മാനുഷേഭ്യോ മാനുഷാസ് തു ജായന്തേ പക്ഷിഭിഃ ഖഗാഃ ബീജേഭ്യോ വീരുധോ ലോകേ വൈഷമ്യം നൈവ ദൃശ്യതേ വാര്ക്ഷസ് ത്വ് അഹം കഥം ജാതോ ഹസ്തപാദാദിജീവവാന്
മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരും, പക്ഷികളിൽ നിന്ന് പക്ഷികളും, വിത്തിൽ നിന്ന് ചെടികളും ജനിക്കുന്നു; ലോകത്തിൽ വ്യത്യാസമൊന്നും കാണുന്നില്ല. എന്നാൽ ഞാൻ, വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നവൻ, കൈകാലുകളും ജീവനും ഉള്ളവനായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു?
വൃക്ഷാസ് തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വമ് ഊചുര് യഥാക്രമമ് ദധീചേര് മരണം സാധ്വ്യാസ് തഥാ ചാഗ്നിപ്രവേശനമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വൃക്ഷങ്ങളും ഔഷധികളും ദധീചിയുടെ മരണവും സതീയായ സ്ത്രീയുടെ അഗ്നിപ്രവേശവും ക്രമത്തിൽ പറഞ്ഞു.
അസ്ഥ്നാം സംഹരണം ദേവൈര് ഏതത് സര്വം സവിസ്തരമ് ശ്രുത്വാ ദുഃഖസമാവിഷ്ടോ നിപപാത തദാ ഭുവി
ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് എല്ലാം വിശദമായി അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ച കാര്യം കേട്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി അവൻ നിലത്ത് വീണു.
ആശ്വാസിതഃ പുനര് വൃക്ഷൈര് വാക്യൈര് ധര്മാര്ഥസംഹിതൈഃ ആശ്വസ്തഃ സ പുനഃ പ്രാഹ തദൌഷധിവനസ്പതീന്
വൃക്ഷങ്ങൾ ധർമ്മവും ഉദ്ദേശവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ആശ്വാസം ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ ഔഷധികളും വൃക്ഷങ്ങളെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
പിതൃഹന്തൄന് ഹനിഷ്യേ ഽഹം നാന്യഥാ ജീവിതും ക്ഷമഃ പിതുര് മിത്രാണി ശത്രൂംശ് ച തഥാ പുത്രോ ഽനുവര്തതേ
എന്റെ പിതാവിനെ കൊല്ലുന്നവരെ ഞാൻ സംഹരിക്കും; അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ യോഗ്യനല്ല. ഒരു മകൻ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ശത്രുക്കളെയും ഒരുപോലെ പിന്തുടരുന്നു.
സ ഏവ പുത്രോ യോ ഽന്യസ് തു പുത്രരൂപോ രിപുഃ സ്മൃതഃ വദന്തി പിതൃമിത്രാണി താരയന്ത്യ് അഹിതാന് അപി
യഥാർത്ഥത്തിൽ മകനെന്ന് പറയുന്നത് അവനെയാണ്; മറ്റൊരാൾ മകനായി തോന്നിയാലും, അവൻ ശത്രുവാണ്. പിതാവിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ശത്രുക്കളെയും രക്ഷിക്കുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വൃക്ഷാസ് തം ബാലമ് ആദായ സോമാന്തികമ് അഥായയുഃ ബാലവാക്യം തു തേ വൃക്ഷാഃ സോമായാഥ ന്യവേദയന് ശ്രുത്വാ സോമോ ഽപി തം ബാലം പിപ്പലാദമ് അഭാഷത
വൃക്ഷങ്ങൾ ആ ബാലനെ എടുത്ത് സോമന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുപോയി. ബാലന്റെ വാക്കുകൾ വൃക്ഷങ്ങൾ സോമനോട് അറിയിച്ചു. അതു കേട്ട സോമൻ പിപ്പലാദനോട് സംസാരിച്ചു.
ഗൃഹാണ വിദ്യാം വിധിവത് സമഗ്രാം തപഃസമൃദ്ധിം ച ശുഭാം ച വാചമ് ശൌര്യം ച രൂപം ച ബലം ച ബുദ്ധിം സംപ്രാപ്സ്യസേ പുത്ര മദാജ്ഞയാ ത്വമ്
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ സമ്പൂർണ്ണമായ വിജ്ഞാനവും തപസ്സിന്റെ ഫലവും, ശുഭമായ വാക്കുകളും ധൈര്യവും സൗന്ദര്യവും ശക്തിയും ബുദ്ധിയും സ്വീകരിക്കൂ, മകനേ.
പിപ്പലാദസ് തമ് അപ്യ് ആഹ ഓഷധീശം വിനീതവത്
പിപ്പലാദൻ വിനയപൂർവ്വം ഔഷധികളുടെ അധിപനോടും അഭിമുഖം പറഞ്ഞു.
സര്വമ് ഏതദ് വൃഥാ മന്യേ പിതൃഹന്തൃവിനിഷ്കൃതിമ് ന കരോമ്യ് അത്ര യാവച് ച തസ്മാത് തത് പ്രഥമം വദ
എന്റെ പിതാവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാതെ ഇതെല്ലാം വെറുതെയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. അതിനാൽ ആദ്യം അതു പറഞ്ഞുതരിക.
യസ്മിന് ദേശേ യത്ര കാലേ യസ്മിന് ദേവേ ച മന്ത്രകേ യത്ര തീര്ഥേ ച സിധ്യേത മത്സംകല്പഃ സുരോത്തമ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എവിടെയാണ്, ഏത് സമയത്ത്, ഏത് ദേവതയെ, ഏത് മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ഏത് തീർത്ഥത്തിൽ എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറും?
ചന്ദ്രഃ പ്രാഹ ചിരം ധ്യാത്വാ ഭുക്തിര് വാ മുക്തിര് ഏവ വാ സര്വം മഹേശ്വരാദ് ദേവാജ് ജായതേ നാത്ര സംശയഃ
ദീർഘനാളായി ധ്യാനം ചെയ്ത ശേഷം ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭോഗമോ മോക്ഷമോ, എല്ലാം മഹേശ്വരനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ സോമം പുനര് അപ്യ് ആഹ കഥം ദ്രക്ഷ്യേ മഹേശ്വരമ് ബാലോ ഽഹം ബാലബുദ്ധിശ് ച ന സാമര്ഥ്യം തപസ് തഥാ
അവൻ വീണ്ടും സോമനോട് ചോദിച്ചു: എങ്ങനെ ഞാൻ മഹേശ്വരനെ കാണും? ഞാൻ ഒരു ബാലനാണ്, ബാലബുദ്ധിയുമാണ്, അത്തരം തപസ്സിന് എനിക്ക് കഴിവില്ല.
ഗൌതമീം ഗച്ഛ ഭദ്ര ത്വം സ്തുഹി ചക്രേശ്വരം ഹരമ് പ്രസന്നസ് തു തവേശാനോ ഹ്യ് അല്പായാസേന വത്സക
പ്രിയനേ, നീ ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോയി ചക്രധാരിയായ ഹരനെ സ്തുതിക്കൂ. ഇശ്വരൻ സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ, കുഞ്ഞേ, കുറച്ച് പരിശ്രമം മാത്രം മതിയാകും.
പ്രീതോ ഭവേന് മഹാദേവഃ സാക്ഷാത് കാരുണികഃ ശിവഃ ആസ്തേ സാക്ഷാത്കൃതഃ ശംഭുര് വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ
മഹാദേവൻ, കരുണാനിധിയായ ശിവൻ, സന്തോഷപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷമാകും. ശക്തനായ വിഷ്ണുവിന് പ്രത്യക്ഷമായ ശംഭു അവിടെ വസിക്കുന്നു.
വരം ച ദത്തവാന് വിഷ്ണോശ് ചക്രം ച ത്രിദശാര്ചിതമ് ഗച്ഛ തത്ര മഹാബുദ്ധേ ദണ്ഡകേ ഗൌതമീം നദീമ്
വിഷ്ണുവിന് ഒരു വരവും ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച ചക്രവും അവൻ നൽകിയിരുന്നു. മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ ദണ്ഡകത്തിൽ ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോ.
