ഉഭാവ് അപി സുതൌ നിത്യമ് അധ്യാപയതി വൈ പൃഥക് വൈഷമ്യബുദ്ധ്യാ തൌ ബാലൌ ചിരാച് ഛുക്രോ ഽബ്രവീദ് ഇദമ്
രണ്ടുപുത്രന്മാരെയും വേർതിരിച്ച്, ഭാഗികതയോടെ പഠിപ്പിച്ചു; ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ബാലനായ ശുക്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വൈഷമ്യേണ ഗുരോ മാം ത്വമ് അധ്യാപയസി നിത്യശഃ ഗുരൂണാം നേദമ് ഉചിതം വൈഷമ്യം പുത്രശിഷ്യയോഃ
ഗുരുവേ, നീ എന്നെ എപ്പോഴും ഭാഗികതയോടെ പഠിപ്പിക്കുന്നു; പുത്രനും ശിഷ്യനും തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നത് ഗുരുക്കൾക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
വൈഷമ്യേണ ച വര്തന്തേ മൂഢാഃ ശിഷ്യേഷു ദേശികാഃ നൈഷാ വിഷമബുദ്ധീനാം സംഖ്യാ പാപസ്യ വിദ്യതേ
മണ്ടന്മാരായ ഗുരുക്കൾ ശിഷ്യന്മാരോട് ഭാഗികത കാണിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസം കാണുന്നവർക്കു പാപത്തിന് അളവില്ല.
ആചാര്യ സമ്യഗ് ജ്ഞാതോ ഽസി നമസ്യേ ഽഹം പുനഃ പുനഃ ഗച്ഛേയം ഗുരുമ് അന്യം വൈ മാമ് അനുജ്ഞാതുമ് അര്ഹസി
ആചാര്യനേ, ഞാൻ നിന്നെ നന്നായി മനസ്സിലാക്കി; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു. ഞാൻ മറ്റൊരു ഗുരുവിനരികിൽ പോകണം; നീ എന്നെ അനുമതിയോടെ വിടണം.
ഗച്ഛേയം പിതരം ബ്രഹ്മന് യദ്യ് അസൌ വിഷമോ ഭവേത് തതോ വാന്യത്ര ഗച്ഛാമി സ്വാമിന് പൃഷ്ടോ ഽസി ഗമ്യതേ
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ അച്ഛൻ ഭാഗികത കാണിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അവനരികിലേക്കു പോകും; അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടത്തേക്കു പോകും. സ്വാമിനേ, ഞാൻ ചോദിച്ചു, പോകുന്നു.
ഗുരും ബൃഹസ്പതിം ദൃഷ്ട്വാ അനുജ്ഞാതസ് ത്വ് അഗാത് തതഃ അവാപ്തവിദ്യഃ പിതരം ഗച്ഛേയം ചേത്യ് അചിന്തയത്
ഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു, അനുമതി വാങ്ങി അവൻ പുറപ്പെട്ടു; വിദ്യ നേടിക്കഴിഞ്ഞ് അച്ഛനരികിലേക്കു പോകണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
തസ്മാത് കമ് അനുപൃച്ഛേയമ് ഉത്കൃഷ്ടഃ കോ ഗുരുര് ഭവേത് ഇതി സ്മരന് മഹാപ്രാജ്ഞമ് അപൃച്ഛദ് വൃദ്ധഗൌതമമ്
എന്നാൽ, ഞാൻ ആരോടാണ് ചോദിക്കേണ്ടത്? ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഗുരു ആരാണ്? ഇതു ഓർത്ത്, മഹാജ്ഞാനിയായ വൃദ്ധഗൗതമനോടു ചോദിച്ചു.
കോ ഗുരുഃ സ്യാന് മുനിശ്രേഷ്ഠ മമ ബ്രൂഹി ഗുരുര് ഭവേത് ത്രയാണാമ് അപി ലോകാനാം യോ ഗുരുസ് തം വ്രജാമ്യ് അഹമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, എനിക്ക് ഗുരു ആരായിരിക്കണം? മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഗുരുവായവനാരാണോ, ഞാൻ അവനരികിലേക്കു പോകും; ദയവായി പറയണം.
സ പ്രാഹ ജഗതാമ് ഈശം ശംഭും ദേവം ജഗദ്ഗുരുമ് ക്വാരാധയാമി ഗിരിശമ് ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രാഹ ഗൌതമഃ
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ശംഭുവിനോടും, ദൈവഗുരുവായ ജഗദ്ഗുരുവിനോടും, 'ഞാൻ എങ്ങനെയാണ് ഗിരിശനെ ആരാധിക്കേണ്ടത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഗൗതമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗൌതമ്യാം തു ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്തോത്രൈസ് തോഷയ ശംകരമ് തതസ് തുഷ്ടോ ജഗന്നാഥഃ സ തേ വിദ്യാം പ്രദാസ്യതി
ഗൗതമിയിൽ ശുദ്ധനായ ശേഷം, സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ശങ്കരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ലോകനാഥൻ സന്തോഷിച്ചാൽ, അവൻ നിനക്കു വിജ്ഞാനം നൽകും.
ഗൌതമസ്യ തു തദ്വാക്യാത് പ്രാഗാദ് ഗങ്ഗാം സ ഭാര്ഗവഃ സ്നാത്വാ ഭൂത്വാ ശുചിഃ സമ്യക് സ്തുതിം ചക്രേ സ ബാലകഃ
ഗൗതമന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ഭൃഗുവിന്റെ വംശജൻ ഗംഗയിലേക്കു പോയി, കുളിച്ച്, പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധനായി, ആ ബാലൻ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തുതി നടത്തി.
ബാലോ ഽഹം ബാലബുദ്ധിശ് ച ബാലചന്ദ്രധര പ്രഭോ നാഹം ജാനാമി തേ കിംചിത് സ്തുതിം കര്തും നമോ ഽസ്തു തേ
ഞാൻ ഒരു ബാലൻ, ബാലബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ബാലചന്ദ്രധാരിയായ പ്രഭോ, ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിക്കാനുള്ള ഒന്നും അറിയുന്നില്ല—നിനക്ക് എന്റെ നമസ്കാരം.
പരിത്യക്തസ്യ ഗുരുണാ ന മമാസ്തി സുഹൃത് സഖാ ത്വം പ്രഭുഃ സര്വഭാവേന ജഗന്നാഥ നമോ ഽസ്തു തേ
ഗുരു എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ എനിക്ക് ഇനി സ്നേഹിതനോ കൂട്ടുകാരനോ ഇല്ല; നീ മാത്രമാണ് എന്റെ സർവ്വം, ലോകനാഥാ, നിനക്ക് എന്റെ നമസ്കാരം.
ഗുരുര് ഗുരുമതാം ദേവ മഹതാം ച മഹാന് അസി അഹമ് അല്പതരോ ബാലോ ജഗന്മയ നമോ ഽസ്തു തേ
ദൈവമേ, ഗുരുക്കളുള്ളവർക്കും മഹാന്മാർക്കും നീ ഗുരുവാണ്; ഞാൻ ചെറിയൊരു ബാലൻ മാത്രം, സർവ്വവ്യാപിയായവനേ, നിനക്ക് എന്റെ നമസ്കാരം.
വിദ്യാര്ഥം ഹി സുരേശാന നാഹം വേദ്മി ഭവദ്ഗതിമ് മാം ത്വം ച കൃപയാ പശ്യ ലോകസാക്ഷിന് നമോ ഽസ്തു തേ
വിദ്യയ്ക്കായി ദേവാധിപതിയായോ, ഞാൻ നിന്റെ മാർഗം അറിയുന്നില്ല; ലോകസാക്ഷിയായവനേ, ദയവായി എന്നെ കൃപയോടെ നോക്കണം—നിനക്ക് എന്റെ നമസ്കാരം.
ഏവം തു സ്തുവതസ് തസ്യ പ്രസന്നോ ഽഭൂത് സുരേശ്വരഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ സ്തുതി ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ അവനോട് സന്തോഷിച്ചു.
കാമം വരയ ഭദ്രം തേ യച് ചാപി സുരദുര്ലഭമ്
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കു—even ദൈവങ്ങൾക്കും പ്രാപിക്കാനാവാത്തതും.
കവിര് അപ്യ് ആഹ ദേവേശം കൃതാഞ്ജലിര് ഉദാരധീഃ
കവി, കയ്യുകൂപ്പി, ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ, ദേവാധിപതിയോടു പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മാദിഭിശ് ച ഋഷിഭിര് യാ വിദ്യാ നൈവ ഗോചരാ താം വിദ്യാം നാഥ യാചിഷ്യേ ത്വം ഗുരുര് മമ ദൈവതമ്
ബ്രഹ്മാദിമാർക്കും ഋഷിമാർക്കും ലഭിക്കാത്ത വിജ്ഞാനം, ആ വിജ്ഞാനമാണ് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നത്, നാഥാ; നീയാണ് എന്റെ ഗുരുവും ദൈവവുമാണ്.
മൃതസംജീവിനീം വിദ്യാമ് അജ്ഞാതാം ത്രിദശൈര് അപി താം ദത്തവാന് സുരശ്രേഷ്ഠസ് തസ്മൈ ശുക്രായ യാചതേ
ദേവന്മാർക്കും അറിയാത്ത മൃതസംജീവിനി എന്ന വിജ്ഞാനം, ദേവശ്രേഷ്ഠൻ ശുക്രനോട് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ അവനു നൽകി.
