സ്വര്ഗേ യാതോ മമ ഭ്രാതാ അഹമ് അത്രൈവ സംസ്ഥിതാ അഹം ബ്രഹ്മന് നാന്യവൃത്താ ന മാതാ ന പിതാ മമ
എന്റെ സഹോദരൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോയി; ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ തുടരുന്നു. ബ്രഹ്മനേ, എനിക്ക് വേറൊരു ജോലി ഇല്ല, അമ്മയോ അച്ഛനോ ഇല്ല.
അഹമ് ആത്മേശ്വരീ ബ്രഹ്മന് നിവിഷ്ടാ ക്ഷത്രകന്യകാ തസ്മാദ് ഭജസ്വ മാം ബ്രഹ്മന് വ്രതസ്ഥാം പുരുഷാര്ഥിനീമ്
ഞാൻ സ്വയം എന്റെ ഇച്ഛയാൽ ജീവിക്കുന്നവളാണ്, ബ്രഹ്മനേ. ക്ഷത്രിയകുമാരിയായി ഇവിടെ സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നു. അതിനാൽ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവളും ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളുമായ എന്നെ, ബ്രഹ്മനേ, നീ സ്വീകരിക്കണം.
സഹസ്രായുര് അഹം ഭദ്രേ മത്തസ് ത്വം വയസാധികാ അഹം ബാലസ് ത്വം തു വൃദ്ധാ നൈവായം ഘടതേ മിഥഃ
എനിക്ക് ആയിരം വർഷം ആയുസ്സുണ്ട്, ഭദ്രേ; നീ എന്നെക്കാൾ വയസ്സിൽ കൂടുതലാണ്. ഞാൻ ബാലനാണ്, നീ വൃദ്ധയാണു; നമുക്ക് തമ്മിൽ ഈ ബന്ധം യോജിക്കുന്നില്ല.
ത്വം ഭര്താ മേ പുരാ ദിഷ്ടോ നാന്യോ ഭര്താ മതോ മമ ധാത്രാ ദത്തസ് തതസ് ത്വം മാം ന നിരാകര്തുമ് അര്ഹസി
നീ തന്നെയാണ് എന്റെ ഭർത്താവായി നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടത്; മറ്റാരെയും ഞാൻ ഭർത്താവായി കരുതുന്നില്ല. സ്രഷ്ടാവായ ദൈവം നിന്നെ എന്നെക്കായി നൽകിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, നീ എന്നെ നിരസിക്കരുത്.
അഥവാ നേച്ഛസി മാം ത്വമ് അപ്രദുഷ്ടാമ് അനുവ്രതാമ് തതസ് ത്യക്ഷ്യാമി ജീവം മേ ഇദാനീം തവ പശ്യതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, നീ എന്നെ, ദോഷമില്ലാത്തതെയും വിശ്വസ്തയുമായ എന്നെ, ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ തന്നെ, നിന്റെ കണ്ണിനു മുന്നിൽ, ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
അപേക്ഷിതാപ്രാപ്തിതോ ഹി ദേഹിനാം മരണം വരമ് അനുരക്തജനത്യാഗേ പാതകാന്തോ ന വിദ്യതേ
ശരീരമുള്ളവർക്കു പ്രിയപ്പെട്ടവരെ വിട്ടുപോകുന്നതിന്റെ വേദനയേക്കാൾ മരണം തന്നെ മെച്ചമാണ്; അങ്ങനെ വിട്ടുപോകുന്നതിൽ പാപമൊന്നുമില്ല.
വൃദ്ധായാസ് തദ് വചഃ ശ്രുത്വാ ഗൌതമോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ആ വൃദ്ധ സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഗൗതമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം തപോവിരഹിതോ വിദ്യാഹീനോ ഹ്യ് അകിംചനഃ നാഹം വരോ ഹി യോഗ്യസ് തേ കുരൂപോ ഭോഗവര്ജിതഃ
എനിക്ക് തപസ്സുമില്ല, വിജ്ഞാനവുമില്ല, ഒന്നുമില്ല; ഞാൻ നിനക്ക് അനുയോജ്യനായ ഭർത്താവല്ല, ഞാൻ ആകർഷണമില്ലാത്തവനും സുഖങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനുമാണ്.
