യസ്യ ശബ്ദാദ് അപി ത്രാസം യാന്തി ശൂരാശ് ച പൂരുഷാഃ തസ്മൈ കന്യാം തു കോ ദദ്യാദ് വദ പുത്ര കരോമി കിമ്
'നിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാലും ധൈര്യശാലികൾ പോലും ഭയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളവനു ആരാണ് മകളെ കൊടുക്കുക? പറയു മകനേ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
തത് പിതുര് വചനം ശ്രുത്വാ സര്പഃ പ്രാഹ വിചക്ഷണഃ
അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജ്ഞാനിയായ പാമ്പ് മറുപടി പറഞ്ഞു.
വിവാഹാ ബഹവോ രാജന് രാജ്ഞാം സന്തി ജനേശ്വര പ്രസഹ്യാഹരണം ചാപി ശസ്ത്രൈര് വൈവാഹ ഏവ ച
'രാജാവേ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ വിവാഹത്തിന് പലവിധങ്ങളുണ്ട്: ബലമായി കൊണ്ടുപോകൽ, ആയുധങ്ങളാൽ, സമ്മതത്തോടെ എന്നിവ.'
ജാതേ വിവാഹേ പുത്രസ്യ പിതാസൌ കൃതകൃദ് ഭവേത് നോ ചേദ് അത്രൈവ ഗങ്ഗായാം മരിഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ
'എന്റെ വിവാഹം നടന്നാൽ, അച്ഛനെന്ന നിലയിൽ നീ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കും. ഇല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇവിടെ ഗംഗയിൽ മരിക്കും—ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.'
തത് പുത്രനിശ്ചയം ജ്ഞാത്വാ അപുത്രോ നൃപസത്തമഃ വിവാഹാര്ഥമ് അമാത്യാംസ് താന് ആഹൂയേദം വചോ ഽബ്രവീത്
അവന്റെ മകനായി ഉറപ്പായ വിവരം മനസ്സിലാക്കി, മകനില്ലാത്ത രാജാവ് വിവാഹം നടത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യത്തിന് മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഗേശ്വരോ മമ സുതോ യുവരാജോ ഗുണാകരഃ ഗുണവാന് മതിമാഞ് ശൂരോ ദുര്ജയഃ ശത്രുതാപനഃ
നാഗേശ്വരൻ എന്നെ മകൻ, രാജകുമാരൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നൻ; ഗുണവാനായ, ബുദ്ധിശാലിയായ, ധൈര്യശാലിയായ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനുമാണ്.
രഥേ നാഗേ സ ധനുഷി പൃഥിവ്യാം നോപമീയതേ വിവാഹസ് തസ്യ കര്തവ്യോ ഹ്യ് അഹം വൃദ്ധസ് തഥൈവ ച
രഥത്തിൽ കയറി, വില്ലുമായി നില്ക്കുമ്പോൾ നാഗൻ ഭൂമിയിൽ തുല്യൻ ആരുമില്ല; അവന്റെ വിവാഹം നടത്തേണ്ടതാണ്, കാരണം ഞാൻ വയസ്സായിരിക്കുന്നു.
രാജ്യഭാരം സുതേ ന്യസ്യ നിശ്ചിന്തോ ഽഹം ഭവാമ്യ് അതഃ ന ദാരസംഗ്രഹോ യാവത് താവത് പുത്രോ മമ പ്രിയഃ
രാജ്യഭാരം മകനിൽ ഏൽപ്പിച്ചാൽ ഞാൻ ആശങ്കയില്ലാതെ ഇരിക്കും; അവൻ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കുന്നതുവരെ, എന്റെ മകൻ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയനാണ്.
ബാലഭാവം നോ ജഹാതി തസ്മാത് സര്വേ ഽനുമന്യ ച വിവാഹായാഥ കുര്വന്തു യത്നം മമ ഹിതേ രതാഃ
അവൻ ഇപ്പോഴും ബാല്യസ്വഭാവം വിട്ടുകളയുന്നില്ല; അതിനാൽ, എന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അവന്റെ വിവാഹത്തിന് ശ്രമിക്കണം.
ന മേ കാചിത് തദാ ചിന്താ കൃതോദ്വാഹോ യദാത്മജഃ സുതേ ന്യസ്തഭരാ യാന്തി കൃതിനസ് തപസേ വനമ്
എന്റെ മകൻ വിവാഹം കഴിച്ചാൽ എനിക്ക് ഇനി ആശങ്കയില്ല; മകനെ രാജഭാരത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചാൽ, കഴിവുള്ളവർ വനംപോക്കി തപസ്സിന് പോകാറുണ്ട്.
