തന് മാതൃവചനം ശ്രുത്വാ ഭ്രാതരസ് തേ ത്രയോ മുനേ ജഗ്മുസ് തേ തപസേ ഽരണ്യം കൃതവന്തസ് തപോ മഹത്
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ മൂന്നു സഹോദരന്മാർ, മഹർഷേ, കാടിലേക്ക് പോയി വലിയ തപസ്സ് ചെയ്തു.
മത്തോ വരാന് അവാപുശ് ച ത്രയ ഏതേ ച രാക്ഷസാഃ മാതുലേന മരീചേന തഥാ മാതാമഹേന തു
എന്നിൽ നിന്ന് ആ മൂന്നു രാക്ഷസന്മാർക്കും, അവരുടെ അമ്മാവനായ മരീചനും അമ്മാമ്മാവിനും കൂടി, വരങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
തന്മാതൃവചനാച് ചാപി തതോ ലങ്കാമ് അയാചത രക്ഷോഭാവാന് മാതൃദോഷാദ് ഭ്രാത്രോര് വൈരമ് അഭൂന് മഹത്
അമ്മയുടെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം, അവൻ ലങ്കയെ ചോദിച്ചു. അമ്മയുടെ തെറ്റുകൊണ്ടു സഹോദരന്മാർക്കിടയിൽ വലിയ വൈരാഗ്യം ഉണ്ടായി, റാക്ഷസസ്വഭാവം മൂലം.
തതസ് തദ് അഭവദ് യുദ്ധം ദേവദാനവയോര് ഇവ യുദ്ധേ ജിത്വാഗ്രജം ശാന്തം ധനദം ഭ്രാതരം തഥാ
അതിനുശേഷം, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോരുന്നതുപോലെ, ആ സഹോദരന്മാർ തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ, സമാധാനസ്വഭാവമുള്ള മൂത്ത സഹോദരനായ ധനപതി തോറ്റു.
പുഷ്പകം ച പുരീം ലങ്കാം സര്വം ചൈവ വ്യപാഹരത് രാവണോ ഘോഷയാമ് ആസ ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
രാവണൻ പുഷ്പകവിമാനവും ലങ്കാപുരിയും മറ്റെല്ലാം കൈവശമാക്കി, സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലരായവരുമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും തന്റെ വിജയം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
യോ ദദ്യാദ് ആശ്രയം ഭ്രാതുഃ സ ച വധ്യോ ഭവേന് മമ ഭ്രാത്രാ നിരസ്തോ വൈശ്രവണോ നൈവ പ്രാപാശ്രയം ക്വചിത് പിതാമഹം പുലസ്ത്യം തം ഗത്വാ നത്വാബ്രവീദ് വചഃ
‘എന്റെ സഹോദരനു ആശ്രയം നൽകുന്നവൻ ആരായാലും ഞാൻ അവനെ കൊല്ലും’ എന്ന് അവൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. സഹോദരൻ പുറത്താക്കപ്പെട്ട വൈശ്രവണന് എവിടെയും ആശ്രയം ലഭിച്ചില്ല. പിന്നെ അവൻ തന്റെ മുത്തശ്ശനായ പുലസ്ത്യൻറെ അടുക്കൽ ചെന്നു, വന്ദിച്ചു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഭ്രാത്രാ നിരസ്തോ ദുഷ്ടേന കിം കരോമി വദസ്വ മേ ആശ്രയഃ ശരണം യത് സ്യാദ് ദൈവം വാ തീര്ഥമ് ഏവ ച
‘ദുഷ്ടനായ സഹോദരൻ എന്നെ പുറത്താക്കിയിരിക്കുന്നു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ദൈവം ആകട്ടെ, തീർത്ഥം ആകട്ടെ, എവിടെ എങ്കിലും എനിക്ക് ആശ്രയം ലഭിക്കുമോ എന്ന് പറയൂ.’
തത് പൌത്രവചനം ശ്രുത്വാ പുലസ്ത്യോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
തന്റെ മുമ്മക്കളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട പുലസ്ത്യൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
ഗൌതമീം ഗച്ഛ പുത്ര ത്വം സ്തുഹി ദേവം മഹേശ്വരമ് തത്ര നാസ്യ പ്രവേശഃ സ്യാദ് ഗങ്ഗായാ ജലമധ്യതഃ
‘മകനേ, നീ ഗൗതമീ ഗംഗയിലേക്കു പോവുക. അവിടെ മഹാദേവനെ സ്തുതിക്കുക. ഗംഗയുടെ നടുവിൽ നീയിരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അകത്തേക്ക് വരാൻ കഴിയില്ല.’
സിദ്ധിം പ്രാപ്സ്യസി കല്യാണീം തഥാ കുരു മയാ സഹ
‘നിനക്ക് നല്ല വിജയം ലഭിക്കും; അതിനാൽ, നീ ഞാൻ കൂടെ ചേർന്ന് ഇതു ചെയ്യുക.’
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ജഗാമാസൌ സഭാര്യോ ധനദസ് തഥാ പിത്രാ മാത്രാ ച വൃദ്ധേന പുലസ്ത്യേന ധനേശ്വരഃ
‘ശരി’ എന്ന് പറഞ്ഞ് ധനപതി ഭാര്യയോടും വയസ്സായ അച്ഛനും അമ്മയും ആയ പുലസ്ത്യനോടും കൂടി അവിടെ പോയി.
ഗത്വാ തു ഗൌതമീം ഗങ്ഗാം ശുചിഃ സ്നാത്വാ യതവ്രതഃ തുഷ്ടാവ ദേവദേവേശം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം ശിവമ്
ഗൗതമീ ഗംഗയിലേക്കു പോയ്, ശുദ്ധതയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വ്രതം പാലിച്ചു, ദേവദേവനായ ഭുക്തിയും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ശിവനെ സ്തുതിച്ചു.
സ്വാമീ ത്വമ് ഏവാസ്യ ചരാചരസ്യ വിശ്വസ്യ ശംഭോ ന പരോ ഽസ്തി കശ്ചിത് ത്വാമ് അപ്യ് അവജ്ഞായ യദീഹ മോഹാത് പ്രഗല്ഭതേ കോപി സ ശോച്യ ഏവ
‘ശംഭോ, നീയൊന്നാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലമായവയും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ലോകത്തിന്റെ യജമാനൻ. മറ്റൊരുവനും ഇല്ല. ആരെങ്കിലും ഇവിടെ, ഭ്രമയാൽ നിന്നെയും അവഗണിച്ച് അഹങ്കാരത്തോടെ പെരുമാറുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ വാസ്തവത്തിൽ ദയനീയനാണ്.’
ത്വമ് അഷ്ടമൂര്ത്യാ സകലം ബിഭര്ഷി ത്വദാജ്ഞയാ വര്തത ഏവ സര്വമ് തഥാപി വേദേതി ബുധോ ഭവന്തം ന ജാത്വ് അവിദ്വാന് മഹിമാ പുരാതനമ്
‘നിന്റെ എട്ട് രൂപങ്ങൾകൊണ്ട് നീ എല്ലാം നിലനിർത്തുന്നു; നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ എല്ലാം നടക്കുന്നു. എങ്കിലും, ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ തന്നെ വേദം എന്ന് അറിയുന്നു; നിന്റെ പുരാതന മഹത്വം അറിയാത്തവൻ ഒരിക്കലും ഇല്ല.’
മലപ്രസൂതം യദ് അവോചദ് അമ്ബാ ഹാസ്യാത് സുതോ ഽയം തവ ദേവ ശൂരഃ ത്വത്പ്രേക്ഷിതാദ് യഃ സ ച വിഘ്നരാജോ ജജ്ഞേ ത്വ് അഹോ ചേഷ്ടിതമ് ഈശദൃഷ്ടേഃ
‘അമ്മ കളിയായി പറഞ്ഞത്, ദൈവമേ, നിന്റെ മകൻ മലത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ കാഴ്ചകൊണ്ട് ആ മകൻ വിഘ്നങ്ങളുടെ അധിപനായി. അയ്യോ, നിന്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടിയുടെ കളി ഇതാണ്!’
അശ്രുപ്ലുതാങ്ഗീ ഗിരിജാ സമീക്ഷ്യ വിയുക്തദാംപത്യമ് ഇതീശമ് ഊചേ മനോഭവോ ഽഭൂന് മദനോ രതിശ് ച സൌഭാഗ്യപൂര്വത്വമ് അവാപ സോമാത്
‘കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ ശരീരവുമായി ഗിരിജയെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടവളായി കണ്ടപ്പോൾ, ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: മനോഭവനും രതിയും സോമനിൽ നിന്ന് പഴയ ഭാഗ്യം വീണ്ടും നേടി.’
ഇത്യാദി സ്തുവതസ് തസ്യ പുരതോ ഽഭൂത് ത്രിലോചനഃ വരേണ ച്ഛന്ദയാമ് ആസ ഹര്ഷാന് നോവാച കിംചന
അവൻ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മൂന്നുകണ്ണുള്ള മഹാദേവൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി, സന്തോഷത്തോടെ ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
തൂഷ്ണീംഭൂതേ തു ധനദേ പുലസ്ത്യേ ച മഹേശ്വരേ പുനഃ പുനര് വരസ്വേതി ശിവേ വാദിനി ഹര്ഷിതേ
ധനപതിയും പുലസ്ത്യനും മൗനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ ശിവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘നിനക്ക് വരം ചോദിക്കൂ’ എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ പ്രാപ്തവ്യം ധനപാലത്വം വദന്തീദം മഹേശ്വരമ്
അപ്പോൾ, അവിടെ ഒരു ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദം ഉയർന്നു, മഹേശ്വരനോട് ധനപതിയുടെ സ്ഥാനം ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പുലസ്ത്യസ്യ തു യച് ചിത്തം പിതുര് വൈശ്രവണസ്യ തു വിദിത്വേവ തദാ വാണീ ശുഭമ് അര്ഥമ് ഉദീരയത്
പുലസ്ത്യന്റെയും വൈശ്രവണന്റെ അച്ഛന്റെ മനസ്സറിയാതെ, ആ ദിവ്യശബ്ദം അപ്പോൾ തന്നെ ശുഭമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.
ഭൂതവദ് ഭവിതവ്യം സ്യാദ് ദാസ്യമാനം തു ദത്തവത് പ്രാപ്തവ്യം പ്രാപ്തവത് തത്ര ദൈവീ വാഗ് അഭവച് ഛുഭാ
എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതു സംഭവിക്കും; നൽകേണ്ടത് നൽകപ്പെട്ടതുപോലെയാണ്; നേടേണ്ടത് നേടിയതുപോലെയാണ് — ഇങ്ങനെ ഒരു ദൈവികവും ശുഭവുമായ ശബ്ദം കേട്ടു.
പ്രഭൂതശത്രുഃ പരിഭൂതദുഃഖഃ സംപൂജ്യ സോമേശ്വരമ് ആപ ലിങ്ഗമ് ദിഗീശ്വരത്വം ദ്രവിണപ്രഭുത്വമ് അപാരദാതൃത്വകലത്രപുത്രാന്
അനേകം ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതനും അപമാനത്തിൽ ദുഃഖിതനുമായ അവൻ സോമേശ്വരനെ ആരാധിച്ചു, ലിംഗം ലഭിച്ചു; അതോടൊപ്പം ദിശകളിൽ ആധിപത്യം, ധനസമ്പത്ത്, പാപമോചനവും ഭാര്യയും മക്കളും ലഭിച്ചു.
താം വാചം ധനദഃ ശ്രുത്വാ ദേവദേവം ത്രിശൂലിനമ് ഏവം ഭവതു നാമേതി ധനദോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ആ ശബ്ദം കേട്ട ധനത്തിന്റെ അധിപൻ ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകട്ടെ'.
തഥൈവാസ്ത്വ് ഇതി ദേവേശോ ദൈവീം വാചമ് അമന്യത പുലസ്ത്യം ച വരൈഃ പുണ്യൈസ് തഥാ വിശ്രവസം മുനിമ്
'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ' എന്ന് ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ ദൈവിക ശബ്ദം അംഗീകരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ പുലസ്ത്യനും വിശ്രവസെന്ന മുനിക്കും ശുഭമായ വരങ്ങൾ നൽകി.
ധനപാലം ച ദേവേശോ ഹ്യ് അഭിനന്ദ്യ യയൌ ശിവഃ തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം പൌലസ്ത്യം ധനദം വിദുഃ
ധനപാലനെ അഭിനന്ദിച്ച് ദേവേശ്വരൻ ശിവൻ തിരിച്ചു പോയി; അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം പുലസ്ത്യനും ധനദനും എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തഥാ വൈശ്രവസം പുണ്യം സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ് തേഷു സ്നാനാദി യത് കിംചിത് തത് സര്വം ബഹുപുണ്യദമ്
അവിടെയാണ് വിശ്രവസൻ എന്ന പുണ്യവാൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവൻ; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതോ മറ്റേതെങ്കിലും കര്മ്മം ചെയ്യുന്നതോ വലിയ പുണ്യം നൽകുന്നു.
അഗ്നിതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വക്രതുഫലപ്രദമ് സര്വവിഘ്നോപശമനം തത്തീര്ഥസ്യ ഫലം ശൃണു
അഗ്നിതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലം എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും നൽകുന്നു, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു; ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ.
ജാതവേദാ ഇതി ഖ്യാതോ അഗ്നേര് ഭ്രാതാ സ ഹവ്യവാട് ഹവ്യം വഹന്തം ദേവാനാം ഗൌതമ്യാസ് തീര ഏവ തു
ജാതവേദാസെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിയുടെ സഹോദരൻ, ദേവന്മാർക്കായി ഹോമം വഹിക്കുന്നവൻ, ഗൗതമിയുടെ തീരത്താണ് വസിക്കുന്നത്.
ഋഷീണാം സത്ത്രസദനേ അഗ്നേര് ഭ്രാതരമ് ഉത്തമമ് ഭ്രാതുഃ പ്രിയം തഥാ ദക്ഷം മധുര് ദിതിസുതോ ബലീ
മുനിമാരുടെ സഭയിൽ അഗ്നിയുടെ പ്രിയ സഹോദരനും ദക്ഷനും പ്രിയങ്കരനുമായ ദിതിയുടെ ശക്തനായ പുത്രൻ മധു, അഗ്നിയുടെ ഉത്തമ സഹോദരനെ കൊന്നു.
ജഘാന ഋഷിമുഖ്യേഷു പശ്യത്സു ച സുരേഷ്വ് അപി ഹവ്യം ദേവാ നൈവ ചാപുര് മൃതേ വൈ ജാതവേദസി
മുനിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും മുമ്പിൽ തന്നെ മധു അഗ്നിയുടെ സഹോദരനെ വധിച്ചു; ജാതവേദാസ് മരിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർക്ക് ഹോമം ലഭിച്ചില്ല.