അഹം യാമി നഗശ്രേഷ്ഠ മുനിഭിസ് തത്ത്വദര്ശിഭിഃ തീര്ഥയാത്രാം കരോമീതി ദക്ഷിണാശാം വ്രജാമ്യ് അഹമ്
പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, സത്യസന്ധരായ മുനിമാരോടൊപ്പം ഞാൻ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകുകയാണ്. ദക്ഷിണദിശയിലേക്കാണ് ഞാൻ യാത്രതിരിക്കുന്നത്.
ദേഹി മാര്ഗം നഗപതേ ആതിഥ്യം ദേഹി യാചതേ യാവദ് ആഗമനം മേ സ്യാത് സ്ഥാതവ്യം താവദ് ഏവ ഹി
പർവ്വതാധിപനേ, ദയവായി വഴികാട്ടി, അത്തിഥിസൽക്കാരവും നൽകണം. ഞാൻ തിരിച്ചെത്തുന്നതുവരെ ഇവിടെ തങ്ങേണ്ടി വരും.
നാന്യഥാ ഭവിതവ്യം തേ തഥേത്യ് ആഹ നഗോത്തമഃ ആക്രാമന് ദക്ഷിണാമ് ആശാം തൈര് വൃതോ മുനിഭിര് മുനിഃ
നിനക്കിത് ഒഴിയാനാവില്ലെന്ന് ആ മഹാപർവ്വതൻ പറഞ്ഞു. പിന്നെ ആ മुनി, സത്യദർശികളായ മുനിമാരോടൊപ്പം ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് നീങ്ങി.
ശനൈഃ സ ഗൌതമീമ് ആഗാത് സത്ത്രയാഗായ ദീക്ഷിതഃ യാവത് സംവത്സരം സത്ത്രമ് അകരോദ് ഋഷിഭിര് വൃതഃ
അവൻ ശാന്തമായി ഗൗതമീ നദിയിലേക്കെത്തി, യാഗത്തിനായി നിർബന്ധിതനായി. ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ, മുനിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, അവൻ യാഗം നടത്തി.
കൈടഭസ്യ സുതൌ പാപൌ രാക്ഷസൌ ധര്മകണ്ടകൌ അശ്വത്ഥഃ പിപ്പലശ് ചേതി വിഖ്യാതൌ ത്രിദശാലയേ
കൈടഭന്റെ രണ്ട് ദുഷ്ടപുത്രന്മാർ, അശ്വത്തയും പിപ്പലനും, ധർമ്മത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ, ദേവലോകത്ത് പ്രശസ്തരാണ്.
അശ്വത്ഥോ ഽശ്വത്ഥരൂപേണ പിപ്പലോ ബ്രഹ്മരൂപധൃക് താവ് ഉഭാവ് അന്തരം പ്രേപ്സൂ യജ്ഞവിധ്വംസനായ തു
അശ്വത്തൻ അശ്വത്തവൃക്ഷത്തിന്റെ രൂപവും, പിപ്പലൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപവും ധരിച്ചു. ഇരുവരും യാഗം നശിപ്പിക്കാൻ അകത്തു കടക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
കുരുതാം കാങ്ക്ഷിതം രൂപം ദാനവൌ പാപചേതസൌ അശ്വത്ഥോ വൃക്ഷരൂപേണ പിപ്പലോ ബ്രാഹ്മണാകൃതിഃ
പാപചിന്തയുള്ള ആ ദാനവന്മാർ തങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു: അശ്വത്തൻ വൃക്ഷമായി, പിപ്പലൻ ബ്രാഹ്മണനായി.
ഉഭൌ തൌ ബ്രാഹ്മണാന് നിത്യം പീഡയേതാം തപോധന ആലഭന്തേ ച യേ ഽശ്വത്ഥം താംസ് താന് അശ്നാത്യ് അസൌ തരുഃ
അവർ ഇരുവരും തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നിരന്തരം പീഡിപ്പിച്ചു. ആരെങ്കിലും അശ്വത്തവൃക്ഷത്തോട് സമീപിച്ചാൽ, ആ വൃക്ഷം അവരെ വിഴുങ്ങുകയായിരുന്നു.
പിപ്പലഃ സാമഗോ ഭൂത്വാ ശിഷ്യാന് അശ്നാതി രാക്ഷസഃ തസ്മാദ് അദ്യാപി വിപ്രേഷു സാമഗോ ഽതീവ നിഷ്കൃപഃ
പിപ്പലൻ സാമവേദം പാടുന്നവനായി മാറി, ശിഷ്യന്മാരെ രാക്ഷസനായി വിഴുങ്ങുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്നും ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ സാമഗൻ വളരെ ക്രൂരനാണ്.
ക്ഷീയമാണാന് ദ്വിജാന് ദൃഷ്ട്വാ മുനയോ രാക്ഷസാവ് ഇമൌ ഇതി ബുദ്ധ്വാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ദക്ഷിണം തീരമ് ആശ്രിതമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ കുറയുന്നത് കണ്ട മുനിമാർ, ഇവർ രാക്ഷസന്മാരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ദക്ഷിണത്തീരത്തേക്ക് അഭയം തേടി.