അമാത്യാ രാജവചനം ശ്രുത്വാ സര്വേ വിനീതവത് ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയോ ഹര്ഷാദ് രാജാനം ഭൂരിതേജസമ്
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ കയ്യുകൂപ്പി വിനയത്തോടെ മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
തവ പുത്രോ ഗുണജ്യേഷ്ഠസ് ത്വം ച സര്വത്ര വിശ്രുതഃ വിവാഹേ തവ പുത്രസ്യ കിം മന്ത്ര്യം കിം തു ചിന്ത്യതേ
നിങ്ങളുടെ മകൻ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലാണ്, നിങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തനാണ്; മകന്റെ വിവാഹത്തിൽ എന്ത് ആലോചനയോ ആശങ്കയോ വേണം?
അമാത്യേഷു തഥോക്തേഷു ഗമ്ഭീരോ നൃപസത്തമഃ പുത്രം സര്പം ത്വ് അമാത്യാനാം ന ചാഖ്യാതി ന തേ വിദുഃ
മന്ത്രിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ഗൗരവമുള്ള രാജാവ് തന്റെ മകൻ ഒരു പാമ്പാണെന്ന് അവരോട് വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല; അതു കൊണ്ടാണ് അവർ അറിയാതിരുന്നത്.
രാജാ പുനസ് താന് ഉവാച കാ സ്യാത് കന്യാ ഗുണാധികാ മഹാവംശഭവഃ ശ്രീമാന് കോ രാജാ സ്യാദ് ഗുണാശ്രയഃ
രാജാവ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: ഏത് പെൺകുട്ടിക്ക് മികച്ച ഗുണങ്ങളുണ്ട്? ആരാണ് വലിയ വംശത്തിൽ ജനിച്ച, സമ്പന്നനും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ രാജാവും?
സംബന്ധയോഗ്യഃ ശൂരശ് ച യത്സംബന്ധഃ പ്രശസ്യതേ തദ് രാജവചനം ശ്രുത്വാ അമാത്യാനാം മഹാമതിഃ
ആ ബന്ധം യോജിച്ചവനും ധൈര്യശാലിയുമായ രാജാവിന്റെ ബന്ധം പ്രശംസനീയമായവൻ ആരാണ്? രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാനായവൻ—
കുലീനഃ സാധുര് അത്യന്തം രാജകാര്യഹിതേ രതഃ രാജ്ഞോ മതിം വിദിത്വാ തു ഇങ്ഗിതജ്ഞോ ഽബ്രവീദ് ഇദമ്
കുലീനനും അത്യന്തം സദാചാരവാനുമായ, രാജകാര്യത്തിൽ മനസ്സുള്ള, രാജാവിന്റെ മനസ്സും ലക്ഷ്യവും മനസ്സിലാക്കിയ മന്ത്രിമാരിൽ ഒരാൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പൂര്വദേശേ മഹാരാജ വിജയോ നാമ ഭൂപതിഃ വാജിവാരണരത്നാനാം യസ്യ സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ
കിഴക്കൻ ദേശത്ത്, മഹാരാജാവേ, വിജയൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ട്; അവന്റെ കുതിരകളും ആനകളും രത്നങ്ങളും എണ്ണമില്ലാത്തത്രയുണ്ട്.
അഷ്ടൌ പുത്രാ മഹേഷ്വാസാ മഹാരാജസ്യ ധീമതഃ തേഷാം സ്വസാ ഭോഗവതീ സാക്ഷാല് ലക്ഷ്മീര് ഇവാപരാ തവ പുത്രസ്യ യോഗ്യാ സാ ഭാര്യാ രാജന് മയോദിതാ
ആ ബുദ്ധിശാലിയായ മഹാരാജാവിന് എട്ടു വില്ലാളി മക്കളുണ്ട്; അവരുടെ സഹോദരി ഭോഗവതിയാണ്, സ്വയം ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ. രാജാവേ, അവളാണ് നിങ്ങളുടെ മകനിന് അനുയോജ്യമായ ഭാര്യയെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
വൃദ്ധാമാത്യവചഃ ശ്രുത്വാ രാജാ തം പ്രത്യഭാഷത
വയസ്സനായ മന്ത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സുതാ തസ്യ കഥം മേ ഽസ്യ സുതസ്യ സ്യാദ് വദസ്വ തത്
അവന്റെ മകൾ എങ്ങനെ എന്റെ മകന്റെ ഭാര്യയാകും? അതെനിക്ക് പറയൂ.
