തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം വൃദ്ധാസംഗമമ് ഉച്യതേ
അത് മുതൽ ആ തീർത്ഥം വൃദ്ധാസംഗമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇലാതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ് ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപാനാം പാവനം സര്വകാമദമ്
ഇലാ തീർഥം എന്നാണിത് അറിയപ്പെടുന്നത്; എല്ലാവർക്കും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതും, ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതുമാണ്.
വൈവസ്വതാന്വയേ ജാത ഇലോ നാമ ജനേശ്വരഃ മഹത്യാ സേനയാ സാര്ധം ജഗാമ മൃഗയാവനമ്
വൈവസ്വതന്റെ വംശത്തിൽ ഇല എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു; വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവൻ വേട്ടക്കായി കാടിലേക്ക് പോയി.
പരിബഭ്രാമ ഗഹനം ബഹുവ്യാലസമാകുലമ് നാനാകാരദ്വിജയുതം വിടപൈഃ പരിശോഭിതമ്
അവൻ അനേകം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, പലവിധ പക്ഷികളും മരക്കൂട്ടങ്ങളും കൊണ്ട് മനോഹരമായ കാടിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
വനേചരം നൃപശ്രേഷ്ഠോ മൃഗയാഗതമാനസഃ തത്രൈവ മതിമ് ആധത്ത ഇലോ ഽമാത്യാന് അഥാബ്രവീത്
വേട്ടയിൽ മനസ്സ് മുഴുവൻ ആകെയുള്ള രാജാധിരാജൻ അങ്ങോട്ട് കാടിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അവിടെ ഇല തീരുമാനമെടുത്ത് മന്ത്രിമാരോടു പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛന്തു നഗരം സര്വേ മമ പുത്രേണ പാലിതമ് ദേശം കോശം ബലം രാജ്യം പാലയന്തു പുനശ് ച തമ്
എല്ലാവരും എന്റെ മകനാൽ ഭരിക്കപ്പെടുന്ന നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകട്ടെ; ദേശവും, ധനവും, സൈന്യവും, രാജ്യവും, അവനെയും സംരക്ഷിക്കണം.
വസിഷ്ഠോ ഽപി തഥാ യാതു ആദായാഗ്നീന് പിതേവ നഃ പത്നീഭിഃ സഹിതോ ധീമാന് അരണ്യേ ഽഹം വസാമ്യ് അഥ
വസിഷ്ഠനും അഗ്നികൾ എടുത്തുകൊണ്ട്, അച്ഛനെന്നപോലെ, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഞാൻ കാട്ടിൽ താമസിക്കും.
അരണ്യഭോഗഭുഗ്ഭിശ് ച വാജിവാരണമാനുഷൈഃ മൃഗയാശീലിഭിഃ കൈശ്ചിദ് യാന്തു സര്വ ഇതഃ പുരീമ്
കാട്ടിലെ ആനന്ദം ആസ്വദിക്കുന്നവരും, കുതിരകളും ആനകളും മനുഷ്യരും, വേട്ടയാടാൻ ഇഷ്ടമുള്ള ചിലരും ഇവിടുനിന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ യയുസ് തേ ഽപി സ്വയം പ്രായാച് ഛനൈര് ഗിരിമ് ഹിമവന്തം രത്നമയം വസംസ് തത്ര ഇലോ നൃപഃ
അവരൊക്കെയും 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ് പോയി; ഇല രാജാവ് സ്വയം പതിയെ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഹിമവാൻ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ താമസിച്ചു.
ദദര്ശ കന്ദരം തത്ര നാനാരത്നവിചിത്രിതമ് തത്ര യക്ഷേശ്വരഃ കശ്ചിത് സമന്യുര് ഇതി വിശ്രുതഃ
അവിടെ ഇല അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു ഗുഹ കണ്ടു; അതിൽ സമാന്യു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ യക്ഷരാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ ഭാര്യാ സമാനാമ്നീ ഭര്തൃവ്രതപരായണാ തസ്മിന് വസത്യ് അസൌ യക്ഷോ രമണീയേ നഗോത്തമേ
അവന്റെ ഭാര്യ സമാനാ എന്നായിരുന്നു പേര്, ഭർത്താവിന്റെ വ്രതത്തിൽ അർപ്പിതയായവൾ; ആ മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ ആ യക്ഷൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
മൃഗരൂപേണ വ്യചരദ് ഭാര്യയാ സ മഹാമതിഃ സ്വേച്ഛയാ സ്വവനേ യക്ഷഃ ക്രീഡതേ നൃത്യഗീതകൈഃ
ആ മഹാമതിയായ യക്ഷൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം മൃഗരൂപത്തിൽ തന്റെ കാടിൽ ഇഷ്ടാനുസരണം നൃത്തഗീതങ്ങളോടെ ആടിപ്പാടിക്കൊണ്ടു സഞ്ചരിച്ചു.
