ഭഗവന് ന്യസ്തശസ്ത്രോ ഽഹമ് അയം തു തനയോ മമ ഭവിഷ്യതി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ധുന്ധുമാരോ ന സംശയഃ
ഭഗവനേ, ഞാൻ ആയുധങ്ങൾ വെച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ മകനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്നത്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ തം വ്യാദിശ്യ തനയം രാജര്ഷിര് ധുന്ധുമാരണേ ജഗാമ പര്വതായൈവ നൃപതിഃ സംശിതവ്രതഃ
മകനെ ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ നിയോഗിച്ച ശേഷം, ആ രാജർഷി ദൃഢവ്രതനായ രാജാവ് പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
കുവലാശ്വസ് തു പുത്രാണാം ശതേന സഹ ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രായാദ് ഉത്തങ്കസഹിതോ ധുന്ധോസ് തസ്യ നിബര്ഹണേ
ശക്തനായ കുവലാശ്വൻ, നൂറു പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഉത്തങ്കനോടുകൂടെ ധുന്ധുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തമ് ആവിശത് തദാ വിഷ്ണുസ് തേജസാ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ഉത്തങ്കസ്യ നിയോഗാദ് വൈ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്റെ തേജസ്സോടെ അവനിൽ പ്രവേശിച്ചു, ഉത്തങ്കന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകങ്ങളുടെ നന്മക്കായി.
തസ്മിന് പ്രയാതേ ദുര്ധര്ഷേ ദിവി ശബ്ദോ മഹാന് അഭൂത് ഏഷ ശ്രീമാന് അവധ്യോ ഽദ്യ ധുന്ധുമാരോ ഭവിഷ്യതി
ആ അജേയൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ആകാശത്ത് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു: 'ഇന്ന് ഈ മഹത്വമുള്ള ധുന്ധുമാരൻ അജേയനാകും.'
ദിവ്യൈര് ഗന്ധൈശ് ച മാല്യൈശ് ച തം ദേവാഃ സമവാകിരന് ദേവദുന്ദുഭയശ് ചൈവ പ്രണേദുര് ദ്വിജസത്തമാഃ
ദേവന്മാർ ദിവ്യഗന്ധങ്ങളും പൂമാലകളും അവനിൽ ചിതറിച്ചു, ദേവദുണ്ടുഭികൾ മുഴങ്ങി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
സ ഗത്വാ ജയതാം ശ്രേഷ്ഠസ് തനയൈഃ സഹ വീര്യവാന് സമുദ്രം ഖാനയാമ് ആസ വാലുകാന്തരമ് അവ്യയമ്
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ തന്റെ വീര്യശാലിയായ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം പോയി, ദ്വിജന്മാരേ, അനന്തമായ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ആരംഭിച്ചു.
തസ്യ പുത്രൈഃ ഖനദ്ഭിശ് ച വാലുകാന്തര്ഹിതസ് തദാ ധുന്ധുര് ആസാദിതോ വിപ്രാ ദിശമ് ആവൃത്യ പശ്ചിമാമ്
അവന്റെ പുത്രന്മാർ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ചെയ്തപ്പോൾ, ധുന്ധു അവിടെ മറഞ്ഞ് കിടക്കുന്നത് കണ്ടെത്തി, പടിഞ്ഞാറ് ദിശ തടഞ്ഞു.
മുഖജേനാഗ്നിനാ ക്രോധാല് ലോകാന് ഉദ്വര്തയന്ന് ഇവ വാരി സുസ്രാവ വേഗേന മഹോദധിര് ഇവോദയേ
അവന്റെ വായിൽ നിന്നു കോപത്തോടെ തീ പുറത്ത് വരികയും, ലോകങ്ങളെ മറിച്ചിടുന്നപോലെ, അതിവേഗത്തിൽ വെള്ളം ഒഴുക്കുകയും ചെയ്തു. അതു ഉയരുന്ന മഹാസമുദ്രം പോലെ ആയിരുന്നു.
സൌമസ്യ മുനിശാര്ദൂലാ വരോര്മികലിലോ മഹാന് തസ്യ പുത്രശതം ദഗ്ധം ത്രിഭിര് ഊനം തു രക്ഷസാ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, വലിയ തിരകളും ചെളിയും നിറഞ്ഞ ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ അവന്റെ നൂറു മക്കളിൽ മൂന്നു പേരൊഴികെ എല്ലാവരെയും ആ രാക്ഷസൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
തതഃ സ രാജാ ദ്യുതിമാന് രാക്ഷസം തം മഹാബലമ് ആസസാദ മഹാതേജാ ധുന്ധും ധുന്ധുവിനാശനഃ
അതിനുശേഷം, മഹാതേജസ്സുള്ള ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച രാജാവ്, അതിവലിയ ശക്തിയുള്ള ആ രാക്ഷസനോടു നേരെ ചെന്നു.
തസ്യ വാരിമയം വേഗമ് ആപീയ സ നരാധിപഃ യോഗീ യോഗേന വഹ്നിം ച ശമയാമ് ആസ വാരിണാ
ആ മനുഷ്യാധിപൻ യോഗശക്തിയാൽ വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തി ആഗിരണം ചെയ്തു, വെള്ളംകൊണ്ട് തീയും ശമിപ്പിച്ചു.