സൌരിം ശനൈശ്ചരം മന്ദം തപസ്യന്തം ധൃതവ്രതമ് ഗത്വാ മുനിഗണാഃ സര്വേ രക്ഷഃകര്മ ന്യവേദയന്
മുനികൾ എല്ലാവരും ശനിദേവനോടു പോയി, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചതും തപസ്സിൽ ലീനനുമായ ശനിയെ കണ്ടു, രാക്ഷസന്മാരുടെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ വിവരിച്ചു.
സൌരിര് മുനിഗണാന് ആഹ പൂര്ണേ തപസി മേ ദ്വിജാഃ രാക്ഷസൌ ഹന്മ്യ് അപൂര്ണേ തു തപസ്യ് അക്ഷമ ഏവ ഹി
ശനി മुनികൾക്ക് പറഞ്ഞു: എന്റെ തപസ്സ് പൂർണ്ണമായാൽ, ദ്വിജന്മാരേ, ഞാൻ രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിക്കും; അതിനു മുമ്പ് എനിക്ക് കഴിയില്ല.
പുനഃ പ്രോചുര് മുനിഗണാ ദാസ്യാമസ് തേ തപോ മഹത് ഇത്യ് ഉക്തോ ബ്രാഹ്മണൈഃ സൌരിഃ കൃതമ് ഇത്യ് ആഹ താന് അപി
മുനികൾ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ വലിയ തപസ്സു നിനക്ക് നൽകാം. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശനി, 'അതു ചെയ്തിരിക്കുന്നു,' എന്ന് മറുപടി നൽകി.
സൌരിര് ബ്രാഹ്മണവേഷേണ പ്രായാദ് അശ്വത്ഥരൂപിണമ് രാക്ഷസം ബ്രാഹ്മണോ ഭൂത്വാ പ്രദക്ഷിണമ് അഥാകരോത്
ശനി ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു അശ്വത്തവൃക്ഷരൂപം എടുത്ത രാക്ഷസനോടു സമീപിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനായി ചുറ്റി നടന്നു.
പ്രദക്ഷിണം തു കുര്വാണം മേനേ ബ്രാഹ്മണമ് ഏവ തമ് നിത്യവദ് രാക്ഷസഃ പാപോ ഭക്ഷയാമ് ആസ മായയാ
അവൻ ചുറ്റി നടക്കുമ്പോൾ, പാപരാക്ഷസൻ പതിവുപോലെ അവനെ ബ്രാഹ്മണനാണെന്ന് കരുതി, മായയാൽ വിഴുങ്ങാൻ തുടങ്ങി.
തസ്യ കായം സമാവിശ്യ ചക്ഷുഷാന്ത്രാണ്യ് അപശ്യത ദൃഷ്ടഃ സ രാക്ഷസഃ പാപോ മന്ദേന രവിസൂനുനാ
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ കയറി, കണ്ണുകളും ഉള്ളിയുമൊക്കെ കണ്ടു; ശനിദേവന്റെ കൺപാടിൽ ആ പാപരാക്ഷസൻ പിടിയിലായി.
ഭസ്മീഭൂതഃ ക്ഷണേനൈവ ഗിരിര് വജ്രഹതോ യഥാ അശ്വത്ഥം ഭസ്മസാത് കൃത്വാ അന്യം ബ്രാഹ്മണരൂപിണമ്
ഒരു മിനിറ്റിൽ തന്നെ, പർവ്വതം വജ്രംകൊണ്ട് അടിച്ചതുപോലെ, അശ്വത്തൻ ചിതലായി. പിന്നെ ശനി, ബ്രാഹ്മണരൂപം എടുത്ത മറ്റവനോടു സമീപിച്ചു.
രാക്ഷസം പാപനിലയമ് ഏക ഏവ തമ് അഭ്യഗാത് അധീയാനോ വിപ്ര ഇവ ശിഷ്യരൂപോ വിനീതവത്
ശനി ഒറ്റയ്ക്ക്, പാപത്തിന്റെ ആകാരം ആയ രാക്ഷസനോടു സമീപിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനായി വേദപാഠം ചെയ്യുന്നവനായി, ശിഷ്യന്റെ രൂപത്തിൽ, വിനയത്തോടെ അവൻ ചെന്നു.
പിപ്പലഃ പൂര്വവച് ചാപി ഭക്ഷയാമ് ആസ ഭാനുജമ് സ ഭക്ഷിതഃ പൂര്വവച് ച കുക്ഷാവ് അന്ത്രാണ്യ് അവൈക്ഷത
മുന്പുപോലെ തന്നെ പിപ്പലവൃക്ഷം സൂര്യന്റെ മകനെയെ തിന്നുകയും, തിന്നപ്പെട്ട ശേഷം അതിന്റെ വയറ്റിനുള്ളിലെ അന്ത്രങ്ങൾ പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്തു.
