ഹൈഹയാന് വിജഘാനാശു ക്രുദ്ധോ രുദ്രഃ പശൂന് ഇവ ആജഹാര ച ലോകേഷു കീര്തിം കീര്തിമതാം വരഃ
ക്രോധത്തോടെ രുദ്രൻ ഹൈഹയന്മാരെ മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ വധിച്ചു, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായവരുടെ ഇടയിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായി.
തതഃ ശകാംശ് ച യവനാന് കാമ്ബോജാന് പാരദാംസ് തഥാ പഹ്നവാംശ് ചൈവ നിഃശേഷാന് കര്തും വ്യവസിതോ നൃപഃ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ശകന്മാരെയും യവനന്മാരെയും കാംബോജന്മാരെയും പാർദന്മാരെയും പഹ്നവന്മാരെയും മുഴുവനായി നശിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
തേ വധ്യമാനാ വീരേണ സഗരേണ മഹാത്മനാ വസിഷ്ഠം ശരണം ഗത്വാ പ്രണിപേതുര് മനീഷിണമ്
ശക്തനായ സഗരൻ അവരെ വധിക്കുമ്പോൾ, ആ ജനങ്ങൾ ജ്ഞാനിയായ വസിഷ്ഠനെ ആശ്രയിച്ച് അവനോട് നമസ്കരിച്ചു.
വസിഷ്ഠസ് ത്വ് അഥ താന് ദൃഷ്ട്വാ സമയേന മഹാദ്യുതിഃ സഗരം വാരയാമ് ആസ തേഷാം ദത്ത്വാഭയം തദാ
വസിഷ്ഠൻ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, സമയമനുസരിച്ച് അവർക്കു അഭയം നൽകി, സഗരനെ അവരെ ഹാനിക്കരുതെന്ന് തടഞ്ഞു.
സഗരഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാം തു ഗുരോര് വാക്യം നിശമ്യ ച ധര്മം ജഘാന തേഷാം വൈ വേഷാന് അന്യാംശ് ചകാര ഹ
പക്ഷേ, സഗരൻ ഗുരുവിന്റെ വാക്കും സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞയും ഓർത്ത്, അവരെ കൊല്ലാതെ അവരുടെ രൂപം മാറ്റി.
അര്ധം ശകാനാം ശിരസോ മുണ്ഡയിത്വാ വ്യസര്ജയത് യവനാനാം ശിരഃ സര്വം കാമ്ബോജാനാം തഥൈവ ച
അവൻ ശകന്മാരുടെ തലയുടെ പാതി മുണ്ഡനം ചെയ്തു വിട്ടയച്ചു; യവനന്മാരുടെയും കാംബോജന്മാരുടെയും തല മുഴുവനും മുണ്ഡനം ചെയ്തു.
പാരദാ മുക്തകേശാശ് ച പഹ്നവാഞ് ശ്മശ്രുധാരിണഃ നിഃസ്വാധ്യായവഷട്കാരാഃ കൃതാസ് തേന മഹാത്മനാ
പാർദന്മാരെ തുറന്ന മുടിയോടെ, പഹ്നവന്മാരെ താടിയോടെ, അവരെല്ലാവരെയും വേദപഠനവും യാഗവും ഇല്ലാതെ ആ മഹാത്മാവ് ആക്കി.
ശകാ യവനകാമ്ബോജാഃ പാരദാശ് ച ദ്വിജോത്തമാഃ കോണിസര്പാ മാഹിഷകാ ദര്വാശ് ചോലാഃ സകേരലാഃ
ശകന്മാർ, യവനന്മാർ, കാംബോജന്മാർ, പാർദന്മാർ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, കൂടാതെ കോണിസർപ്പന്മാർ, മാഹിഷകന്മാർ, ദർവന്മാർ, ചോളന്മാർ, സകർളന്മാർ ഇവരും.
സര്വേ തേ ക്ഷത്രിയാ വിപ്രാ ധര്മസ് തേഷാം നിരാകൃതഃ വസിഷ്ഠവചനാദ് രാജ്ഞാ സഗരേണ മഹാത്മനാ
ഇവരൊക്കെയും ക്ഷത്രിയർ ആയിരുന്നു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പക്ഷേ വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് മഹാരാജാവ് സഗരൻ അവരുടെ ധർമ്മം എടുത്തുകളഞ്ഞു.
സ ധര്മവിജയീ രാജാ വിജിത്യേമാം വസുംധരാമ് അശ്വം പ്രചാരയാമ് ആസ വാജിമേധായ ദീക്ഷിതഃ
ധർമ്മത്തിൽ ജയിച്ച ആ രാജാവ് ഭൂമി ജയിച്ച്, അശ്വമേധയാഗത്തിനായി കുതിരയെ വിടുകയും, യാഗത്തിനായി ദീക്ഷിതനാവുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ ചാരയതഃ സോ ഽശ്വഃ സമുദ്രേ പൂര്വദക്ഷിണേ വേലാസമീപേ ഽപഹൃതോ ഭൂമിം ചൈവ പ്രവേശിതഃ
അവൻ അശ്വത്തെ വിടുമ്പോൾ, കുതിര കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിന്റെ തെക്കൻ തീരത്തടുത്ത് പിടിക്കപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിലേക്ക് കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി.