ചക്രേശ്വരം നാമ തീര്ഥം ജാനന്ത്യ് ഓഷധയസ് തു തത് തം ഗത്വാ സ്തുഹി ദേവേശം സര്വഭാവേന ശംകരമ് സ തേ പ്രീതമനാസ് താത സര്വാന് കാമാന് പ്രദാസ്യതി
ഔഷധികൾ ആ തീർത്ഥത്തെ ചക്രേശ്വരം എന്ന പേരിൽ അറിയുന്നു. നീ അവിടെ ചെന്നു, എല്ലാ മനസ്സോടും ദേവേശനായ ശങ്കരനെ സ്തുതിക്കൂ; സന്തോഷത്തോടെ അവൻ, മകനേ, നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കും.
തദ് രാജവചനാദ് ബ്രഹ്മന് പിപ്പലാദോ മഹാമുനിഃ ആജഗാമ ജഗന്നാഥോ യത്ര രുദ്രഃ സ ചക്രദഃ
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം മഹാമുനിയായ പിപ്പലാദൻ, ലോകനാഥനും ചക്രദായകനുമായ രുദ്രൻ വസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തം ബാലം കൃപയാവിഷ്ടാഃ പിപ്പലാഃ സ്വാശ്രമാന് യയുഃ ഗോദാവര്യാം തതഃ സ്നാത്വാ നത്വാ ത്രിഭുവനേശ്വരമ് തുഷ്ടാവ സര്വഭാവേന പിപ്പലാദഃ ശിവം ശുചിഃ
ആ ബാലനോടുള്ള കരുണയാൽ പിപ്പല വൃക്ഷങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. പിന്നെ, ഗോദാവരിയിൽ കുളിച്ച്, ത്രിഭുവനനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു, ശുദ്ധഹൃദയനായ പിപ്പലാദൻ എല്ലാ ഭാവത്തോടും ശിവനെ സ്തുതിച്ചു.
സര്വാണി കര്മാണി വിഹായ ധീരാസ് ത്യക്തൈഷണാ നിര്ജിതചിത്തവാതാഃ യം യാന്തി മുക്ത്യൈ ശരണം പ്രയത്നാത് തമ് ആദിദേവം പ്രണമാമി ശംഭുമ്
എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ആഗ്രഹങ്ങൾ വിട്ട്, മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജയിച്ച ധീരന്മാർ മോക്ഷത്തിനായി പരിശ്രമിച്ച് അവനിൽ ആശ്രയം തേടുന്നു. ആ ആദിദേവനായ ശംഭുവിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
യഃ സര്വസാക്ഷീ സകലാന്തരാത്മാ സര്വേശ്വരഃ സര്വകലാനിധാനമ് വിജ്ഞായ മച്ചിത്തഗതം സമസ്തം സ മേ സ്മരാരിഃ കരുണാം കരോതു
എല്ലാവർക്കും സാക്ഷിയായ്, എല്ലാവരുടെയും ഉള്ളിലുമുള്ള ആത്മാവായ്, സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ്, എല്ലാ കലകളുടെയും ആധാരമായ്, എന്റെ മനസ്സിലുള്ളതൊക്കെയും അറിയുന്ന, സ്മരന്റെ ശത്രുവായ ദയാനിധിയായ അദേഹം എന്നോടു കരുണ കാണിക്കണമേ.
ദിഗീശ്വരാഞ് ജിത്യ സുരാര്ചിതസ്യ കൈലാസമ് ആന്ദോലയതഃ പുരാരേഃ അങ്ഗുഷ്ഠകൃത്യൈവ രസാതലാദ് അധോ ഗതസ്യ തസ്യൈവ ദശാനനസ്യ
ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരെ ജയിച്ച്, ദേവന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന പുരാരിയും, കൈലാസം കുലുക്കിയവനും, പത്തുമുഖനായവൻ തന്റെ വലതുകാലിന്റെ വിരൽകൊണ്ട് അതിനെ അടിയിലേക്ക് തള്ളിയപ്പോൾ അതിനെ അത്രയേറെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുപോയതും ആ പുരാരിയാണ്.
ആലൂനകായസ്യ ഗിരം നിശമ്യ വിഹസ്യ ദേവ്യാ സഹ ദത്തമ് ഇഷ്ടമ് തസ്മൈ പ്രസന്നഃ കുപിതോ ഽപി തദ്വദ് അയുക്തദാതാസി മഹേശ്വര ത്വമ്
ശരീരം തകർന്നവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവിയോടൊപ്പം ചിരിച്ച്, അവനു ഇഷ്ടം അനുവദിച്ചവനാണ് മഹേശ്വരൻ. കോപം ഉണ്ടെങ്കിലും, അയോഗ്യർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ് നീ.
സൌത്രാമണീമ് ഋദ്ധിമ് അധഃ സ ചക്രേ യോ ഽര്ചാം ഹരൌ നിത്യമ് അതീവ കൃത്വാ ബാണഃ പ്രശസ്യഃ കൃതവാന് ഉച്ചപൂജാം രമ്യാം മനോജ്ഞാം ശശിഖണ്ഡമൌലേഃ
സൗത്രാമണി യാഗം നിർവ്വഹിച്ചു, ഹരിയെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച ബാണൻ, ശശിഖണ്ഡമൗലി എന്ന ഭഗവാന്റെ മനോഹരമായ ഉച്ചാരാധനകൊണ്ട് പ്രശസ്തനായി.
ജിത്വാ രിപൂന് ദേവഗണാന് പ്രപൂജ്യ ഗുരും നമസ്കര്തുമ് അഗാദ് വിശാഖഃ ചുകോപ ദൃഷ്ട്വാ ഗണനാഥമ് ഊഢമ് അങ്കേ തമ് ആരോപ്യ ജഹാസ സോമഃ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച്, ദേവഗണങ്ങളെ ആരാധിച്ച്, ഗുരുവിനെ വണങ്ങി, വിശാഖൻ ഗണനാഥനെ അമ്മയുടെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ടു കോപിച്ചു. അപ്പോൾ സോമൻ അവനെ എടുത്ത് ചിരിച്ചു.
ഈശാങ്കരൂഢോ ഽപി ശിശുസ്വഭാവാന് ന മാതുര് അങ്കം പ്രമുമോച ബാലഃ ക്രുദ്ധം സുതം ബോധിതുമ് അപ്യ് അശക്തസ് തതോ ഽര്ധനാരിത്വമ് അവാപ സോമഃ
ഈശാനനിൽ കയറിയിരുന്നിട്ടും, ബാലസ്വഭാവം കൊണ്ടു ആ കുഞ്ഞ് അമ്മയുടെ മടി വിട്ടില്ല. കോപിച്ച മകനെ ശാന്തിപ്പിക്കാൻ സോമനും കഴിയാതെ, അങ്ങനെ അവൻ അർദ്ധനാരിത്വം ലഭിച്ചു.
തതഃ സ്വയംഭൂഃ സുപ്രീതഃ പിപ്പലാദമ് അഭാഷത
അതിനുശേഷം സ്വയംഭുവായ പ്രഭു സന്തോഷത്തോടെ പിപ്പലാദനോടു പറഞ്ഞു.
വരം വരയ ഭദ്രം തേ പിപ്പലാദ യഥേപ്സിതമ്
"പിപ്പലാദാ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കു. നിനക്ക് ആശംസകൾ."
ഹതോ ദേവൈര് മഹാദേവ പിതാ മമ മഹായശാഃ അദാമ്ഭികഃ സത്യവാദീ തഥാ മാതാ പതിവ്രതാ
എന്റെ പിതാവായ മഹാദേവൻ, മഹാപ്രശസ്തനായവൻ, ദേവന്മാർകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. അവൻ സത്യസന്ധനും കപടമില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു. അമ്മ ഭർത്താവിനോടു അർപ്പിതയായവളാണ്.
ദേവേഭ്യശ് ച തയോര് നാശം ശ്രുത്വാ നാഥ സവിസ്തരമ് ദുഃഖകോപസമാവിഷ്ടോ നാഹം ജീവിതുമ് ഉത്സഹേ
ദേവന്മാരിൽനിന്ന് അവരുടെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് മുഴുവൻ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രഭോ, ഞാൻ ദു:ഖത്തിലും കോപത്തിലും മുഴുകി, ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.