തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് അമരാന് സമുപാഗതാന് മദ്ഭക്തോ ന മൃതിം യാതു നേത്യ് ഊചുര് അമരാഃ പുനഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ സമാഗമിച്ച അമരന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭക്തൻ മരണത്തിലേക്കു പോകേണ്ടതില്ല.' അമരന്മാർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു:
അമരാഃ സ്യുസ് തതോ ദേവ സര്വലോകാശ് ചരാചരാഃ അമര്ത്യമര്ത്യഭേദോ ഽയം ന സ്യാദ് ദേവ ജഗന്മയ
അപ്പോൾ ദേവാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ലോകങ്ങളും, ചലനശീലികളായവരും അചലന്മാരും എല്ലാം അമരന്മാരാകും; മരണമുള്ളവനും അമരന്മാരും എന്ന വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാകും, ലോകസരൂപനായ ദേവാ.
പുനര് അപ്യ് ആഹ താഞ് ശംഭുഃ ശൃണ്വന്തു മമ ഭാഷിതമ് മദ്ഭക്താനാം വൈഷ്ണവാനാം ഗൌതമീമ് അനുസേവതാമ്
ശംഭു വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ — എന്റെ ഭക്തന്മാരും, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, ഗൗതമിയെ സേവിക്കുന്നവരും.'
വയം തു സ്വാമിനോ നിത്യം ന മൃത്യുഃ സ്വാമ്യമ് അര്ഹതി വാര്ത്താപ്യ് ഏഷാം ന കര്തവ്യാ യമേന തു കദാചന
ഞങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വാമികളാണ്; മരണത്തിന് സ്വാമിയോട് അധികാരം ഇല്ല. അവരേക്കുറിച്ച് യമൻ ഒരിക്കലും വാർത്ത പറയരുത്.
ആധിവ്യാധ്യാദിഭിര് ജാതു കാര്യോ നാഭിഭവഃ ക്വചിത് യേ ശിവം ശരണം യാതാസ് തേ മുക്താസ് തത്ക്ഷണാദ് അപി
ശിവനിൽ അഭയം തേടിയവരെ രോഗം പോലുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഒരിക്കലും കീഴടക്കരുത്; അവർ ആ നിമിഷം തന്നെ മോചിതരാകും.
സാനുഗസ്യ യമസ്യാതോ നമസ്യാഃ സര്വ ഏവ തേ തഥേത്യ് ഊചുഃ സുരഗണാ ദേവദേവം ശിവം പ്രതി
അതിനാൽ, യമനോടൊപ്പം ഉള്ളവരെ എല്ലാവരെയും ആദരിക്കണം; ദേവദേവനായ ശിവനോട് ദേവഗണങ്ങൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തതശ് ച ഭഗവാന് നാഥോ നന്ദിനം പ്രാഹ വാഹനമ്
അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ, നാഥൻ, തന്റെ വാഹനമായ നന്ദിയോട് പറഞ്ഞു.
ഗൌതമ്യാ ഉദകേന ത്വമ് അഭിഷിഞ്ച മൃതം യമമ്
നീ ഗൗതമിയുടെ വെള്ളം കൊണ്ടു മരിച്ച യമനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
തതോ യമാദയഃ സര്വേ അഭിഷിക്താസ് തു നന്ദിനാ ഉത്ഥിതാശ് ച സജീവാസ് തേ ദക്ഷിണാശാം തതോ ഗതാഃ
അപ്പോൾ യമനെയും അവന്റെ കൂട്ടരും നന്ദി അഭിഷേകം ചെയ്തു; അവർ ജീവോടെ എഴുന്നേറ്റു, ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പോയി.
ഉത്തരേ ഗൌതമീതീരേ വിഷ്ണ്വാദ്യാഃ സര്വദൈവതാഃ സ്ഥിതാ ആസന് പൂജയന്തോ ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
ഉത്തരതീരത്തുള്ള ഗൗതമിയുടെ കരയിൽ, വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തത്രാസന്ന് അയുതാന്യ് അഷ്ട സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ തഥാ ഷട് ച സഹസ്രാണി പുനഃ ഷട് ച തഥൈവ ച
അവിടെ എൺപതിനായിരം, പതിനാലായിരം, വീണ്ടും ആറായിരം, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊരു ആറായിരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഷഡ് ദക്ഷിണേ തഥാ തീരേ തീര്ഥാനാമ് അയുതത്രയമ് പുണ്യമ് ആഖ്യാനമ് ഏതദ് ധി ശ്വേതതീര്ഥസ്യ നാരദ
തക്ഷിണത്തേക്കരയിൽ മൂവായിരം തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇതാണ് ശ്വേതതിര്ഥത്തിന്റെ പുണ്യകഥ, നാരദാ.
യത്രാസൌ പതിതോ മൃത്യുര് മൃത്യുതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ തസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ സഹസ്രം ജീവതേ സമാഃ
അവിടെ തന്നെ മരണൻ വീണിടം മരണതിര്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നു; അതിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ആയിരം വർഷം ആയുസ്സ് നൽകുന്നു.
തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വപാപപ്രണാശനമ് ശ്രവണം പഠനം ചാപി സ്മരണം ച മലക്ഷയമ് കരോതി സര്വലോകാനാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും; കേൾക്കൽ, വായന, ഓർമ്മ—all impurity removed, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
ശുക്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ് സര്വപാപപ്രശമനം സര്വവ്യാധിവിനാശനമ്
അത് ശുക്രതിര്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യർക്കെല്ലാം എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു, എല്ലാ പാപങ്ങളും രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നു.
അങ്ഗിരാശ് ച ഭൃഗുശ് ചൈവ ഋഷീ പരമധാര്മികൌ തയോഃ പുത്രൌ മഹാപ്രാജ്ഞൌ രൂപബുദ്ധിവിലാസിനൌ
അംഗിരാസ്, ഭൃഗു—ഇരുവരും ഉത്തമധാർമ്മികർ—അവർക്കു രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വലിയ ജ്ഞാനികളും രൂപത്തിലും ബുദ്ധിയിലും ഉജ്ജ്വലരും ആയിരുന്നു.
ജീവഃ കവിര് ഇതി ഖ്യാതൌ മാതാപിത്രോര് വശേ രതൌ ഉപനീതൌ സുതൌ ദൃഷ്ട്വാ പിതരാവ് ഊചതുര് മിഥഃ
ജീവൻ, കവിയെന്നിങ്ങനെ അവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്; മാതാപിതാക്കളുടെ വശത്തും ഭക്തിയിലും ആയിരുന്നു. പുത്രന്മാരെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
ആവയോര് ഏക ഏവാസ്തു ശാസ്താ നിത്യം ച പുത്രയോഃ തസ്മാദ് ഏകഃ ശാസിതാ സ്യാത് തിഷ്ഠത്വ് ഏകോ യഥാസുഖമ്
നമ്മുടെ ഇരുപുത്രന്മാർക്കും ഒരേ ഗുരു മാത്രം എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ; അതിനാൽ ഒരാൾ പഠിപ്പിക്കട്ടെ, മറ്റൊരാൾ സുഖമായി ഇരിക്കട്ടെ.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ തതഃ ശീഘ്രമ് അങ്ഗിരാഃ പ്രാഹ ഭാര്ഗവമ് അധ്യാപയിഷ്യേ സദൃശം സുഖം തിഷ്ഠതു ഭാര്ഗവഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ അംഗിരാസ് ഭാർഗവനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പഠിപ്പിക്കും; ഭാർഗവൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ'.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ ചാങ്ഗിരസോ വാക്യം ഭൃഗുകുലോദ്വഹഃ തഥേതി മത്വാങ്ഗിരസേ ശുക്രം തസ്മൈ ന്യവേദയത്
ഇത് കേട്ട ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നവൻ 'അങ്ങിനെ തന്നെ' എന്ന് വിചാരിച്ച് ശുക്രനെ അംഗിരാസിന് ഏല്പിച്ചു.
ഉഭാവ് അപി സുതൌ നിത്യമ് അധ്യാപയതി വൈ പൃഥക് വൈഷമ്യബുദ്ധ്യാ തൌ ബാലൌ ചിരാച് ഛുക്രോ ഽബ്രവീദ് ഇദമ്
രണ്ടുപുത്രന്മാരെയും വേർതിരിച്ച്, ഭാഗികതയോടെ പഠിപ്പിച്ചു; ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ബാലനായ ശുക്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വൈഷമ്യേണ ഗുരോ മാം ത്വമ് അധ്യാപയസി നിത്യശഃ ഗുരൂണാം നേദമ് ഉചിതം വൈഷമ്യം പുത്രശിഷ്യയോഃ
ഗുരുവേ, നീ എന്നെ എപ്പോഴും ഭാഗികതയോടെ പഠിപ്പിക്കുന്നു; പുത്രനും ശിഷ്യനും തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നത് ഗുരുക്കൾക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
വൈഷമ്യേണ ച വര്തന്തേ മൂഢാഃ ശിഷ്യേഷു ദേശികാഃ നൈഷാ വിഷമബുദ്ധീനാം സംഖ്യാ പാപസ്യ വിദ്യതേ
മണ്ടന്മാരായ ഗുരുക്കൾ ശിഷ്യന്മാരോട് ഭാഗികത കാണിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസം കാണുന്നവർക്കു പാപത്തിന് അളവില്ല.
