തസ്മാദ് വാഗീശ്വരീ ദേവീ സാ തേ വിദ്യാം പ്രദാസ്യതി അഗ്നിശ് ച രൂപവാന് ദേവസ് തവ രൂപം പ്രദാസ്യതി
അതുകൊണ്ട് വാഗ്ദേവി നിനക്കു വിജ്ഞാനം നൽകും, സൌന്ദര്യവാനായ അഗ്നിദേവൻ നിനക്കു സൌന്ദര്യവും നൽകും.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ ഗൌതമം തം വൃദ്ധോവാച വിഭാവസുമ് പ്രാര്ഥയിത്വാ സുവിദ്യം തം സുരൂപം ചാകരോന് മുനിമ്
അങ്ങനെ ഗൗതമനോടു പറഞ്ഞ്, വൃദ്ധ സ്ത്രീ അഗ്നിദേവനോടു പ്രാർത്ഥിച്ചു; അതിനുശേഷം, ആ മുനിയെ വിജ്ഞാനവും സൌന്ദര്യവും ഉള്ളവനാക്കി.
തതഃ സുവിദ്യഃ സുഭഗഃ സുകാന്തോ വൃദ്ധാം സ പത്നീമ് അകരോത് പ്രീതിയുക്തഃ തയാ സ രേമേ ബഹുലാ മനോജ്ഞയാ സമാഃ സുഖം പ്രീതമനാ ഗുഹായാമ്
അപ്പോൾ വിജ്ഞാനവും ഭാഗ്യവും സൌന്ദര്യവും ലഭിച്ച ഗൗതമൻ ആ വൃദ്ധ സ്ത്രീയെ സന്തോഷത്തോടെ ഭാര്യയാക്കി; മനോഹരയും പ്രിയങ്കരയുമായ അവളോടൊപ്പം ഗുഹയിൽ അനേകം വർഷങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.
കദാചിത് തത്ര വസതോര് ദംപത്യോര് മുദതോര് ഗിരൌ ഗുഹായാം മുനിശാര്ദൂല ആജഗ്മുര് മുനയോ ഽമലാഃ
ഒരു ദിവസം, ആ സന്തോഷപൂർവം ജീവിച്ച ദമ്പതികൾ ഗുഹയിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, വിശുദ്ധരായ മുനികൾ അവിടെ എത്തി.
വസിഷ്ഠവാമദേവാദ്യാ യേ ചാന്യേ ച മഹര്ഷയഃ ഭ്രമന്തഃ പുണ്യതീര്ഥാനി പ്രാപ്നുവംസ് തസ്യ താം ഗുഹാമ്
വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും മറ്റ് മഹർഷിമാരും, തിരുത്തുകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, ആ ഗൗതമന്റെ ഗുഹയിലേക്കെത്തി.
ആഗതാംസ് താന് ഋഷീഞ് ജ്ഞാത്വാ ഗൌതമഃ സഹ ഭാര്യയാ സത്കാരമ് അകരോത് തേഷാം ജഹസുസ് തം ച കേചന
ആ മുനികൾ എത്തിയതറിഞ്ഞ്, ഗൗതമൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അവരെ ആദരിച്ചു; അവരിൽ ചിലർ അവനെ നോക്കി ചിരിച്ചു.
യേ ബാലാ യൌവനോന്മത്താ വയസാ യേ ച മധ്യമാഃ വൃദ്ധാം ച ഗൌതമം പ്രേക്ഷ്യ ജഹസുസ് തത്ര കേചന
യുവാക്കളും യൗവനത്തിൽ ഉന്മത്തരായവരും, ഇടവയസ്സുകാരും, ഗൗതമനെയും വൃദ്ധ സ്ത്രീയെയും കണ്ടു ചിലർ അവിടെ ചിരിച്ചു.
