കനീയാംസ് തു സമര്ഥോ ഽപി പരിവിത്തിഭയാന് മുനേ നാകരോദ് ദാരകര്മാദി നൈവാഗ്നീനാമ് ഉപാസനമ്
കുറഞ്ഞവയസ്സുകാരൻ കഴിവുള്ളവനായിരുന്നു എങ്കിലും, പാരമ്പര്യഭയത്താൽ വിവാഹചടങ്ങുകളും അഗ്നിപൂജയും ചെയ്തില്ല.
തതഃ പ്രോചുഃ പിതൃഗണാഃ പുത്രം കക്ഷീവതഃ ശുഭമ് ജ്യേഷ്ഠം ചൈവ കനിഷ്ഠം ച പൃഥക് പൃഥഗ് ഇദം വചഃ
അതിനുശേഷം പിതൃഗണങ്ങൾ കക്ഷീവതിന്റെ നല്ല മക്കളായ മൂത്തവനോടും ഇളയവനോടും വേർതിരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഋണത്രയാപനോദായ ക്രിയതാം ദാരസംഗ്രഹഃ
മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഋണം നീക്കാൻ വിവാഹം കഴിക്കണം.
നേത്യ് ഉവാച തതോ ജ്യേഷ്ഠഃ കിമ് ഋണം കേന യുജ്യതേ കനീയാംസ് തു പിതൄന് പ്രാഹ ന യോഗ്യോ ദാരസംഗ്രഹഃ
അപ്പോൾ മൂത്തവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇല്ല; എന്ത് ഋണം, ആരാണ് അത് ഏറ്റെടുക്കുന്നത്?' എന്നാൽ ഇളയവൻ പിതാക്കന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'വിവാഹം എനിക്ക് യോജിച്ചതല്ല.'
ജ്യേഷ്ഠേ സതി മഹാപ്രാജ്ഞഃ പരിവിത്തിഭയാദ് ഇതി താവ് ഉഭൌ പുനര് അപ്യ് ഏവമ് ഊചുസ് തേ വൈ പിതാമഹാഃ
മൂത്തവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ പാരമ്പര്യഭയത്താലാണ്, മഹാപണ്ഡിതനേ; അങ്ങനെ ഇരുവരും വീണ്ടും പിതാക്കന്മാരോട് അതേപോലെ പറഞ്ഞു.
യാതാമ് ഉഭൌ ഗൌതമീം തു പുണ്യാം കക്ഷീവതഃ സുതൌ കുരുതാം ഗൌതമീസ്നാനം സര്വാഭീഷ്ടപ്രദായകമ്
കക്ഷീവതിന്റെ രണ്ടു മക്കളും ഗൗതമീ എന്ന പുണ്യനദിയിലേക്ക് പോകട്ടെ; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
ഗച്ഛതാം ഗൌതമീം ഗങ്ഗാം ലോകത്രിതയപാവനീമ് സ്നാനം ച തര്പണം തസ്യാം കുരുതാം ശ്രദ്ധയാന്വിതൌ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗൗതമീ ഗംഗയിലേക്കു പോകുന്നവർ അവിടെ വിശ്വാസത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് തർപ്പണം നടത്തണം.
ദൃഷ്ടാവനാമിതാ ധ്യാതാ ഗൌതമീ സര്വകാമദാ ന ദേശകാലജാത്യാദിനിയമോ ഽത്രാവഗാഹനേ ജ്യേഷ്ഠോ ഽനൃണസ് തതോ ഭൂയാത് പരിവിത്തിര് ന ചേതരഃ
ഗൗതമിയെ കാണുകയോ നമസ്കരിക്കുകയോ ധ്യാനിക്കുകയോ ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും. അവളിൽ കടക്കാൻ ദേശം, കാലം, ജാതി മുതലായവയ്ക്ക് യാതൊരു നിയന്ത്രണവും ഇല്ല. മുതിർന്നവൻ കടമകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നത് അങ്ങനെ മാത്രമേയുള്ളൂ, അല്ലാതെ മറ്റെന്തുകൊണ്ടും അല്ല.
തതഃ പൃഥുശ്രവാ ജ്യേഷ്ഠഃ കൃത്വാ സ്നാനം സതര്പണമ് ത്രയാണാമ് അപി ലോകാനാം കാക്ഷീവതോ ഽനൃണോ ഽഭവത്
അതിനുശേഷം, മുതിർന്നവനായ പൃഥുശ്രവാസ് സ്നാനവും തർപ്പണവും നടത്തി മൂന്നു ലോകങ്ങളോടുള്ള കടമകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, കാക്ഷീവതിന്റെ വംശജനായവനേ.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥമ് ഋണമോചനമ് ഉച്യതേ ശ്രൌതസ്മാര്ത-ഋണേഭ്യശ് ച ഇതരേഭ്യശ് ച നാരദ തത്ര സ്നാനേന ദാനേന ഋണീ മുക്തഃ സുഖീ ഭവേത്
അതിനുശേഷം ആ തീർഥം കടമകളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. നാരദാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, വേദപരമായും പിതൃകൃതമായും മറ്റു കടമകളിൽ നിന്നുമുള്ള ബന്ധനം വിട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം.
