ഇത്യ് ഏതാം വൈദികീം ഗാഥാം യഃ ശൃണോതി സ്മരേത വാ പഠതേ ഭക്തിമ് ആപന്നസ് തം രാജന് പാരയാമസി
ഈ വൈദിക ഗാഥ ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയോ ഓർക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ, രാജാവേ, ഞങ്ങൾ അവരെ അതിരുവിടാൻ സഹായിക്കും.
യത്രൈഷാ പഠിതാ ഗാഥാ സോമേന സഹ രാജ്ഞാ ഗങ്ഗാതീരേ ചൌഷധീഭിര് ധാന്യതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
ഈ ഗാഥ സോമനോടൊപ്പം, രാജാവുമായ്, ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ഔഷധികളോടുകൂടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നിടം തന്നെ ധാന്യതീർത്ഥം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥമ് ഔഷധ്യം സൌമ്യമ് ഏവ ച അമൃതം വേദഗാഥം ച മാതൃതീര്ഥം തഥൈവ ച
അതിനുശേഷം ആ തീർത്ഥം ഔഷധപരവും, ശുഭകരവും, അമൃതസ്വഭാവമുള്ളതും, വൈദികവും, മാതൃതീർത്ഥം പോലെയും ആകുന്നു.
ഏഷു സ്നാനം ജപോ ഹോമോ ദാനം ച പിതൃതര്പണമ് അന്നദാനം തു യഃ കുര്യാത് തദ് ആനന്ത്യായ കല്പതേ
അവിടെ ആരെങ്കിലും സ്നാനം, ജപം, ഹോമം, ദാനം, പിതൃതർപ്പണം, അന്നദാനം എന്നിവ ചെയ്താൽ, അവൻ അനന്തമായ ഫലം നേടും.
ഷട്ശതാധികസാഹസ്രം തീര്ഥാനാം തീരയോര് ദ്വയോഃ സര്വപാപനിഹന്തൄണാം സര്വസംപദ്വിവര്ധനമ്
രണ്ടു തീരങ്ങളിലും ആറു ലക്ഷത്തിലധികം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെല്ലാം പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിദര്ഭാസംഗമം പുണ്യം രേവതീസംഗമം തഥാ തത്ര യദ് വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ യത് പുരാണവിദോ വിദുഃ
വിദർഭസംഗമവും രേവതീസംഗമവും എന്നിവ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളാണ്. അവിടെ നടന്നതെന്തെന്ന്, പുരാണജ്ഞന്മാർ അറിയുന്നതുപോലെ ഞാൻ പറയാം.
ഭരദ്വാജ ഇതി ഖ്യാത ഋഷിര് ആസീത് തപോധികഃ തസ്യ സ്വസാ രേവതീതി കുരൂപാ വികൃതസ്വരാ
ഭരദ്വാജൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു മഹർഷി austerity-ൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു. അവന്റെ സഹോദരി രേവതി, രൂപത്തിൽ ദോഷവും ശബ്ദത്തിൽ വികൃതിയും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
താം ദൃഷ്ട്വാ വികൃതാം ഭ്രാതാ ഭരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന് ചിന്തയാ പരയാ യുക്തോ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തടേ
തന്റെ സഹോദരിയെ അങ്ങനെ ദോഷമുള്ളവളായി കണ്ട ഭരദ്വാജൻ, വലിയ ചിന്തയിൽ ആകി, ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ നിന്നു.
കസ്മൈ ദദ്യാമ് ഇമാം കന്യാം സ്വസാരം ഭീഷണാകൃതിമ് ന കശ്ചിത് പ്രതിഗൃഹ്ണാതി ദാതവ്യാ ച സ്വസാ തഥാ
ഈ ഭയങ്കരരൂപമുള്ള സഹോദരിയെ ഞാൻ ആര്ക്ക് നൽകും? ആരും അവളെ സ്വീകരിക്കില്ല; എന്നാൽ സഹോദരിയെ നൽകേണ്ടതാണല്ലോ.
അഹോ ഭൂയാന് ന കസ്യാപി കന്യാ ദുഃഖൈകകാരണമ് മരണം ജീവതോ ഽപ്യ് അസ്യ പ്രാണിനസ് തു പദേ പദേ
അയ്യോ, ആര്ക്കും മകൾ മാത്രം ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമല്ലേ? ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മരണം പോലെയാണ്.
ഏവം വിമൃശതസ് തസ്യ സ്വാശ്രമേ ചാതിശോഭനേ ദ്രഷ്ടും മുനിവരഃ പ്രായാദ് ഭരദ്വാജം യതവ്രതമ്
അങ്ങനെ ആലോചിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, തന്റെ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ, ഭരദ്വാജനെ കാണാൻ ഒരു മഹർഷി വന്നു.
ദ്വ്യഷ്ടവര്ഷഃ ശുഭവപുഃ ശാന്തോ ദാന്തോ ഗുണാകരഃ നാമ്നാ കഠ ഇതി ഖ്യാതോ ഭരദ്വാജം നനാമ സഃ
പതിനാറു വയസ്സുള്ള, മനോഹരമായ രൂപം, ശാന്തനും ദമനശീലനും ഗുണസമ്പന്നനും ആയ കഠ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ഭരദ്വാജനോട് നമസ്കരിച്ചു.
വിധിവത് പൂജ്യ തം വിപ്രം ഭരദ്വാജഃ കഠം തദാ തസ്യാഗമനകാര്യം ച പപ്രച്ഛ പുരതഃ സ്ഥിതഃ
ഭരദ്വാജൻ ആ ബ്രാഹ്മണനായ കഠനെ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ അവൻ മുന്നിൽ നിന്നപ്പോൾ, വരവിന്റെ കാര്യം എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചു.
കഠോ ഽപ്യ് ആഹ ഭരദ്വാജം വിദ്യാര്ഥ്യ് അഹമ് ഉപാഗതഃ തഥാ ച ദര്ശനാകാങ്ക്ഷീ യദ് യുക്തം തദ് വിധീയതാമ്
കഠനും ഭരദ്വാജനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വിദ്യാർത്ഥിയായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് യുക്തമായതെന്താണോ അതു ചെയ്യൂ.'
ഭരദ്വാജഃ കഠം പ്രാഹ അധീഷ്വ യദ് അഭീപ്സിതമ് പുരാണം സ്മൃതയോ വേദാ ധര്മസ്ഥാനാന്യ് അനേകശഃ
ഭരദ്വാജൻ കഠനോടു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് പഠിക്കൂ—പുരാണങ്ങൾ, സ്മൃതികൾ, വേദങ്ങൾ, ധർമ്മത്തിന്റെ പല അടിസ്ഥാനങ്ങളും.'
സര്വം വേദ്മി മഹാപ്രാജ്ഞ രുചിരം വദ മാ ചിരമ് കുലീനോ ധര്മനിരതോ ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതഃ അഭിമാനീ ശ്രുതധരഃ ശിഷ്യഃ പുണ്യൈര് അവാപ്യതേ
'എനിക്ക് എല്ലാം അറിയാം, മഹാപണ്ഡിതാ; നീ വൈകാതെ പറയൂ. ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്ന, വിനയമുള്ള, പഠിച്ച ശിഷ്യനെ സുകൃതഫലമായി ലഭിക്കും.'
അധ്യാപയസ്വ ഭോ ബ്രഹ്മഞ് ശിഷ്യം മാം വീതകല്മഷമ് ശുശ്രൂഷണരതം ഭക്തം കുലീനം സത്യവാദിനമ്
'ബ്രാഹ്മണാ, പാപരഹിതനും, സേവനത്തിൽ താല്പര്യവും, ഭക്തിയും, ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും, സത്യവാദിയും ആയ ശിഷ്യനായ എന്നെ പഠിപ്പിക്കണമേ.'
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ഭരദ്വാജഃ പ്രാദാദ് വിദ്യാമ് അശേഷതഃ പ്രാപ്തവിദ്യഃ കഠഃ പ്രീതോ ഭരദ്വാജമ് അഥാബ്രവീത്
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭരദ്വാജൻ മുഴുവൻ വിജ്ഞാനവും കഠനു നൽകി. വിദ്യ ലഭിച്ച കഠൻ സന്തോഷത്തോടെ ഭരദ്വാജനോടു പറഞ്ഞു.
ഇച്ഛേയം ദക്ഷിണാം ദാതും ഗുരോ തവ മനഃപ്രിയാമ് വദസ്വ ദുര്ലഭം വാപി ഗുരോ തുഭ്യം നമോ ഽസ്തു തേ
'ഗുരുവേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ ദക്ഷിണ ഞാൻ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എങ്കിൽ എത്ര ദുർലഭമായാലും പറയൂ. ഗുരുവേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.'
വിദ്യാം പ്രാപ്യാപി യേ മോഹാത് സ്വഗുരോഃ പാരിതോഷികമ് ന പ്രയച്ഛന്തി നിരയം തേ യാന്ത്യ് ആചന്ദ്രതാരകമ്
'വിദ്യ ലഭിച്ചിട്ടും, ഭ്രമവശാൽ സ്വന്തം ഗുരുവിന് സന്തോഷം നൽകാത്തവർ, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം നരകത്തിൽ പോകുന്നു.'