അനാസോ ഽഹം കിം കരോമി അതപോവിദ്യ ഏവ ച തസ്മാത് സുരൂപം സുവിദ്യാമ് ആപാദ്യ പ്രഥമം ശുഭേ പശ്ചാത് തേ വചനം കാര്യം തതോ വൃദ്ധാബ്രവീദ് ദ്വിജമ്
എനിക്ക് പല്ലുകളില്ല, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എനിക്ക് തപസ്സോ വിജ്ഞാനമോ ഇല്ല. അതിനാൽ, ഭദ്രയേ, ആദ്യം സൌന്ദര്യവും വിജ്ഞാനവും നേടുക, പിന്നെ നിന്റെ വാക്ക് പാലിക്കൂ — അങ്ങനെ വൃദ്ധ സ്ത്രീ ആ ദ്വിജനോടു പറഞ്ഞു.
മയാ സരസ്വതീ ദേവീ തോഷിതാ തപസാ ദ്വിജ തഥൈവാപോ രൂപവത്യോ രൂപദാതാഗ്നിര് ഏവ ച
എന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ സരസ്വതീദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെ തന്നെ, സൌന്ദര്യത്തിന്റെ ദാതാവായ അഗ്നിയും എന്നെ സൌന്ദര്യവതിയായി 만들ിച്ചു.
തസ്മാദ് വാഗീശ്വരീ ദേവീ സാ തേ വിദ്യാം പ്രദാസ്യതി അഗ്നിശ് ച രൂപവാന് ദേവസ് തവ രൂപം പ്രദാസ്യതി
അതുകൊണ്ട് വാഗ്ദേവി നിനക്കു വിജ്ഞാനം നൽകും, സൌന്ദര്യവാനായ അഗ്നിദേവൻ നിനക്കു സൌന്ദര്യവും നൽകും.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ ഗൌതമം തം വൃദ്ധോവാച വിഭാവസുമ് പ്രാര്ഥയിത്വാ സുവിദ്യം തം സുരൂപം ചാകരോന് മുനിമ്
അങ്ങനെ ഗൗതമനോടു പറഞ്ഞ്, വൃദ്ധ സ്ത്രീ അഗ്നിദേവനോടു പ്രാർത്ഥിച്ചു; അതിനുശേഷം, ആ മുനിയെ വിജ്ഞാനവും സൌന്ദര്യവും ഉള്ളവനാക്കി.
തതഃ സുവിദ്യഃ സുഭഗഃ സുകാന്തോ വൃദ്ധാം സ പത്നീമ് അകരോത് പ്രീതിയുക്തഃ തയാ സ രേമേ ബഹുലാ മനോജ്ഞയാ സമാഃ സുഖം പ്രീതമനാ ഗുഹായാമ്
അപ്പോൾ വിജ്ഞാനവും ഭാഗ്യവും സൌന്ദര്യവും ലഭിച്ച ഗൗതമൻ ആ വൃദ്ധ സ്ത്രീയെ സന്തോഷത്തോടെ ഭാര്യയാക്കി; മനോഹരയും പ്രിയങ്കരയുമായ അവളോടൊപ്പം ഗുഹയിൽ അനേകം വർഷങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.
കദാചിത് തത്ര വസതോര് ദംപത്യോര് മുദതോര് ഗിരൌ ഗുഹായാം മുനിശാര്ദൂല ആജഗ്മുര് മുനയോ ഽമലാഃ
ഒരു ദിവസം, ആ സന്തോഷപൂർവം ജീവിച്ച ദമ്പതികൾ ഗുഹയിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, വിശുദ്ധരായ മുനികൾ അവിടെ എത്തി.
വസിഷ്ഠവാമദേവാദ്യാ യേ ചാന്യേ ച മഹര്ഷയഃ ഭ്രമന്തഃ പുണ്യതീര്ഥാനി പ്രാപ്നുവംസ് തസ്യ താം ഗുഹാമ്
വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും മറ്റ് മഹർഷിമാരും, തിരുത്തുകളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, ആ ഗൗതമന്റെ ഗുഹയിലേക്കെത്തി.