ആചാര്യ സമ്യഗ് ജ്ഞാതോ ഽസി നമസ്യേ ഽഹം പുനഃ പുനഃ ഗച്ഛേയം ഗുരുമ് അന്യം വൈ മാമ് അനുജ്ഞാതുമ് അര്ഹസി
ആചാര്യനേ, ഞാൻ നിന്നെ നന്നായി മനസ്സിലാക്കി; വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു. ഞാൻ മറ്റൊരു ഗുരുവിനരികിൽ പോകണം; നീ എന്നെ അനുമതിയോടെ വിടണം.
ഗച്ഛേയം പിതരം ബ്രഹ്മന് യദ്യ് അസൌ വിഷമോ ഭവേത് തതോ വാന്യത്ര ഗച്ഛാമി സ്വാമിന് പൃഷ്ടോ ഽസി ഗമ്യതേ
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ അച്ഛൻ ഭാഗികത കാണിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അവനരികിലേക്കു പോകും; അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടത്തേക്കു പോകും. സ്വാമിനേ, ഞാൻ ചോദിച്ചു, പോകുന്നു.
ഗുരും ബൃഹസ്പതിം ദൃഷ്ട്വാ അനുജ്ഞാതസ് ത്വ് അഗാത് തതഃ അവാപ്തവിദ്യഃ പിതരം ഗച്ഛേയം ചേത്യ് അചിന്തയത്
ഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയെ കണ്ടു, അനുമതി വാങ്ങി അവൻ പുറപ്പെട്ടു; വിദ്യ നേടിക്കഴിഞ്ഞ് അച്ഛനരികിലേക്കു പോകണമെന്ന് ആലോചിച്ചു.
തസ്മാത് കമ് അനുപൃച്ഛേയമ് ഉത്കൃഷ്ടഃ കോ ഗുരുര് ഭവേത് ഇതി സ്മരന് മഹാപ്രാജ്ഞമ് അപൃച്ഛദ് വൃദ്ധഗൌതമമ്
എന്നാൽ, ഞാൻ ആരോടാണ് ചോദിക്കേണ്ടത്? ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഗുരു ആരാണ്? ഇതു ഓർത്ത്, മഹാജ്ഞാനിയായ വൃദ്ധഗൗതമനോടു ചോദിച്ചു.
കോ ഗുരുഃ സ്യാന് മുനിശ്രേഷ്ഠ മമ ബ്രൂഹി ഗുരുര് ഭവേത് ത്രയാണാമ് അപി ലോകാനാം യോ ഗുരുസ് തം വ്രജാമ്യ് അഹമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, എനിക്ക് ഗുരു ആരായിരിക്കണം? മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഗുരുവായവനാരാണോ, ഞാൻ അവനരികിലേക്കു പോകും; ദയവായി പറയണം.
സ പ്രാഹ ജഗതാമ് ഈശം ശംഭും ദേവം ജഗദ്ഗുരുമ് ക്വാരാധയാമി ഗിരിശമ് ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രാഹ ഗൌതമഃ
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ശംഭുവിനോടും, ദൈവഗുരുവായ ജഗദ്ഗുരുവിനോടും, 'ഞാൻ എങ്ങനെയാണ് ഗിരിശനെ ആരാധിക്കേണ്ടത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഗൗതമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗൌതമ്യാം തു ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്തോത്രൈസ് തോഷയ ശംകരമ് തതസ് തുഷ്ടോ ജഗന്നാഥഃ സ തേ വിദ്യാം പ്രദാസ്യതി
ഗൗതമിയിൽ ശുദ്ധനായ ശേഷം, സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ശങ്കരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. അങ്ങനെ ലോകനാഥൻ സന്തോഷിച്ചാൽ, അവൻ നിനക്കു വിജ്ഞാനം നൽകും.