സ തം ദേശം തദാ പുത്രൈഃ ഖാനയാമ് ആസ പാര്ഥിവഃ ആസേദുസ് തേ തദാ തത്ര ഖന്യമാനേ മഹാര്ണവേ
അപ്പോൾ രാജാവ് പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ആ ദേശം തറയടിക്കാൻ തുടങ്ങി; അവർ മഹാസമുദ്രത്തിൽ കുഴിച്ചപ്പോൾ അവിടെ എത്തി.
തമ് ആദിപുരുഷം ദേവം ഹരിം കൃഷ്ണം പ്രജാപതിമ് വിഷ്ണും കപിലരൂപേണ സ്വപന്തം പുരുഷം തദാ
അവിടെ അവർ ആദിപുരുഷനായ ഹരിയെ, കൃഷ്ണനെ, പ്രജാപതിയെ, കപിലൻ എന്ന രൂപത്തിൽ വിശ്ണുവിനെ, ആ പുരുഷനെ, ആഴമായി ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു.
തസ്യ ചക്ഷുഃസമുത്ഥേന തേജസാ പ്രതിബുധ്യതഃ ദഗ്ധാഃ സര്വേ മുനിശ്രേഷ്ഠാശ് ചത്വാരസ് ത്വ് അവശേഷിതാഃ
അവൻ കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോൾ പുറപ്പെട്ട ജ്വാലയിൽ, എല്ലാ മഹാമുനികളും ദഹിച്ചുപോയി; നാലുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ബര്ഹികേതുഃ സുകേതുശ് ച തഥാ ധര്മരഥോ നൃപഃ ശൂരഃ പഞ്ചനദശ് ചൈവ തസ്യ വംശകരാ നൃപാഃ
ബർഹികേതു, സുകേതു, ധർമ്മരഥൻ എന്ന നീതിമാൻ രാജാവ്, ധൈര്യശാലിയായ പഞ്ചനദൻ ഇവർ അവന്റെ വംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരായി.
പ്രാദാച് ച തസ്മൈ ഭഗവാന് ഹരിര് നാരായണോ വരമ് അക്ഷയം വംശമ് ഇക്ഷ്വാകോഃ കീര്തിം ചാപ്യ് അനിവര്തിനീമ്
അവനു ഭഗവാൻ ഹരി നാരായണൻ ഒരു അക്ഷയമായ വരം നൽകി: ഇക്ഷ്വാകുവിന് അക്ഷയമായ വംശവും, അക്ഷയമായ കീർത്തിയും.
പുത്രം സമുദ്രം ച വിഭുഃ സ്വര്ഗേ വാസം തഥാക്ഷയമ് സമുദ്രശ് ചാര്ഘമ് ആദായ വവന്ദേ തം മഹീപതിമ്
അവനു ഒരു പുത്രനെയും സമുദ്രത്തെയും, സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമായ വാസവുമാണ് ഭഗവാൻ നൽകിയതു; സമുദ്രൻ അർഘ്യം എടുത്ത് ആ മഹാരാജാവിനെ ആദരിച്ചു.
സാഗരത്വം ച ലേഭേ സ കര്മണാ തേന തസ്യ ഹ തം ചാശ്വമേധികം സോ ഽശ്വം സമുദ്രാദ് ഉപലബ്ധവാന്
അവൻ ആ പ്രവർത്തിയാൽ 'സാഗരൻ' എന്ന പേര് നേടി; അശ്വമേധയാഗത്തിനുള്ള കുതിരയെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്തു.
ആജഹാരാശ്വമേധാനാം ശതം സ സുമഹാതപാഃ പുത്രാണാം ച സഹസ്രാണി ഷഷ്ടിസ് തസ്യേതി നഃ ശ്രുതമ്
അവൻ മഹത്തായ തപസ്സോടെ നൂറ് അശ്വമേധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരും അവനുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സഗരസ്യാത്മജാ വീരാഃ കഥം ജാതാ മഹാബലാഃ വിക്രാന്താഃ ഷഷ്ടിസാഹസ്രാ വിധിനാ കേന സത്തമ
സഗരന്റെ അറുപതിനായിരം വീര്യശാലികളും ധൈര്യശാലികളും ആയ പുത്രന്മാർ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ഏത് വിധത്തിൽ അവർ ജനിച്ചു, ധർമ്മശ്രേഷ്ഠനായവനേ?
