ദിവാകരോ ദേവമയസ് തത്രാസ്മാഭിഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ യത്ര ഗങ്ഗാ ജഗദ്ധാത്രീ യത്ര വൈ ത്ര്യമ്ബകഃ സ്വയമ് സുരവാസം പ്രതിഷ്ഠാനം ഭവേദ് യത്ര ച ത്ര്യമ്ബകമ്
ദൈവസ്വഭാവമുള്ള സൂര്യൻ ഇവിടെ ഞങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. ഇവിടെ ഗംഗയും ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും, ത്ര്യമ്പകനും സാക്ഷാൽ അവിടെയുണ്ട്. ത്ര്യമ്പകൻ ഉള്ളിടത്ത് ദേവതകളുടെ വാസവും സ്ഥാപിതവുമാണ്.
ആപൃച്ഛ്യ പിപ്പലാദം തം സുരാഃ സ്വം സദനം യയുഃ പിപ്പലാഃ കാലപര്യായേ സ്വര്ഗം ജഗ്മുര് അഥാക്ഷയമ്
പിപ്പലാദനോട് വിടപറഞ്ഞ് ദേവതകൾ തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. സമയക്രമത്തിൽ പിപ്പല വൃക്ഷങ്ങൾ അക്ഷയമായ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
പാദപാനാം പദം വിപ്രഃ പിപ്പലാദഃ പ്രതാപവാന് ക്ഷേത്രാധിപത്യേ സംസ്ഥാപ്യ പൂജയാമ് ആസ ശംകരമ്
പ്രശസ്തനായ പിപ്പലാദമുനി, ആ സ്ഥലത്തിന്റെ അധിപതിയായ്, പിപ്പല വൃക്ഷങ്ങളുടെ അടുക്കൽ ശങ്കരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പൂജിച്ചു.
ദധീചിസൂനുര് മുനിര് ഉഗ്രതേജാ അവാപ്യ ഭാര്യാം ഗൌതമസ്യാത്മജാം ച പുത്രാന് അഥാവാപ്യ ശ്രിയം യശശ് ച സുഹൃജ്ജനൈഃ സ്വര്ഗമ് അവാപ ധീരഃ
ദധീചിയുടെ പുത്രനായ ഉഗ്രതേജസ്വിയായ മുനി, ഗൗതമന്റെ മകളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു. പുത്രന്മാരെയും സമ്പത്തും കീർത്തിയും സുഹൃത്തുക്കളെയും നേടി, ആ ധീരൻ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം പിപ്പലേശ്വരമ് ഉച്യതേ സര്വക്രതുഫലം പുണ്യം സ്മരണാദ് അഘനാശനമ്
അത് മുതൽ ആ തീർത്ഥം പിപ്പലേശ്വരം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. എല്ലാ യാഗഫലവും ലഭിക്കുന്ന, പുണ്യമുള്ള, സ്മരണയാൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് അത്.
കിം പുനഃ സ്നാനദാനാഭ്യാമ് ആദിത്യസ്യ തു ദര്ശനാത് ചക്രേശ്വരഃ പിപ്പലേശോ ദേവദേവസ്യ നാമനീ
പിന്നെ അവിടെ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും, ആദിത്യനെ കണ്ട്, എത്ര അധികം ഫലമുണ്ടാകും! ചക്രേശ്വരനും പിപ്പലേശനും ദേവദേവന്റെ പേരുകളാണ്.
സരഹസ്യം വിദിത്വാ തു സര്വകാമാന് അവാപ്നുയാത് സൂര്യസ്യ ച പ്രതിഷ്ഠാനാത് സുരവാസേ പ്രതിഷ്ഠിതേ പ്രതിഷ്ഠാനം തു തത് ക്ഷേത്രം സുരാണാമ് അപി വല്ലഭമ്
ഈ പരമരഹസ്യം മനസ്സിലാക്കിയാൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും. സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ സ്ഥലം ദേവന്മാർക്കുപോലും പ്രിയമാണ്.
ഇതീദമ് ആഖ്യാനമ് അതീവ പുണ്യം പഠേത വാ യഃ ശൃണുയാത് സ്മരേദ് വാ സ ദീര്ഘജീവീ ധനവാന് ധര്മയുക്തശ് ചാന്തേ സ്മരഞ് ശംഭുമ് ഉപൈതി നിത്യമ്
ഈ അതിപുണ്യമായ കഥ ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, ഓർത്താലോ, അവൻ ദീർഘായുസ്സും സമ്പത്തും ധർമ്മപാലനവും നേടും. അവസാനം, ശംഭുവിനെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, അവൻ എപ്പോഴും അവനിൽ ലയിക്കും.
നാഗതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ് യത്ര നാഗേശ്വരോ ദേവഃ ശൃണു തസ്യാപി വിസ്തരമ്
നാഗതീർഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നതാണ്. അവിടെയാണ് നാഗേശ്വരൻ എന്ന ദൈവം വസിക്കുന്നത്. അതിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
പ്രതിഷ്ഠാനപുരേ രാജാ ശൂരസേന ഇതി ശ്രുതഃ സോമവംശഭവഃ ശ്രീമാന് മതിമാന് ഗുണസാഗരഃ
പ്രതിഷ്ഠാനപുരിയിൽ ശൂരസേനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, മഹത്വവും ജ്ഞാനവും ഗുണസമുദ്രവുമായിരുന്നു.
പുത്രാര്ഥം സ മഹായത്നമ് അകരോത് പ്രിയയാ സഹ തസ്യ പുത്രശ് ചിരാദ് ആസീത് സര്പോ വൈ ഭീഷണാകൃതിഃ
ഒരു മകനുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച് രാജാവ് ഭാര്യയോടൊപ്പം വലിയ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തി. വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു—ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള ഒരു പാമ്പ്.
പുത്രം തം ഗോപയാമ് ആസ ശൂരസേനോ മഹീപതിഃ രാജ്ഞഃ പുത്രഃ സര്പ ഇതി ന കശ്ചിദ് വിന്ദതേ ജനഃ
ആ മകനെ രാജാവ് ശൂരസേനൻ ഒളിപ്പിച്ചു സൂക്ഷിച്ചു. രാജാവിന്റെ മകൻ ഒരു പാമ്പാണെന്ന് ആരും അറിഞ്ഞില്ല.
അന്തര്വര്തീ പരോ വാപി മാതരം പിതരം വിനാ ധാത്രേയ്യ് അപി ന ജാനാതി നാമാത്യോ ന പുരോഹിതഃ
അകത്തുള്ളവനോ പുറത്തുള്ളവനോ, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഒഴികെ, ദായയും മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതനും ആരും അതറിയില്ല.
തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷണം സര്പം സഭാര്യോ നൃപസത്തമഃ സംതാപം നിത്യമ് ആപ്നോതി സര്പാദ് വരമ് അപുത്രതാ
ഭയങ്കരമായ ആ പാമ്പുമകനെ കണ്ട രാജാവും ഭാര്യയും എപ്പോഴും ദുഃഖിതരായി. ഒരു മകനില്ലായ്മ പാമ്പ് മകനാകുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലതാണെന്ന് അവർ വിചാരിച്ചു.
ഏതദ് അസ്തി മഹാസര്പോ വക്തി നിത്യം മനുഷ്യവത് സ സര്പഃ പിതരം പ്രാഹ കുരു ചൂഡാമ് അപി ക്രിയാമ്
എന്നാൽ ആ മഹാപാമ്പ് എപ്പോഴും മനുഷ്യനെപ്പോലെ സംസാരിച്ചു. അവൻ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'എനിക്കായി ചൂഡാകർമ്മവും നടത്തണം.'
തഥോപനയനം ചാപി വേദാധ്യയനമ് ഏവ ച യാവദ് വേദം ന ചാധീതേ താവച് ഛൂദ്രസമോ ദ്വിജഃ
അതുപോലെ തന്നെ ഉപനയനവും വേദപാഠവും നടത്തണം. വേദം പഠിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവൻ, ദ്വിജൻ ആയാലും, ശൂദ്രനോടു തുല്യനാണ്.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ പുത്രവചഃ ശൂരസേനോ ഽതിദുഃഖിതഃ ബ്രാഹ്മണം കംചനാനീയ സംസ്കാരാദി തദാകരോത് അധീതവേദഃ സര്പോ ഽപി പിതരം ചാബ്രവീദ് ഇദമ്
മകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ശൂരസേനൻ അതീവ ദുഃഖിതനായി. ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ആ ചടങ്ങുകൾ നടത്തി. പാമ്പ് വേദം പഠിച്ചശേഷം അച്ഛനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
വിവാഹം കുരു മേ രാജന് സ്ത്രീകാമോ ഽഹം നൃപോത്തമ അന്യഥാപി ച കൃത്യം തേ ന സിധ്യേദ് ഇതി മേ മതിഃ
'രാജാവേ, എനിക്കു വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുക്കണം. എനിക്ക് ഭാര്യ വേണം. അല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാകില്ല—ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.'
ജനയിത്വാത്മജാന് വേദവിധിനാഖിലസംസ്കൃതീഃ ന കുര്യാദ് യഃ പിതാ തസ്യ നരകാന് നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ
വേദാനുസൃതമായി എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചിട്ടും, അവർക്കു വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുക്കാത്ത അച്ഛന് നരകത്തിൽ വീഴുന്നതിന് മോചനമില്ല.