സുപര്ണാസംഗമം നാമ കാദ്രവാസംഗമം തഥാ മഹേശ്വരോ യത്ര ദേവോ ഗങ്ഗാപുലിനമ് ആശ്രിതഃ
അവിടെ സുപർണ്ണാസംഗമം എന്ന പേരിലുള്ള സംഗമവും, അതുപോലെ കാദ്രവാസംഗമവും ഉണ്ട്. മഹാദേവനായ മഹേശ്വരൻ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് അവിടെ വസിക്കുന്നു.
അഗ്നികുണ്ഡം ച തത്രൈവ രൌദ്രം വൈഷ്ണവമ് ഏവ ച സൌരം സൌമ്യം തഥാ ബ്രാഹ്മം കൌമാരം വാരുണം തഥാ
അവിടെ തന്നെ അഗ്നിക്കുണ്ടുകളും ഉണ്ട്: ക്രൂരമായത്, വൈഷ്ണവം, സൗര്യം, സൗമ്യം, ബ്രാഹ്മം, കൗമാരം, വാരുണം എന്നിങ്ങനെ.
അപ്സരാ ച നദീ യത്ര സംഗതാ ഗങ്ഗയാ തഥാ തത്തീര്ഥസ്മരണാദ് ഏവ കൃതകൃത്യോ ഭവേന് നരഃ
അവിടെ തന്നെ അപ്സരാ എന്ന നദി ഗംഗയുമായി ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു. ആ തീർഥം ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താലും മനുഷ്യൻ ജീവിതലക്ഷ്യം നേടും.
സര്വപാപപ്രശമനം ശൃണു യത്നേന നാരദ ഇന്ദ്രേണ ഹിംസിതാഃ പൂര്വം വാലഖില്യാ മഹര്ഷയഃ ദത്താര്ധതപസഃ സര്വേ പ്രോചുസ് തേ കാശ്യപം മുനിമ്
എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, നാരദാ. മുൻകാലത്ത്, ഇന്ദ്രൻ വാൽഖില്യ മഹർഷിമാരെ ഉപദ്രവിക്കുകയും അവർ തങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ പാതി ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. അവർ കശ്യപമുനിയെ സമീപിച്ചു.
പുത്രമ് ഉത്പാദയാനേന ഇന്ദ്രദര്പഹരം ശുഭമ് തപസോ ഽര്ധം തു ദാസ്യാമസ് തഥേത്യ് ആഹ മുനിസ് തു താന്
'നിന്റെ വഴി ഒരു മകൻ ജനിക്കണം; അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കണം. ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ പാതി നിനക്ക് നൽകാം' എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അതിന് മുനി സമ്മതിച്ചു.
സുപര്ണായാം തതോ ഗര്ഭമ് ആദധേ സ പ്രജാപതിഃ കദ്ര്വാം ചൈവ ശനൈര് ബ്രഹ്മന് സര്പാണാം സര്പമാതരി
അതിനുശേഷം പ്രജാപതി സൂപർണ്ണയിൽ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു; പിന്നെ, ബ്രാഹ്മണനേ, സ്നേക്ക് ജനനിയായ കദ്രുവയിലും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
തേ ഗര്ഭിണ്യാവ് ഉഭേ ആഹ ഗന്തുകാമഃ പ്രജാപതിഃ അപരാധോ ന ച ക്വാപി കാര്യോ ഗമനമ് ഏവ ച
ആ ഗർഭിണികളായ ഇരുവർക്കും, യാത്ര പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച പ്രജാപതി പറഞ്ഞു: 'എവിടെയും തെറ്റായ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകരുത്; നിങ്ങൾ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകരുത്.'
അന്യത്ര ഗമനാച് ഛാപോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോയാൽ ശാപം ഉറപ്പായുണ്ടാകും; അതിൽ സംശയമില്ല.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സ യയൌ പത്ന്യൌ ഗതേ ഭര്തരി തേ ഉഭേ തദൈവ ജഗ്മതുഃ സത്ത്രമ് ഋഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭർത്താവ് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ പോയ ഉടനെ തന്നെ ആ രണ്ടു ഭാര്യമാർ ആത്മവിശുദ്ധിയുള്ള ഋഷിമാരുടെ യജ്ഞശാലയിലേക്കു പോയി.
ബ്രഹ്മവൃന്ദസമാകീര്ണം ഗങ്ഗാതീരസമാശ്രിതമ് ഉന്മത്തേ തേ ഉഭേ നിത്യം വയഃസംപത്തിഗര്വിതേ
ബ്രഹ്മന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ, ഗംഗയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ സ്ഥലത്തേക്കു, യുവാവും സൗന്ദര്യത്തിലും അമിതമായ അഭിമാനവും നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ രണ്ടു സ്ത്രീകളും പോയി.