പുത്രോ ഽയം തവ പൌത്രോ വാ വൃദ്ധേ കോ ഗൌതമോ ഽഭവത് സത്യം വദസ്വ കല്യാണി ഇത്യ് ഏവം ജഹസുര് ദ്വിജാഃ
ഇവൻ നിന്റെ മകനോ അല്ലെങ്കിൽ മുമ്മക്കനോ? ഗൗതമൻ എങ്ങനെ വൃദ്ധനായി? സത്യം പറയൂ, ഭദ്രയേ — അങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർ ചിരിച്ചു.
വിഷം വൃദ്ധസ്യ യുവതീ വൃദ്ധായാ അമൃതം യുവാ ഇഷ്ടാനിഷ്ടസമായോഗോ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മാഭിര് അഹോ ചിരാത്
വൃദ്ധനു യുവതി വിഷം പോലെയാണ്; വൃദ്ധ സ്ത്രീക്ക് യുവാവ് അമൃതം പോലെയാണ്. ഇങ്ങനെ വിരുദ്ധങ്ങൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതു നാം ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞാണ് കാണുന്നത്.
ഇത്യ് ഏവമ് ഊചിരേ കേചിദ് ദംപത്യോഃ ശൃണ്വതോസ് തദാ ഏവമ് ഉക്ത്വാ കൃതാതിഥ്യാ യയുഃ സര്വേ മഹര്ഷയഃ
അങ്ങനെ ചിലർ ദമ്പതികൾക്കു കേൾവിയായി പറഞ്ഞു; അതിനുശേഷം, അതിഥിയായെത്തിയ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും അവിടെ നിന്ന് പോയി.
ഋഷീണാം വചനം ശ്രുത്വാ ഉഭാവ് അപി സുദുഃഖിതൌ ലജ്ജിതൌ ച മഹാപ്രാജ്ഞൌ ഗൌതമോ ഭാര്യയാ സഹ പപ്രച്ഛ മുനിശാര്ദൂലമ് അഗസ്ത്യമ് ഋഷിസത്തമമ്
മുനികൾ പറഞ്ഞത് കേട്ട് ഇരുവരും അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി ലജ്ജിച്ചു; വലിയ ജ്ഞാനിയായ ഗൗതമൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അഗസ്ത്യമുനിയെ ചോദിച്ചു.
കോ ദേശഃ കിമ് ഉ തീര്ഥം വാ യത്ര ശ്രേയഃ സമാപ്യതേ ശീഘ്രമ് ഏവ മഹാപ്രാജ്ഞ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
ഏത് ദേശമോ തിരുത്തോ ഉണ്ട്, മഹാജ്ഞാനിയേ, അതിൽ വേഗത്തിൽ പരമശ്രേയസ്സ് ലഭിക്കും? ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന സ്ഥലം ഏതാണ്?
വദദ്ഭിര് മുനിഭിര് ബ്രഹ്മന് മയാ ശ്രുതമ് ഇദം വചഃ സര്വേ കാമാസ് തത്ര പൂര്ണാ ഗൌതമ്യാം നാത്ര സംശയഃ
ബ്രഹ്മനേ, സംസാരിക്കുന്ന മഹർഷിമാരിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടത്. ഗൗതമിയിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നു, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
തസ്മാദ് ഗച്ഛ മഹാബുദ്ധേ ഗൌതമീം പാപനാശിനീമ് അഹം ത്വാമ് അനുയാസ്യാമി യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
അതിനാൽ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ഗൗതമിയിലേക്ക് പോവുക. ഞാൻ നിന്നെ പിന്തുടരും. നീ ഇഷ്ടമുള്ളതെങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും ചെയ്യുക.
ഏതച് ഛ്രുത്വാഗസ്ത്യവാക്യം വൃദ്ധയാ ഗൌതമോ ഽഭ്യഗാത് തത്ര തേപേ തപസ് തീവ്രം പത്ന്യാ സ ഭഗവാന് ഋഷിഃ
അഗസ്ത്യന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വൃദ്ധയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൗതമൻ അവിടെ എത്തി. ആ മഹർഷി ഭാര്യയോടൊപ്പം കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു.
