ഭക്തിപ്രിയത്വം തേ നിത്യം ദുഷ്ടഹന്തൃത്വമ് ഏവ ച ആദികര്തര് നമസ് തുഭ്യം നീലകണ്ഠ നമോ ഽസ്തു തേ ബ്രഹ്മപ്രിയ നമസ് തേ ഽസ്തു ദേവപ്രിയ നമോ ഽസ്തു തേ
നിന്റെ ഭക്തരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും, ദുഷ്ടരെ സംഹരിക്കുന്നവനും, ആദികർത്താവായവനേ, നമസ്കാരം. നീലകണ്ഠനേ, നമസ്കാരം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയനേ, നമസ്കാരം. ദേവന്മാരുടെ പ്രിയനേ, നമസ്കാരം.
ശ്വേതം ദ്വിജം ഭക്തമ് അനായുഷം തേ നേതും യമാദിഃ സകലോ ഽസമര്ഥഃ സംതോഷമ് ആപ്താഃ പരമം സമീക്ഷ്യ ഭക്തപ്രിയത്വം ത്വയി നാഥ സത്യമ്
നിന്റെ ഭക്തനായ ശ്വേതൻ, ദ്വിജൻ, ആയുസ്സില്ലാതായവനെ കൊണ്ടുപോകാൻ യമനും മറ്റുള്ളവരും അശക്തരായി. നിന്റെ പരമാനന്ദവും, ഭക്തപ്രിയത്വവും കണ്ടു, നാഥാ, നീ സത്യമാണെന്ന് എല്ലാവരും മനസ്സിലാക്കി.
യേ ത്വാം പ്രപന്നാഃ ശരണം കൃപാലും നാലം കൃതാന്തോ ഽപ്യ് അനുവീക്ഷിതും താന് ഏവം വിദിത്വാ ശിവ ഏവ സര്വേ ത്വാമ് ഏവ ഭക്ത്യാ പരയാ ഭജന്തേ
കരുണാമയനായോനാഥനേ, നിന്നിൽ അഭയം തേടിയവരെ പോലും മരണൻ നോക്കാൻ പോലും ധൈര്യമില്ല. ഈ സത്യം അറിഞ്ഞ്, ശിവനേ, എല്ലാവരും പരമഭക്തിയോടെ നിന്നെ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നു.
ത്വമ് ഏവ ജഗതാം നാഥ കിം ന സ്മരസി ശംകര ത്വാം വിനാ കഃ സമര്ഥോ ഽത്ര വ്യവസ്ഥാം കര്തുമ് ഈശ്വരഃ
ലോകങ്ങളുടെ ഏകാധിപതിയായോ ശംകരാ, നീ മറന്നോ? നിന്നില്ലാതെ, ഈ ലോകത്തിൽ ക്രമം സ്ഥാപിക്കാൻ മറ്റാര്ക്കും കഴിയുമോ, പ്രഭുവേ?
ഏവം തു സ്തുവതാം തേഷാം പുരസ്താദ് അഭവച് ഛിവഃ കിം ദദാമീതി താന് ആഹ ഇദമ് ഊചുഃ സുരാ അപി
അവരിങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ശിവൻ അവർക്കു മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി, 'എന്ത് തരണമെന്നു പറയൂ' എന്ന് ചോദിച്ചു. ദേവന്മാരും അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അയം വൈവസ്വതോ ധര്മോ നിയന്താ സര്വദേഹിനാമ് ധര്മാധര്മവ്യവസ്ഥായാം സ്ഥാപിതോ ലോകപാലകഃ
ഈ വൈവസ്വതധർമ്മം എല്ലാ ജീവികൾക്കും നിയന്ത്രകനാണ്; ധർമ്മവും അധർമ്മവും നിലനിർത്താൻ ലോകപാലകനായി അവൻ നിയമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നായം വധമ് അവാപ്നോതി നാപരാധീ ന പാപകൃത് വിനാ തേന ജഗദ്ധാതുര് നൈവ കിംചിദ് ഭവിഷ്യതി
അവൻ മരണത്തിന് ഇരയാകുന്നവനല്ല, കുറ്റക്കാരനോ പാപിയോ അല്ല; അവനില്ലാതെ, ലോകസ്രഷ്ടാവിനും ഒന്നും സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല.
തസ്മാജ് ജീവയ ദേവേശ യമം സബലവാഹനമ് പ്രാര്ഥനാ സഫലാ നാഥ മഹത്സു ന വൃഥാ ഭവേത്
അതിനാൽ, ദേവാദിദേവനേ, യമനെയും അവന്റെ കൂട്ടരും വാഹനവും കൂടി ജീവിപ്പിക്കണം. മഹാന്മാരുടെ പ്രാർത്ഥനകൾ വ്യർത്ഥമാകരുതേ, നാഥാ.
തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാഞ് ജീവയേയമ് അസംശയമ് യമം യദി വചോ മേ ഽദ്യ അനുമന്യന്തി ദേവതാഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ദേവന്മാർ എന്റെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചാൽ, ഞാൻ യമനെ ഉറപ്പായും ജീവിപ്പിക്കും.'
തതഃ പ്രോചുഃ സുരാഃ സര്വേ കുര്മോ വാക്യം ത്വയോദിതമ് ഹരിബ്രഹ്മാദിസഹിതം വശേ യസ്യാഖിലം ജഗത്
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വാക്ക് ഞങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നു, ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരുമൊക്കെ, ഈ സർവ്വലോകവും വശീകരിക്കുന്നവനേ.'
തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് അമരാന് സമുപാഗതാന് മദ്ഭക്തോ ന മൃതിം യാതു നേത്യ് ഊചുര് അമരാഃ പുനഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ സമാഗമിച്ച അമരന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭക്തൻ മരണത്തിലേക്കു പോകേണ്ടതില്ല.' അമരന്മാർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു:
അമരാഃ സ്യുസ് തതോ ദേവ സര്വലോകാശ് ചരാചരാഃ അമര്ത്യമര്ത്യഭേദോ ഽയം ന സ്യാദ് ദേവ ജഗന്മയ
അപ്പോൾ ദേവാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ലോകങ്ങളും, ചലനശീലികളായവരും അചലന്മാരും എല്ലാം അമരന്മാരാകും; മരണമുള്ളവനും അമരന്മാരും എന്ന വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാകും, ലോകസരൂപനായ ദേവാ.
പുനര് അപ്യ് ആഹ താഞ് ശംഭുഃ ശൃണ്വന്തു മമ ഭാഷിതമ് മദ്ഭക്താനാം വൈഷ്ണവാനാം ഗൌതമീമ് അനുസേവതാമ്
ശംഭു വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കട്ടെ — എന്റെ ഭക്തന്മാരും, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, ഗൗതമിയെ സേവിക്കുന്നവരും.'
വയം തു സ്വാമിനോ നിത്യം ന മൃത്യുഃ സ്വാമ്യമ് അര്ഹതി വാര്ത്താപ്യ് ഏഷാം ന കര്തവ്യാ യമേന തു കദാചന
ഞങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വാമികളാണ്; മരണത്തിന് സ്വാമിയോട് അധികാരം ഇല്ല. അവരേക്കുറിച്ച് യമൻ ഒരിക്കലും വാർത്ത പറയരുത്.
ആധിവ്യാധ്യാദിഭിര് ജാതു കാര്യോ നാഭിഭവഃ ക്വചിത് യേ ശിവം ശരണം യാതാസ് തേ മുക്താസ് തത്ക്ഷണാദ് അപി
ശിവനിൽ അഭയം തേടിയവരെ രോഗം പോലുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഒരിക്കലും കീഴടക്കരുത്; അവർ ആ നിമിഷം തന്നെ മോചിതരാകും.
സാനുഗസ്യ യമസ്യാതോ നമസ്യാഃ സര്വ ഏവ തേ തഥേത്യ് ഊചുഃ സുരഗണാ ദേവദേവം ശിവം പ്രതി
അതിനാൽ, യമനോടൊപ്പം ഉള്ളവരെ എല്ലാവരെയും ആദരിക്കണം; ദേവദേവനായ ശിവനോട് ദേവഗണങ്ങൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തതശ് ച ഭഗവാന് നാഥോ നന്ദിനം പ്രാഹ വാഹനമ്
അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ, നാഥൻ, തന്റെ വാഹനമായ നന്ദിയോട് പറഞ്ഞു.
ഗൌതമ്യാ ഉദകേന ത്വമ് അഭിഷിഞ്ച മൃതം യമമ്
നീ ഗൗതമിയുടെ വെള്ളം കൊണ്ടു മരിച്ച യമനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
തതോ യമാദയഃ സര്വേ അഭിഷിക്താസ് തു നന്ദിനാ ഉത്ഥിതാശ് ച സജീവാസ് തേ ദക്ഷിണാശാം തതോ ഗതാഃ
അപ്പോൾ യമനെയും അവന്റെ കൂട്ടരും നന്ദി അഭിഷേകം ചെയ്തു; അവർ ജീവോടെ എഴുന്നേറ്റു, ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് പോയി.
ഉത്തരേ ഗൌതമീതീരേ വിഷ്ണ്വാദ്യാഃ സര്വദൈവതാഃ സ്ഥിതാ ആസന് പൂജയന്തോ ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
ഉത്തരതീരത്തുള്ള ഗൗതമിയുടെ കരയിൽ, വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തത്രാസന്ന് അയുതാന്യ് അഷ്ട സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ തഥാ ഷട് ച സഹസ്രാണി പുനഃ ഷട് ച തഥൈവ ച
അവിടെ എൺപതിനായിരം, പതിനാലായിരം, വീണ്ടും ആറായിരം, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊരു ആറായിരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഷഡ് ദക്ഷിണേ തഥാ തീരേ തീര്ഥാനാമ് അയുതത്രയമ് പുണ്യമ് ആഖ്യാനമ് ഏതദ് ധി ശ്വേതതീര്ഥസ്യ നാരദ
തക്ഷിണത്തേക്കരയിൽ മൂവായിരം തിര്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇതാണ് ശ്വേതതിര്ഥത്തിന്റെ പുണ്യകഥ, നാരദാ.
യത്രാസൌ പതിതോ മൃത്യുര് മൃത്യുതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ തസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ സഹസ്രം ജീവതേ സമാഃ
അവിടെ തന്നെ മരണൻ വീണിടം മരണതിര്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നു; അതിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ആയിരം വർഷം ആയുസ്സ് നൽകുന്നു.
തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വപാപപ്രണാശനമ് ശ്രവണം പഠനം ചാപി സ്മരണം ച മലക്ഷയമ് കരോതി സര്വലോകാനാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും; കേൾക്കൽ, വായന, ഓർമ്മ—all impurity removed, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
ശുക്രതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ് സര്വപാപപ്രശമനം സര്വവ്യാധിവിനാശനമ്
അത് ശുക്രതിര്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യർക്കെല്ലാം എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു, എല്ലാ പാപങ്ങളും രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നു.
അങ്ഗിരാശ് ച ഭൃഗുശ് ചൈവ ഋഷീ പരമധാര്മികൌ തയോഃ പുത്രൌ മഹാപ്രാജ്ഞൌ രൂപബുദ്ധിവിലാസിനൌ
അംഗിരാസ്, ഭൃഗു—ഇരുവരും ഉത്തമധാർമ്മികർ—അവർക്കു രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വലിയ ജ്ഞാനികളും രൂപത്തിലും ബുദ്ധിയിലും ഉജ്ജ്വലരും ആയിരുന്നു.
ജീവഃ കവിര് ഇതി ഖ്യാതൌ മാതാപിത്രോര് വശേ രതൌ ഉപനീതൌ സുതൌ ദൃഷ്ട്വാ പിതരാവ് ഊചതുര് മിഥഃ
ജീവൻ, കവിയെന്നിങ്ങനെ അവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്; മാതാപിതാക്കളുടെ വശത്തും ഭക്തിയിലും ആയിരുന്നു. പുത്രന്മാരെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
ആവയോര് ഏക ഏവാസ്തു ശാസ്താ നിത്യം ച പുത്രയോഃ തസ്മാദ് ഏകഃ ശാസിതാ സ്യാത് തിഷ്ഠത്വ് ഏകോ യഥാസുഖമ്
നമ്മുടെ ഇരുപുത്രന്മാർക്കും ഒരേ ഗുരു മാത്രം എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ; അതിനാൽ ഒരാൾ പഠിപ്പിക്കട്ടെ, മറ്റൊരാൾ സുഖമായി ഇരിക്കട്ടെ.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ തതഃ ശീഘ്രമ് അങ്ഗിരാഃ പ്രാഹ ഭാര്ഗവമ് അധ്യാപയിഷ്യേ സദൃശം സുഖം തിഷ്ഠതു ഭാര്ഗവഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ അംഗിരാസ് ഭാർഗവനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ പഠിപ്പിക്കും; ഭാർഗവൻ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ'.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ ചാങ്ഗിരസോ വാക്യം ഭൃഗുകുലോദ്വഹഃ തഥേതി മത്വാങ്ഗിരസേ ശുക്രം തസ്മൈ ന്യവേദയത്
ഇത് കേട്ട ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നവൻ 'അങ്ങിനെ തന്നെ' എന്ന് വിചാരിച്ച് ശുക്രനെ അംഗിരാസിന് ഏല്പിച്ചു.