ലക്ഷിതോ ഽസി മഹാരാജ യത് തേ മനസി വര്തതേ യച് ഛൂരസേന കൃത്യം സ്യാദ് അനുജാനീഹി മാം തതഃ
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ളത് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി; ശൂരസേനയിൽ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ എന്താണോ, അതിന് നിങ്ങൾ എന്നെ അനുമതിയ്ക്കണം.
വൃദ്ധാമാത്യവചഃ ശ്രുത്വാ ഭൂഷണാച്ഛാദനോക്തിഭിഃ സംപൂജ്യ പ്രേഷയാമ് ആസ മഹത്യാ സേനയാ സഹ
വയസ്സനായ മന്ത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ച്, വലിയൊരു സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവനെ അയച്ചു.
സ പൂര്വദേശമ് ആഗത്യ മഹാരാജം സമേത്യ ച സംപൂജ്യ വിവിധൈര് വാക്യൈര് ഉപായൈര് നീതിസംഭവൈഃ
അവൻ കിഴക്കൻ ദേശത്ത് എത്തി, മഹാരാജാവിനെ കണ്ടു, പലവിധ വാക്കുകളും നയശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മാർഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് രാജാവിനെ ആദരിച്ചു.
മഹാരാജസുതായാശ് ച ഭോഗവത്യാ മഹാമതിഃ ശൂരസേനസ്യ നൃപതേഃ സൂനോര് നാഗസ്യ ധീമതഃ
ശൂരസേനൻ എന്ന രാജാവിന്റെ മകനായ ബുദ്ധിമാനായ നാഗൻ, ഭോഗവതിയെന്ന രാജകുമാരിയുടെ സൗഖ്യം ആഗ്രഹിച്ചു.
വിവാഹായാകരോത് സംധിം മിഥ്യാമിഥ്യാവചോഉക്തിഭിഃ പൂജയാമ് ആസ നൃപതിം ഭൂഷണാച്ഛാദനാദിഭിഃ
വിവാഹത്തിനായി സത്യവും അസത്യവും കലർന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് ഉടമ്പടി ചെയ്തു, ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും മറ്റു സമ്മാനങ്ങളും നൽകി രാജാവിനെ ആദരിച്ചു.
അവാപ്യ പൂജാം നൃപതിര് ദദാമീത്യ് അവദത് തദാ തത ആഗത്യ രാജ്ഞേ ഽസൌ വൃദ്ധാമാത്യോ മഹാമതിഃ
ആദരം ലഭിച്ച രാജാവ് അപ്പോൾ 'ഞാൻ നൽകാം' എന്നു പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം പ്രായമായ ബുദ്ധിമാനായ മന്ത്രിവര്യൻ രാജാവിനരികിൽ എത്തി.
ശൂരസേനായ തദ് വൃത്തം വൈവാഹികമ് അവേദയത് തതോ ബഹുതിഥേ കാലേ വൃദ്ധാമാത്യോ മഹാമതിഃ
അവൻ വിവാഹസംഭവം ശൂരസേനനോട് അറിയിച്ചു. പിന്നെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, പ്രായമായ ബുദ്ധിമാനായ മന്ത്രിവര്യൻ,
പുനര് ബലേന മഹതാ വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷിതഃ ജഗാമ തരസാ സര്വൈര് അന്യൈശ് ച സചിവൈര് വൃതഃ
വീണ്ടും വലിയ ശക്തിയോടെ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, മറ്റു മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
വിവാഹായ മഹാമാത്യോ മഹാരാജായ ബുദ്ധിമാന് സര്വം പ്രോവാച വൃദ്ധോ ഽസാവ് അമാത്യഃ സചിവൈര് വൃതഃ
വിവാഹത്തിനായി, ബുദ്ധിമാനായ പ്രായമായ മന്ത്രിവര്യൻ മറ്റു ഉപദേശകരോടൊപ്പം മഹാരാജാവിനോട് എല്ലാം തുറന്നു പറഞ്ഞു.
അത്രാഗന്തും ന ചായാതി ശൂരസേനസ്യ ഭൂപതേഃ പുത്രോ നാഗ ഇതി ഖ്യാതോ ബുദ്ധിമാന് ഗുണസാഗരഃ
ഇവിടെ ശൂരസേനന്റെ മകനായ പ്രശസ്തനും ബുദ്ധിമാനുമായ ഗുണസാഗരനായ നാഗൻ വരുന്നില്ല.