ഇത്ഥം സ യക്ഷോ ജാനാതി മൃഗരൂപധരോ ഽപി ച ഇലസ് തു തം ന ജാനാതി കന്ദരം യക്ഷപാലിതമ്
അങ്ങനെ യക്ഷൻ മൃഗരൂപത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാം അറിഞ്ഞിരുന്നു; പക്ഷേ, ഇലക്ക് ആ ഗുഹ യക്ഷൻ കാത്തിരിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയില്ലായിരുന്നു.
യക്ഷസ്യ ഗേഹം വിപുലം നാനാരത്നവിചിത്രിതമ് തത്രോപവിഷ്ടോ നൃപതിര് മഹത്യാ സേനയാ വൃതഃ
യക്ഷന്റെ വിശാലമായ രത്നഭൂഷിതമായ ഭവനത്തിൽ രാജാവ് വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ഇരുന്നിരുന്നു.
വാസം ചക്രേ സ തത്രൈവ ഗേഹേ യക്ഷസ്യ ധീമതഃ സ യക്ഷോ ഽധര്മകോപേന ഭാര്യയാ മൃഗരൂപധൃക്
അവിടെ തന്നെ ധീരനായ യക്ഷന്റെ വീട്ടിൽ ഇല താമസിച്ചു; അകൃത്യത്തിൽ കോപം വന്ന യക്ഷൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം മൃഗരൂപത്തിൽ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇലം ജേതും ന ശക്നോമി യാചിതോ ന ദദാതി ച ഹൃതം ഗേഹം മമാനേന കിം കരോമീത്യ് അചിന്തയത്
ഇലയെ ഞാൻ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; ചോദിച്ചാൽ അവൻ തരികയും ഇല്ല. എന്റെ വീട് അവൻ കൈവശപ്പെടുത്തി. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് യക്ഷൻ ചിന്തിച്ചു.
യുധി മത്തം കഥം ഹന്യാം ചേതി സ്ഥിത്വാ സ യക്ഷരാട് ആത്മീയാന് പ്രേഷയാമ് ആസ യക്ഷാഞ് ശൂരാന് ധനുര്ധരാന്
യുദ്ധത്തിൽ മദംപിടിച്ചവനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാം എന്ന് ആലോചിച്ച്, യക്ഷരാജാവ് തന്റെ ധീരനായ വില്ലാളികളായ യക്ഷന്മാരെ അയച്ചു.
യുദ്ധേ ജിത്വാ ച രാജാനമ് ഇലമ് ഉദ്ധതദന്തിനമ് ഗൃഹാദ് യഥാന്യതോ യാതി മമ തത് കര്തുമ് അര്ഹഥ
യുദ്ധത്തിൽ കുപിതമായ ആനയെപ്പോലെയുള്ള ഇലയെ ജയിച്ച ശേഷം, അവനെ എന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തുപോലെ പുറത്താക്കണം, അതാണ് നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്.
യക്ഷേശ്വരസ്യ തദ് വാക്യാദ് യക്ഷാസ് തേ യുദ്ധദുര്മദാഃ ഇലം ഗത്വാബ്രുവന് സര്വേ നിര്ഗച്ഛാസ്മാദ് ഗുഹാലയാത്
യക്ഷേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, യുദ്ധത്തിൽ ഉന്മാദമായ യക്ഷന്മാർ ഇലയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ ഗുഹയിൽ നിന്നു പുറത്തു വരിക.'
ന ചേദ് യുദ്ധാത് പരിഭ്രഷ്ടഃ പലായ്യ ക്വ ഗമിഷ്യസി തദ് യക്ഷവചനാത് കോപാദ് യുദ്ധം ചക്രേ സ രാജരാട്
നീ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു ഓടിപ്പോകുന്നില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ എവിടേക്കാണ് പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? യക്ഷന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് കോപത്തോടെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ജിത്വാ യക്ഷാന് ബഹുവിധാന് ഉവാസ ദശ ശര്വരീഃ യക്ഷേശ്വരോ മൃഗോ ഭൂത്വാ ഭാര്യയാപി വനേ വസന്
നാനാതരം യക്ഷന്മാരെ ജയിച്ച ശേഷം, അവൻ പത്ത് രാത്രികൾ അവിടെ താമസിച്ചു; യക്ഷേശ്വരൻ മൃഗരൂപം ധരിച്ച് ഭാര്യയോടൊപ്പം കാട്ടിൽ വസിച്ചു.
