തത്രാപാംപതിര് ഉത്കൃഷ്ടം ദദാതി മനസീപ്സിതമ് വരുണഃ സര്വദാതാ വൈ മുനിഭിഃ പരികീര്തിതഃ
അവിടെ ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുണൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നൽകുന്നവനാണ്. എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായവനായി മുനിമാർ വരുണനെ പുകഴ്ത്തുന്നു.
സ തു പ്രീതഃ ശനൈഃ കാലേ തവ പുത്രം പ്രദാസ്യതി ഏതച് ഛ്രുത്വാ നൃപശ്രേഷ്ഠോ മുനിവാക്യം തഥാകരോത്
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ, സമയമാകുമ്പോൾ, നിനക്കൊരു മകൻ നൽകും. ഇത് കേട്ട രാജാവു മുനികളുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ചു.
തോഷയാമ് ആസ വരുണം ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതഃ തതശ് ച തുഷ്ടോ വരുണോ ഹരിശ്ചന്ദ്രമ് ഉവാച ഹ
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ഗൗതമീയുടെ തീരത്ത് താമസിച്ച് വരുണനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം സന്തുഷ്ടനായ വരുണൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
പുത്രം ദാസ്യാമി തേ രാജംല് ലോകത്രയവിഭൂഷണമ് യദി യക്ഷ്യസി തേനൈവ തവ പുത്രോ ഭവേദ് ധ്രുവമ്
രാജാവേ, ഞാൻ നിനക്കൊരു മകൻ നൽകാം—മൂന്നു ലോകത്തിനും അലങ്കാരമായവൻ. അവനോടൊപ്പം യാഗം ചെയ്താൽ മകൻ ഉറപ്പായും ജനിക്കും.
ഹരിശ്ചന്ദ്രോ ഽപി വരുണം യക്ഷ്യേ തേനേത്യ് അവോചത തതോ ഗത്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ് ചരും കൃത്വാ തു വാരുണമ്
ഹരിശ്ചന്ദ്രനും വരുണനോട്, 'അവനോടൊപ്പം ഞാൻ യാഗം ചെയ്യും' എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പോയി വരുണനുവേണ്ടി ഒരു ഹോമം ഒരുക്കി.
ഭാര്യായൈ നൃപതിഃ പ്രാദാത് തതോ ജാതഃ സുതോ നൃപാത് ജാതേ പുത്രേ അപാമ് ഈശഃ പ്രോവാച വദതാം വരഃ
രാജാവ് ആ ഹോമം ഭാര്യയ്ക്ക് നൽകി; അതിനുശേഷം രാജാവിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു. മകൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ, വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, പറഞ്ഞു.
അദ്യൈവ പുത്രോ യഷ്ടവ്യഃ സ്മരസേ വചനം പുരാ
ഇന്നുതന്നെ മകനെ യാഗത്തിന് സമർപ്പിക്കണം; മുമ്പ് നൽകിയ വാഗ്ദാനം ഓർമ്മയുണ്ടോ?
ഹരിശ്ചന്ദ്രോ ഽപി വരുണം പ്രോവാചേദം ക്രമാഗതമ്
അതിനുശേഷം ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ വരുണനോട് ക്രമാനുസൃതമായി പറഞ്ഞു.
നിര്ദശോ മേധ്യതാം യാതി പശുര് യക്ഷ്യേ തതോ ഹ്യ് അഹമ്
പശു പത്ത് ദിവസം പ്രായമായ് ശുദ്ധനായാൽ, അപ്പോൾ ഞാൻ അവനോടൊപ്പം യാഗം ചെയ്യും.
തച് ഛ്രുത്വാ വചനം രാജ്ഞോ വരുണോ ഽഗാത് സ്വമ് ആലയമ് നിര്ദശേ പുനര് അഭ്യേത്യ യജസ്വേത്യ് ആഹ തം നൃപമ്
രാജാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട വരുണൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി. പത്ത് ദിവസം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും വന്ന് രാജാവിനോട്, 'ഇപ്പൊഴ് യാഗം ചെയ്യൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജാപി വരുണം പ്രാഹ നിര്ദന്തോ നിഷ്ഫലഃ പശുഃ പശോര് ദന്തേഷു ജാതേഷു ഏഹി ഗച്ഛാധുനാപ്പതേ
രാജാവും വരുണനോട് പറഞ്ഞു: 'പശുവിന് ഇപ്പോൾ പല്ലില്ല, അതിനാൽ യാഗത്തിന് യോഗ്യമല്ല. പശുവിന് പല്ലുകൾ വളർന്നാൽ വരൂ, ജലങ്ങളുടെ അധിപനേ.'