ആഗതാംസ് താന് ഋഷീഞ് ജ്ഞാത്വാ ഗൌതമഃ സഹ ഭാര്യയാ സത്കാരമ് അകരോത് തേഷാം ജഹസുസ് തം ച കേചന
ആ മുനികൾ എത്തിയതറിഞ്ഞ്, ഗൗതമൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അവരെ ആദരിച്ചു; അവരിൽ ചിലർ അവനെ നോക്കി ചിരിച്ചു.
യേ ബാലാ യൌവനോന്മത്താ വയസാ യേ ച മധ്യമാഃ വൃദ്ധാം ച ഗൌതമം പ്രേക്ഷ്യ ജഹസുസ് തത്ര കേചന
യുവാക്കളും യൗവനത്തിൽ ഉന്മത്തരായവരും, ഇടവയസ്സുകാരും, ഗൗതമനെയും വൃദ്ധ സ്ത്രീയെയും കണ്ടു ചിലർ അവിടെ ചിരിച്ചു.
പുത്രോ ഽയം തവ പൌത്രോ വാ വൃദ്ധേ കോ ഗൌതമോ ഽഭവത് സത്യം വദസ്വ കല്യാണി ഇത്യ് ഏവം ജഹസുര് ദ്വിജാഃ
ഇവൻ നിന്റെ മകനോ അല്ലെങ്കിൽ മുമ്മക്കനോ? ഗൗതമൻ എങ്ങനെ വൃദ്ധനായി? സത്യം പറയൂ, ഭദ്രയേ — അങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർ ചിരിച്ചു.
വിഷം വൃദ്ധസ്യ യുവതീ വൃദ്ധായാ അമൃതം യുവാ ഇഷ്ടാനിഷ്ടസമായോഗോ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മാഭിര് അഹോ ചിരാത്
വൃദ്ധനു യുവതി വിഷം പോലെയാണ്; വൃദ്ധ സ്ത്രീക്ക് യുവാവ് അമൃതം പോലെയാണ്. ഇങ്ങനെ വിരുദ്ധങ്ങൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതു നാം ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞാണ് കാണുന്നത്.
ഇത്യ് ഏവമ് ഊചിരേ കേചിദ് ദംപത്യോഃ ശൃണ്വതോസ് തദാ ഏവമ് ഉക്ത്വാ കൃതാതിഥ്യാ യയുഃ സര്വേ മഹര്ഷയഃ
അങ്ങനെ ചിലർ ദമ്പതികൾക്കു കേൾവിയായി പറഞ്ഞു; അതിനുശേഷം, അതിഥിയായെത്തിയ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും അവിടെ നിന്ന് പോയി.
ഋഷീണാം വചനം ശ്രുത്വാ ഉഭാവ് അപി സുദുഃഖിതൌ ലജ്ജിതൌ ച മഹാപ്രാജ്ഞൌ ഗൌതമോ ഭാര്യയാ സഹ പപ്രച്ഛ മുനിശാര്ദൂലമ് അഗസ്ത്യമ് ഋഷിസത്തമമ്
മുനികൾ പറഞ്ഞത് കേട്ട് ഇരുവരും അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി ലജ്ജിച്ചു; വലിയ ജ്ഞാനിയായ ഗൗതമൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അഗസ്ത്യമുനിയെ ചോദിച്ചു.
കോ ദേശഃ കിമ് ഉ തീര്ഥം വാ യത്ര ശ്രേയഃ സമാപ്യതേ ശീഘ്രമ് ഏവ മഹാപ്രാജ്ഞ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
ഏത് ദേശമോ തിരുത്തോ ഉണ്ട്, മഹാജ്ഞാനിയേ, അതിൽ വേഗത്തിൽ പരമശ്രേയസ്സ് ലഭിക്കും? ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന സ്ഥലം ഏതാണ്?
