ഭോഗവത്യാശ് ച യോ ഭര്താ മഹാസര്പോ ഽതിഭീഷണഃ ഏകാന്തദേശേ വിജനേ ഗൃഹേ രത്നസുശോഭിതേ
ഭോഗവതിയുടെ ഭർത്താവായ മഹാസർപ്പൻ അത്യന്തം ഭയാനകനായവൻ, ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു ശാന്തസ്ഥലത്ത്, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ വീട്ടിൽ താനേ മാത്രം വസിക്കുന്നു.
സുഗന്ധകുസുമാകീര്ണേ തത്രാസ്തേ സുഖശീതലേ സ സര്പോ മാതരം പ്രാഹ പിതരം ച പുനഃ പുനഃ
അവിടെ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറുന്ന, സുഖകരമായ തണലുള്ള ആ വീട്ടിൽ ആ സർപ്പൻ തന്റെ അമ്മയോടും അച്ഛനോടും വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
മമ ഭാര്യാ രാജപുത്രീ കിം മാം നൈവോപസര്പതി തത് പുത്രവചനം ശ്രുത്വാ സര്പമാതേദമ് അബ്രവീത്
"എന്റെ ഭാര്യ രാജകുമാരിയല്ലേ, എനിക്കരികിൽ വരാൻ അവൾ എന്തുകൊണ്ട് മടിക്കുന്നു?" മകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട അമ്മ സ്നേഹത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ധാത്രികേ ഗച്ഛ സുഭഗേ ശീഘ്രം ഭോഗവതീം വദ തവ ഭര്താ സര്പ ഇതി തതഃ സാ കിം വദിഷ്യതി
"ധാത്രി, നീ ഭാഗ്യശാലിയേ, ഉടൻ ഭോഗവതിയിലേക്കു പോയി അവളോട് പറയൂ: 'നിന്റെ ഭർത്താവ് ഒരു സർപ്പനാണ്.' പിന്നെ അവൾ എന്ത് പറയും എന്ന് നോക്കാം."
ധാത്രികാ ച തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ഗത്വാ ഭോഗവതീം തദാ രഹോഗതാ ഉവാചേദം വിനീതവദ് അപൂര്വവത്
ധാത്രി 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് അപ്പോൾ തന്നെ ഭോഗവതിയിലേക്കു പോയി. അവളെ ഒറ്റയ്ക്ക് കണ്ടപ്പോൾ ആദരവോടെ, പുതുമയോടെ സംസാരിച്ചു.
ജാനേ ഽഹം സുഭഗേ ഭദ്രേ ഭര്താരം തവ ദൈവതമ് ന ചാഖ്യേയം ത്വയാ ക്വാപി സര്പോ ന പുരുഷോ ധ്രുവമ്
"ഭാഗ്യശാലിയായ ഭദ്രേ, ഞാൻ അറിയുന്നു, നിന്റെ ഭർത്താവ് ദൈവസ്വരൂപനാണ്. പക്ഷേ, നീ എവിടെയും ഇതു വെളിപ്പെടുത്തരുത്: നിന്റെ ഭർത്താവ് ഒരു സർപ്പനാണ്, മനുഷ്യൻ അല്ല, ഇതു ഉറപ്പാണ്."
തസ്യാസ് തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ഭോഗവത്യ് അബ്രവീദ് ഇദമ്
അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഭോഗവതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാനുഷീണാം മനുഷ്യോ ഹി ഭര്താ സാമാന്യതോ ഭവേത് കിം പുനര് ദേവജാതിസ് തു ഭര്താ പുണ്യേന ലഭ്യതേ
"മനുഷ്യരിൽ ഭർത്താവ് സാധാരണയായി മനുഷ്യനാണ്; എന്നാൽ ദൈവസ്വരൂപനായ ഭർത്താവിനെ വലിയ പുണ്യഫലത്താൽ മാത്രമേ ലഭിക്കാനാകൂ."
ഭോഗവത്യാസ് തു തദ് വാക്യം സാ ച സര്വം ന്യവേദയത് സര്പായ സര്പമാത്രേ ച രാജ്ഞേ ചൈവ യഥാക്രമമ്
ഭോഗവതി അവളുടെ വാക്കുകൾ എല്ലാം ക്രമമായി സർപ്പനോടും, സർപ്പന്റെ അമ്മയോടും, രാജാവിനോടും അറിയിച്ചു.
രുരോദ രാജാ തദ്വാക്യാത് സ്മൃത്വാ താം കര്മണോ ഗതിമ് ഭോഗവത്യ് അപി താം പ്രാഹ ഉക്തപൂര്വാം പുനഃ സഖീമ്
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു, വിധിയുടെ വഴിയെ ഓർത്തു. ഭോഗവതിയും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ വീണ്ടും സഖിയെ സമീപിച്ചു.
കാന്തം ദര്ശയ ഭദ്രം തേ വൃഥാ യാതി വയോ മമ
"നിന്റെ പ്രിയഭർത്താവിനെ എനിക്ക് കാണിക്കൂ, ഭദ്രേ; എന്റെ യുവാവസ്ഥ വെറുതെ പോകുന്നു."
തതഃ സാ ദര്ശയാമ് ആസ സര്പം തമ് അതിഭീഷണമ് സുഗന്ധകുസുമാകീര്ണേ ശയനേ സാ രഹോഗതാ
അപ്പോൾ അവൾ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കിടക്കയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുമ്പോൾ അത്യന്തം ഭയാനകനായ ആ സർപ്പനെ സഖിക്കു കാണിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷണം സര്പം ഭര്താരം രത്നഭൂഷിതമ് കൃതാഞ്ജലിപുടാ വാക്യമ് അവദത് കാന്തമ് അഞ്ജസാ
ആ ഭയാനകമായ, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ഭർത്താവായ സർപ്പനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ കൈകൂപ്പി ആദരവോടെ ഉടൻ പ്രിയനോടു പറഞ്ഞു:
ധന്യാസ്മ്യ് അനുഗൃഹീതാസ്മി യസ്യാ മേ ദൈവതം പതിഃ
"എനിക്ക് വലിയ ഭാഗ്യമാണ്, ദൈവസ്വരൂപനായ ഭർത്താവ് എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു."
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ശയനേ സ്ഥിത്വാ തം സര്പം സര്പഭാവനൈഃ ഖേലയാമ് ആസ തന്വങ്ഗീ ഗീതൈശ് ചൈവാങ്ഗസംഗമൈഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ കിടക്കയിൽ ഇരുന്നു, സ്നേഹപൂർവ്വം ആ സർപ്പനെ ഗാനം, സ്പർശം എന്നിവകൊണ്ടും സ്നേഹപൂർവ്വമായ ചലനങ്ങളാലും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
സുഗന്ധകുസുമൈഃ പാനൈസ് തോഷയാമ് ആസ തം പതിമ് തസ്യാശ് ചൈവ പ്രസാദേന സര്പസ്യാഭൂത് സ്മൃതിര് മുനേ സ്മൃത്വാ സര്വം ദൈവകൃതം രാത്രൌ സര്പോ ഽബ്രവീത് പ്രിയാമ്
സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും പാനീയങ്ങളും നൽകി ഭർത്താവിനെ അവൾ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ സർപ്പന് ഓർമ്മ തിരിച്ചുവന്നു. ദൈവം നിർണ്ണയിച്ചതെല്ലാം ഓർത്തു, രാത്രിയിൽ സർപ്പൻ പ്രിയയോടു പറഞ്ഞു.
രാജകന്യാപി മാം ദൃഷ്ട്വാ ന ഭീതാസി കഥം പ്രിയേ സോവാച ദൈവവിഹിതം കോ ഽതിക്രമിതുമ് ഈശ്വരഃ പതിര് ഏവ ഗതിഃ സ്ത്രീണാം സര്വദൈവ വിശേഷതഃ
രാജകുമാരി ചോദിച്ചു: "പ്രിയനേ, നിന്നെ കണ്ടിട്ടും എനിക്ക് ഭയമില്ലാത്തത് എങ്ങനെയാണ്?" അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ദൈവം നിർണ്ണയിച്ച വഴിയെ ആരും മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് എപ്പോഴും പ്രധാനമായ മാർഗ്ഗം."
ശ്രുത്വേതി ഹൃഷ്ടസ് താമ് ആഹ നാഗഃ പ്രഹസിതാനനഃ
ഇത് കേട്ട് ആ സർപ്പൻ സന്തോഷത്തോടെ, പുഞ്ചിരിയോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു.
തുഷ്ടോ ഽസ്മി തവ ഭക്ത്യാഹം കിം ദദാമി തവേപ്സിതമ് തവ പ്രസാദാച് ചാര്വങ്ഗി സര്വസ്മൃതിര് അഭൂദ് ഇയമ്
നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു. നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അതെന്തെങ്കിലും ഞാൻ നൽകട്ടെ? എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, സുന്ദരിയായവളേ, നിനക്ക് എല്ലാം ഓർമ്മപിടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.
ശപ്തോ ഽഹം ദേവദേവേന കുപിതേന പിനാകിനാ മഹേശ്വരകരേ നാഗഃ ശേഷപുത്രോ മഹാബലഃ
ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനനായ പിനാകധാരിയായ മഹേശ്വരൻ കോപിച്ച് എന്നെ ശപിച്ചു. മഹേശ്വരന്റെ കൈയിൽ, ശക്തിയുള്ള ശേഷന്റെ മകനായ പാമ്പ് ജനിച്ചു.
