പത്യുഃ ശൃണ്വന്തി യാ നിന്ദാം താസാം പാപാവധിഃ കുതഃ യാദൃശസ് താദൃശോ വാപി പതിഃ സ്ത്രീണാം പരാ ഗതിഃ
ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് അപവാദം കേൾക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് പാപത്തിന് എന്ത് പരിധിയുണ്ട്? ഭർത്താവ് എങ്ങനെയാണോ, സ്ത്രീയുടെ പരമഗതിയും അതുപോലെയാണ്.
കിം പുനഃ സകലാധീശോ മഹാദേവോ ജഗദ്ഗുരുഃ ശ്രുതം തന്നിന്ദനം തര്ഹി ധാരയാമി ന ദേഹകമ്
എല്ലാവർക്കും അധിപനായ മഹാദേവനും ലോകഗുരുവും നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ എത്ര അധികം ദോഷമുണ്ടാകും! അത്തരം വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ ഈ ശരീരം ഞാൻ നിലനിർത്തില്ല.
തസ്മാത് ത്യക്ഷ്യ ഇമം ദേഹമ് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സാ മഹാസതീ കോപേന മഹതാവിഷ്ടാ പ്രജജ്വാല സുരേശ്വരീ
"അതിനാൽ ഞാൻ ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും," എന്ന് പറഞ്ഞ്, മഹാസതിയായ ദേവരാജ്ഞി വലിയ കോപത്തിൽ കത്തിപൊങ്ങി.
ശിവൈകചേതനാ ദേഹം ബലാദ് യോഗാച് ച തത്യജേ മഹേശ്വരോ ഽപി സകലം വൃത്തമ് ആകര്ണ്യ നാരദാത്
ശിവനിൽ മാത്രം ചിന്തയുള്ള അവൾ യോഗശക്തിയാൽ ബലമായി ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. മഹേശ്വരനും നാരദനിൽ നിന്ന് എല്ലാം കേട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ചുകോപ പപ്രച്ഛ ജയാം ച വിജയാം തഥാ തേ ഊചതുര് ഉഭേ ദേവം ദക്ഷക്രതുവിനാശനമ്
അത് കണ്ടശേഷം അവൻ കോപിച്ചു, ജയയെയും വിജയയെയും ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇരുവരും ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിച്ച കാര്യം ദേവനോട് പറഞ്ഞു.
ദാക്ഷായണ്യാ ഇതി ശ്രുത്വാ മഖം പ്രായാന് മഹേശ്വരഃ ഭീമൈര് ഗണൈഃ പരിവൃതോ ഭൂതനാഥൈഃ സമം യയൌ
ദക്ഷന്റെ മകൾ നശിച്ചുവെന്ന് കേട്ട മഹേശ്വരൻ ഭയങ്കരമായ സംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഭൂതനാഥന്മാരോടൊപ്പം യാഗശാലയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
മഖസ് തൈര് വേഷ്ടിതഃ സര്വോ ദേവബ്രഹ്മപുരസ്കൃതഃ ദക്ഷേണ യജമാനേന ശുദ്ധഭാവേന രക്ഷിതഃ
അവരാൽ ആ യാഗം മുഴുവനും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും മുന്നിൽ നിന്നു. യജമാനനായ ദക്ഷൻ ശുദ്ധഹൃദയത്തോടെ അതിനെ സംരക്ഷിച്ചു.
വസിഷ്ഠാദിഭിര് അത്യുഗ്രൈര് മുനിഭിഃ പരിവാരിതഃ ഇന്ദ്രാദിത്യാദ്യൈര് വസുഭിഃ സര്വതഃപരിപാലിതഃ
വസിഷ്ഠൻ തുടങ്ങിയ അത്യുഗ്രനായ മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രൻ, ആദിത്യൻ, വസുക്കൾ എന്നിവരാൽ എല്ലായിടത്തും കാത്തിരുന്നതായിരുന്നു.