ഗൃഹാണ കന്യാം വിധിവദ് ഭാര്യാം കുരു മമ സ്വസാമ് അസ്യാം പ്രീത്യാ വര്തിതവ്യം യാചേയം ദക്ഷിണാമ് ഇമാമ്
'എന്റെ സഹോദരിയെ യഥാവിധി വിവാഹം കഴിച്ച് ഭാര്യയാക്കൂ; അവളോടു സ്നേഹത്തോടെ ജീവിക്കണം—ഇതാണ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്ന ദക്ഷിണ.'
ഭ്രാതൃവത് പുത്രവച് ചാപി ശിഷ്യഃ സ്യാത് തു ഗുരോഃ സദാ ഗുരുശ് ച പിതൃവച് ച സ്യാത് സംബന്ധോ ഽത്ര കഥം ഭവേത്
'ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനോട് സഹോദരനുപോലെയും മകനുപോലെയും എപ്പോഴും പെരുമാറണം; ഗുരു പിതാവുപോലെയും. അങ്ങനെ ഈ ബന്ധം എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?'
മദ്വാക്യം കുരു സത്യം ത്വം മമാജ്ഞാ തവ ദക്ഷിണാ സര്വം സ്മൃത്വാ കഠാദ്യ ത്വം രേവതീം ഭര തന്മനാഃ
'എന്റെ വാക്ക് നീ നിർവഹിക്കണം, അതാണ് സത്യം; എന്റെ ആജ്ഞയാണ് നിന്റെ ദക്ഷിണ. എല്ലാം ഓർത്ത്, കഠാ, നീ മനസ്സോടെ രേവതിയെ സ്വീകരിക്കണം.'
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ഗുരോര് വാക്യാത് കഠോ ജഗ്രാഹ പാണിനാ രേവതീം വിധിവദ് ദത്താം താം സമീക്ഷ്യ കഠസ് ത്വ് അഥ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഗുരുവിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് കഠൻ രേവതിയെ യഥാവിധി കൈപിടിച്ച് സ്വീകരിച്ചു; അവളെ നോക്കി കഠൻ സന്തോഷിച്ചു.
തത്രൈവ പൂജയാമ് ആസ ദേവേശം ശംകരം തദാ രേവത്യാ രൂപസംപത്ത്യൈ ശിവപ്രീത്യൈ ച രേവതീ
അവിടെ കഠൻ രേവതിയോടൊപ്പം ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു; രേവതിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിനും ശിവനു പ്രീതിക്കുമായി.
സുരൂപാ ചാരുസര്വാങ്ഗീ ന രൂപേണോപമീയതേ അഭിഷേകോദകം തത്ര രേവത്യാ യദ് വിനിഃസൃതമ്
അവൾ സുന്ദരിയും, മനോഹരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവളും, രൂപത്തിൽ ഉപമയില്ലാത്തവളുമായിരുന്നു; അവിടെ രേവതിയുടെ അഭിഷേകജലം ഒഴുകി.
സാഭവത് തത്ര ഗങ്ഗായാം തസ്മാത് തന്നാമതോ നദീ രേവതീതി സമാഖ്യാതാ രൂപസൌഭാഗ്യദായിനീ
അത് ഗംഗയിൽ രേവതി എന്ന പേരിൽ ഒരു നദിയായി മാറി; സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും നൽകുന്നവളെന്നു പ്രസിദ്ധിയായി.
പുനര് ദര്ഭൈശ് ച വിവിധൈര് അഭിഷേകം ചകാര സഃ പുണ്യരൂപത്വസംസിദ്ധ്യൈ വിദര്ഭാ തദ് അഭൂന് നദീ
വിവിധ തരത്തിലുള്ള ദർഭയുമായി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി; ശുഭരൂപം ലഭിക്കാനായി. അതു വിദർഭാ എന്ന നദിയായി.
ശ്രദ്ധയാ സംഗമേ സ്നാത്വാ രേവതീഗങ്ഗയോര് നരഃ സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ
ശ്രദ്ധയോടെ രേവതിയും ഗംഗയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
തഥാ വിദര്ഭാഗൌതമ്യോഃ സംഗമേ ശ്രദ്ധയാ മുനേ സ്നാനം കരോത്യ് അസൌ യാതി ഭുക്തിം മുക്തിം ച തത്ക്ഷണാത്
അങ്ങനെ തന്നെ, വിദർഭയും ഗൗതമിയും സംഗമിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭോഗവും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കുന്നു.