തേനാലോകിതമാത്രോ ഽസൌ രാക്ഷസോ ഭസ്മസാദ് അഭൂത് ഉഭൌ ഹത്വാ ഭാനുസുതഃ കിം കൃത്യം മേ വദന്ത്വ് അഥ
അവനെ നോക്കിയതുമാത്രത്തിൽ തന്നെ ആ രാക്ഷസൻ ചാരമായ് മാറി; ഇരുവരെയും സംഹരിച്ച ശേഷം സൂര്യപുത്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.'
മുനയോ ജാതസംഹര്ഷാഃ സര്വ ഏവ തപസ്വിനഃ തതഃ പ്രസന്നാ ഹ്യ് അഭവന്ന് ഋഷയോ ഽഗസ്ത്യപൂര്വകാഃ
അങ്ങിനെ എല്ലാ തപസ്സുകാരും, അഗസ്ത്യൻമാർക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഋഷിമാർ ഉൾപ്പെടെ, സന്തോഷത്തോടെ സന്തുഷ്ടരായി.
വരാന് ദദുര് യഥാകാമം സൌരയേ മന്ദഗാമിനേ സ പ്രീതോ ബ്രാഹ്മണാന് ആഹ ശനിഃ സൂര്യസുതോ ബലീ
അവർ ആ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങൾ മന്ദഗതിയുള്ള ശൗരിക്ക് നൽകി; അതിൽ സന്തോഷിച്ച ശനി, ശക്തനായ സൂര്യപുത്രൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
മദ്ദ്വാരേ നിയതാ യേ ച കുര്വന്ത്യ് അശ്വത്ഥലമ്ഭനമ് തേഷാം സര്വാണി കാര്യാണി സ്യുഃ പീഡാ മദ്ഭവാ ന ച
എന്റെ വഴി ഉപയോഗിച്ച് ആശ്വത്തവൃക്ഷത്തിൽ സ്ഥിരമായി അർപ്പണങ്ങൾ കെട്ടുന്നവർക്ക് അവരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിജയിക്കും; എനിക്ക് നിന്നുള്ള ബാധ അവർക്കൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
തീര്ഥേ ചാശ്വത്ഥസംജ്ഞേ വൈ സ്നാനം കുര്വന്തി യേ നരാഃ തേഷാം സര്വാണി കാര്യാണി ഭവേയുര് അപരോ വരഃ
ആശ്വത്ത എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് അവരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിജയിക്കും; ഇതോടൊപ്പം മറ്റൊരു അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കും.
മന്ദവാരേ തു യേ ഽശ്വത്ഥം പ്രാതര് ഉത്ഥായ മാനവാഃ ആലഭന്തേ ച തേഷാം വൈ ഗ്രഹപീഡാ വ്യപോഹതു
മന്ദവാരത്തിൽ രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ആശ്വത്തവൃക്ഷത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർക്ക് ഗ്രഹബാധകളൊക്കെയും അകറ്റപ്പെടട്ടെ.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥമ് അശ്വത്ഥം പിപ്പലം വിദുഃ തീര്ഥം ശനൈശ്ചരം തത്ര തത്രാഗസ്ത്യം ച സാത്ത്രികമ്
അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ആശ്വത്തയും പിപ്പലവും എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ ശനൈശ്ചരന്റെ തീർത്ഥവും അഗസ്ത്യനും സാത്രികനും ഉണ്ട്.
യാജ്ഞികം ചാപി തത് തീര്ഥം സാമഗം തീര്ഥമ് ഏവ ച ഇത്യാദ്യഷ്ടോത്തരാണ്യ് ആസന് സഹസ്രാണ്യ് അഥ ഷോഡശ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സത്ത്രയാഗഫലപ്രദമ്
ആ തീർത്ഥം യാജ്ഞികം എന്നും സാമഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ ആയിരത്തി പതിനാറ് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും സത്രയാഗഫലം നൽകുന്നു.
സോമതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തദ് അപ്യ് ഉക്തം മഹാത്മഭിഃ തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സോമപാനഫലം ലഭേത്
അത് സോമതീർഥം എന്ന പേരിൽ മഹാത്മാക്കൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ സോമപാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ജഗതാം മാതരഃ പൂര്വമ് ഓഷധ്യോ ജീവസംമതാഃ മമാപി മാതരോ ദേവ്യഃ പൂര്വാസാം പൂര്വവത്തരാഃ
ലോകത്തിന്റെ അമ്മമാർ ആദിയിൽ ഔഷധികൾ ആയിരുന്നു, എല്ലാ ജീവികളും അവയെ ആദരിച്ചിരുന്നു; എന്റെ അമ്മമാർ, ദേവികൾ, അവരെക്കാൾ പോലും പഴയവരാണ്.
ആസു പ്രതിഷ്ഠിതോ ധര്മഃ സ്വാധ്യായോ യജ്ഞകര്മ ച ആഭിര് ഏവ ധൃതം സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
അവയിൽ തന്നെ ധർമ്മവും സ്വാധ്യായവും യാഗകർമവും നിലനിൽക്കുന്നു; അവയാൽ തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമൊക്കെ നിലനിൽക്കുന്നു.