ഋഗ്യജുഃസാമവേദൈശ് ച സ്വാഹാശബ്ദൈര് അലംകൃതഃ ശ്രദ്ധാ പുഷ്ടിസ് തഥാ തുഷ്ടിഃ ശാന്തിര് ലജ്ജാ സരസ്വതീ
ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളുടെ ഘോഷവും 'സ്വാഹാ' എന്ന ഉച്ചാരണവും കൊണ്ട് ആലങ്കൃതമായിരുന്നു. വിശ്വാസം, പോഷണം, തൃപ്തി, സമാധാനം, ലജ്ജ, സരസ്വതി എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂമിര് ദ്യൌഃ ശര്വരീ ക്ഷാന്തിര് ഉഷാ ആശാ ജയാ മതിഃ ഏതാഭിശ് ച തഥാന്യാഭിഃ സര്വതഃ സമലംകൃതഃ
ഭൂമി, ആകാശം, രാത്രി, ക്ഷമ, ഉഷ, ആശ, ജയ, ബുദ്ധി എന്നിവയും മറ്റും ചുറ്റും അലങ്കാരമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ത്വഷ്ട്രാ മഹാത്മനാ ചാപി കാരിതോ വിശ്വകര്മണാ സുരഭിര് നന്ദിനീ ധേനുഃ കാമധുക് കാമദോഹിനീ
മഹാത്മാവായ ത്വഷ്ടാവ്, ദൈവിക ശില്പി, സുരഭി, നന്ദിനി, ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്ന കാമധേനു എന്നിവയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏതാഭിഃ കാമവര്ഷാഭിഃ സര്വകാമസമൃദ്ധിമാന് കല്പവൃക്ഷഃ പാരിജാതോ ലതാഃ കല്പലതാദികാഃ
ഈ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവരാൽ എല്ലാം സമൃദ്ധിയോടെ, ആഗ്രഹവൃക്ഷം, പാർിജാതം, കല്പലതാദി വള്ളികൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
യദ് യദ് ഇഷ്ടതമം കിംചിത് തത്ര തസ്മിന് മഖേ സ്ഥിതമ് സ്വയം മഘവതാ പൂഷ്ണാ ഹരിണാ പരിരക്ഷിതഃ
ഏതൊക്കെ ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടതോ അതൊക്കെ ആ യാഗത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. മഘവാൻ, പൂഷൻ, ഹരി എന്നിവരും അതിനെ നേരിട്ട് സംരക്ഷിച്ചു.
ദീയതാം ഭുജ്യതാം വാപി ക്രിയതാം സ്ഥീയതാം സുഖമ് ഏതൈശ് ച സര്വതോ വാക്യൈര് ദക്ഷസ്യ പൂജിതം മഖമ്
ദാനമോ, അനുഭവമോ, കർമ്മമോ, സന്തോഷത്തോടെ നിലനിർത്തലോ ചെയ്യട്ടെ—ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദിക്കിലും ഈ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ദക്ഷന്റെ യാഗം ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
ആദൌ തു വീരഭദ്രോ ഽസൌ ഭദ്രകാല്യാ യുതോ യയൌ ശോകകോപപരീതാത്മാ പശ്ചാച് ഛൂലപിനാകധൃക്
ആദ്യം വീരഭദ്രനും ഭദ്രകാളിയും ചേർന്ന്, ദു:ഖത്തിലും കോപത്തിലും ആകുലനായ മനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു. പിന്നീടാണ് ത്രിശൂലംയും പിനാകം എന്നും കൈവശമുള്ളവൻ പ്രത്യക്ഷമായത്.
അഭ്യായയൌ മഹാദേവോ മഹാഭൂതൈര് അലംകൃതഃ താനി ഭൂതാനി പരിതോ മഖേ വേഷ്ട്യ മഹേശ്വരമ്
അതിനുശേഷം മഹാദേവൻ മഹാഭൂതങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കൃതനായി അവിടെ എത്തി. ആ ഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം യജ്ഞസ്ഥലത്ത് മഹേശ്വരനെ ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ക്രതും വിധ്വംസയാമ് ആസുസ് തത്ര ക്ഷോഭോ മഹാന് അഭൂത് പലായന്ത തതഃ കേചിത് കേചിദ് ഗത്വാ തതഃ ശിവമ്
അവിടെ അവർ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. വലിയ ഒരു കലഹം ഉണ്ടായി. ചിലർ അവിടെ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു, ചിലർ ശിവന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോയി.
കേചിത് സ്തുവന്തി ദേവേശം കേചിത് കുപ്യന്തി ശംകരമ് ഏവം വിധ്വംസിതം യജ്ഞം ദൃഷ്ട്വാ പൂഷാ സമഭ്യഗാത്
ചിലർ ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു, ചിലർ ശങ്കരനോട് കോപിച്ചു. അങ്ങനെ യജ്ഞം നശിച്ചതു കണ്ടപ്പോൾ പൂഷൻ സമീപിച്ചു.
പൂഷ്ണോ ദന്താന് അഥോത്പാട്യ ഇന്ദ്രം വ്യദ്രാവയത് ക്ഷണാത് ഭഗസ്യ ചക്ഷുഷീ വിപ്ര വീരഭദ്രോ വ്യപാടയത്
പൂഷന്റെ പല്ലുകൾ വീരഭദ്രൻ പിഴുതെടുത്തു, ഉടൻ തന്നെ ഇന്ദ്രനെ ഓടിച്ചു. ഭഗന്റെ കണ്ണുകളും, മഹർഷേ, വീരഭദ്രൻ പിഴുതെടുത്തു.
ദിവാകരം പുനര് ദോര്ഭ്യാം പരിഭ്രാമ്യ സമാക്ഷിപത് തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ വിഷ്ണും തേ ശരണം യയുഃ
സൂര്യനെ കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു ചുറ്റിച്ചുറ്റി താഴെ വീഴ്ത്തി. അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.