വദദ്ഭിര് മുനിഭിര് ബ്രഹ്മന് മയാ ശ്രുതമ് ഇദം വചഃ സര്വേ കാമാസ് തത്ര പൂര്ണാ ഗൌതമ്യാം നാത്ര സംശയഃ
ബ്രഹ്മനേ, സംസാരിക്കുന്ന മഹർഷിമാരിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടത്. ഗൗതമിയിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നു, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
തസ്മാദ് ഗച്ഛ മഹാബുദ്ധേ ഗൌതമീം പാപനാശിനീമ് അഹം ത്വാമ് അനുയാസ്യാമി യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
അതിനാൽ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ഗൗതമിയിലേക്ക് പോവുക. ഞാൻ നിന്നെ പിന്തുടരും. നീ ഇഷ്ടമുള്ളതെങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും ചെയ്യുക.
ഏതച് ഛ്രുത്വാഗസ്ത്യവാക്യം വൃദ്ധയാ ഗൌതമോ ഽഭ്യഗാത് തത്ര തേപേ തപസ് തീവ്രം പത്ന്യാ സ ഭഗവാന് ഋഷിഃ
അഗസ്ത്യന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വൃദ്ധയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൗതമൻ അവിടെ എത്തി. ആ മഹർഷി ഭാര്യയോടൊപ്പം കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു.
സ്തുതിം ചകാര ദേവസ്യ ശംഭോര് വിഷ്ണോസ് തഥൈവ ച ഗങ്ഗാം ച തോഷയാമ് ആസ ഭാര്യാര്ഥം ഭഗവാന് ഋഷിഃ
ആ മഹർഷി ശംഭുവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സ്തുതിച്ചു, ഭാര്യയുടെ ഭാവിന്മേൽ ഗംഗയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഖിന്നാത്മനാമ് അത്ര ഭവേ ത്വമ് ഏവ ശരണം ശിവഃ മരുഭൂമാവ് അധ്വഗാനാം വിടപീവ പ്രിയായുതഃ
ഇഹലോകത്തിൽ, ക്ഷീണിച്ച മനസ്സുള്ളവർക്ക് നീയാണ് ഏകാശ്രയം, ശിവനേ. മരുഭൂമിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്കു തണൽ നൽകുന്ന പ്രിയപ്പെട്ട വൃക്ഷംപോലെയാണ് നീ.
ഉച്ചാവചാനാം ഭൂതാനാം സര്വഥാ പാപനോദനഃ സസ്യാനാം ഘനവത് കൃഷ്ണ ത്വമ് അവഗ്രഹശോഷിണാമ്
ഉയർന്നവരും താഴ്ന്നവരുമായ എല്ലാ ജീവികൾക്കും നീ എല്ലാ വിധത്തിലും പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനാണ്, കൃഷ്ണനേ. വരൾച്ചയിൽ ഉണങ്ങിയ വിളകൾക്ക് മഴമേഘംപോലെയാണ് നീ.
വൈകുണ്ഠദുര്ഗനിഃശ്രേണിസ് ത്വം പീയൂഷതരംഗിണീ അധോഗതാനാം തപ്താനാം ശരണം ഭവ ഗൌതമി
വൈകുണ്ഠ എന്ന കോട്ടയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കുള്ള പടിപ്പടിയാണ് നീ; അമൃതംപോലെയുള്ള തിരകൾ ഉള്ള നദിയാണ് നീ. താഴെ വീണു കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കു, ഗൗതമിയേ, നീ ആശ്രയം ആവണം.
തതസ് തുഷ്ടാവദദ് വാക്യം ഗൌതമം വൃദ്ധയാ യുതമ് ശരണാഗതദീനാര്തം ശരണ്യാ ഗൌതമീ മുദാ
അതിനുശേഷം, ഗൗതമിയെന്ന ആശ്രയദായിനി സന്തോഷത്തോടെ വൃദ്ധയോടൊപ്പം വന്ന ഗൗതമനോടു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, തന്റെ സംരക്ഷണം തേടിയവനോടു സന്തോഷത്തോടെ.