വൈപരീത്യം തു യദ് വൃത്തം ന സ്മര്തവ്യം കദാചന ന ച ത്രൈലോക്യരാജ്യേ ഽപി കൈവല്യേ വാ സുഖം മനാക് തദ് ഊര്ധ്വമ് അപി വാ യത് തു നിര്വൈരത്വാദ് അവാപ്യതേ
മുൻകാലത്തെ വൈരങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഓർക്കരുത്; മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ രാജ്യം കിട്ടിയാലും മോക്ഷം ലഭിച്ചാലും വൈരത്തിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല, വൈരം വിട്ടൊഴിയുമ്പോഴാണ് സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നത്.
ഏവം പരസ്പരം പ്രീതാഃ സന്തോ ദേവാശ് ച ദാനവാഃ ഏകീഭൂതാശ് ച സുപ്രീതാ വിമഥ്യ വരുണാലയമ്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന് വരുൺന്റെ ആലയം കുലുക്കി.
മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ രജ്ജും കൃത്വാ തു വാസുകിമ് ദേവാശ് ച ദാനവാഃ സര്വേ മമന്ഥുര് വരുണാലയമ്
മന്ദരപർവ്വതം കുലുക്കുവാൻ ഉപയോഗിച്ച് വാസുകിയെ കയറ്റിയായി എടുത്ത്, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും എല്ലാവരും വരുൺന്റെ സമുദ്രം കുലുക്കി.
ഉത്പന്നം ച തതഃ പുണ്യമ് അമൃതം സുരവല്ലഭമ് നിഷ്പന്നേ ചാമൃതേ പുണ്യേ തേ ച പ്രോചുഃ പരസ്പരമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ പുണ്യമായ അമൃതം അവിടെ ഉദിച്ചു; ആ വിശുദ്ധമായ അമൃതം ലഭിച്ചപ്പോൾ അവർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു.
യാമഃ സ്വം സ്വമ് അധിഷ്ഠാനം കൃതകാര്യാഃ ശ്രമം ഗതാഃ സര്വേ സമം ച സര്വേഭ്യോ യഥായോഗ്യം വിഭജ്യതാമ്
നമുക്ക് ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങാം; ജോലി പൂർത്തിയായതും ക്ഷീണം മാറിയതും ആണല്ലോ. എല്ലാവർക്കും യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ സമം വിഭജിക്കാം.
യദാ സര്വാഗമോ യത്ര യസ്മിംല് ലഗ്നേ ശുഭാവഹേ വിഭജ്യതാമ് ഇദം പുണ്യമ് അമൃതം സുരസത്തമാഃ
എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ശുഭമായ സമയത്ത് കൂടുമ്പോൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ പുണ്യമായ അമൃതം വിഭജിക്കട്ടെ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ തേ യയുഃ സര്വേ ദൈത്യദാനവരാക്ഷസാഃ ഗതേഷു ദൈത്യസംഘേഷു ദേവാഃ സര്വേ ഽന്വമന്ത്രയന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാ ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും പോയി; ദൈത്യസൈന്യം പോയതിനു ശേഷം ദേവന്മാർ തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
ഗതാസ് തേ രിപവോ ഽസ്മാകം ദൈവയോഗാദ് അരിംദമാഃ രിപൂണാമ് അമൃതം നൈവ ദേയം ഭവതി സര്വഥാ
ദൈവികമായ ക്രമത്തിൽ നമ്മുടെ ശത്രുക്കൾ പോയിരിക്കുന്നു, ശത്രുക്കൾക്ക് ഒരിക്കലും അമൃതം നൽകാൻ പാടില്ല.
ബൃഹസ്പതിസ് തഥേത്യ് ആഹ പുനര് ആഹ സുരാന് ഇദമ്
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെ,' എന്നിട്ട് ദേവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന ജാനന്തി യഥാ പാപാ പിബധ്വം ച തഥാമൃതമ് അയമ് ഏവോചിതോ മന്ത്രോ യച് ഛത്രൂണാം പരാഭവഃ
അവർ ദുഷ്ടന്മാരെപ്പോലെ അറിയുന്നില്ല; അതിനാൽ നിങ്ങൾക്ക് അമൃതം കുടിക്കാം. ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഇതാണ് ഉചിതമായ ഉപദേശം.
ദ്വേഷ്യാഃ സര്വാത്മനാ ദ്വേഷ്യാ ഇതി നീതിവിദോ വിദുഃ ന വിശ്വാസ്യാ ന ചാഖ്യേയാ നൈവ മന്ത്ര്യാശ് ച ശത്രവഃ
നീതിജ്ഞർ പറയുന്നു: ശത്രുക്കളെ പൂർണ്ണമായും അവിശ്വസിക്കണം, അവരെ വിശ്വസിക്കരുത്, രഹസ്യങ്ങൾ പറയരുത്, കൂടിയാലോചനയിലും പങ്കാളികളാക്കരുത്.
തേഭ്യോ ന ദേയമ് അമൃതം ഭവേയുര് അമരാസ് തതഃ അമരേഷു ച ജാതേഷു തേഷു ദൈത്യേഷു ശത്രുഷു താഞ് ജേതും നൈവ ശക്ഷ്യാമോ ന ദേയമ് അമൃതം തതഃ
അവർക്കു അമൃതം നൽകരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവർ അജരാമരന്മാരാകും. നമ്മുടെ ശത്രുക്കളായ ദൈത്യന്മാർ അജരാമരന്മാരായാൽ നമുക്ക് അവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അമൃതം നൽകരുത്.
ഇതി സംമന്ത്ര്യ തേ ദേവാ വാചസ്പതിമ് അഥാബ്രുവന്
അങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ദേവന്മാർ ബ്രിഹസ്പതിയോടു പറഞ്ഞു.
ക്വ യാമഃ കുത്ര മന്ത്രഃ സ്യാത് ക്വ പിബാമഃ ക്വ സംസ്ഥിതിഃ കുര്മസ് തദ് ഏവ പ്രഥമം വദ വാചസ്പതേ തഥാ
നാം എവിടേക്ക് പോകണം? എവിടെയാണ് യജ്ഞം നടത്തേണ്ടത്? എവിടെയാണ് പാനം ചെയ്യേണ്ടത്? എവിടെയാണ് നമുക്ക് താമസിക്കേണ്ടത്? ബ്രിഹസ്പതേ, ഇതെല്ലാം ആദ്യം ഞങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമാക്കൂ.
യാന്തു ബ്രഹ്മാണമ് അമരാഃ പൃച്ഛന്ത്വ് അത്ര ഗതിം പരാമ് സ തു ജ്ഞാതാ ച വക്താ ച ദാതാ ചൈവ പിതാമഹഃ
അമരന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചെന്നു പരമമായ മാർഗ്ഗം ചോദിക്കട്ടെ; അവൻ അറിയുന്നവനും പറയുന്നവനും ദാനവും ചെയ്യുന്നവനും പിതാമഹനുമാണ്.
ബൃഹസ്പതേര് വചഃ ശ്രുത്വാ മദന്തികമ് അഥാഗമന് നമസ്യ മാം സുരാഃ സര്വേ യദ് വൃത്തം തന് ന്യവേദയന്
ബ്രിഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാർ എന്നെ സമീപിച്ചു; എല്ലാവരും എന്നോട് നമസ്കരിച്ചു, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം പറഞ്ഞു.
തദ് ദേവവചനാത് പുത്ര തൈഃ സുരൈര് അഗമം ഹരിമ് വിഷ്ണവേ കഥിതം സര്വം ശംഭവേ വിഷഹാരിണേ
മകനേ, ദേവന്മാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഞാൻ അവരോടൊപ്പം ഹരിയിലേക്കു പോയി; വിഷ്ണുവിനും വിഷം നശിപ്പിക്കുന്ന ശംഭുവിനും എല്ലാം അറിയിച്ചു.
അഹം വിഷ്ണുശ് ച ശംഭുശ് ച ദേവഗന്ധര്വകിംനരൈഃ മേരുകന്ദരമ് ആഗത്യ ന ജാനന്തി യഥാസുരാഃ
ഞാനും വിഷ്ണുവും ശംഭുവും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരുമൊത്ത് മേരു പർവതത്തിലെ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി; അസുരന്മാർക്ക് ഇതറിയാനായില്ല.
രക്ഷകം ച ഹരിം കൃത്വാ സോമപാനായ തസ്ഥിരേ ആദിത്യസ് തത്ര വിജ്ഞാതാ സോമഭോജ്യാന് അഥേതരാന്
ഹരിയെ രക്ഷകനാക്കി, അവർ സോമപാനം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായി; അവരിൽ ആദിത്യൻ സോമപാനത്തിന് യോഗ്യനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, മറ്റുള്ളവർക്ക് അങ്ങനെ സാധിച്ചില്ല.
സോമോ ദാതാമൃതം ഭാഗം ചക്രധൃഗ് രക്ഷകസ് തഥാ നൈവ ജാനന്തി തദ് ദൈത്യാ ദനുജാ രാക്ഷസാസ് തഥാ
സോമൻ അമൃതഭാഗം ദാനികൾക്ക് നൽകി, ചക്രധാരി രക്ഷകനായി നിന്നു; ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ ഇവറൊന്നും അറിഞ്ഞില്ല.
വിനാ രാഹും മഹാപ്രാജ്ഞം സൈംഹികേയം ച സോമപമ് കാമരൂപധരോ രാഹുര് മരുതാം മധ്യമ് ആവിശത്
സിംഹികയുടെ മകൻ മഹാപണ്ഡിതനായ രാഹുവിനെ ഒഴികെ, അവൻ ദേവരൂപം ധരിച്ചു, മരുതുകളുടെ ഇടയിൽ പ്രവേശിച്ച് സോമം പാനത്തിനായി.
മരുദ്രൂപം സമാസ്ഥായ പാനപാത്രധരസ് തഥാ ജ്ഞാത്വാ ദിവാകരോ ദൈത്യം തം സോമായ ന്യവേദയത്
മരുത് രൂപം സ്വീകരിച്ച്, പാനപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് രാഹു നിന്നു; സൂര്യൻ ആ ദൈത്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, സോമനോട് വിവരമറിയിച്ചു.
തദാ തദ് അമൃതം തസ്മൈ ദൈത്യായാദൈത്യരൂപിണേ ദത്ത്വാ സോമം തദാ സോമോ വിഷ്ണവേ തന് ന്യവേദയത്
അപ്പോൾ സോമൻ ദൈവരൂപം ധരിച്ച ആ ദൈത്യന് അമൃതം നൽകി; പിന്നെ സോമൻ വിഷ്ണുവിനോട് ഈ വിവരം അറിയിച്ചു.
വിഷ്ണുഃ പീതാമൃതം ദൈത്യം ചക്രേണോദ്യമ്യ തച്ഛിരഃ ചിച്ഛേദ തരസാ വത്സ തച്ഛിരസ് ത്വ് അമരം ത്വ് അഭൂത്
വിഷ്ണു ചക്രം ഉയർത്തി, അമൃതം കുടിച്ച ദൈത്യന്റെ തല വേഗത്തിൽ വെട്ടി അകറ്റി; പക്ഷേ, മകനേ, ആ തല അമരത്വം നേടി.
ശിരോമാത്രവിഹീനം യദ് ദേഹം തദ് അപതദ് ഭുവി ദേഹം തദ് അമൃതസ്പൃഷ്ടം പതിതം ദക്ഷിണേ തടേ
തല ഇല്ലാതായ ശരീരം ഭൂമിയിൽ വീണു; അമൃതം തൊട്ട ആ ശരീരം തെക്കേ കരയിൽ പതിച്ചു.
ഗൌതമ്യാ മുനിശാര്ദൂല കമ്പയദ് വസുധാതലമ് ദേഹം ചാപ്യ് അമരം പുത്ര തദ് അദ്ഭുതമ് ഇവാഭവത്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് ആ ശരീരം ഭൂമിയെ നടുക്കിച്ചു; മകനേ, ആ ശരീരം അത്ഭുതകരമായി അമരത്വം നേടി.
ദേഹം ച ശിരസോ ഽപേക്ഷി ശിരോ ദേഹമ് അപേക്ഷതേ ഉഭയം ചാമരം ജാതം ദൈത്യശ് ചായം മഹാബലഃ
ശരീരം തലയെ ആഗ്രഹിച്ചു, തല ശരീരത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു; ഇരുവരും അമരന്മാരായി, ആ ദൈത്യൻ മഹാശക്തനായി.
ശിരഃ കായേ സമാവിഷ്ടം സര്വാന് ഭക്ഷയതേ സുരാന് തസ്മാദ് ദേഹമ് ഇദം പൂര്വം നാശയാമോ മഹീഗതമ് തതസ് തേ ശംകരം പ്രാഹുര് ദേവാഃ സര്വേ സസംഭ്രമാഃ
തല ശരീരത്തിൽ ചേരുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വിഴുങ്ങാൻ തുടങ്ങി; അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ഈ ശരീരം ആദ്യം നശിപ്പിക്കണം. അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയത്തോടെ ശംകരനോട് ചെന്നു.
മഹീഗതം ദൈത്യദേഹം നാശയസ്വ സുരോത്തമ ത്വം ദേവ കരുണാസിന്ധുഃ ശരണാഗതരക്ഷകഃ
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവാ, ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ദൈത്യന്റെ ശരീരം നശിപ്പിക്കൂ; നീ കരുണാസാഗരനാണ്, ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവരെ രക്ഷിക്കുന്നവനാണ്.
ശിരസാ നൈവ യുജ്യേത ദൈത്യദേഹം തഥാ കുരു
ദൈത്യന്റെ ശരീരം തലയിൽ ചേരാതിരിക്കാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.