ദ്വേഷ്യാഃ സര്വാത്മനാ ദ്വേഷ്യാ ഇതി നീതിവിദോ വിദുഃ ന വിശ്വാസ്യാ ന ചാഖ്യേയാ നൈവ മന്ത്ര്യാശ് ച ശത്രവഃ
നീതിജ്ഞർ പറയുന്നു: ശത്രുക്കളെ പൂർണ്ണമായും അവിശ്വസിക്കണം, അവരെ വിശ്വസിക്കരുത്, രഹസ്യങ്ങൾ പറയരുത്, കൂടിയാലോചനയിലും പങ്കാളികളാക്കരുത്.
തേഭ്യോ ന ദേയമ് അമൃതം ഭവേയുര് അമരാസ് തതഃ അമരേഷു ച ജാതേഷു തേഷു ദൈത്യേഷു ശത്രുഷു താഞ് ജേതും നൈവ ശക്ഷ്യാമോ ന ദേയമ് അമൃതം തതഃ
അവർക്കു അമൃതം നൽകരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവർ അജരാമരന്മാരാകും. നമ്മുടെ ശത്രുക്കളായ ദൈത്യന്മാർ അജരാമരന്മാരായാൽ നമുക്ക് അവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അമൃതം നൽകരുത്.
ഇതി സംമന്ത്ര്യ തേ ദേവാ വാചസ്പതിമ് അഥാബ്രുവന്
അങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ദേവന്മാർ ബ്രിഹസ്പതിയോടു പറഞ്ഞു.
ക്വ യാമഃ കുത്ര മന്ത്രഃ സ്യാത് ക്വ പിബാമഃ ക്വ സംസ്ഥിതിഃ കുര്മസ് തദ് ഏവ പ്രഥമം വദ വാചസ്പതേ തഥാ
നാം എവിടേക്ക് പോകണം? എവിടെയാണ് യജ്ഞം നടത്തേണ്ടത്? എവിടെയാണ് പാനം ചെയ്യേണ്ടത്? എവിടെയാണ് നമുക്ക് താമസിക്കേണ്ടത്? ബ്രിഹസ്പതേ, ഇതെല്ലാം ആദ്യം ഞങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമാക്കൂ.
യാന്തു ബ്രഹ്മാണമ് അമരാഃ പൃച്ഛന്ത്വ് അത്ര ഗതിം പരാമ് സ തു ജ്ഞാതാ ച വക്താ ച ദാതാ ചൈവ പിതാമഹഃ
അമരന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചെന്നു പരമമായ മാർഗ്ഗം ചോദിക്കട്ടെ; അവൻ അറിയുന്നവനും പറയുന്നവനും ദാനവും ചെയ്യുന്നവനും പിതാമഹനുമാണ്.
ബൃഹസ്പതേര് വചഃ ശ്രുത്വാ മദന്തികമ് അഥാഗമന് നമസ്യ മാം സുരാഃ സര്വേ യദ് വൃത്തം തന് ന്യവേദയന്
ബ്രിഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാർ എന്നെ സമീപിച്ചു; എല്ലാവരും എന്നോട് നമസ്കരിച്ചു, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം പറഞ്ഞു.
തദ് ദേവവചനാത് പുത്ര തൈഃ സുരൈര് അഗമം ഹരിമ് വിഷ്ണവേ കഥിതം സര്വം ശംഭവേ വിഷഹാരിണേ
മകനേ, ദേവന്മാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഞാൻ അവരോടൊപ്പം ഹരിയിലേക്കു പോയി; വിഷ്ണുവിനും വിഷം നശിപ്പിക്കുന്ന ശംഭുവിനും എല്ലാം അറിയിച്ചു.
അഹം വിഷ്ണുശ് ച ശംഭുശ് ച ദേവഗന്ധര്വകിംനരൈഃ മേരുകന്ദരമ് ആഗത്യ ന ജാനന്തി യഥാസുരാഃ
ഞാനും വിഷ്ണുവും ശംഭുവും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരുമൊത്ത് മേരു പർവതത്തിലെ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി; അസുരന്മാർക്ക് ഇതറിയാനായില്ല.
രക്ഷകം ച ഹരിം കൃത്വാ സോമപാനായ തസ്ഥിരേ ആദിത്യസ് തത്ര വിജ്ഞാതാ സോമഭോജ്യാന് അഥേതരാന്
ഹരിയെ രക്ഷകനാക്കി, അവർ സോമപാനം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായി; അവരിൽ ആദിത്യൻ സോമപാനത്തിന് യോഗ്യനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, മറ്റുള്ളവർക്ക് അങ്ങനെ സാധിച്ചില്ല.
സോമോ ദാതാമൃതം ഭാഗം ചക്രധൃഗ് രക്ഷകസ് തഥാ നൈവ ജാനന്തി തദ് ദൈത്യാ ദനുജാ രാക്ഷസാസ് തഥാ
സോമൻ അമൃതഭാഗം ദാനികൾക്ക് നൽകി, ചക്രധാരി രക്ഷകനായി നിന്നു; ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ ഇവറൊന്നും അറിഞ്ഞില്ല.
വിനാ രാഹും മഹാപ്രാജ്ഞം സൈംഹികേയം ച സോമപമ് കാമരൂപധരോ രാഹുര് മരുതാം മധ്യമ് ആവിശത്
സിംഹികയുടെ മകൻ മഹാപണ്ഡിതനായ രാഹുവിനെ ഒഴികെ, അവൻ ദേവരൂപം ധരിച്ചു, മരുതുകളുടെ ഇടയിൽ പ്രവേശിച്ച് സോമം പാനത്തിനായി.
മരുദ്രൂപം സമാസ്ഥായ പാനപാത്രധരസ് തഥാ ജ്ഞാത്വാ ദിവാകരോ ദൈത്യം തം സോമായ ന്യവേദയത്
മരുത് രൂപം സ്വീകരിച്ച്, പാനപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് രാഹു നിന്നു; സൂര്യൻ ആ ദൈത്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, സോമനോട് വിവരമറിയിച്ചു.
തദാ തദ് അമൃതം തസ്മൈ ദൈത്യായാദൈത്യരൂപിണേ ദത്ത്വാ സോമം തദാ സോമോ വിഷ്ണവേ തന് ന്യവേദയത്
അപ്പോൾ സോമൻ ദൈവരൂപം ധരിച്ച ആ ദൈത്യന് അമൃതം നൽകി; പിന്നെ സോമൻ വിഷ്ണുവിനോട് ഈ വിവരം അറിയിച്ചു.
വിഷ്ണുഃ പീതാമൃതം ദൈത്യം ചക്രേണോദ്യമ്യ തച്ഛിരഃ ചിച്ഛേദ തരസാ വത്സ തച്ഛിരസ് ത്വ് അമരം ത്വ് അഭൂത്
വിഷ്ണു ചക്രം ഉയർത്തി, അമൃതം കുടിച്ച ദൈത്യന്റെ തല വേഗത്തിൽ വെട്ടി അകറ്റി; പക്ഷേ, മകനേ, ആ തല അമരത്വം നേടി.
ശിരോമാത്രവിഹീനം യദ് ദേഹം തദ് അപതദ് ഭുവി ദേഹം തദ് അമൃതസ്പൃഷ്ടം പതിതം ദക്ഷിണേ തടേ
തല ഇല്ലാതായ ശരീരം ഭൂമിയിൽ വീണു; അമൃതം തൊട്ട ആ ശരീരം തെക്കേ കരയിൽ പതിച്ചു.
ഗൌതമ്യാ മുനിശാര്ദൂല കമ്പയദ് വസുധാതലമ് ദേഹം ചാപ്യ് അമരം പുത്ര തദ് അദ്ഭുതമ് ഇവാഭവത്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് ആ ശരീരം ഭൂമിയെ നടുക്കിച്ചു; മകനേ, ആ ശരീരം അത്ഭുതകരമായി അമരത്വം നേടി.
ദേഹം ച ശിരസോ ഽപേക്ഷി ശിരോ ദേഹമ് അപേക്ഷതേ ഉഭയം ചാമരം ജാതം ദൈത്യശ് ചായം മഹാബലഃ
ശരീരം തലയെ ആഗ്രഹിച്ചു, തല ശരീരത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു; ഇരുവരും അമരന്മാരായി, ആ ദൈത്യൻ മഹാശക്തനായി.
ശിരഃ കായേ സമാവിഷ്ടം സര്വാന് ഭക്ഷയതേ സുരാന് തസ്മാദ് ദേഹമ് ഇദം പൂര്വം നാശയാമോ മഹീഗതമ് തതസ് തേ ശംകരം പ്രാഹുര് ദേവാഃ സര്വേ സസംഭ്രമാഃ
തല ശരീരത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വിഴുങ്ങാൻ തുടങ്ങി; അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ഈ ശരീരം ആദ്യം നശിപ്പിക്കണം. അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയത്തോടെ ശംകരനോട് ചെന്നു.
മഹീഗതം ദൈത്യദേഹം നാശയസ്വ സുരോത്തമ ത്വം ദേവ കരുണാസിന്ധുഃ ശരണാഗതരക്ഷകഃ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവാ, ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ദൈത്യന്റെ ശരീരം നശിപ്പിക്കൂ; നീ കരുണാസാഗരനാണ്, ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവരെ രക്ഷിക്കുന്നവനാണ്.
ശിരസാ നൈവ യുജ്യേത ദൈത്യദേഹം തഥാ കുരു
ദൈത്യന്റെ ശരീരം തലയിൽ ചേരാതിരിക്കാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
പ്രേഷയാമ് ആസ ചേശോ ഽപി ശ്രേഷ്ഠാം ശക്തിം തദാത്മനഃ മാതൃഭിഃ സഹിതാം ദേവീം മാതരം ലോകപാലിനീമ്
അപ്പോള് ഭഗവാന് തന്റെ പരമശക്തിയെ, ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്ന അമ്മയായ ദേവിയെ, മറ്റ് മാതാക്കളോടൊപ്പം അയച്ചു.
ഈശായുധധരാ ദേവീ ഈശശക്തിസമന്വിതാ മഹീഗതം യത്ര ദേഹം തത്രാഗാദ് ഭക്ഷ്യകാങ്ക്ഷിണീ
ദേവി ഭഗവാന്റെ ആയുധം കൈവശം വച്ചും അവന്റെ ശക്തിയോടെ സമ്പന്നയുമായും ഭൂമിയില് കിടക്കുന്ന ആ ശരീരത്തേക്കു, അതിനെ തിന്നാന് ആഗ്രഹിച്ച് എത്തി.
ശിരോമാത്രം സുരാഃ സര്വേ മേരൌ തത്രൈവ സാന്ത്വയന് ദേഹോ ദേവ്യാ പുനസ് തത്ര യുയുധേ ബഹവഃ സമാഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരും അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മേരുപര്വ്വതത്തില് തലമാത്രം അവിടെ വെച്ചു. ദേവിയുടെ ശരീരം അവിടെ തന്നെ നിലനിന്നു, അവള് വര്ഷങ്ങളോളം യുദ്ധം ചെയ്തു.
രാഹുസ് തത്ര സുരാന് ആഹ ഭിത്ത്വാ ദേഹം പുരാ മമ അത്രാസ്തേ രസമ് ഉത്കൃഷ്ടം തദ് ആകൃഷ്യ ശരീരതഃ
അവിടെ രാഹു ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ശരീരം മുമ്പ് തുളച്ചു, അതിനാല് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സാരം ഇവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്; അതു ശരീരത്തില് നിന്നു പുറത്തെടുക്കണം.'
പൃഥക്ഭൂതേ രസേ ദേഹം പ്രവരേ ഽമൃതമ് ഉത്തമമ് ഭസ്മീഭൂയാത് ക്ഷണേനൈവ തസ്മാത് കുര്വന്തു തത് പുരാ
ശരീരത്തില് നിന്ന് അത്യുത്തമമായ അമൃതം വേര്തിരിച്ചാല് ആ ശരീരം ഉടന് ചാരമാകും; അതുകൊണ്ട് ആദ്യം അത് ചെയ്യണം.
ഏതദ് രാഹുവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രീതാഃ സര്വേ ഽസുരാരയഃ അഭ്യഷിഞ്ചന് ഗ്രഹാണാം ത്വം ഗ്രഹോ ഭൂയാ മുദാന്വിതഃ
രാഹുവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട്, അസുരശത്രുക്കളായ ദേവന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു: 'നീ ഗ്രഹങ്ങളില് പ്രധാനമായ ഗ്രഹമാകണം, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തദ്ദേവവചനാച് ഛക്തിര് ഈശ്വരീ യാ നിഗദ്യതേ ദേഹം ഭിത്ത്വാ ദൈത്യപതേഃ സുരശക്തിസമന്വിതാ
അപ്പോള് ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഈശ്വരിയായ ദേവി ദൈവശക്തിയോടെ, ദാനവാധിപന്റെ ശരീരം തുളച്ചു.
ആകൃഷ്യ ശീഘ്രമ് ഉത്കൃഷ്ടം പ്രവരം ചാമൃതം ബഹിഃ സ്ഥാപയിത്വാ തു തദ് ദേഹം ഭക്ഷയാമ് ആസ ചാമ്ബികാ
അവള് അത്യുത്തമമായ അമൃതം വേഗത്തില് പുറത്തെടുത്ത് വെളിയില് വച്ചു, പിന്നെ ആ ശരീരം അമ്മികാ തിന്നുതുടങ്ങി.
കാലരാത്രിര് ഭദ്രകാലീ പ്രോച്യതേ യാ മഹാബലാ സ്ഥാപിതം രസമ് ഉത്കൃഷ്ടം രസാനാം പ്രവരം രസമ്
വലിയ ശക്തിയുള്ള, കാലരാത്രി എന്നും ഭദ്രകാളി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേവി, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സാരം അവിടെ വെച്ചു.
വ്യസ്രവത് സ്ഥാപിതം തത് തു പ്രവരാ സാഭവന് നദീ ആകൃഷ്ടമ് അമൃതം ചൈവ സ്ഥാപിതം സാപ്യ് അഭക്ഷയത്
അവിടെ വെച്ച ആ ഉത്തമസാരം ഒഴുകി ഒരു നദിയായി മാറി; പുറത്തെടുത്ത അമൃതം അവിടെ വെച്ചതും ദേവി തിന്നിയില്ല.