ദധീചിര് അപ്യ് ആഹ ഗഭസ്തിമ് ഓജസാ ദേവാരയോ മാം ദ്വിഷതീഹ ഭദ്രേ ന തേ സുരാ നേതുകാമാ ഭവന്തി സംസ്ഥാപിതാന്യ് അത്ര വദസ്വ യുക്തമ്
ദധീചിയും തന്റെ സദ്ഗുണമുള്ള ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കൾ ഇപ്പോൾ എന്നെ വെറുക്കുന്നു. ദേവന്മാർ ഇവിടെയിട്ട ആയുധങ്ങൾ തിരിച്ചു വാങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല—നീ എന്താണ് ഉചിതം എന്നു പറയൂ.'
സാ ചാഹ കാന്തം വിനയാദ് ഉക്തമ് ഏവ ത്വം ജാനീഷേ നാഥ യദ് അത്ര യുക്തമ് ദൈത്യാ ഹരിഷ്യന്തി മഹാപ്രവൃദ്ധാസ് തപോയുക്താ ബലിനഃ സ്വായുധാനി
അവൾ വിനയപൂർവ്വം പ്രിയഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നാഥാ, ഇവിടെ എന്താണ് ഉചിതം എന്നു നീ അറിയുന്നു. വലിയ ശക്തിയും തപസ്സും ഉള്ള ദൈത്യർ ഈ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കും.'
തദസ്ത്രരക്ഷാര്ഥമ് ഇദം സ ചക്രേ മന്ത്രൈസ് തു സംക്ഷാല്യ ജലൈശ് ച പുണ്യൈഃ തദ് വാരി സര്വാസ്ത്രമയം സുപുണ്യം തേജോയുക്തം തച് ച പപൌ ദധീചിഃ
ആ ആയുധങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനായി, ദധീചി മന്ത്രങ്ങളാൽ ശുദ്ധജലത്തിൽ അവയെ ശുദ്ധീകരിച്ചു. ആ ജലം എല്ലാ ആയുധങ്ങളുടെ ശക്തിയും മഹാപുണ്യവും ഉൾക്കൊണ്ടത് ആയിരുന്നു; ദധീചി അതു കുടിച്ചു.
നിര്വീര്യരൂപാണി തദായുധാനി ക്ഷയം ജഗ്മുഃ ക്രമശഃ കാലയോഗാത് സുരാഃ സമാഗത്യ ദധീചിമ് ഊചുര് മഹാഭയം ഹ്യ് ആഗതം ശാത്രവം നഃ
കാലത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ആ ആയുധങ്ങൾ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു, ക്രമമായി നശിച്ചു. ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു കൂടി ദധീചിയോട് പറഞ്ഞു: 'നമ്മുടെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് വലിയ ഭയം വന്നിരിക്കുന്നു.'
ദദസ്വ ചാസ്ത്രാണി മുനിപ്രവീര യാനി ത്വദന്തേ നിഹിതാനി ദേവൈഃ ദധീചിര് അപ്യ് ആഹ സുരാരിഭീത്യാ അനാഗത്യാ ഭവതാം ചാചിരേണ
'മഹർഷിയേ, ദേവന്മാർ നിനക്കു ഏൽപ്പിച്ച ആയുധങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകൂ.' ദധീചി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ദേവശത്രുക്കളുടെ ഭയത്താലും, നിങ്ങൾ ഉടൻ തിരിച്ചു വന്നില്ലാത്തതിനാലും—'
അസ്ത്രാണി പീതാനി ശരീരസംസ്ഥാന്യ് ഉക്താനി യുക്തം മമ തദ് വദന്തു ശ്രുത്വാ തദുക്തം വചനം തു ദേവാഃ പ്രോചുസ് തമ് ഇത്ഥം വിനയാവനമ്രാഃ
'ആ ആയുധങ്ങൾ ഞാൻ കുടിച്ചു, ഇപ്പോൾ എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, എന്നുപറഞ്ഞു. ഇനി എനിക്ക് എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത് എന്ന് അവർ പറയട്ടെ.' ദേവന്മാർ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിനയത്തോടെ ദധീചിയോട് പറഞ്ഞു.
