പുംസ്ത്വമ് ഇച്ഛംസ് തഥാ മാതുര് ജഗാമ തപസേ ത്വരന് ഹിമവന്തം ഗിരിം നത്വാ മാതരം പിതരം ഗുരുമ്
പുരുഷത്വം ആഗ്രഹിച്ച്, അമ്മയുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, അവൻ തപസ്സിനായി ഉത്സാഹത്തോടെ പോയി; ഹിമവാൻ പർവ്വതത്തെയും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവിനെയും നമസ്കരിച്ചു.
ഗച്ഛന്തമ് അന്വഗാത് പുത്രമ് ഇലാ സോമസുതസ് തഥാ തേ സര്വേ ഗൌതമീം പ്രാപ്താ ഹിമവത്പര്വതോത്തമാത്
സോമപുത്രനായ ഐലൻ തന്റെ മകനെ പിന്തുടർന്നു; അവരൊക്കെയും ഹിമവാൻ പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ഗൗതമിയിലേക്കു എത്തി.
തത്ര സ്നാത്വാ തപഃ കിംചിത് കൃത്വാ ചക്രുഃ സ്തുതിം പരാമ് ഭവസ്യ ദേവദേവസ്യ സ്തുതിക്രമമ് ഇമം ശൃണു
അവിടെ കുളിച്ച്, കുറച്ച് തപസ്സു നടത്തി, അവർ ഉത്തമമായ സ്തുതി അർപ്പിച്ചു; ഭവൻ, ദേവതകളുടെ ദേവനായ ഭവന്റെ ഈ സ്തുതിക്രമം കേൾക്കൂ.
ബുധസ് തുഷ്ടാവ പ്രഥമമ് ഇലാ ച തദനന്തരമ് തതഃ പുരൂരവാഃ പുത്രോ ഗൌരീം ദേവീം ച ശംകരമ്
ആദ്യം ബുദ്ധൻ സ്തുതി ചെയ്തു, പിന്നെ ഐലയും; അതിന് ശേഷം മകനായ പുരൂരവൻ ഗൗരിദേവിയെയും ശങ്കരനെയും സ്തുതിച്ചു.
യൌ കുങ്കുമേന സ്വശരീരജേന സ്വഭാവഹേമപ്രതിമൌ സരൂപൌ യാവ് അര്ചിതൌ സ്കന്ദഗണേശ്വരാഭ്യാം തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
സ്വഭാവത്തിൽ പൊന്നുപോലെയുള്ള ആ ഇരുവരെയും, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള കുങ്കുമം കൊണ്ട്, സ്കന്ദനും ഗണേശനും ആരാധിച്ചു; അവർ എന്നെ രക്ഷിക്കാവുന്നവർ ആകട്ടെ.
സംസാരതാപത്രയദാവദഗ്ധാഃ ശരീരിണോ യൌ പരിചിന്തയന്തഃ സദ്യഃ പരാം നിര്വൃതിമ് ആപ്നുവന്തി തൌ ശംകരൌ മേ ശരണം ഭവേതാമ്
സംസാരത്തിലെ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദു:ഖങ്ങളിൽ കത്തുന്നവരെ, ആരും സ്മരിക്കുമ്പോൾ ഉടനെ പരമാനന്ദം ലഭിക്കുന്ന ആ ശങ്കരന്മാർ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
ആര്താ ഹ്യ് അഹം പീഡിതമാനസാ തേ ക്ലേശാദിഗോപ്താ ന പരോ ഽസ്തി കശ്ചിത് ദേവ ത്വദീയൌ ചരണൌ സുപുണ്യൌ തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
ഞാൻ ദു:ഖിതയും മനസ്സിൽ പീഡിതയുമാണ്; ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാവുന്ന മറ്റാരുമില്ല, ദേവാ, നിന്റെ രണ്ടു പരിശുദ്ധമായ പാദങ്ങൾ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
യയോഃ സകാശാദ് ഇദമ് അഭ്യുദൈതി പ്രയാതി ചാന്തേ ലയമ് ഏവ സര്വമ് ജഗച്ഛരണ്യൌ ജഗദാത്മകൌ തു ഗൌരീഹരൌ മേ ശരണം ഭവേതാമ്
എല്ലാം ആരിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്നു, അവസാനം എല്ലാം ആരിലേക്കാണ് ലയിക്കുന്നത്; ഗൗരിയും ഹരനും ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയവും സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവും ആ ഇരുവരും എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
യൌ ദേവവൃന്ദേഷു മഹോത്സവേ തു പാദൌ ഗൃഹാണേശ ഗിരീശപുത്ര്യാഃ പ്രോക്തം ധൃതൌ പ്രീതിവശാച് ഛിവേന തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ മഹോത്സവത്തിൽ, പർവതകുമാരിയുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ശിവൻ സ്നേഹത്തോടെ പിടിച്ചെടുത്ത ആ രണ്ടു കാൽ, എനിക്ക് ആശ്രയം നൽകുന്നവയാകട്ടെ.
കിമ് അഭീഷ്ടം പ്രദാസ്യാമി യുഷ്മഭ്യം തദ് വദന്തു മേ കൃതകൃത്യാഃ സ്ഥ ഭദ്രം വോ ദേവാനാമ് അപി ദുഷ്കരമ്
നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ആഗ്രഹം? അത് പറയൂ, ഞാൻ നൽകാം. നിങ്ങൾ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു. നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ! ദേവന്മാർക്കുപോലും ഇതു സാധ്യമല്ല.
ഇലോ രാജാ തവാജ്ഞാത്വാ വനം പ്രാവിശദ് അമ്ബികേ തത് ക്ഷമസ്വ സുരേശാനി പുംസ്ത്വം ദാതും ത്വമ് അര്ഹസി
ദേവരാജ്ഞിയായ അമ്മേ, ഇല രാജാവ് നിങ്ങളുടെ അനുമതിയില്ലാതെ കാടിലേക്ക് കടന്നു. ദയവായി അതു ക്ഷമിക്കണം, അവനു വീണ്ടും പുരുഷഭാവം നൽകാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയും.
തഥേത്യ് ഉവാച താന് സര്വാന് ഭവസ്യ തു മതേ സ്ഥിതാ തതഃ സ ഭഗവാന് ആഹ ദേവീവാക്യരതഃ സദാ
അവൾ എല്ലാവർക്കും 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, ഭവന്റെ ഇഷ്ടത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു. പിന്നെ ആ ഭാഗ്യവാൻ, ദേവിയുടെ വാക്കുകളിൽ എപ്പോഴും ഭക്തനായ ശിവൻ, സംസാരിച്ചു.
അത്രാഭിഷേകമാത്രേണ പുംസ്ത്വം പ്രാപ്നോത്വ് അയം നൃപഃ
ഇവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ ഈ രാജാവിന് വീണ്ടും പുരുഷഭാവം ലഭിക്കും.
സ്നാതായാ ബുധഭാര്യായാഃ ശരീരാദ് വാരി സുസ്രുവേ നൃത്യം ഗീതം ച ലാവണ്യം യക്ഷിണ്യാ യദ് ഉപാര്ജിതമ്
ബുധന്റെ ഭാര്യ കുളിച്ചശേഷം അവളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകി; യക്ഷിണി നേടിയ നൃത്തം, പാട്ട്, സൗന്ദര്യം അതിനൊപ്പം ചേർന്നു.
തത് സര്വം വാരിധാരാഭിര് ഗങ്ഗാമ്ഭസി സമാവിശത് നൃത്യാ ഗീതാ ച സൌഭാഗ്യാ ഇമാ നദ്യോ ബഭൂവിരേ
അവയൊക്കെയും വെള്ളംവഴി ഗംഗയിൽ ചേർന്നു; ആ നൃത്തം, പാട്ട്, ഭാഗ്യം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഈ നദികൾ ഉദിച്ചുവന്നു.
താശ് ചാപി സംഗതാ ഗങ്ഗാം തേ പുണ്യാഃ സംഗമാസ് ത്രയഃ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സുരരാജ്യഫലപ്രദമ്
ആ പുണ്യനദികൾ ഗംഗയിൽ ചേർന്ന് മൂന്നു തിരുവുള്ള സംഗമങ്ങളായി. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ ദേവരാജ്യത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇലാ പുംസ്ത്വമ് അവാപ്യാഥ ഗൌരീശംഭോഃ പ്രസാദതഃ മഹാഭ്യുദയസിദ്ധ്യര്ഥം വാജിമേധമ് അഥാകരോത്
ഇല, ഗൗരിയും ശംഭുവും അനുഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും പുരുഷഭാവം നേടിയ ശേഷം, മഹാസമൃദ്ധി നേടാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
പുരോധസം വസിഷ്ഠം ച ഭാര്യാം പുത്രാംസ് തഥൈവ ച അമാത്യാംശ് ച ബലം കോശമ് ആനീയ സ നൃപോത്തമഃ
ആ മഹാരാജാവ് വസിഷ്ഠനെ പുരോഹിതനായി വിളിച്ചു, ഭാര്യയെയും മക്കളെയും മന്ത്രിമാരെയും സൈന്യത്തെയും ധനസമ്പത്തെയും കൂട്ടി.
ചതുരങ്ഗം ബലം രാജ്യം ദണ്ഡകേ ഽസ്ഥാപയത് തദാ ഇലസ്യ നാമ്നാ വിഖ്യാതം തത്ര തത് പുരമ് ഉച്യതേ
അപ്പോൾ അവൻ ദണ്ഡകവനത്തിൽ നാലുഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും രാജ്യവും സ്ഥാപിച്ചു; അവിടത്തെ നഗരം ഇല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
പൂര്വജാതാന് അഥോ പുത്രാന് സൂര്യവംശക്രമാഗതേ രാജ്യേ ഽഭിഷിച്യ പശ്ചാത് തമ് ഐലം സ്നേഹാദ് അസിഞ്ചയത്
മുൻപു ജനിച്ച സൂര്യവംശത്തിലെ മക്കളെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, പിന്നീട് സ്നേഹത്താൽ ആ ഇലയെയും അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സോമവംശകരഃ ശ്രീമാന് അയം രാജാ ഭവേദ് ഇതി സര്വേഭ്യോ മതിമാനേഭ്യോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠോ ഽഭവന് മുനേ
ഈ മഹാരാജാവ്, ചന്ദ്രവംശത്തിന്റെ ആരംഭം, എല്ലാ ജ്ഞാനികളിലും മൂത്തവനും ശ്രേഷ്ഠനുമായിരുന്നു.
യത്ര ച ക്രതവോ വൃത്താ ഇലസ്യ നൃപതേഃ ശുഭാഃ യത്ര പുംസ്ത്വമ് അവാപ്യാഥ യത്ര പുത്രാഃ സമാഗതാഃ
മഹർഷേ, അവിടെ തന്നെയാണ് ഇല രാജാവിന്റെ ശുഭമായ യാഗങ്ങൾ നടന്നത്, അവിടെ അവൻ വീണ്ടും പുരുഷഭാവം നേടി, അവന്റെ മക്കൾ ഒന്നിച്ചു കൂടുകയും ചെയ്തു.
യക്ഷിണീദത്തനൃത്യാദിഗീതസൌഭാഗ്യമങ്ഗലാഃ നദ്യോ ഭൂത്വാ യത്ര ഗങ്ഗാം സംഗതാസ് താനി നാരദ
നാരദാ, യക്ഷിണി നൽകിയ നൃത്തം, പാട്ട്, ഭാഗ്യം എന്നിവയാൽ അനുഗ്രഹിച്ച നദികൾ അവിടെ ഗംഗയിൽ ചേർന്നു.
തീര്ഥാനി ശുഭദാന്യ് ആസന് സഹസ്രാണ്യ് അഥ ഷോഡശ ഉഭയോസ് തീരയോസ് താത തത്ര ശംഭുര് ഇലേശ്വരഃ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ്
പ്രിയനേ, അവിടെയാണ് ഇരുകരകളിലും പതിനാറായിരം ശുഭമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നത്, അവിടെ ശംഭു ഇലയുടെ ഇശ്വരനായി വസിക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താൽ എല്ലാ യാഗഫലവും ലഭിക്കും.
ചക്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ബ്രഹ്മഹത്യാദിനാശനമ് യത്ര ചക്രേശ്വരോ ദേവശ് ചക്രമ് ആപ യതോ ഹരിഃ
ചക്രതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലം ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; അവിടെ ചക്രേശ്വരനായ ദേവൻ ചക്രം ലഭിച്ചു, ഹരിയും അതു നേടി.
യത്ര വിഷ്ണുഃ സ്വയം സ്ഥിത്വാ ചക്രാര്ഥം ശംകരം പ്രഭുഃ പൂജയാമ് ആസ തത് തീര്ഥം ചക്രതീര്ഥമ് ഉദാഹൃതമ്
വിഷ്ണു തന്നെ ചക്രം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു; ആ തീർത്ഥം ചക്രതീർഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ദക്ഷക്രതൌ പ്രവൃത്തേ തു ദേവാനാം ച സമാഗമേ
ഇത് കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ എല്ലാപാപങ്ങളിലും നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. ദക്ഷന്റെ യാഗം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു.
ദക്ഷേണ ദൂഷിതേ ദേവേ ശിവേ ശര്വേ മഹേശ്വരേ അനാഹ്വാനേ സുരേശസ്യ ദക്ഷചിത്തേ മലീമസേ
ദക്ഷൻ മനസ്സിൽ ദൂഷിതനായി ശിവനെയും ശർവനെയും മഹേശ്വരനെയും ക്ഷണിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട് ദേവന്മാരെ അപവിത്രമാക്കി.
ദാക്ഷായണ്യാ ശ്രുതേ വാക്യേ അനാഹ്വാനസ്യ കാരണേ അഹല്യായാം ചോക്തവത്യാം കുപിതാഭൂത് സുരേശ്വരീ
ദക്ഷന്റെ മകൾ ക്ഷണിക്കാതിരുത്താനുള്ള കാരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അഹല്യയും അതിനെപ്പറ്റി പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവരാജ്ഞി ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
പിതരം നാശയേ പാപം ക്ഷമേയം ന കഥംചന ശൃണ്വതീ ദോഷവാക്യാനി പിത്രാ ചോക്താനി ഭര്തരി
ഈ പാപം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ അച്ഛനെ നശിപ്പിക്കാമായിരുന്നു; ഭർത്താവിനെതിരെ അച്ഛൻ പറഞ്ഞ അപവാദവാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ഞാൻ ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല.