കുരുഷ്വ ചേത്യ് ആഹുര് അദീനസത്ത്വം ദധീചിമ് ഇത്യ് ഉത്തരമ് അഗ്നികല്പമ് തദാ തു തസ്യ പ്രിയമ് ഈരയന്തീ ന സാംനിധ്യേ പ്രാതിഥേയീ മുനീശ
അദീനമായ മനസ്സുള്ള ദധീചിക്ക് ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ ചെയ്യുക.' അപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള പ്രിയഭാര്യ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, മഹർഷീശ്വരാ.
തേ ചാപി ദേവാസ് താമ് അദൃഷ്ട്വൈവ ശീഘ്രം തസ്യാ ഭീതാ വിപ്രമ് ഊചുഃ കുരുഷ്വ തത്യാജ ജീവാന് ദുസ്ത്യജാന് പ്രീതിയുക്തോ യഥാസുഖം ദേഹമ് ഇമം ജുഷധ്വമ്
അവളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാതെ ദേവന്മാർ ഭയത്തോടെയും വേഗത്തോടെയും ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ചെയ്യുക.' പ്രേമപൂർണ്ണനായ ദധീചി, ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, 'നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഈ ശരീരം ഉപയോഗിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാസൌ ബദ്ധപദ്മാസനസ്ഥോ നാസാഗ്രദത്താക്ഷിപ്രകാശപ്രസന്നഃ വായും സവഹ്നിം മധ്യമോദ്ഘാടയോഗാന് നീത്വാ ശനൈര് ദഹരാകാശഗര്ഭമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി നിശ്ചയിച്ച്, മനസ്സിൽ ശാന്തിയും പ്രകാശവും നിറച്ച്, ശ്വാസം, അഗ്നി, മദ്ധ്യനാഡി എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ച്, ജീവൻ ശാന്തമായി ഹൃദയത്തിലെ ആകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
യദ് അപ്രമേയം പരമം പദം യദ് യദ് ബ്രഹ്മരൂപം യദ് ഉപാസിതവ്യമ് തത്രൈവ വിന്യസ്യ ധിയം മഹാത്മാ സായുജ്യതാം ബ്രഹ്മണോ ഽസൌ ജഗാമ
അളവുകിട്ടാത്ത പരമാവസ്ഥയിലേക്കും, ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ധ്യാനയോഗ്യമായതിലേക്കും മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, ആ മഹാത്മാവ് ബ്രഹ്മയുമായി ഐക്യമായിത്തീർന്നു.
നിര്ജീവതാം പ്രാപ്തമ് അഭീക്ഷ്യ ദേവാഃ കലേവരം തസ്യ സുരാശ് ച സമ്യക് ത്വഷ്ടാരമ് അപ്യ് ഊചുര് അതിത്വരന്തഃ കുരുഷ്വ ചാസ്ത്രാണി ബഹൂനി സദ്യഃ
അവന്റെ ശരീരം ജീവൻ വിട്ടതറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാരും അമരന്മാരും വേഗത്തിൽ ത്വഷ്ടാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഉടൻ തന്നെ അനേകം ആയുധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണം.'
സ ചാപി താന് ആഹ കഥം നു കാര്യം കലേവരം ബ്രാഹ്മണസ്യേഹ ദേവാഃ ബിഭേമി കര്തും ദാരുണം ചാക്ഷമോ ഽഹം വിദാരിതാന്യ് ആയുധാന്യ് ഉത്തമാനി
അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, എങ്ങനെ ചെയ്യണം? ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ശരീരത്തിൽ ക്രൂരത കാണിക്കാൻ എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്, അതിനാൽ ഞാൻ അതിനർഹനല്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഉത്തമമായ ആയുധങ്ങൾ നിർമിക്കേണ്ടതുണ്ട്.'
വജ്രം മുഖം വഃ ക്രിയതേ ഹിതാര്ഥം ഗാവോ ദേവൈര് ആയുധാര്ഥം ക്ഷണേന ദധീചിദേഹം തു വിദാര്യ യൂയമ് അസ്ഥീനി ശുദ്ധാനി പ്രയച്ഛതാദ്യ
നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, വജ്രത്തിന്റെ തല ഉണ്ടാക്കപ്പെടും. ദേവന്മാരോടൊപ്പം പശുക്കളും ആയുധങ്ങൾ നൽകും. ഒരു നിമിഷത്തിൽ ദധീചിയുടെ ശരീരം ചിതറിച്ചു, ഇന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അവന്റെ ശുദ്ധമായ അസ്ഥികൾ ലഭിക്കും.
താ ദേവവാക്യാച് ച തഥൈവ ചക്രുഃ സംലിഹ്യ ചാസ്ഥീനി ദദുഃ സുരാണാമ് സുരാസ് ത്വരാ ജഗ്മുര് അദീനസത്ത്വാഃ സ്വമ് ആലയം ചാപി തഥൈവ ഗാവഃ
ദേവന്മാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, അവർ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു. അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് നൽകി. ഉത്സാഹപൂർവ്വമായ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു പോയി, പശുക്കളും തങ്ങളുടെ ഇടത്തേക്ക് മടങ്ങി.
കൃത്വാ തഥാസ്ത്രാണി ച ദേവതാനാം ത്വഷ്ടാ ജഗാമാഥ സുരാജ്ഞയാ തദാ തതശ് ചിരാച് ഛീലവതീ സുഭദ്രാ ഭര്തുഃ പ്രിയാ ബാലഗര്ഭാ ത്വരന്തീ
ദേവന്മാർക്ക് ആയുധങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം, ത്വഷ്ടാവ് ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു. കുറേ നാളുകൾക്കുശേഷം, ഗർഭിണിയായ ശീലവതിയും ഭർത്താവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
കരേ ഗൃഹീത്വാ കലശം വാരിപൂര്ണമ് ഉമാം നത്വാ ഫലപുഷ്പൈഃ സമേത്യ അഗ്നിം ച ഭര്താരമ് അഥാശ്രമം ച സംദ്രഷ്ടുകാമാ ഹ്യ് ആജഗാമാഥ ശീഘ്രമ്
കൈയിൽ വെള്ളം നിറച്ച കലശം പിടിച്ച്, ഉമയെ ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ നമസ്കരിച്ച്, അഗ്നിയും ഭർത്താവിനെയും ആശ്രമത്തെയും കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ വേഗത്തിൽ എത്തി.
ആഗച്ഛന്തീം താം പ്രാതിഥേയീം തദാനീം നിവാരയാമ് ആസ തദോല്കപാതഃ സാ സംഭ്രമാദ് ആഗതാ ചാശ്രമം സ്വം നൈവാപശ്യത് തത്ര ഭര്താരമ് അഗ്രേ
അവൾ വരുമ്പോൾ, പ്രതിഥേയിയായ അവളെ അന്നത്തെ ഒരു ഉൽകാപാതം തടഞ്ഞു. ആശങ്കയോടെ അവൾ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി, പക്ഷേ ഭർത്താവിനെ അവിടെ കാണാനായില്ല.
ക്വ വാ ഗതശ് ചേതി സവിസ്മയാ സാ പപ്രച്ഛ ചാഗ്നിം പ്രാതിഥേയീ തദാനീമ് അഗ്നിസ് തദോവാച സവിസ്തരം താം ദേവാഗമം യാചനം വൈ ശരീരേ
'അവൻ എവിടേക്ക് പോയി?' എന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ അവൾ അഗ്നിയോട് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അഗ്നി ദേവന്മാരുടെ വരവും അവന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അപേക്ഷയും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
അസ്ഥ്നാമ് ഉപാദാനമ് അഥ പ്രയാണം ശ്രുത്വാ സര്വം ദുഃഖിതാ സാ ബഭൂവ ദുഃഖോദ്വേഗാത് സാ പപാതാഥ പൃഥ്വ്യാം മന്ദം മന്ദം വഹ്നിനാശ്വാസിതാ ച
അസ്ഥികൾ എടുത്തതും ഭർത്താവ് യാത്രയായതും കേട്ടപ്പോൾ അവൾ ദു:ഖിതയായി. ദു:ഖത്തിലും ഉത്കണ്ഠയിലും ആകൃഷ്ടയായി, അവൾ പതുക്കെ നിലത്ത് വീണു, അഗ്നി അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഉത്പദ്യതേ യത് തു വിനാശി സര്വം ന ശോച്യമ് അസ്തീതി മനുഷ്യലോകേ ഗോവിപ്രദേവാര്ഥമ് ഇഹ ത്യജന്തി പ്രാണാന് പ്രിയാന് പുണ്യഭാജോ മനുഷ്യാഃ
ജനിച്ചതെല്ലാം നശിക്കുമെന്ന് മനുഷ്യലോകത്ത് ദു:ഖിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും വേണ്ടി, പുണ്യവാന്മാരായ മനുഷ്യർ പ്രിയപ്പെട്ട ജീവൻ പോലും ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സംസാരചക്രേ പരിവര്തമാനേ ദേഹം സമര്ഥം ധര്മയുക്തം ത്വ് അവാപ്യ പ്രിയാന് പ്രാണാന് ദേവവിപ്രാര്ഥഹേതോസ് തേ വൈ ധന്യാഃ പ്രാണിനോ യേ ത്യജന്തി
സംസാരചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ശക്തമായ ശരീരം ലഭിച്ച്, ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും വേണ്ടി സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ട ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
പ്രാണാഃ സര്വേ ഽസ്യാപി ദേഹാന്വിതസ്യ യാതാരോ വൈ നാത്ര സംദേഹലേശഃ ഏവം ജ്ഞാത്വാ വിപ്രഗോദേവദീനാദ്യ് അര്ഥം ചൈനാന് ഉത്സൃജന്തീശ്വരാസ് തേ
ശരീരം ഉള്ളവരുടെ പ്രാണങ്ങൾ ഒടുവിൽ പോകേണ്ടതാണെന്ന് സംശയമില്ല; ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പശുക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ദരിദ്രർക്കുമെന്നിങ്ങനെ ജീവൻ സമർപ്പിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ മഹാന്മാർ.
നിവാര്യമാണോ ഽപി മയാ പ്രപന്നയാ ചകാര ദേവാസ്ത്രപരിഗ്രഹം സഃ മനോഗതം വേത്ത്യ് അഥവാ വിധാതുഃ കോ മര്ത്യലോകാതിഗചേഷ്ടിതസ്യ
ഞാൻ തടയാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, എന്റെ അഭയം തേടിയ അവൾ ദൈവായുധം സ്വീകരിച്ചു. മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സും സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഉദ്ദേശവും മനുഷ്യരുടെ അത്യസാധാരണമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ആരാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക?
ഇത്യ് ഏവമ് ഉക്ത്വാപൂജ്യ ചാഗ്നീന് യഥാവദ് ഭര്തുസ് ത്വചാ ലോമഭിഃ സാ വിവേശ ഗര്ഭസ്ഥിതം ബാലകം പ്രാതിഥേയീ കുക്ഷിം വിദാര്യാഥ കരേ ഗൃഹീത്വാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അഗ്നിയെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ ചർമ്മവും മുടിയും എടുത്ത്, ഗർഭത്തിൽ കിടന്നിരുന്ന ബാലനെ കാണാൻ പ്രാതിഥെയിയുടെ വയറ് ചീർത്ത്, കുഞ്ഞിനെ കൈയിൽ എടുത്തു.
പിത്രാ ഹീനോ ബന്ധുഭിര് ഗോത്രജൈശ് ച മാത്രാ ഹീനോ ബാലകഃ സര്വ ഏവ രക്ഷന്തു സര്വേ ഽപി ച ഭൂതസംഘാസ് തഥൌഷധ്യോ ബാലകം ലോകപാലാഃ
പിതാവിനെയും ബന്ധുക്കളെയും കുടുംബത്തെയും നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ, മാതാവിനെയും നഷ്ടപ്പെട്ട ഈ ബാലനെ എല്ലാ ജീവികളും, ഔഷധികളും, ലോകപാലകരും സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
യേ ബാലകം മാതൃപിതൃപ്രഹീണം സനിര്വിശേഷം സ്വതനുപ്രരൂഢൈഃ പശ്യന്തി രക്ഷന്തി ത ഏവ നൂനം ബ്രഹ്മാദികാനാമ് അപി വന്ദനീയാഃ
മാതാപിതാക്കളില്ലാതെ, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ മാത്രം വളർന്ന ബാലനെ കണ്ടു സംരക്ഷിക്കുന്നവരാണ് ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ള ദേവന്മാർക്കും പോലും വന്ദനീയർ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ചാത്യജദ് ബാലം ഭര്തൃചിത്തപരായണാ പിപ്പലാനാം സമീപേ തു ന്യസ്യ ബാലം നമസ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭർത്താവിന്റെ മനസ്സിന് അനുസരണയായ അവൾ കുഞ്ഞിനെ പിപ്പലവൃക്ഷങ്ങളുടെ സമീപത്ത് വച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ യജ്ഞപാത്രസമന്വിതാ വിവേശാഗ്നിം പ്രാതിഥേയീ ഭര്ത്രാ സഹ ദിവം യയൌ
അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തും യജ്ഞപാത്രങ്ങൾ കൈവശം വെച്ചും, പ്രാതിഥെയി അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭർത്താവിനൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
രുരുദുശ് ചാശ്രമസ്ഥാ യേ വൃക്ഷാശ് ച വനവാസിനഃ പുത്രവത് പോഷിതാ യേന ഋഷിണാ ച ദധീചിനാ
ആ ആശ്രമത്തിൽ പാർത്തവരും, വൃക്ഷങ്ങളും, കാട്ടിലെ ജീവികളും—all ദധീചി മഹർഷിയുടെ സ്നേഹത്തിൽ വളർന്നവർ—കുഞ്ഞിനെ പോലെ കരഞ്ഞു.
വിനാ തേന ന ജീവാമസ് തയാ മാത്രാ വിനാ തഥാ മൃഗാശ് ച പക്ഷിണഃ സര്വേ വൃക്ഷാഃ പ്രോചുഃ പരസ്പരമ്
അവനില്ലാതെ, അവളില്ലാതെ, നമുക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല—മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും വൃക്ഷങ്ങളും തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സ്വര്ഗമ് ആസേദുഷോഃ പിത്രോസ് തദപത്യേഷ്വ് അകൃത്രിമമ് യേ കുര്വന്ത്യ് അനിശം സ്നേഹം ത ഏവ കൃതിനോ നരാഃ
സ്വർഗത്തിൽ പോയ മാതാപിതാക്കളുടെ മക്കളോടു സത്യസ്നേഹം കാണിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ വിജ്ഞാനികൾ.
ദധീചിഃ പ്രാതിഥേയീ വാ വീക്ഷതേ ഽസ്മാന് യഥാ പുരാ തഥാ പിതാ ന മാതാ വാ ധിഗ് അസ്മാന് പാപിനോ വയമ്
ദധീചിയും പ്രാതിഥെയിയും ഇനി നമ്മെ പഴയപോലെ നോക്കുന്നില്ല; അച്ഛനും അമ്മയും ഇല്ല. നമുക്ക് ലജ്ജയാണ്, നമ്മൾ പാപികളാണ്.
അസ്മാകമ് അപി സര്വേഷാമ് അതഃ പ്രഭൃതി നിശ്ചിതമ് ബാലോ ദധീചിഃ പ്രാതിഥേയീ ബാലോ ധര്മഃ സനാതനഃ
ഇനി മുതൽ എല്ലാവർക്കും ഉറപ്പാണ്: ദധീചി പ്രാതിഥെയിയുടെ കുഞ്ഞാണ് സനാതനധർമ്മത്തിന്റെ പ്രതീകം.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ തദൌഷധ്യോ വനസ്പതിസമന്വിതാഃ സോമം രാജാനമ് അഭ്യേത്യ യാചിരേ ഽമൃതമ് ഉത്തമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഔഷധികളും വൃക്ഷങ്ങളും ചേർന്ന് സോമരാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ഉത്തമമായ അമൃതം അപേക്ഷിച്ചു.
സ ചാപി ദത്തവാംസ് തേഭ്യഃ സോമോ ഽമൃതമ് അനുത്തമമ് ദദുര് ബാലായ തേ ചാപി അമൃതം സുരവല്ലഭമ്
അപ്പോൾ സോമൻ അവർക്കു അതുല്യമായ അമൃതം നൽകി; അവർ ആ അമൃതം ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതായതു ബാലനു നൽകി.
സ തേന തൃപ്തോ വവൃധേ ശുക്ലപക്ഷേ യഥാ ശശീ പിപ്പലൈഃ പാലിതോ യസ്മാത് പിപ്പലാദഃ സ ബാലകഃ പ്രവൃദ്ധഃ പിപ്പലാന് ഏവമ് ഉവാച ത്വ് അതിവിസ്മിതഃ
അമൃതം കിട്ടി സംതൃപ്തനായ അവൻ, ശശി പക്വപക്ഷത്തിൽ വളരുന്നത് പോലെ വളർന്നു. പിപ്പലവൃക്ഷങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചതിനാൽ, പിപ്പലാദൻ എന്ന ബാലൻ അതിശയത്തോടെ പിപ്പലവൃക്ഷങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.