സ്തുതിം ചകാര ദേവസ്യ ശംഭോര് വിഷ്ണോസ് തഥൈവ ച ഗങ്ഗാം ച തോഷയാമ് ആസ ഭാര്യാര്ഥം ഭഗവാന് ഋഷിഃ
ആ മഹർഷി ശംഭുവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സ്തുതിച്ചു, ഭാര്യയുടെ ഭാവിന്മേൽ ഗംഗയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഖിന്നാത്മനാമ് അത്ര ഭവേ ത്വമ് ഏവ ശരണം ശിവഃ മരുഭൂമാവ് അധ്വഗാനാം വിടപീവ പ്രിയായുതഃ
ഇഹലോകത്തിൽ, ക്ഷീണിച്ച മനസ്സുള്ളവർക്ക് നീയാണ് ഏകാശ്രയം, ശിവനേ. മരുഭൂമിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്കു തണൽ നൽകുന്ന പ്രിയപ്പെട്ട വൃക്ഷംപോലെയാണ് നീ.
ഉച്ചാവചാനാം ഭൂതാനാം സര്വഥാ പാപനോദനഃ സസ്യാനാം ഘനവത് കൃഷ്ണ ത്വമ് അവഗ്രഹശോഷിണാമ്
ഉയർന്നവരും താഴ്ന്നവരുമായ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നീ എല്ലാ വിധത്തിലും പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനാണ്, കൃഷ്ണനേ. വരൾച്ചയിൽ ഉണങ്ങിയ വിളകൾക്ക് മഴമേഘംപോലെയാണ് നീ.
വൈകുണ്ഠദുര്ഗനിഃശ്രേണിസ് ത്വം പീയൂഷതരംഗിണീ അധോഗതാനാം തപ്താനാം ശരണം ഭവ ഗൌതമി
വൈകുണ്ഠ എന്ന കോട്ടയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കുള്ള പടിപ്പടിയാണ് നീ; അമൃതംപോലെയുള്ള തിരകൾ ഉള്ള നദിയാണ് നീ. താഴെ വീണു കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കു, ഗൗതമിയേ, നീ ആശ്രയം ആവണം.
തതസ് തുഷ്ടാവദദ് വാക്യം ഗൌതമം വൃദ്ധയാ യുതമ് ശരണാഗതദീനാര്തം ശരണ്യാ ഗൌതമീ മുദാ
അതിനുശേഷം, ഗൗതമിയെന്ന ആശ്രയദായിനി സന്തോഷത്തോടെ വൃദ്ധയോടൊപ്പം വന്ന ഗൗതമനോടു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, തന്റെ സംരക്ഷണം തേടിയവനോടു സന്തോഷത്തോടെ.
അഭിഷിഞ്ചസ്വ ഭാര്യാം ത്വം മജ്ജലൈര് മന്ത്രസംയുതൈഃ കലശൈര് ഉപചാരൈശ് ച തതഃ പത്നീ തവ പ്രിയാ
നീ മന്ത്രങ്ങൾ ചേർത്ത വെള്ളം കലശങ്ങളിലും അനുചിതമായ ഉപചാരങ്ങളോടുകൂടി ഭാര്യയെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം, നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ—
സുരൂപാ ചാരുസര്വാങ്ഗീ സുഭഗാ ചാരുലോചനാ സര്വലക്ഷണസംപൂര്ണാ രമ്യരൂപമ് അവാപ്സ്യതി
അവൾ സുന്ദരിയായും, മനോഹരമായ അവയവങ്ങളോടെയും, ഭാഗ്യശാലിയായും, മനോഹരമായ കണ്ണുകളോടെയും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടെയും, ആകർഷകമായ രൂപം പ്രാപിക്കും.
