്രകാശവും, ഒംകാരത്തിന്റെ സാരവും, പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ച ചൈതന്യസ്വരൂപവും പൂർണ്ണമായ ആനന്ദരൂപവുമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ആരാധയന്ത്യ് അത്ര ഭവന്തമ് ഈശം മഹാമഖൈഃ പഞ്ചഭിര് അപ്യ് അകാമാഃ സംസാരസിന്ധോഃ പരമ് ആപ്തകാമാ വിശന്തി ദിവ്യം ഭുവനം വപുസ് തേ
ഇവിടെ, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവരും മഹാസംസ്കാരങ്ങളാൽ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, അവർ സാംസാരികസമുദ്രം കടന്ന് നിന്റെ ദിവ്യലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
സര്വേഷു സത്ത്വേഷു സമത്വബുദ്ധ്യാ സംവീക്ഷ്യ ഷട്സൂര്മിഷു ശാന്തഭാവാഃ ജ്ഞാനേന തേ കര്മഫലാനി ഹിത്വാ ധ്യാനേന തേ ത്വാം പ്രവിശന്തി ശംഭോ
എല്ലാ ജീവികളെയും ഒരുപോലെ കാണുന്ന മനസ്സോടെ, ആറ് തരത്തിലുള്ള തിരമാലകൾ മനസ്സിലാക്കി, ശാന്തമായ മനോഭാവത്തോടെ, ജ്ഞാനത്താൽ കർമ്മഫലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ധ്യാനത്തിലൂടെ, ശംഭോ, അവർ നിന്നിൽ ലയിക്കുന്നു.
ന ജാതിധര്മാണി ന വേദശാസ്ത്രം ന ധ്യാനയോഗോ ന സമാധിധര്മഃ രുദ്രം ശിവം ശംകരം ശാന്തിചിത്തം ഭക്ത്യാ ദേവം സോമമ് അഹം നമസ്യേ
ജാതിയോ കർമ്മമോ വേദശാസ്ത്രമോ ധ്യാനയോഗമോ സമാധിയോ ഒന്നുമല്ല; ഭക്തിയോടെ ഞാൻ രുദ്രനെയും ശിവനെയും ശങ്കരനെയും ശാന്തചിത്തനായ ദേവനായ സോമനെയും വന്ദിക്കുന്നു.
മൂര്ഖോ ഽപി ശംഭോ തവ പാദഭക്ത്യാ സമാപ്നുയാന് മുക്തിമയീം തനും തേ ജ്ഞാനേഷു യജ്ഞേഷു തപഃസു ചൈവ ധ്യാനേഷു ഹോമേഷു മഹാഫലേഷു
ശംഭോ, ഒരു മൂഢനും പോലും നിന്റെ പാദഭക്തിയാൽ മോക്ഷസ്വരൂപം പ്രാപിക്കും; ജ്ഞാനത്തിലും യജ്ഞങ്ങളിലും തപസ്സിലും ധ്യാനത്തിലും ഹോമങ്ങളിലും മഹാഫലങ്ങളിലും അതു സാധ്യമാണ്.
സംപന്നമ് ഏതത് ഫലമ് ഉത്തമം യത് സോമേശ്വരേ ഭക്തിര് അഹര്നിശം യത് സര്വസ്യ ജീവസ്യ സദാ പ്രിയസ്യ ഫലസ്യ ദൃഷ്ടസ്യ തഥാ ശ്രുതസ്യ
സോമേശ്വരനോടുള്ള അഹോരാത്രം ഭക്തിയാണു ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഫലം; എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രിയമായ ഈ ഫലമാണ് കാണപ്പെടുന്നതും കേൾക്കുന്നതും.