ഇതരാ ലൌകികീ വിദ്യാ വൈദികീ ചാന്യഗോചരാ കിം പുനഃ ശംകരേ തുഷ്ടേ വിചാര്യമ് അവശിഷ്യതേ
മറ്റ് ലോകീയവിദ്യകളും, വേദവിദ്യയും മറ്റുള്ളവർക്കു ലഭ്യമാണ്; പക്ഷേ ശങ്കരൻ സന്തോഷിച്ചാൽ, പിന്നെ എന്താണ് ആലോചിക്കേണ്ടത്?
സ തു ലബ്ധ്വാ മഹാവിദ്യാം പ്രായാത് സ്വപിതരം ഗുരുമ് ദൈത്യാനാം ച ഗുരുശ് ചാസീദ് വിദ്യയാ പൂജിതഃ കവിഃ
അവൻ മഹാവിദ്യ ലഭിച്ച ശേഷം, തന്റെ പിതാവിനെയും ഗുരുവിനെയും സമീപിച്ചു; വിജ്ഞാനത്തിന് ആദരിക്കപ്പെട്ട കവി, ദൈത്യന്മാരുടെ ഗുരുവായി.
തതഃ കദാചിത് താം വിദ്യാം കസ്മിംശ്ചിത് കാരണാന്തരേ കചോ ബൃഹസ്പതിസുതോ വിദ്യാം പ്രാപ്തഃ കവേസ് തു താമ്
പിന്നീട്, മറ്റൊരു സമയത്തും കാരണത്താലും, ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായ കചൻ, ആ വിജ്ഞാനം കവിയിൽ നിന്നു നേടി.
കചാദ് ബൃഹസ്പതിശ് ചാപി തതോ ദേവാഃ പൃഥക് പൃഥക് അവാപുര് മഹതീം വിദ്യാം യാമ് ആഹുര് മൃതജീവിനീമ്
കചനിൽ നിന്ന് ബൃഹസ്പതിയും, പിന്നെ ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരും, മൃതജീവിനി എന്ന മഹാവിദ്യ ലഭിച്ചു.
യത്ര സാ കവിനാ പ്രാപ്താ വിദ്യാപൂജ്യ മഹേശ്വരമ് ഗൌതമ്യാ ഉത്തരേ പാരേ ശുക്രതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
കവി മഹേശ്വരനെ വിജ്ഞാനത്തോടെ ആരാധിച്ച് ആ വിജ്ഞാനം നേടിയ സ്ഥലം, ഗൗതമിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ, ശുക്രതീർഥം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
മൃതസംജീവിനീതീര്ഥമ് ആയുരാരോഗ്യവര്ധനമ് സ്നാനം ദാനം ച യത് കിംചിത് സര്വമ് അക്ഷയപുണ്യദമ്
മൃതസംജീവിനി തീർത്ഥം ആയുസ്സും ആരോഗ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; അവിടെ കുളിച്ചാലോ ദാനം ചെയ്താലോ, എല്ലാം ക്ഷയമില്ലാത്ത പുണ്യം നൽകുന്നു.
ഇന്ദ്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ബ്രഹ്മഹത്യാവിനാശനമ് സ്മരണാദ് അപി പാപൌഘക്ലേശസംഘവിനാശനമ്
ഇന്ദ്രതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ തീർഥം ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നശിപ്പിക്കുന്നു. അതിനെ ഓർക്കുന്നവർക്കും പാപങ്ങളും കഷ്ടങ്ങളും എല്ലാം അകറ്റപ്പെടും.
പുരാ വൃത്രവധേ വൃത്തേ ബ്രഹ്മഹത്യാ തു നാരദ ശചീപതിം ചാനുഗതാ താം ദൃഷ്ട്വാ ഭീതവദ് ധരിഃ
നാരദാ, പഴയകാലത്ത് വൃത്രനെ കൊല്ലുമ്പോൾ ബ്രഹ്മഹത്യാ ശചീയുടെ ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്നു. അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ഹരിയും ഭയപ്പെട്ടുപോയി.
ഇന്ദ്രസ് തതോ വൃത്രഹന്താ ഇതശ് ചേതശ് ച ധാവതി യത്ര യത്ര ത്വ് അസൌ യാതി ഹത്യാ സാപീന്ദ്രഗാമിനീ
അപ്പോൾ വൃത്രനെ കൊന്ന ഇന്ദ്രൻ ഇവിടെ അവിടെ ഓടി രക്ഷപെടാൻ നോക്കി. എവിടെയായാലും ഇന്ദ്രൻ പോയാൽ, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം അവനെ പിന്തുടർന്നു.
സ മഹത് സര ആവിശ്യ പദ്മനാലമ് ഉപാഗമത് തത്രാസൌ തന്തുവദ് ഭൂത്വാ വാസം ചക്രേ ശചീപതിഃ
അവൻ ഒരു വലിയ തടാകത്തിൽ കയറി, താമസിക്കാൻ താമരത്തണ്ടിൽ എത്തി. അവിടെ തന്തുപോലെയുള്ള രൂപം എടുത്ത് ശചീഭർത്താവ് താമസിച്ചു.