ദ്വേ ഭാര്യേ സഗരസ്യാസ്താം തപസാ ദഗ്ധകില്ബിഷേ ജ്യേഷ്ഠാ വിദര്ഭദുഹിതാ കേശിനീ നാമ നാമതഃ
സഗരന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ തപസ്സുകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ അകറ്റിയവരായിരുന്നു. മൂത്തവളായവൾ വിദർഭരാജാവിന്റെ മകൾ കെശിനി എന്നായിരുന്നു.
കനീയസീ തു മഹതീ പത്നീ പരമധര്മിണീ അരിഷ്ടനേമിദുഹിതാ രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി
ചെറിയ ഭാര്യ മഹത്തായവളും ഉത്തമധർമ്മശീലവളുമായിരുന്നു; അവൾ അരിഷ്ടനേമിയുടെ മകളായ ഭൂമിയിൽ അപരിമിതമായ സൗന്ദര്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
ഔര്വസ് താഭ്യാം വരം പ്രാദാത് തദ് ബുധ്യധ്വം ദ്വിജോത്തമാഃ ഷഷ്ടിം പുത്രസഹസ്രാണി ഗൃഹ്ണാത്വ് ഏകാ നിതമ്ബിനീ
ഔർവൻ അവർക്കു ഒരു വരം നൽകി—ഇത് മനസ്സിലാക്കൂ, മഹർഷിമാരേ: ഭാര്യമാരിൽ ഒരാൾക്ക് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ലഭിക്കട്ടെ.
ഏകം വംശധരം ത്വ് ഏകാ യഥേഷ്ടം വരയത്വ് ഇതി തത്രൈകാ ജഗൃഹേ പുത്രാന് ഷഷ്ടിസാഹസ്രസംമിതാന്
മറ്റൊരാൾക്ക് താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ഒരു വംശം തുടരുന്ന പുത്രൻ ലഭിക്കട്ടെ; അങ്ങനെ, ഒരാൾ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരെ സ്വീകരിച്ചു.
ഏകം വംശധരം ത്വ് ഏകാ തഥേത്യ് ആഹ തതോ മുനിഃ രാജാ പഞ്ചജനോ നാമ ബഭൂവ സ മഹാദ്യുതിഃ
മറ്റൊരാൾ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വംശം തുടരുന്ന ഒരു പുത്രൻ മതിയാകട്ടെ' എന്ന്. അതുപോലെ നടന്നു; അവളിൽ നിന്ന് പഞ്ചജനൻ എന്ന മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് ജനിച്ചു.
ഇതരാ സുഷുവേ തുമ്ബീം ബീജപൂര്ണാമ് ഇതി ശ്രുതിഃ തത്ര ഷഷ്ടിസഹസ്രാണി ഗര്ഭാസ് തേ തിലസംമിതാഃ
മറ്റൊരാൾ വിത്തുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു കുമ്പളങ്ങ ജനിപ്പിച്ചു എന്നാണ് ശ്രുതി; അതിൽ അറുപതിനായിരം തിലത്തുല്യമായ ഗർഭങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സംബഭൂവുര് യഥാകാലം വവൃധുശ് ച യഥാസുഖമ് ഘൃതപൂര്ണേഷു കുമ്ഭേഷു താന് ഗര്ഭാന് നിദധേ തതഃ
സമയമെത്തുമ്പോൾ, ആ ഗർഭങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ വളർന്നു; അവയെല്ലാം നെയ്യ് നിറച്ച കുഴികൾക്കുള്ളിൽ വെച്ചു.
ധാത്രീശ് ചൈകൈകശഃ പ്രാദാത് താവതീഃ പോഷണേ നൃപഃ തതോ ദശസു മാസേഷു സമുത്തസ്ഥുര് യഥാക്രമമ്
ആ ഗർഭങ്ങൾ പോഷിപ്പിക്കാൻ ഓരോന്നിനും ഓരോ ധാത്രിമാരെ രാജാവ് നിയോഗിച്ചു; പത്ത് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവയെല്ലാം ക്രമമായി പുറത്തുവന്നു.
കുമാരാസ് തേ യഥാകാലം സഗരപ്രീതിവര്ധനാഃ ഷഷ്ടിപുത്രസഹസ്രാണി തസ്യൈവമ് അഭവന് ദ്വിജാഃ
സമയമെത്തി ജനിച്ച ആ കുട്ടികൾ സഗരന്റെ സന്തോഷം വർധിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ, മഹർഷിമാരേ, അവന് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.
ഗര്ഭാദ് അലാബൂമധ്യാദ് വൈ ജാതാനി പൃഥിവീപതേഃ തേഷാം നാരായണം തേജഃ പ്രവിഷ്ടാനാം മഹാത്മനാമ്
കുമ്പളങ്ങയുടെ നടുവിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഭൂമിപതിയുടെ ആ പുത്രന്മാരിൽ നാരായണന്റെ തേജസ് പ്രവേശിച്ചിരുന്നു.