അസ്ത്രാണി ദേഹീതി ച വക്തുമ് ഏതച് ഛക്യം ന വാന്യത് പ്രതിവക്തും മുനീന്ദ്ര വിനാ ച തൈഃ പരിഭൂയേമ നിത്യം പുഷ്ടാരയഃ ക്വ പ്രയാമോ മുനീശ
മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനായോ, 'നിങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങളും ശരീരവും തരിക' എന്നത് പറയാൻ സാധിക്കും, പക്ഷേ മറ്റൊന്നും മറുപടി പറയാൻ കഴിയില്ല. ആ ആയുധങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, നാം എപ്പോഴും ശക്തരായ ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴടങ്ങേണ്ടിവരും. മഹർഷീശ്വരാ, അപ്പോൾ നാം എവിടേക്ക് പോകണം?
ന മര്ത്യലോകേ ന തലേ ന നാകേ വാസഃ സുരാണാം ഭവിതാദ്യ താത ത്വം വിപ്രവര്യസ് തപസാ ചൈവ യുക്തോ നാന്യദ് വക്തും യുജ്യതേ തേ പുരസ്താത്
പ്രിയനേ, ഇന്നുതന്നെ ദേവന്മാർക്ക് മനുഷ്യലോകത്തും, പാതാളത്തിലും, സ്വർഗ്ഗത്തിലും പാർപ്പില്ല. തപസ്സിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹാബ്രാഹ്മണനായ നീ മാത്രമാണ് ഇനി എന്തെങ്കിലും പറയാൻ യോഗ്യൻ.
വിപ്രസ് തദോവാച മദസ്ഥിസംസ്ഥാന്യ് അസ്ത്രാണി ഗൃഹ്ണന്തു ന സംശയോ ഽത്ര ദേവാസ് തമ് അപ്യ് ആഹുര് അനേന കിം നോ ഹ്യ് അസ്ത്രൈര് ഹീനാഃ സ്ത്രീത്വമ് ആപ്താഃ സുരേന്ദ്രാഃ
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ അസ്ഥികളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആയുധങ്ങൾ ദേവന്മാർ എടുക്കട്ടെ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ദേവന്മാർ മറുപടി പറഞ്ഞു: ഇതിൽ നമുക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ആയുധങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ദേവേന്ദ്രാ, നാം സ്ത്രീഭാവം ഏറ്റെടുത്തു.
പുനസ് തദാ ചാഹ മുനിപ്രവീരസ് ത്യക്ഷ്യേ ജീവാന് ദൈഹികാന് യോഗയുക്തഃ അസ്ത്രാണി കുര്വന്തു മദസ്ഥിഭൂതാന്യ് അനുത്തമാന്യ് ഉത്തമരൂപവന്തി
പിന്നീട് ആ മഹർഷി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഞാൻ യോഗശക്തിയോടെ ഈ ശരീരജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും. എന്റെ അസ്ഥികളിൽ നിന്നു അത്യുത്തമമായ രൂപമുള്ള ആയുധങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ.
കുരുഷ്വ ചേത്യ് ആഹുര് അദീനസത്ത്വം ദധീചിമ് ഇത്യ് ഉത്തരമ് അഗ്നികല്പമ് തദാ തു തസ്യ പ്രിയമ് ഈരയന്തീ ന സാംനിധ്യേ പ്രാതിഥേയീ മുനീശ
അദീനമായ മനസ്സുള്ള ദധീചിക്ക് ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ ചെയ്യുക.' അപ്പോൾ, അഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള പ്രിയഭാര്യ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, മഹർഷീശ്വരാ.
തേ ചാപി ദേവാസ് താമ് അദൃഷ്ട്വൈവ ശീഘ്രം തസ്യാ ഭീതാ വിപ്രമ് ഊചുഃ കുരുഷ്വ തത്യാജ ജീവാന് ദുസ്ത്യജാന് പ്രീതിയുക്തോ യഥാസുഖം ദേഹമ് ഇമം ജുഷധ്വമ്
അവളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാതെ ദേവന്മാർ ഭയത്തോടെയും വേഗത്തോടെയും ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ചെയ്യുക.' പ്രേമപൂർണ്ണനായ ദധീചി, ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, 'നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഈ ശരീരം ഉപയോഗിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാസൌ ബദ്ധപദ്മാസനസ്ഥോ നാസാഗ്രദത്താക്ഷിപ്രകാശപ്രസന്നഃ വായും സവഹ്നിം മധ്യമോദ്ഘാടയോഗാന് നീത്വാ ശനൈര് ദഹരാകാശഗര്ഭമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി നിശ്ചയിച്ച്, മനസ്സിൽ ശാന്തിയും പ്രകാശവും നിറച്ച്, ശ്വാസം, അഗ്നി, മദ്ധ്യനാഡി എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ച്, ജീവൻ ശാന്തമായി ഹൃദയത്തിലെ ആകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
യദ് അപ്രമേയം പരമം പദം യദ് യദ് ബ്രഹ്മരൂപം യദ് ഉപാസിതവ്യമ് തത്രൈവ വിന്യസ്യ ധിയം മഹാത്മാ സായുജ്യതാം ബ്രഹ്മണോ ഽസൌ ജഗാമ
അളവുകിട്ടാത്ത പരമാവസ്ഥയിലേക്കും, ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ധ്യാനയോഗ്യമായതിലേക്കും മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, ആ മഹാത്മാവ് ബ്രഹ്മയുമായി ഐക്യമായിത്തീർന്നു.
നിര്ജീവതാം പ്രാപ്തമ് അഭീക്ഷ്യ ദേവാഃ കലേവരം തസ്യ സുരാശ് ച സമ്യക് ത്വഷ്ടാരമ് അപ്യ് ഊചുര് അതിത്വരന്തഃ കുരുഷ്വ ചാസ്ത്രാണി ബഹൂനി സദ്യഃ
അവന്റെ ശരീരം ജീവൻ വിട്ടതറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാരും അമരന്മാരും വേഗത്തിൽ ത്വഷ്ടാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഉടൻ തന്നെ അനേകം ആയുധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണം.'
സ ചാപി താന് ആഹ കഥം നു കാര്യം കലേവരം ബ്രാഹ്മണസ്യേഹ ദേവാഃ ബിഭേമി കര്തും ദാരുണം ചാക്ഷമോ ഽഹം വിദാരിതാന്യ് ആയുധാന്യ് ഉത്തമാനി
അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, എങ്ങനെ ചെയ്യണം? ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ശരീരത്തിൽ ക്രൂരത കാണിക്കാൻ എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്, അതിനാൽ ഞാൻ അതിനർഹനല്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഉത്തമമായ ആയുധങ്ങൾ നിർമിക്കേണ്ടതുണ്ട്.'
വജ്രം മുഖം വഃ ക്രിയതേ ഹിതാര്ഥം ഗാവോ ദേവൈര് ആയുധാര്ഥം ക്ഷണേന ദധീചിദേഹം തു വിദാര്യ യൂയമ് അസ്ഥീനി ശുദ്ധാനി പ്രയച്ഛതാദ്യ
നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, വജ്രത്തിന്റെ തല ഉണ്ടാക്കപ്പെടും. ദേവന്മാരോടൊപ്പം പശുക്കളും ആയുധങ്ങൾ നൽകും. ഒരു നിമിഷത്തിൽ ദധീചിയുടെ ശരീരം ചിതറിച്ചു, ഇന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അവന്റെ ശുദ്ധമായ അസ്ഥികൾ ലഭിക്കും.
താ ദേവവാക്യാച് ച തഥൈവ ചക്രുഃ സംലിഹ്യ ചാസ്ഥീനി ദദുഃ സുരാണാമ് സുരാസ് ത്വരാ ജഗ്മുര് അദീനസത്ത്വാഃ സ്വമ് ആലയം ചാപി തഥൈവ ഗാവഃ
ദേവന്മാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച്, അവർ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു. അസ്ഥികൾ ശേഖരിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് നൽകി. ഉത്സാഹപൂർവ്വമായ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു പോയി, പശുക്കളും തങ്ങളുടെ ഇടത്തേക്ക് മടങ്ങി.
കൃത്വാ തഥാസ്ത്രാണി ച ദേവതാനാം ത്വഷ്ടാ ജഗാമാഥ സുരാജ്ഞയാ തദാ തതശ് ചിരാച് ഛീലവതീ സുഭദ്രാ ഭര്തുഃ പ്രിയാ ബാലഗര്ഭാ ത്വരന്തീ
ദേവന്മാർക്ക് ആയുധങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ശേഷം, ത്വഷ്ടാവ് ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു. കുറേ നാളുകൾക്കുശേഷം, ഗർഭിണിയായ ശീലവതിയും ഭർത്താവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ എത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
കരേ ഗൃഹീത്വാ കലശം വാരിപൂര്ണമ് ഉമാം നത്വാ ഫലപുഷ്പൈഃ സമേത്യ അഗ്നിം ച ഭര്താരമ് അഥാശ്രമം ച സംദ്രഷ്ടുകാമാ ഹ്യ് ആജഗാമാഥ ശീഘ്രമ്
കൈയിൽ വെള്ളം നിറച്ച കലശം പിടിച്ച്, ഉമയെ ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ നമസ്കരിച്ച്, അഗ്നിയും ഭർത്താവിനെയും ആശ്രമത്തെയും കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൾ വേഗത്തിൽ എത്തി.
ആഗച്ഛന്തീം താം പ്രാതിഥേയീം തദാനീം നിവാരയാമ് ആസ തദോല്കപാതഃ സാ സംഭ്രമാദ് ആഗതാ ചാശ്രമം സ്വം നൈവാപശ്യത് തത്ര ഭര്താരമ് അഗ്രേ
അവൾ വരുമ്പോൾ, പ്രതിഥേയിയായ അവളെ അന്നത്തെ ഒരു ഉൽകാപാതം തടഞ്ഞു. ആശങ്കയോടെ അവൾ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി, പക്ഷേ ഭർത്താവിനെ അവിടെ കാണാനായില്ല.
ക്വ വാ ഗതശ് ചേതി സവിസ്മയാ സാ പപ്രച്ഛ ചാഗ്നിം പ്രാതിഥേയീ തദാനീമ് അഗ്നിസ് തദോവാച സവിസ്തരം താം ദേവാഗമം യാചനം വൈ ശരീരേ
'അവൻ എവിടേക്ക് പോയി?' എന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ അവൾ അഗ്നിയോട് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അഗ്നി ദേവന്മാരുടെ വരവും അവന്റെ ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അപേക്ഷയും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
അസ്ഥ്നാമ് ഉപാദാനമ് അഥ പ്രയാണം ശ്രുത്വാ സര്വം ദുഃഖിതാ സാ ബഭൂവ ദുഃഖോദ്വേഗാത് സാ പപാതാഥ പൃഥ്വ്യാം മന്ദം മന്ദം വഹ്നിനാശ്വാസിതാ ച
അസ്ഥികൾ എടുത്തതും ഭർത്താവ് യാത്രയായതും കേട്ടപ്പോൾ അവൾ ദു:ഖിതയായി. ദു:ഖത്തിലും ഉത്കണ്ഠയിലും ആകൃഷ്ടയായി, അവൾ പതുക്കെ നിലത്ത് വീണു, അഗ്നി അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഉത്പദ്യതേ യത് തു വിനാശി സര്വം ന ശോച്യമ് അസ്തീതി മനുഷ്യലോകേ ഗോവിപ്രദേവാര്ഥമ് ഇഹ ത്യജന്തി പ്രാണാന് പ്രിയാന് പുണ്യഭാജോ മനുഷ്യാഃ
ജനിച്ചതെല്ലാം നശിക്കുമെന്ന് മനുഷ്യലോകത്ത് ദു:ഖിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും വേണ്ടി, പുണ്യവാന്മാരായ മനുഷ്യർ പ്രിയപ്പെട്ട ജീവൻ പോലും ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സംസാരചക്രേ പരിവര്തമാനേ ദേഹം സമര്ഥം ധര്മയുക്തം ത്വ് അവാപ്യ പ്രിയാന് പ്രാണാന് ദേവവിപ്രാര്ഥഹേതോസ് തേ വൈ ധന്യാഃ പ്രാണിനോ യേ ത്യജന്തി
സംസാരചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ശക്തമായ ശരീരം ലഭിച്ച്, ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും വേണ്ടി സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ട ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
പ്രാണാഃ സര്വേ ഽസ്യാപി ദേഹാന്വിതസ്യ യാതാരോ വൈ നാത്ര സംദേഹലേശഃ ഏവം ജ്ഞാത്വാ വിപ്രഗോദേവദീനാദ്യ് അര്ഥം ചൈനാന് ഉത്സൃജന്തീശ്വരാസ് തേ
ശരീരം ഉള്ളവരുടെ പ്രാണങ്ങൾ ഒടുവിൽ പോകേണ്ടതാണെന്ന് സംശയമില്ല; ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പശുക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ദരിദ്രർക്കുമെന്നിങ്ങനെ ജീവൻ സമർപ്പിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ മഹാന്മാർ.
നിവാര്യമാണോ ഽപി മയാ പ്രപന്നയാ ചകാര ദേവാസ്ത്രപരിഗ്രഹം സഃ മനോഗതം വേത്ത്യ് അഥവാ വിധാതുഃ കോ മര്ത്യലോകാതിഗചേഷ്ടിതസ്യ
ഞാൻ തടയാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, എന്റെ അഭയം തേടിയ അവൾ ദൈവായുധം സ്വീകരിച്ചു. മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സും സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഉദ്ദേശവും മനുഷ്യരുടെ അത്യസാധാരണമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ആരാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക?
ഇത്യ് ഏവമ് ഉക്ത്വാപൂജ്യ ചാഗ്നീന് യഥാവദ് ഭര്തുസ് ത്വചാ ലോമഭിഃ സാ വിവേശ ഗര്ഭസ്ഥിതം ബാലകം പ്രാതിഥേയീ കുക്ഷിം വിദാര്യാഥ കരേ ഗൃഹീത്വാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അഗ്നിയെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ ചർമ്മവും മുടിയും എടുത്ത്, ഗർഭത്തിൽ കിടന്നിരുന്ന ബാലനെ കാണാൻ പ്രാതിഥെയിയുടെ വയറ് ചീർത്ത്, കുഞ്ഞിനെ കൈയിൽ എടുത്തു.
പിത്രാ ഹീനോ ബന്ധുഭിര് ഗോത്രജൈശ് ച മാത്രാ ഹീനോ ബാലകഃ സര്വ ഏവ രക്ഷന്തു സര്വേ ഽപി ച ഭൂതസംഘാസ് തഥൌഷധ്യോ ബാലകം ലോകപാലാഃ
പിതാവിനെയും ബന്ധുക്കളെയും കുടുംബത്തെയും നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ, മാതാവിനെയും നഷ്ടപ്പെട്ട ഈ ബാലനെ എല്ലാ ജീവികളും, ഔഷധികളും, ലോകപാലകരും സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
യേ ബാലകം മാതൃപിതൃപ്രഹീണം സനിര്വിശേഷം സ്വതനുപ്രരൂഢൈഃ പശ്യന്തി രക്ഷന്തി ത ഏവ നൂനം ബ്രഹ്മാദികാനാമ് അപി വന്ദനീയാഃ
മാതാപിതാക്കളില്ലാതെ, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ മാത്രം വളർന്ന ബാലനെ കണ്ടു സംരക്ഷിക്കുന്നവരാണ് ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ള ദേവന്മാർക്കും പോലും വന്ദനീയർ.