നിവാര്യമാണേ ബഹുശോ മുനിഭിസ് തത്ത്വദര്ശിഭിഃ വികുര്വത്യൌ തത്ര സത്ത്രേ സമാനി ച ഹവീംഷി ച
തത്ത്വം അറിയുന്ന മുനിമാർ പലതവണ തടഞ്ഞിട്ടും, ആ ഇരുവരും ആ യജ്ഞശാലയിലും ഹവിസ്സുകളിലും അശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റം കാണിച്ചു.
യോഷിതാം ദുര്വിലസിതം കഃ സംവരിതുമ് ഈശ്വരഃ തേ ദൃഷ്ട്വാ ചുക്ഷുഭുര് വിപ്രാ അപമാര്ഗരതേ ഉഭേ
സ്ത്രീകളുടെ ദുർവൃത്തിയെ ആരാണ് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുക? അവരെ തെറ്റായ പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ട ബ്രാഹ്മണന്മാർ അതിൽ വിഷമിച്ചു.
അപമാര്ഗസ്ഥിതേ യസ്മാദ് ആപഗേ ഹി ഭവിഷ്യഥഃ സുപര്ണാ ചൈവ കദ്രൂശ് ച നദ്യൌ തേ സംബഭൂവതുഃ
നദിക്കരയിൽ അപമാർഗ്ഗ സസ്യത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ടിരിക്കും എന്നതിനാൽ, സൂപർണ്ണയും കദ്രുവയും അവിടെ നദികളായി മാറി.
സ കദാചിദ് ഗൃഹം പ്രായാത് കശ്യപോ ഽഥ പ്രജാപതിഃ ഋഷിഭ്യസ് തത്ര വൃത്താന്തം ശാപം താഭ്യാം സവിസ്തരമ്
ഒരു ദിവസം പ്രജാപതിയായ കശ്യപൻ വീട്ടിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ, ആ ഇരുപേരെയും സംബന്ധിച്ച സംഭവവും ശാപവും ഋഷിമാർ വിശദമായി അവനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ തു വിസ്മയാവിഷ്ടഃ കിം കരോമീത്യ് അചിന്തയത് ഋഷിഭ്യഃ കഥയാമ് ആസ വാലഖില്യാ ഇതി ശ്രുതാഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, അത്ഭുതംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ്, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്നു ചിന്തിച്ചു. പിന്നെ, വാലഖില്യന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരാണെന്ന് ആ മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞു.
ത ഊചുഃ കശ്യപം വിപ്രം ഗത്വാ ഗങ്ഗാം തു ഗൌതമീമ് തത്ര സ്തുഹി മഹേശാനം പുനര് ഭാര്യേ ഭവിഷ്യതഃ
അവരുടെ മറുപടി: 'നീ കശ്യപമഹർഷിയെ സമീപിച്ച്, ഗൗതമീ എന്ന ഗംഗയിലേക്ക് പോകുക. അവിടെ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചാൽ, വീണ്ടും ഭാര്യമാർ ലഭിക്കും.'
ബ്രഹ്മഹത്യാഭയാദ് ഏവ യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ ഗങ്ഗാമധ്യേ സദാ ഹ്യ് ആസ്തേ മധ്യമേശ്വരസംജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മഹത്യഭയത്തിൽ മഹേശ്വരൻ ഗംഗയുടെ നടുവിൽ, 'മധ്യമേശ്വരൻ' എന്ന പേരിൽ, എപ്പോഴും വാസം ചെയ്യുന്നു.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ കശ്യപോ ഽപി സ്നാത്വാ ഗങ്ഗാം ജിതവ്രതഃ തുഷ്ടാവ സ്തവനൈഃ പുണ്യൈര് ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
അങ്ങനെ എന്നു സമ്മതിച്ച്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച കശ്യപൻ ഗംഗയിൽ കുളിച്ചു, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ പുണ്യമായ സ്തുതികളാൽ സ്തുതിച്ചു.
ലോകത്രയൈകാധിപതേര് ന യസ്യ കുത്രാപി വസ്തുന്യ് അഭിമാനലേശഃ സ സിദ്ധനാഥോ ഽഖിലവിശ്വകര്താ ഭര്താ ശിവായാ ഭവതു പ്രസന്നഃ
മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും ഏകാധിപതിയായ, യാതൊരു വസ്തുവിലും അഹങ്കാരത്തിന്റെ അംശം പോലും ഇല്ലാത്ത, സിദ്ധനാഥനും സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും രക്ഷകനുമായ, ശിവയുടെ ഭർത്താവായ ശിവൻ ദയചെയ്യട്ടെ.
താപത്രയോഷ്ണദ്യുതിതാപിതാനാമ് ഇതസ് തതോ വൈ പരിധാവതാം ച ശരീരിണാം സ്ഥാവരജങ്ഗമാനാം ത്വമ് ഏവ ദുഃഖവ്യപനോദദക്ഷഃ
മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങളിലും ചൂടിലും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിലും ഇതാ അവിടെയും ഇവിടെയും അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന ജന്തുക്കളുടെയും ചലനശീലികളുടെയും അചലജന്തുക്കളുടെയും കഷ്ടം നീക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ നീ മാത്രമാണ്.