സോ ഽഹം പതിസ് ത്വം ച ഭാര്യാ നാമ്നാ ഭോഗവതീ പുരാ ഉമാവാക്യാജ് ജഹാസോച്ചൈഃ ശംഭുഃ പ്രീതോ രഹോഗതഃ
അങ്ങനെ ഞാൻ ഭർത്താവും നീ ഭാര്യയും, ഭോഗവതിയെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളും ആകുന്നു. മുൻകാലത്ത് ഉമയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ശംഭു രഹസ്യമായി ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു.
മമാപി ചാഗതം ഭദ്രേ ഹാസ്യം തദ്ദേവസംനിധൌ തതസ് തു കുപിതഃ ശംഭുഃ പ്രാദാച് ഛാപം മമേദൃശമ്
സൗഭാഗ്യവതിയേ, ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ പോലും ചിരിച്ചു. അതിനുശേഷം ശംഭു കോപിച്ച് എന്നെ ഇങ്ങനെയൊരു ശാപം നൽകി.
മനുഷ്യയോനൌ ത്വം സര്പോ ഭവിതാ ജ്ഞാനവാന് ഇതി
നീ മനുഷ്യരിൽ പാമ്പായി ജനിക്കും, ജ്ഞാനത്തോടെ.
തതഃ പ്രസാദിതഃ ശംഭുസ് ത്വയാ ഭദ്രേ മയാ സഹ തതശ് ചോക്തം തേന ഭദ്രേ ഗൌതമ്യാം മമ പൂജനമ്
അതിനുശേഷം, ഭദ്രയായവളേ, നീ എന്നോടൊപ്പം ശംഭുവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഭദ്രയായവളേ, ഗൗതമിയിൽ എന്നെ പൂജിക്കൂ.'
കുര്വതോ ജ്ഞാനമ് ആധാസ്യേ യദാ സര്പാകൃതേസ് തവ തദാ വിശാപോ ഭവിതാ ഭോഗവത്യാഃ പ്രസാദതഃ
നീ ഗൗതമിയിൽ പാമ്പിന്റെ രൂപത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഞാൻ നിനക്ക് ജ്ഞാനം നൽകും. അപ്പോൾ ഭോഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ശാപം മാറും.
തസ്മാദ് ഇദം മമാപന്നം തവ ചാപി ശുഭാനനേ തസ്മാന് നീത്വാ ഗൌതമീം മാം പൂജാം കുരു മയാ സഹ
അതിനാൽ, സൗഭാഗ്യവതിയേ, ഈ അവസ്ഥ എന്നെയും നിന്നെയും ബാധിച്ചു. എന്നെ കൂട്ടി ഗൗതമിയിൽ എത്തിച്ച്, എന്നോടൊപ്പം പൂജ നടത്തുക.
തതോ വിശാപോ ഭവിതാ ആവാം യാവഃ ശിവം പുനഃ സര്വേഷാം സര്വദാര്താനാം ശിവ ഏവ പരാ ഗതിഃ
അപ്പോൾ ഇരുവരുടെയും ശാപം മാറും, നാം വീണ്ടും ശിവനെ കാണുന്നതുവരെ. എല്ലാവർക്കും, എല്ലാ ദുഃഖിതർക്കും, ശിവൻ മാത്രമാണ് പരമഗതി.
തച് ഛ്രുത്വാ ഭര്തൃവചനം സാ ഭര്ത്രാ ഗൌതമീം യയൌ തതഃ സ്നാത്വാ തു ഗൌതമ്യാം പൂജാം ചക്രേ ശിവസ്യ തു
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ഭർത്താവിനൊപ്പം ഗൗതമിയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഗൗതമിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ദിവ്യരൂപം ദദൌ മുനേ ആപൃച്ഛ്യ പിതരൌ സര്പോ ഭാര്യയാ ഗന്തുമ് ഉദ്യതഃ ശിവലോകം തതോ ജ്ഞാത്വാ പിതാ പ്രാഹ മഹാമതിഃ
അതിനുശേഷം, ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ദിവ്യരൂപം കാണിച്ചു. അപ്പുറം, മാതാപിതാക്കളോട് വിടപറഞ്ഞ്, പാമ്പ് ഭാര്യയോടൊപ്പം ശിവലോകത്തേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി. ഇത് അറിഞ്ഞ്, അവന്റെ ബുദ്ധിമാൻ പിതാവ് പറഞ്ഞു.
യുവരാജ്യധരോ ജ്യേഷ്ഠഃ പുത്ര ഏകോ ഭവാന് ഇതി തസ്മാദ് രാജ്യമ് അശേഷേണ കൃത്വോത്പാദ്യ സുതാന് ബഹൂന് യാതേ മയി പരം ധാമ തതോ യാഹി ശിവം പുരമ്
നീയാണ് എന്റെ മൂത്ത മകനും രാജാവിന്റെ അവകാശിയും. അതിനാൽ, രാജ്യം മുഴുവനും ഭരിച്ച്, അനേകം മക്കളെ ജനിപ്പിച്ച്, ഞാൻ പരമലോകത്തേക്ക് പോയശേഷം, ശിവന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുക.