ഇച്ഛേയം പുംസ്ത്വമ് ഉത്കൃഷ്ടമ് ഇച്ഛേയം രാജ്യമ് ഉത്തമമ് അഭിഷേകം ച പുത്രാണാം തവ ചാപി വിശേഷതഃ
ഞാൻ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പുരുഷത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിന്റെ മക്കളുടെ അഭിഷേകം, പ്രത്യേകിച്ച് നിന്റെതും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദാനം ദാതും ച യഷ്ടും ച മുക്തിമാര്ഗസ്യ വീക്ഷണമ് സര്വം ച കര്തുമ് ഇച്ഛാമി തവ പുത്ര പ്രസാദതഃ
ദാനം നൽകാനും യജ്ഞങ്ങൾ നടത്താനും മോക്ഷമാർഗ്ഗം ചിന്തിക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതെല്ലാം നിന്റെ മകന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നേടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഉപായം ത്വാ തു പൃച്ഛാമി യേന പുംസ്ത്വമ് അവാപ്സ്യസി തപസോ വാന്യതോ വാപി വദസ്വ മമ തത്ത്വതഃ
പുരുഷത്വം എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു; തപസ്സിലൂടെ ആണോ വേറേതെങ്കിലും മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയോ എന്ന സത്യം എന്നോട് പറയൂ.
ബുധം ത്വം പിതരം പൃച്ഛ ഗത്വാ പുത്ര യഥാര്ഥവത് സ തു സര്വം തു ജാനാതി ഉപദേക്ഷ്യതി തേ ഹിതമ്
മകനേ, നീ പോയി ബുദ്ധനെന്ന നിന്റെ പിതാവിനോട് യഥാർത്ഥത്തിൽ ചോദിക്കൂ; അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ഉപദേശിക്കും.
തന്മാതൃവചനാദ് ഐലോ ഗത്വാ പിതരമ് അഞ്ജസാ ഉവാച പ്രണതോ ഭൂത്വാ മാതുഃ കൃത്യം തഥാത്മനഃ
അമ്മയുടെ വാക്ക് കേട്ട്, ഐലൻ നേരെ പിതാവിനോടു പോയി, വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, അമ്മയുടെ ഉദ്ദേശവും തന്റെ ഉദ്ദേശവും പറഞ്ഞു.
ഇലം ജാനേ മഹാപ്രാജ്ഞ ഇലാം ജാതാം പുനസ് തഥാ ഉമാവനപ്രവേശം ച ശംഭോര് ആജ്ഞാം തഥൈവ ച
ഐലയെ ഞാൻ അറിയുന്നു, മഹാപണ്ഡിതനേ; ഐല വീണ്ടും ജനിച്ചതും ഉമയുടെ വനപ്രവേശവും ശംഭുവിന്റെ ആജ്ഞയും ഞാൻ അറിയുന്നു.
തസ്മാച് ഛംഭുപ്രസാദേന ഉമായാശ് ച പ്രസാദതഃ വിശാപോ ഭവിതാ പുത്ര താവ് ആരാധ്യ ന ചാന്യഥാ
അതുകൊണ്ട്, ശംഭുവിന്റെയും ഉമയുടെയും അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ശാപം നീങ്ങുക, മകനേ; അവരെ ആരാധിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇത് സാധിക്കൂ, വേറേ മാർഗ്ഗമില്ല.
പശ്യേയം തം കഥം ദേവം കഥം വാ മാതരം ശിവാമ് തീര്ഥാദ് വാ തപസോ വാപി തത് പിതഃ പ്രഥമം വദ
ആ ദേവനെ അല്ലെങ്കിൽ ശിവയായ മാതാവിനെ ഞാൻ എങ്ങനെ കാണാം? തീർത്ഥയാത്രയിലൂടെയോ തപസ്സിലൂടെയോ? അച്ഛാ, ആദ്യം എന്നോട് പറയൂ.
ഗൌതമീം ഗച്ഛ പുത്ര ത്വം തത്രാസ്തേ സര്വദാ ശിവഃ ഉമയാ സഹിതഃ ശ്രീമാഞ് ശാപഹന്താ വരപ്രദഃ
മകനേ, നീ ഗൗതമിയിലേക്കു പോവൂ; അവിടെ ശിവൻ ഉമയോടൊപ്പം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, മഹത്വമുള്ളവൻ, ശാപം നീക്കുന്നവൻ, വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ.
പുരൂരവാഃ പിതുര് വാക്യം ശ്രുത്വാ തു മുദിതോ ഽഭവത് ഗൌതമീം തപസേ ധീമാന് ഗങ്ഗാം ത്രൈലോക്യപാവനീമ്
പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു പുരൂരവൻ സന്തോഷിച്ചു; ധീരനായ അവൻ തപസ്സിനായി ഗൗതമിയിലേക്കും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയിലേക്കും പോയി.
പുംസ്ത്വമ് ഇച്ഛംസ് തഥാ മാതുര് ജഗാമ തപസേ ത്വരന് ഹിമവന്തം ഗിരിം നത്വാ മാതരം പിതരം ഗുരുമ്
പുരുഷത്വം ആഗ്രഹിച്ച്, അമ്മയുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, അവൻ തപസ്സിനായി ഉത്സാഹത്തോടെ പോയി; ഹിമവാൻ പർവ്വതത്തെയും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവിനെയും നമസ്കരിച്ചു.
ഗച്ഛന്തമ് അന്വഗാത് പുത്രമ് ഇലാ സോമസുതസ് തഥാ തേ സര്വേ ഗൌതമീം പ്രാപ്താ ഹിമവത്പര്വതോത്തമാത്
സോമപുത്രനായ ഐലൻ തന്റെ മകനെ പിന്തുടർന്നു; അവരൊക്കെയും ഹിമവാൻ പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ഗൗതമിയിലേക്കു എത്തി.
തത്ര സ്നാത്വാ തപഃ കിംചിത് കൃത്വാ ചക്രുഃ സ്തുതിം പരാമ് ഭവസ്യ ദേവദേവസ്യ സ്തുതിക്രമമ് ഇമം ശൃണു
അവിടെ കുളിച്ച്, കുറച്ച് തപസ്സു നടത്തി, അവർ ഉത്തമമായ സ്തുതി അർപ്പിച്ചു; ഭവൻ, ദേവതകളുടെ ദേവനായ ഭവന്റെ ഈ സ്തുതിക്രമം കേൾക്കൂ.
ബുധസ് തുഷ്ടാവ പ്രഥമമ് ഇലാ ച തദനന്തരമ് തതഃ പുരൂരവാഃ പുത്രോ ഗൌരീം ദേവീം ച ശംകരമ്
ആദ്യം ബുദ്ധൻ സ്തുതി ചെയ്തു, പിന്നെ ഐലയും; അതിന് ശേഷം മകനായ പുരൂരവൻ ഗൗരിദേവിയെയും ശങ്കരനെയും സ്തുതിച്ചു.
യൌ കുങ്കുമേന സ്വശരീരജേന സ്വഭാവഹേമപ്രതിമൌ സരൂപൌ യാവ് അര്ചിതൌ സ്കന്ദഗണേശ്വരാഭ്യാം തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
സ്വഭാവത്തിൽ പൊന്നുപോലെയുള്ള ആ ഇരുവരെയും, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള കുങ്കുമം കൊണ്ട്, സ്കന്ദനും ഗണേശനും ആരാധിച്ചു; അവർ എന്നെ രക്ഷിക്കാവുന്നവർ ആകട്ടെ.
സംസാരതാപത്രയദാവദഗ്ധാഃ ശരീരിണോ യൌ പരിചിന്തയന്തഃ സദ്യഃ പരാം നിര്വൃതിമ് ആപ്നുവന്തി തൌ ശംകരൌ മേ ശരണം ഭവേതാമ്
സംസാരത്തിലെ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദു:ഖങ്ങളിൽ കത്തുന്നവരെ, ആരും സ്മരിക്കുമ്പോൾ ഉടനെ പരമാനന്ദം ലഭിക്കുന്ന ആ ശങ്കരന്മാർ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
ആര്താ ഹ്യ് അഹം പീഡിതമാനസാ തേ ക്ലേശാദിഗോപ്താ ന പരോ ഽസ്തി കശ്ചിത് ദേവ ത്വദീയൌ ചരണൌ സുപുണ്യൌ തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
ഞാൻ ദു:ഖിതയും മനസ്സിൽ പീഡിതയുമാണ്; ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാവുന്ന മറ്റാരുമില്ല, ദേവാ, നിന്റെ രണ്ടു പരിശുദ്ധമായ പാദങ്ങൾ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
യയോഃ സകാശാദ് ഇദമ് അഭ്യുദൈതി പ്രയാതി ചാന്തേ ലയമ് ഏവ സര്വമ് ജഗച്ഛരണ്യൌ ജഗദാത്മകൌ തു ഗൌരീഹരൌ മേ ശരണം ഭവേതാമ്
എല്ലാം ആരിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്നു, അവസാനം എല്ലാം ആരിലേക്കാണ് ലയിക്കുന്നത്; ഗൗരിയും ഹരനും ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയവും സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവും ആ ഇരുവരും എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
യൌ ദേവവൃന്ദേഷു മഹോത്സവേ തു പാദൌ ഗൃഹാണേശ ഗിരീശപുത്ര്യാഃ പ്രോക്തം ധൃതൌ പ്രീതിവശാച് ഛിവേന തൌ മേ ശരണ്യൌ ശരണം ഭവേതാമ്
ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ മഹോത്സവത്തിൽ, പർവതകുമാരിയുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ശിവൻ സ്നേഹത്തോടെ പിടിച്ചെടുത്ത ആ രണ്ടു കാൽ, എനിക്ക് ആശ്രയം നൽകുന്നവയാകട്ടെ.
കിമ് അഭീഷ്ടം പ്രദാസ്യാമി യുഷ്മഭ്യം തദ് വദന്തു മേ കൃതകൃത്യാഃ സ്ഥ ഭദ്രം വോ ദേവാനാമ് അപി ദുഷ്കരമ്
നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ആഗ്രഹം? അത് പറയൂ, ഞാൻ നൽകാം. നിങ്ങൾ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു. നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ! ദേവന്മാർക്കുപോലും ഇതു സാധ്യമല്ല.
ഇലോ രാജാ തവാജ്ഞാത്വാ വനം പ്രാവിശദ് അമ്ബികേ തത് ക്ഷമസ്വ സുരേശാനി പുംസ്ത്വം ദാതും ത്വമ് അര്ഹസി
ദേവരാജ്ഞിയായ അമ്മേ, ഇല രാജാവ് നിങ്ങളുടെ അനുമതിയില്ലാതെ കാടിലേക്ക് കടന്നു. ദയവായി അതു ക്ഷമിക്കണം, അവനു വീണ്ടും പുരുഷഭാവം നൽകാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയും.
തഥേത്യ് ഉവാച താന് സര്വാന് ഭവസ്യ തു മതേ സ്ഥിതാ തതഃ സ ഭഗവാന് ആഹ ദേവീവാക്യരതഃ സദാ
അവൾ എല്ലാവർക്കും 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, ഭവന്റെ ഇഷ്ടത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു. പിന്നെ ആ ഭാഗ്യവാൻ, ദേവിയുടെ വാക്കുകളിൽ എപ്പോഴും ഭക്തനായ ശിവൻ, സംസാരിച്ചു.
അത്രാഭിഷേകമാത്രേണ പുംസ്ത്വം പ്രാപ്നോത്വ് അയം നൃപഃ
ഇവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ ഈ രാജാവിന് വീണ്ടും പുരുഷഭാവം ലഭിക്കും.
സ്നാതായാ ബുധഭാര്യായാഃ ശരീരാദ് വാരി സുസ്രുവേ നൃത്യം ഗീതം ച ലാവണ്യം യക്ഷിണ്യാ യദ് ഉപാര്ജിതമ്
ബുധന്റെ ഭാര്യ കുളിച്ചശേഷം അവളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകി; യക്ഷിണി നേടിയ നൃത്തം, പാട്ട്, സൗന്ദര്യം അതിനൊപ്പം ചേർന്നു.
തത് സര്വം വാരിധാരാഭിര് ഗങ്ഗാമ്ഭസി സമാവിശത് നൃത്യാ ഗീതാ ച സൌഭാഗ്യാ ഇമാ നദ്യോ ബഭൂവിരേ
അവയൊക്കെയും വെള്ളംവഴി ഗംഗയിൽ ചേർന്നു; ആ നൃത്തം, പാട്ട്, ഭാഗ്യം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഈ നദികൾ ഉദിച്ചുവന്നു.
താശ് ചാപി സംഗതാ ഗങ്ഗാം തേ പുണ്യാഃ സംഗമാസ് ത്രയഃ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സുരരാജ്യഫലപ്രദമ്
ആ പുണ്യനദികൾ ഗംഗയിൽ ചേർന്ന് മൂന്നു തിരുവുള്ള സംഗമങ്ങളായി. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ ദേവരാജ്യത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇലാ പുംസ്ത്വമ് അവാപ്യാഥ ഗൌരീശംഭോഃ പ്രസാദതഃ മഹാഭ്യുദയസിദ്ധ്യര്ഥം വാജിമേധമ് അഥാകരോത്
ഇല, ഗൗരിയും ശംഭുവും അനുഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും പുരുഷഭാവം നേടിയ ശേഷം, മഹാസമൃദ്ധി നേടാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
പുരോധസം വസിഷ്ഠം ച ഭാര്യാം പുത്രാംസ് തഥൈവ ച അമാത്യാംശ് ച ബലം കോശമ് ആനീയ സ നൃപോത്തമഃ
ആ മഹാരാജാവ് വസിഷ്ഠനെ പുരോഹിതനായി വിളിച്ചു, ഭാര്യയെയും മക്കളെയും മന്ത്രിമാരെയും സൈന്യത്തെയും ധനസമ്പത്തെയും കൂട്ടി.
ചതുരങ്ഗം ബലം രാജ്യം ദണ്ഡകേ ഽസ്ഥാപയത് തദാ ഇലസ്യ നാമ്നാ വിഖ്യാതം തത്ര തത് പുരമ് ഉച്യതേ
അപ്പോൾ അവൻ ദണ്ഡകവനത്തിൽ നാലുഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും രാജ്യവും സ്ഥാപിച്ചു; അവിടത്തെ നഗരം ഇല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
പൂര്വജാതാന് അഥോ പുത്രാന് സൂര്യവംശക്രമാഗതേ രാജ്യേ ഽഭിഷിച്യ പശ്ചാത് തമ് ഐലം സ്നേഹാദ് അസിഞ്ചയത്
മുൻപു ജനിച്ച സൂര്യവംശത്തിലെ മക്കളെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, പിന്നീട് സ്നേഹത്താൽ ആ ഇലയെയും അഭിഷേകം ചെയ്തു.