തച് ഛ്രുത്വാ രാജവചനം പുനഃ പ്രായാദ് അപാംപതിഃ ജാതേഷു ചൈവ ദന്തേഷു സപ്തവര്ഷേഷു നാരദ
രാജാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ വീണ്ടും മടങ്ങി. നാരായണാ, ഏഴു വയസ്സിൽ പല്ലുകൾ വളർന്നപ്പോൾ,
പുനര് അപ്യ് ആഹ രാജാനം യജസ്വേതി തതോ ഽബ്രവീത് രാജാപി വരുണം പ്രാഹ പത്സ്യന്തീമേ അപാംപതേ
വരുണൻ വീണ്ടും വന്ന് രാജാവിനോട്, 'ഇപ്പൊഴ് യാഗം ചെയ്യൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ രാജാവ് വരുണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവ പല്ലുകൾ വീണുപോകും, ജലങ്ങളുടെ അധിപനേ.'
സംപത്സ്യന്തി തഥാ ചാന്യേ തതോ യക്ഷ്യേ വ്രജാധുനാ പുനഃ പ്രായാത് സ വരുണഃ പുനര്ദന്തേഷു നാരദ യജസ്വേതി നൃപം പ്രാഹ രാജാ പ്രാഹ ത്വ് അപാംപതിമ്
'പുതിയ പല്ലുകളും വളരും; അപ്പോൾ ഞാൻ യാഗം ചെയ്യും—നീ ഇപ്പോൾ പോകൂ.' വീണ്ടും വരുണൻ മടങ്ങി; പുതിയ പല്ലുകൾ വളർന്നപ്പോൾ, നാരായണാ, അവൻ രാജാവിനോട്, 'ഇപ്പൊഴ് യാഗം ചെയ്യൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. രാജാവും ജലങ്ങളുടെ അധിപനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദാ തു ക്ഷത്രിയോ യജ്ഞേ പശുര് ഭവതി വാരിപ ധനുര്വേദം യദാ വേത്തി തദാ സ്യാത് പശുര് ഉത്തമഃ
യജ്ഞത്തിൽ ഒരു ക്ഷത്രിയൻ ബലി ജീവിയായി മാറുമ്പോഴും, അവൻ വില്ലിനും അസ്ത്രവിദ്യകൾക്കും പൂർണ്ണമായി പ്രാവീണ്യം നേടുമ്പോഴും, അപ്പോൾ അവൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ബലി ജീവിയാവുന്നു, ജലാധിപനായ പ്രഭേ.
തച് ഛ്രുത്വാ രാജവചനം വരുണോ ഽഗാത് സ്വമ് ആലയമ് യദാസ്ത്രേഷു ച ശസ്ത്രേഷു സമര്ഥോ ഽഭൂത് സ രോഹിതഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വരുണൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി. പിന്നീട് രോഹിതൻ ആയുധങ്ങളിലും അസ്ത്രവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടി.
സര്വവേദേഷു ശാസ്ത്രേഷു വേത്താഭൂത് സ ത്വ് അരിംദമഃ യുവരാജ്യമ് അനുപ്രാപ്തേ രോഹിതേ ഷോഡശാബ്ദികേ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ള രോഹിതൻ എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രഗത്ഭനായി. പതിനാറാം വയസ്സിൽ രോഹിതൻ യുവരാജാവായി നിയമിതനായി.
പ്രീതിമാന് അഗമത് തത്ര യത്ര രാജാ സരോഹിതഃ ആഗത്യ വരുണഃ പ്രാഹ യജസ്വാദ്യ സുതം സ്വകമ്
അവിടെ രാജാവും രോഹിതനും ഒരുമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ വളരെ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. അപ്പോൾ വരുണൻ എത്തി പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ നിന്റെ മകനെ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കൂ.'
ഓം ഇത്യ് ഉക്ത്വാ നൃപവര ഋത്വിജഃ പ്രാഹ ഭൂപതിഃ രോഹിതം ച സുതം ജ്യേഷ്ഠം ശൃണ്വതോ വരുണസ്യ ച
'ഓം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, മഹാരാജാവ് പുരോഹിതന്മാരോട് പറഞ്ഞു. രോഹിതനും അവന്റെ മൂത്ത പുത്രനുമായിരുന്നു, വരുണനും അവിടെ കേൾക്കുകയായിരുന്നു.
ഏഹി പുത്ര മഹാവീര യക്ഷ്യേ ത്വാം വരുണായ ഹി
എൻറെ മകനേ, മഹാശൂരനേ, വരുണനു വേണ്ടി ഞാൻ നിന്നെ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കാനായി വരിക.
കിമ് ഏതദ് ഇത്യ് അഥോവാച രോഹിതഃ പിതരം പ്രതി പിതാപി തദ് യഥാവൃത്തമ് ആചചക്ഷേ സവിസ്തരമ് രോഹിതഃ പിതരം പ്രാഹ ശൃണ്വതോ വരുണസ്യ ച
'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് രോഹിതൻ അച്ഛനോടു ചോദിച്ചു. അച്ഛൻ എല്ലാം വിശദമായി വിശദീകരിച്ചു, വരുണൻ അവിടെ കേൾക്കുമ്പോൾ.
അഹം പൂര്വം മഹാരാജ ഋത്വിഗ്ഭിഃ സപുരോഹിതഃ വിഷ്ണവേ ലോകനാഥായ യക്ഷ്യേ ഽഹം ത്വരിതം ശുചിഃ പശുനാ വരുണേനാഥ തദ് അനുജ്ഞാതുമ് അര്ഹസി
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ പുരോഹിതന്മാരോടും മുഖ്യപുരോഹിതനോടും കൂടെ, ലോകനാഥനായ വിഷ്ണുവിന് വേഗത്തിൽ ശുദ്ധമായി ഒരു മൃഗം ബലിയിടും. വരുണനേ, ഇതിന് അനുമതി നൽകണം.
രോഹിതസ്യ തു തദ് വാക്യം ശ്രുത്വാ വാരീശ്വരസ് തദാ കോപേന മഹതാവിഷ്ടോ ജലോദരമ് അഥാകരോത്
രോഹിതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ജലത്തിന്റെ ദൈവമായ വരുണൻ വലിയ കോപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, രാജാവിന് ജലോദരം വരുത്തി.
ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ നൃപതേ രോഹിതഃ സ വനം യയൌ ഗൃഹീത്വാ സ ധനുര് ദിവ്യം രഥാരൂഢോ ഗതവ്യഥഃ
ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ മകനായ രോഹിതൻ ദിവ്യമായ വില്ലുമായി, രഥത്തിൽ കയറി, ദുഃഖമില്ലാതെ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
യത്ര ചാരാധ്യ വരുണം ഹരിശ്ചന്ദ്രോ ജനേശ്വരഃ ഗങ്ഗായാം പ്രാപ്തവാന് പുത്രം തത്രാഗാത് സോ ഽപി രോഹിതഃ
ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ വരുണനെ ആരാധിച്ച് ഗംഗയുടെ തീരത്ത് പുത്രനെ ലഭിച്ച സ്ഥലത്തേക്ക് രോഹിതനും എത്തിച്ചു.
വ്യതീതാന്യ് അഥ വര്ഷാണി പഞ്ച ഷഷ്ഠേ പ്രവര്തതി തത്ര സ്ഥിത്വാ നൃപസുതഃ ശുശ്രാവ നൃപതേ രുജമ്
അവിടെ അഞ്ചു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു; ആറാം വർഷം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന രാജകുമാരൻ രാജാവിന് രോഗം വന്നതായി കേട്ടു.
മയാ പുത്രേണ ജാതേന പിതുര് വൈ ക്ലേശകാരിണാ കിം ഫലം കിം നു കൃത്യം സ്യാദ് ഇത്യ് ഏവം പര്യചിന്തയത്
'ഞാൻ ജനിച്ചിട്ടും അച്ഛനു ദു:ഖം മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കുന്നുള്ളു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഒരു മകനിൽ എന്ത് ഫലമോ, എന്ത് പ്രയോജനമോ?' എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ചിന്ത.
തസ്യാസ് തീരേ ഋഷീന് പുണ്യാന് അപശ്യന് നൃപതേഃ സുതഃ ഗങ്ഗാതീരേ വര്തമാനമ് അപശ്യദ് ഋഷിസത്തമമ്
അവിടെ, ഗംഗയുടെ തീരത്ത്, രാജാവിന്റെ മകൻ പുണ്യമുള്ള ഋഷിമാരെ കണ്ടു; ഗംഗയുടെ തീരത്ത് വസിക്കുന്ന ഉത്തമനായ ഒരു മഹർഷിയെ അവൻ കണ്ടു.
അജീഗര്തമ് ഇതി ഖ്യാതമ് ഋഷേസ് തു വയസഃ സുതമ് ത്രിഭിഃ പുത്രൈര് അനുവൃതം ഭാര്യയാ ക്ഷീണവൃത്തികമ് തം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതേഃ പുത്രോ നമസ്യേദം വചോ ഽബ്രവീത്
ഋഷിയുടെ മകനായി പ്രശസ്തനായ അജീഗർത്തൻ, ഭാര്യയോടും മൂന്നു മക്കളോടും കൂടെ, ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവനെ കണ്ട രാജകുമാരൻ വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:
ക്ഷീണവൃത്തിഃ കൃശഃ കസ്മാദ് ദുര്മനാ ഇവ ലക്ഷ്യസേ
നിന്റെ ഉപജീവനം ഇല്ലാതായി, ശരീരം ക്ഷീണിച്ചു, ദുഃഖിതനായി കാണപ്പെടുന്നു. അതെന്തുകൊണ്ടാണ്?