ഹൃതഗേഹോ വനം പ്രാപ്തോ ഹൃതഭൃത്യഃ സ യക്ഷിണീമ് പ്രാഹ ചിന്താപരോ ഭൂത്വാ മൃഗീരൂപധരാം പ്രിയാമ്
വീട് നഷ്ടപ്പെട്ടും ഭൃത്യന്മാർ ഇല്ലാതെയും കാട്ടിലേക്ക് എത്തിയ രാജാവ്, വിഷമത്തിൽ ആകുലനായ്, മൃഗിയായ യക്ഷിണിയെ, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ, സമീപിച്ചു പറഞ്ഞു.
രാജാ ഽയം ദുര്മനാഃ കാന്തേ വ്യസനാസക്തമാനസഃ കഥമ് ആയാതി വിപദം തത്രോപായോ വിചിന്ത്യതാമ്
പ്രിയേ, ഈ രാജാവ് ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനാണ്, മനസ്സ് എല്ലാം ദുരിതത്തിൽ ആകർഷിതമായിരിക്കുന്നു; എങ്ങനെ ഈ കഷ്ടതയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്? ഇതിന് ഒരു മാർഗം ആലോചിക്കണം.
പാപര്ദ്ധിവ്യസനാന്താനി രാജ്യാന്യ് അഖിലഭൂഭുജാമ് പ്രാപയോമാവനം സുഭ്രൂര് മൃഗീ ഭൂത്വാ മനോഹരാ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്യം പാപത്തിലും ദുരിതത്തിലും അവസാനിക്കാറാണ്. മനോഹരമായ കണ്മ്മകൾക്കളളേ, നമുക്ക് കാട്ടിലേക്ക് പോകാം, നീ മനോഹരമായ ഒരു മൃഗിയായി മാറണം.
പ്രവിശേത് തത്ര രാജായം സ്ത്രീ ഭവിഷ്യത്യ് അസംശയമ് കരണീയം ത്വയാ ഭദ്രേ ന ചൈതദ് യുജ്യതേ മമ അഹം തു പുരുഷോ യേന ത്വം പുനഃ സ്ത്രീ ച യക്ഷിണീ
അവിടെ രാജാവ് തീർച്ചയായും പ്രവേശിക്കും, ഒരു സ്ത്രീ അവിടെ ഉണ്ടാകും; ഭദ്രേ, ഇത് നീ ചെയ്യണം, എനിക്ക് അതിനൊത്തതല്ല. ഞാൻ പുരുഷനാണ്, നീ വീണ്ടും സ്ത്രീയും യക്ഷിണിയുമാണ്.
കഥം ത്വയാ ന ഗന്തവ്യമ് ഉമാവനമ് അനുത്തമമ് ഗതേ ഽപി ത്വയി കോ ദോഷസ് തന് മേ കഥയ തത്ത്വതഃ
നീ ഉമയുടെ അതുല്യമായ കാട്ടിലേക്ക് പോകരുതെന്ന് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? നീ പോയാലും അതിൽ എന്താണ് തെറ്റ്? അതിന്റെ സത്യം എനിക്കു പറയൂ.
ഹിമവത്പര്വതശ്രേഷ്ഠ ഉമയാ സഹിതഃ ശിവഃ ദേവൈര് ഗണൈര് അനുവൃതോ വിചചാര യഥാസുഖമ് പാര്വതീ ശംകരം പ്രാഹ കദാചിദ് രഹസി സ്ഥിതമ്
ഹിമവാൻ എന്ന മഹാപർവതത്തിൽ ഉമയോടൊപ്പം ശിവൻ, ദേവന്മാരും ഗണന്മാരും അനുഗമിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു. ഒരിക്കൽ പാർവതി ഒറ്റയ്ക്കിരുന്ന ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു.
സ്ത്രീണാമ് ഏഷ സ്വഭാവോ ഽസ്തി രതം ഗോപായിതം ഭവേത് തസ്മാന് മേ നിയതം ദേശമ് ആജ്ഞയാ രക്ഷിതം തവ
സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെയാണ്: ആനന്ദം സൂക്ഷിക്കപ്പെടണം. അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം എന്റെ സ്ഥലം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.
ദേഹി മേ ത്രിദശേശാന ഉമാവനമ് ഇതി ശ്രുതമ് വിനാ ത്വയാ ഗണേശേന കാര്ത്തികേയേന നന്ദിനാ
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ കേട്ട ഉമാവനം എനിക്ക് തരിക, എന്നാൽ നീയും ഗണേശനും കാർത്തികേയനും നന്ദിയും കൂടാതെ.
യസ് ത്വ് അത്ര പ്രവിശേന് നാഥ സ്ത്രീത്വം തസ്യ ഭവേദ് ഇതി
പ്രഭുവേ, ഇവിടെ ആരെങ്കിലും പ്രവേശിച്ചാൽ, അവൻ സ്ത്രീയാകും.