വിസ്മിതഃ സ പിതാ പ്രാഹ സുതം തമ് ഉരഗാകൃതിമ്
ആശ്ചര്യത്തോടെ അച്ഛൻ ആ പാമ്പുരൂപമുള്ള മകനോടു പറഞ്ഞു.
യസ്യ ശബ്ദാദ് അപി ത്രാസം യാന്തി ശൂരാശ് ച പൂരുഷാഃ തസ്മൈ കന്യാം തു കോ ദദ്യാദ് വദ പുത്ര കരോമി കിമ്
'നിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാലും ധൈര്യശാലികൾ പോലും ഭയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളവനു ആരാണ് മകളെ കൊടുക്കുക? പറയു മകനേ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
തത് പിതുര് വചനം ശ്രുത്വാ സര്പഃ പ്രാഹ വിചക്ഷണഃ
അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജ്ഞാനിയായ പാമ്പ് മറുപടി പറഞ്ഞു.
വിവാഹാ ബഹവോ രാജന് രാജ്ഞാം സന്തി ജനേശ്വര പ്രസഹ്യാഹരണം ചാപി ശസ്ത്രൈര് വൈവാഹ ഏവ ച
'രാജാവേ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ വിവാഹത്തിന് പലവിധങ്ങളുണ്ട്: ബലമായി കൊണ്ടുപോകൽ, ആയുധങ്ങളാൽ, സമ്മതത്തോടെ എന്നിവ.'
ജാതേ വിവാഹേ പുത്രസ്യ പിതാസൌ കൃതകൃദ് ഭവേത് നോ ചേദ് അത്രൈവ ഗങ്ഗായാം മരിഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ
'എന്റെ വിവാഹം നടന്നാൽ, അച്ഛനെന്ന നിലയിൽ നീ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കും. ഇല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇവിടെ ഗംഗയിൽ മരിക്കും—ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.'
തത് പുത്രനിശ്ചയം ജ്ഞാത്വാ അപുത്രോ നൃപസത്തമഃ വിവാഹാര്ഥമ് അമാത്യാംസ് താന് ആഹൂയേദം വചോ ഽബ്രവീത്
അവന്റെ മകനായി ഉറപ്പായ വിവരം മനസ്സിലാക്കി, മകനില്ലാത്ത രാജാവ് വിവാഹം നടത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യത്തിന് മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാഗേശ്വരോ മമ സുതോ യുവരാജോ ഗുണാകരഃ ഗുണവാന് മതിമാഞ് ശൂരോ ദുര്ജയഃ ശത്രുതാപനഃ
നാഗേശ്വരൻ എന്നെ മകൻ, രാജകുമാരൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നൻ; ഗുണവാനായ, ബുദ്ധിശാലിയായ, ധൈര്യശാലിയായ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനുമാണ്.
രഥേ നാഗേ സ ധനുഷി പൃഥിവ്യാം നോപമീയതേ വിവാഹസ് തസ്യ കര്തവ്യോ ഹ്യ് അഹം വൃദ്ധസ് തഥൈവ ച
രഥത്തിൽ കയറി, വില്ലുമായി നില്ക്കുമ്പോൾ നാഗൻ ഭൂമിയിൽ തുല്യൻ ആരുമില്ല; അവന്റെ വിവാഹം നടത്തേണ്ടതാണ്, കാരണം ഞാൻ വയസ്സായിരിക്കുന്നു.
രാജ്യഭാരം സുതേ ന്യസ്യ നിശ്ചിന്തോ ഽഹം ഭവാമ്യ് അതഃ ന ദാരസംഗ്രഹോ യാവത് താവത് പുത്രോ മമ പ്രിയഃ
രാജ്യഭാരം മകനിൽ ഏൽപ്പിച്ചാൽ ഞാൻ ആശങ്കയില്ലാതെ ഇരിക്കും; അവൻ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കുന്നതുവരെ, എന്റെ മകൻ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയനാണ്.
ബാലഭാവം നോ ജഹാതി തസ്മാത് സര്വേ ഽനുമന്യ ച വിവാഹായാഥ കുര്വന്തു യത്നം മമ ഹിതേ രതാഃ
അവൻ ഇപ്പോഴും ബാല്യസ്വഭാവം വിട്ടുകളയുന്നില്ല; അതിനാൽ, എന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അവന്റെ വിവാഹത്തിന് ശ്രമിക്കണം.
ന മേ കാചിത് തദാ ചിന്താ കൃതോദ്വാഹോ യദാത്മജഃ സുതേ ന്യസ്തഭരാ യാന്തി കൃതിനസ് തപസേ വനമ്
എന്റെ മകൻ വിവാഹം കഴിച്ചാൽ എനിക്ക് ഇനി ആശങ്കയില്ല; മകനെ രാജഭാരത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചാൽ, കഴിവുള്ളവർ വനംപോക്കി തപസ്സിന് പോകാറുണ്ട്.