ത്രാഹി ത്രാഹി ഗദാപാണേ ഭൂതനാഥകൃതാദ് ഭയാത് മഹേശ്വരഗണഃ കശ്ചിത് പ്രമഥാനാം തു നായകഃ തേന ദഗ്ധോ മഖഃ സര്വോ വൈഷ്ണവഃ പശ്യതോ ഹരേഃ
"രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ, ഗദാധരാ!"—ഭൂതനാഥനോടുള്ള ഭയത്താൽ അവർ വിളിച്ചു. മഹേശ്വരന്റെ കൂട്ടത്തിലെ ഒരു പ്രമഥനായ നേതാവ്, ഹരിയെ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, വൈഷ്ണവയജ്ഞം മുഴുവനും ദഹിപ്പിച്ചു.
ഹരിണാ ചക്രമ് ഉത്സൃഷ്ടം ഭൂതനാഥവധം പ്രതി ഭൂതനാഥോ ഽപി തച് ചക്രമ് ആപതച് ച തദാഗ്രസത്
ഹരിയ്ക്കു ഭൂതനാഥനെ കൊല്ലാൻ ചക്രം വിട്ടു. പക്ഷേ, ഭൂതനാഥൻ ആ ചക്രം വരുമ്പോൾ പിടിച്ചു.
ഗ്രസ്തേ ചക്രേ തതോ വിഷ്ണോര് ലോകപാലാ ഭയാദ് യയുഃ തഥാ സ്ഥിതാന് അവേക്ഷ്യാഥ ദക്ഷോ യജ്ഞം സുരാന് അപി തുഷ്ടാവ ശംകരം ദേവം ദക്ഷോ ഭക്ത്യാ പ്രജാപതിഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രം പിടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ലോകപാലകർ ഭയത്തിൽ ഓടി. അങ്ങനെ അവരെ കണ്ട ദക്ഷൻ, യജ്ഞം സാധിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു.
ജയ ശംകര സോമേശ ജയ സര്വജ്ഞ ശംഭവേ ജയ കല്യാണഭൃച് ഛംഭോ ജയ കാലാത്മനേ നമഃ
ജയ ശങ്കര, സോമേശ്വരാ, ജയ സർവ്വജ്ഞ ശംഭോ! ജയ കല്യാണഭരിത ശംഭോ! ജയ കാലസ്വരൂപാ, നമസ്കാരം!
ആദികര്തര് നമസ് തേ ഽസ്തു നീലകണ്ഠ നമോ ഽസ്തു തേ ബ്രഹ്മപ്രിയ നമസ് തേ ഽസ്തു ബ്രഹ്മരൂപ നമോ ഽസ്തു തേ
ആദികർത്താവേ, നമസ്കാരം! നീലകണ്ഠാ, നമസ്കാരം! ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയനേ, നമസ്കാരം! ബ്രഹ്മസ്വരൂപനേ, നമസ്കാരം!
ത്രിമൂര്തയേ നമോ ദേവ ത്രിധാമ പരമേശ്വര സര്വമൂര്തേ നമസ് തേ ഽസ്തു ത്രൈലോക്യാധാര കാമദ
മൂന്നു രൂപങ്ങളുള്ള ദേവനേ, നമസ്കാരം! മൂന്നു വാസസ്ഥലങ്ങളുള്ള പരമേശ്വരാ, നമസ്കാരം! എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും മൂലമായവനേ, മൂന്ന് ലോകങ്ങൾക്കു അടിസ്ഥാനമായവനേ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം!
നമോ വേദാന്തവേദ്യായ നമസ് തേ പരമാത്മനേ യജ്ഞരൂപ നമസ് തേ ഽസ്തു യജ്ഞധാമ നമോ ഽസ്തു തേ
വേദാന്തത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനേ, നമസ്കാരം! പരമാത്മാവേ, നമസ്കാരം! യജ്ഞസ്വരൂപനേ, നമസ്കാരം! യജ്ഞത്തിന്റെ വാസസ്ഥലമായവനേ, നമസ്കാരം!
യജ്ഞദാന നമസ് തേ ഽസ്തു ഹവ്യവാഹ നമോ ഽസ്തു തേ യജ്ഞഹര്ത്രേ നമസ് തേ ഽസ്തു ഫലദായ നമോ ഽസ്തു തേ
യജ്ഞം നല്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം! ഹവ്യവാഹനേ, നമസ്കാരം! യജ്ഞം നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം! ഫലങ്ങൾ നല്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം!
ത്രാഹി ത്രാഹി ജഗന്നാഥ ശരണാഗതവത്സല ഭക്താനാമ് അപ്യ് അഭക്താനാം ത്വമ് ഏവ ശരണം പ്രഭോ
രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ, ലോകനാഥാ, അഭയം തേടുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ! ഭക്തർക്കും അഭക്തർക്കും ഒരുപോലെ, പ്രഭോ, നീയേ ഏകമാശ്രയം!
ഏവം തു സ്തുവതസ് തസ്യ പ്രസന്നോ ഽഭൂന് മഹേശ്വരഃ കിം ദദാമീതി തം പ്രാഹ ക്രതുഃ പൂര്ണോ ഽസ്തു മേ പ്രഭോ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി, "എന്ത് വേണം?" എന്നു ചോദിച്ചു. ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, എന്റെ യജ്ഞം പൂർണ്ണമാകട്ടെ!"