നലൌ ദ്വാവ് ഏവ വിഖ്യാതൌ പുരാണേ മുനിസത്തമാഃ വീരസേനാത്മജശ് ചൈവ യശ് ചേക്ഷ്വാകുകുലോദ്വഹഃ
പുരാണങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായ രണ്ട് നളന്മാർ ഉണ്ട്, മഹർഷികളേ; ഒരുവൻ വീരസേനന്റെ പുത്രനും മറ്റൊരുവൻ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാശയനും.
ഇക്ഷ്വാകുവംശപ്രഭവാഃ പ്രാധാന്യേന പ്രകീര്തിതാഃ ഏതേ വിവസ്വതോ വംശേ രാജാനോ ഭൂരിതേജസഃ
ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച പ്രധാന രാജാക്കന്മാരാണ് ഇവർ; ഇവരെ, പ്രകാശമുള്ള വിവസ്വാന്റെ വംശത്തിൽ പ്രധാനമായി പറയുന്നു.
പഠന് സമ്യഗ് ഇമാം സൃഷ്ടിമ് ആദിത്യസ്യ വിവസ്വതഃ ശ്രാദ്ധദേവസ്യ ദേവസ്യ പ്രജാനാം പുഷ്ടിദസ്യ ച പ്രജാവാന് ഏതി സായുജ്യമ് ആദിത്യസ്യ വിവസ്വതഃ
വിവസ്വാൻ എന്ന ആദിത്യന്റെ ഈ സൃഷ്ടിയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ വായിക്കുന്നവൻ, പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ദേവനായ വിവസ്വാന്റെ സായുജ്യവും സന്താനസമൃദ്ധിയും നേടുന്നു.
പിതാ സോമസ്യ ഭോ വിപ്രാ ജജ്ഞേ ഽത്രിര് ഭഗവാന് ഋഷിഃ ബ്രഹ്മണോ മാനസാത് പൂര്വം പ്രജാസര്ഗം വിധിത്സതഃ
മഹാപണ്ഡിതന്മാരേ, സോമന്റെ പിതാവായ അത്രി മഹർഷി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു് ആദ്യം ജനിച്ചവനും, സൃഷ്ടിക്ക് തുടക്കം കുറിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായവനും ആണ്.
അനുത്തരം നാമ തപോ യേന തപ്തം ഹി തത് പുരാ ത്രീണി വര്ഷസഹസ്രാണി ദിവ്യാനീതി ഹി നഃ ശ്രുതമ്
പഴയകാലത്ത്, അനുത്തരം എന്ന മഹത്തായ തപസ്സ് മൂവായിരം ദിവ്യവത്സരങ്ങൾ അദ്ദേഹം അനുഷ്ഠിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഊര്ധ്വമ് ആചക്രമേ തസ്യ രേതഃ സോമത്വമ് ഈയിവത് നേത്രാഭ്യാം വാരി സുസ്രാവ ദശധാ ദ്യോതയന് ദിശഃ
അവനിൽ നിന്നു അവന്റെ വീര്യം മേലോട്ടുയർന്ന് സോമനായി; അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു വെള്ളം പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഒഴുകി, ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
തം ഗര്ഭം വിധിനാദിഷ്ടാ ദശ ദേവ്യോ ദധുസ് തതഃ സമേത്യ ധാരയാമ് ആസുര് ന ച താഃ സമശക്നുവന്
രീതിപ്രകാരം, പത്ത് ദേവികൾ ചേർന്ന് ആ ഗർഭം ഏറ്റെടുത്തു, ധരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ അവർക്കത് സഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
യദാ ന ധാരണേ ശക്താസ് തസ്യ ഗര്ഭസ്യ താ ദിശഃ തതസ് താഭിഃ സ ത്യക്തസ് തു നിപപാത വസുംധരാമ്
അവ ദേവികൾ ആ ഗർഭം വഹിക്കാൻ കഴിയാതെ വിട്ടുകളഞ്ഞപ്പോൾ, അതു ദിശകളിലേക്കും ഭൂമിയിലേക്ക് വീണു.
പതിതം സോമമ് ആലോക്യ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ രഥമ് ആരോപയാമ് ആസ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
സോമൻ വീണതുകണ്ട് ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവ്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവനെ ഒരു രഥത്തിൽ ഇരുത്തി.
തസ്മിന് നിപതിതേ ദേവാഃ പുത്രേ ഽത്രേഃ പരമാത്മനി തുഷ്ടുവുര് ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാസ് തഥാന്യേ മുനിസത്തമാഃ
അവൻ വീണപ്പോൾ, ദേവന്മാർ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാർ, മറ്റു മഹർഷിമാർ എന്നിവരെല്ലാം അത്രിയുടെ പുത്രനായ പരമാത്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
തസ്യ സംസ്തൂയമാനസ്യ തേജഃ സോമസ്യ ഭാസ്വതഃ ആപ്യായനായ ലോകാനാം ഭാവയാമ് ആസ സര്വതഃ
അവനെ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ, പ്രകാശമുള്ള സോമന്റെ തേജസ് ലോകങ്ങളെ എല്ലാടും പോഷിപ്പിച്ചു.
സ തേന രഥമുഖ്യേന സാഗരാന്താം വസുംധരാമ് ത്രിഃസപ്തകൃത്വോ ഽതിയശാശ് ചകാരാഭിപ്രദക്ഷിണാമ്
ആ പ്രധാന രഥത്തിൽ, സമുദ്രം ചുറ്റിയ ഭൂമിയെ അവൻ ഏഴുമൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
തസ്യ യച് ചരിതം തേജഃ പൃഥിവീമ് അന്വപദ്യത ഓഷധ്യസ് താഃ സമുദ്ഭൂതാ യാഭിഃ സംധാര്യതേ ജഗത്
അവൻ പ്രകടിപ്പിച്ച തേജസ് ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതിൽ നിന്നാണ് ലോകം നിലനിൽക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഔഷധികൾ ഉദിച്ചുവന്നത്.
സ ലബ്ധതേജാ ഭഗവാന് സംസ്തവൈശ് ച സ്വകര്മഭിഃ തപസ് തേപേ മഹാഭാഗഃ പദ്മാനാം ദര്ശനായ സഃ
തേജസ് വീണ്ടെടുത്ത്, സ്തുതികളും തന്റെ കർമ്മങ്ങളും നടത്തി, ഭാഗ്യവാൻ സോമൻ, പദ്മങ്ങളെ കാണാൻ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തതസ് തസ്മൈ ദദൌ രാജ്യം ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ ബീജൌഷധീനാം വിപ്രാണാമ് അപാം ച മുനിസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവായ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, വിത്തുകൾക്കും ഔഷധികൾക്കും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും വെള്ളത്തിനും രാജ്യം അവനു സമ്മാനിച്ചു.
സ തത് പ്രാപ്യ മഹാരാജ്യം സോമഃ സൌമ്യവതാം വരഃ സമാജഹ്രേ രാജസൂയം സഹസ്രശതദക്ഷിണമ്
ആ മഹാരാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം, സോമൻ, സൗമ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ആയിരം ശതങ്ങൾ ദാനം നൽകി രാജസൂയ യാഗം നടത്തി.
ദക്ഷിണാമ് അദദാത് സോമസ് ത്രീംല് ലോകാന് ഇതി നഃ ശ്രുതമ് തേഭ്യോ ബ്രഹ്മര്ഷിമുഖ്യേഭ്യഃ സദസ്യേഭ്യശ് ച ഭോ ദ്വിജാഃ
സോമൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദക്ഷിണയായി, പ്രധാന ബ്രഹ്മർഷിമാർക്കും യാഗസഭാസദസ്യന്മാർക്കും അർപ്പിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, ദ്വിജന്മാരേ.
ഹിരണ്യഗര്ഭോ ബ്രഹ്മാത്രിര് ഭൃഗുശ് ച ഋത്വിജോ ഽഭവത് സദസ്യോ ഽഭൂദ് ധരിസ് തത്ര മുനിഭിര് ബഹുഭിര് വൃതഃ
ഹിരണ്യഗർഭനും ബ്രഹ്മാവും ഭൃഗുവും യാഗകാർമ്മികന്മാരായി; ഹരിയും അനേകം മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സഭാസദസ്യനായി.
തം സിനീശ് ച കുഹൂശ് ചൈവ ദ്യുതിഃ പുഷ്ടിഃ പ്രഭാ വസുഃ കീര്തിര് ധൃതിശ് ച ലക്ഷ്മീശ് ച നവ ദേവ്യഃ സിഷേവിരേ
സിനി, കുഹു, ദ്യുതി, പുഷ്ടി, പ്രഭ, വസു, കീർത്തി, ധൃതി, ലക്ഷ്മി—ഈ ഒൻപത് ദേവികൾ അവനെ സേവിച്ചു.
പ്രാപ്യാവഭൃഥമ് അപ്യ് അഗ്ര്യം സര്വദേവര്ഷിപൂജിതഃ വിരരാജാധിരാജേന്ദ്രോ ദശധാ ഭാസയന് ദിശഃ
ആഗ്ര്യമായ അവഭൃഥം നിർവഹിച്ച്, സർവ്വദേവന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും ആദരവ് നേടിയ അവൻ, രാജാധിരാജാവായി പത്ത് ദിക്കുകളിലും പ്രകാശിച്ചു.
തസ്യ തത് പ്രാപ്യ ദുഷ്പ്രാപ്യമ് ഐശ്വര്യമ് ഋഷിസത്കൃതമ് വിബഭ്രാമ മതിസ് താതാവിനയാദ് അനയാഹൃതാ
മുനിമാർ ആദരിച്ച ആ പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് അഹങ്കാരത്തിലും വിനയക്കുറവിലും ആകൃഷ്ടമായി.
ബൃഹസ്പതേഃ സ വൈ ഭാര്യാമ് ഐശ്വര്യമദമോഹിതഃ ജഹാര തരസാ സോമോ വിമത്യാങ്ഗിരസഃ സുതമ്
ഐശ്വര്യത്തിന്റെ മദത്തിൽ കുഴഞ്ഞ്, സോമൻ അങ്ങിരസിന്റെ പുത്രനായ ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭാര്യയെ ബലാൽ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
സ യാച്യമാനോ ദേവൈശ് ച തഥാ ദേവര്ഷിഭിര് മുഹുഃ നൈവ വ്യസര്ജയത് താരാം തസ്മായ് അങ്ഗിരസേ തദാ
ദേവന്മാരും ദൈവമുനികളും പലതവണ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, അപ്പോള് അംഗിരസിന് താരയെ അയാള് വിട്ടുകൊടുത്തില്ല.
ഉശനാ തസ്യ ജഗ്രാഹ പാര്ഷ്ണിമ് അങ്ഗിരസസ് തദാ രുദ്രശ് ച പാര്ഷ്ണിം ജഗ്രാഹ ഗൃഹീത്വാജഗവം ധനുഃ
അപ്പോള് ഉശനസ് അംഗിരസിന്റെ കാല്പാദം പിടിച്ചു, രുദ്രനും തന്റെ ആടിന്റെ കൊമ്പ് വില്ലുമായി അംഗിരസിന്റെ കാല്പാദം പിടിച്ചു.
തേന ബ്രഹ്മശിരോ നാമ പരമാസ്ത്രം മഹാത്മനാ ഉദ്ദിശ്യ ദേവാന് ഉത്സൃഷ്ടം യേനൈഷാം നാശിതം യശഃ
ആ മഹാത്മാവ് ദേവന്മാരെ നേരിട്ട് ബ്രഹ്മശിരസ് എന്ന അത്യുഗ്ര ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു; അതിനാല് അവരുടെ പ്രശസ്തി നശിച്ചു.
തത്ര തദ് യുദ്ധമ് അഭവത് പ്രഖ്യാതം താരകാമയമ് ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ലോകക്ഷയകരം മഹത്
അവിടെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മില് താരയെക്കുറിച്ച് വലിയൊരു യുദ്ധം നടന്നു; ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു അതു.
തത്ര ശിഷ്ടാസ് തു യേ ദേവാസ് തുഷിതാശ് ചൈവ യേ ദ്വിജാഃ ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുര് ആദിദേവം സനാതനമ്
അവിടെ ശേഷിച്ച ദേവന്മാരും തുഷിതന്മാരും ദ്വിജന്മാരും എല്ലാം ആദിദേവനായ ശാശ്വതനായ ബ്രഹ്മാവിനോടു അഭയം തേടി.
തദാ നിവാര്യോശനസം തം വൈ രുദ്രം ച ശംകരമ് ദദാവ് അങ്ഗിരസേ താരാം സ്വയമ് ഏവ പിതാമഹഃ
അപ്പോള് ഉശനസിനെയും ശങ്കരനായ രുദ്രനെയും തടഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മാവ് താരയെ അംഗിരസിന് തന്നു.
താമ് അന്തഃപ്രസവാം ദൃഷ്ട്വാ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹ ബൃഹസ്പതിഃ മദീയായാം ന തേ യോനൌ ഗര്ഭോ ധാര്യഃ കഥംചന
അവളെ ഗര്ഭിണിയായതായി കണ്ട ബ്രഹസ്പതി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭാര്യയില് നിന്റെ വിത്ത് ഒരിക്കലും നിലനില്ക്കരുത്'.
ഇഷീകാസ്തമ്ബമ് ആസാദ്യ ഗര്ഭം സാ ചോത്സസര്ജ ഹ ജാതമാത്രഃ സ ഭഗവാന് ദേവാനാമ് ആക്ഷിപദ് വപുഃ
ഒരു ഇഷീകാ കാമ്പിനടുത്ത് ചെന്നു, അവള് ഗര്ഭം പുറത്താക്കി; ജനിച്ച ഉടനെ ആ ദൈവസമാന രൂപം ഉള്ളവന് പ്രകാശിച്ചു.