രൂപവത്യാ പുനസ് ത്വം വൈ ഭാര്യയാ ചാഭിഷേചിതഃ സര്വലക്ഷണസംപൂര്ണഃ കാന്തം രൂപമ് അവാപ്സ്യസി
പുനരായും, സുന്ദരിയായ ഭാര്യ നിന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ, നീയും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയ മനോഹരമായ രൂപം പ്രാപിക്കും.
തഥേതി ഗാങ്ഗവചനാദ് യഥോക്തം തൌ ച ചക്രതുഃ സുരൂപതാമ് ഉഭൌ പ്രാപ്തൌ ഗൌതമ്യാശ് ച പ്രസാദതഃ
ഗംഗയുടെ വാക്കുകൾക്ക് 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഇരുവരും പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്തു. ഗൗതമിയുടെ കൃപയാൽ ഇരുവരും സുന്ദരരായി മാറി.
അഭിഷേകോദകം യച് ച സാ നദീ സമജായത തസ്യാ നാമ്നാ തു വിഖ്യാതാ വൃദ്ധായാ മുനിസത്തമ
അഭിഷേകത്തിന് ഉപയോഗിച്ച വെള്ളം ഒരു നദിയായി മാറി, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവളെ വൃദ്ധാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാക്കി.
വൃദ്ധാ നദീതി വിഖ്യാതാ ഗൌതമോ ഽപി തഥോച്യതേ വൃദ്ധഗൌതമ ഇത്യ് ഉക്ത ഋഷിഭിഃ സമവാസിഭിഃ വൃദ്ധാ തു ഗൌതമീം പ്രാഹ ഗങ്ഗാം പ്രത്യക്ഷരൂപിണീമ്
അവൾ വൃദ്ധാ നദിയായി അറിയപ്പെടുന്നു, ഗൗതമനും അങ്ങനെ തന്നെ വൃദ്ധഗൗതമൻ എന്ന് മഹർഷിമാർ വിളിക്കുന്നു. വൃദ്ധാ, ഗംഗയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായ ഗൗതമിയോട് പറഞ്ഞു.
മന്നാമ്നീയം നദീ ദേവി വൃദ്ധാ ചേത്യ് അഭിധീയതാമ് ത്വയാ ച സംഗമസ് തസ്യാസ് തസ്യാസ് തീര്ഥമ് അനുത്തമമ്
ദേവിയേ, ഈ നദി എന്റെ പേരിൽ വൃദ്ധാ എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടേണ്ടത്. നിന്റെ അവളോടുള്ള സംഗമം അത്യുത്തമമായ തീർത്ഥമാവട്ടെ.
രൂപസൌഭാഗ്യസംപത്തിപുത്രപൌത്രപ്രവര്ധനമ് ആയുരാരോഗ്യകല്യാണം ജയപ്രീതിവിവര്ധനമ് സ്നാനദാനാദിഹോമൈശ് ച പിതൄണാം പാവനം പരമ്
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും ദാനം ചെയ്യുന്നതും ഹോമാദികൾ നടത്തുന്നതും സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും പുത്രപൗത്രസമ്പത്തും ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും ക്ഷേമവും ജയവും പ്രീതിയും വർദ്ധിപ്പിക്കും; പിതാക്കന്മാർക്കും അത്യന്തം ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
അസ്ത്വ് ഇത്യ് ആഹ ച താം ഗങ്ഗാ സുവൃദ്ധാം ഗൌതമപ്രിയാമ് ഗൌതമസ്ഥാപിതം ലിങ്ഗം വൃദ്ധാനാമ്നൈവ കീര്തിതമ്
ഗംഗ അവളോടു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, ഗൗതമന് പ്രിയപ്പെട്ട വൃദ്ധയോടു. ഗൗതമൻ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗം വൃദ്ധാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
തത്രൈവ ച മുദം പ്രാപ്തോ വൃദ്ധയാ മുനിസത്തമഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വാഭീഷ്ടപ്രദായകമ്
അവിടെ മഹർഷി വൃദ്ധയോടൊപ്പം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും ദാനം ചെയ്യുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.