നിഹത്യ തം മഹാകായം ബലേനോദകരാക്ഷസമ് ഉത്തങ്കം ദര്ശയാമ് ആസ കൃതകര്മാ നരാധിപഃ
ശക്തിയാൽ ആ വലിയ ശരീരമുള്ള, വെള്ളത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ച രാജാവ്, തന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കി ഉത്തങ്കന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
ഉത്തങ്കസ് തു വരം പ്രാദാത് തസ്മൈ രാജ്ഞേ മഹാത്മനേ ദദൌ തസ്യാക്ഷയം വിത്തം ശത്രുഭിശ് ചാപരാജിതമ്
ഉത്തങ്കൻ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് ഒരു വരം നൽകി; അവനു ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത, ക്ഷയിക്കാത്ത ധനം സമ്മാനിച്ചു.
ധര്മേ രതിം ച സതതം സ്വര്ഗേ വാസം തഥാക്ഷയമ് പുത്രാണാം ചാക്ഷയാംല് ലോകാന് സ്വര്ഗേ യേ രക്ഷസാ ഹതാഃ
അവനു സദാ ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം, സ്വർഗത്തിൽ അനന്തമായ വാസം, രാക്ഷസൻ കൊല്ലപ്പെട്ട മക്കൾക്കു സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയും അവൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.
തസ്യ പുത്രാസ് ത്രയഃ ശിഷ്ടാ ദൃഢാശ്വോ ജ്യേഷ്ഠ ഉച്യതേ ചന്ദ്രാശ്വകപിലാശ്വൌ തു കനീയാംസൌ കുമാരകൌ
അവന്റെ മക്കളിൽ മൂന്നു പേർ ശേഷിച്ചു: ജ്യേഷ്ഠനായി ദൃഢാശ്വൻ, ഇനിയും രണ്ട് ഇളയവരായ ചന്ദ്രാശ്വനും കപിലാശ്വനും.
ധൌന്ധുമാരേര് ദൃഢാശ്വസ്യ ഹര്യശ്വശ് ചാത്മജഃ സ്മൃതഃ ഹര്യശ്വസ്യ നികുമ്ഭോ ഽഭൂത് ക്ഷത്രധര്മരതഃ സദാ
ധൗന്ധുമാരന്റെ മകൻ ദൃഢാശ്വനു ഹര്യാശ്വൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; ഹര്യാശ്വന്റെ മകൻ നികുംബൻ, എപ്പോഴും ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ.
സംഹതാശ്വോ നികുമ്ഭസ്യ സുതോ രണവിശാരദഃ അകൃശാശ്വകൃശാശ്വൌ തു സംഹതാശ്വസുതൌ ദ്വിജാഃ
നികുംബന്റെ മകൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സംഹതാശ്വൻ; സംഹതാശ്വന്റെ മക്കൾ അകൃഷ്ണാശ്വനും കൃഷ്ണാശ്വനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ ഹൈമവതീ കന്യാ സതാം മതാ ദൃഷദ്വതീ വിഖ്യാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു പുത്രശ് ചാസ്യാഃ പ്രസേനജിത്
അവനു ഹിമവാനിൽ ജനിച്ച, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സദാചാരികൾക്ക് പ്രിയങ്കരിയായ, ദൃഷദ്വതിയായി പ്രശസ്തയായ ഒരു മകളും, അവളുടെ മകനായി പ്രസേനജിത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ലേഭേ പ്രസേനജിദ് ഭാര്യാം ഗൌരീം നാമ പതിവ്രതാമ് അഭിശസ്താ തു സാ ഭര്ത്രാ നദീ വൈ ബാഹുദാഭവത്
പ്രസേനജിത്തിന് ഗൗരിയെന്ന, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യ ലഭിച്ചു; ഭർത്താവിന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ ബാഹുദാ എന്ന നദിയായി മാറി.
തസ്യ പുത്രോ മഹാന് ആസീദ് യുവനാശ്വോ നരാധിപഃ മാന്ധാതാ യുവനാശ്വസ്യ ത്രിലോകവിജയീ സുതഃ
അവനു മഹാനായ യുവനാശ്വൻ എന്ന മകനുണ്ടായി; യുവനാശ്വന്റെ മകനാണ് മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ച മാന്ധാതാവ്.
തസ്യ ചൈത്രരഥീ ഭാര്യാ ശശബിന്ദോഃ സുതാഭവത് സാധ്വീ ബിന്ദുമതീ നാമ രൂപേണാസദൃശീ ഭുവി
അവന്റെ ഭാര്യയായ ചൈത്രരഥി, ശശബിന്ദുവിന്റെ മകളാണ്; ഭുവിയിൽ സൌന്ദര്യത്തിൽ തുല്യരില്ലാത്ത, സദാചാരവതിയായ ബിന്ദുമതിയാണ് അവൾ.
പതിവ്രതാ ച ജ്യേഷ്ഠാ ച ഭ്രാതൄണാമ് അയുതസ്യ വൈ തസ്യാമ് ഉത്പാദയാമ് ആസ മാന്ധാതാ ദ്വൌ സുതൌ ദ്വിജാഃ
അവൾ ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ളതും, പതിനായിരം സഹോദരങ്ങളിൽ ജ്യേഷ്ഠയുമായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്ന് മാന്ധാതാവ് രണ്ട് മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു.
പുരുകുത്സം ച ധര്മജ്ഞം മുചുകുന്ദം ച പാര്ഥിവമ് പുരുകുത്സസുതസ് ത്വ് ആസീത് ത്രസദസ്യുര് മഹീപതിഃ
ധർമ്മജ്ഞനായ പുരുകുത്സനും, രാജാവായ മുചുകുന്ദനും; പുരുകുത്സന്റെ മകനാണ് ഭൂമിയുടെ അധിപനായ ത്രസദസ്യു.
നര്മദായാമ് അഥോത്പന്നഃ സംഭൂതസ് തസ്യ ചാത്മജഃ സംഭൂതസ്യ തു ദായാദസ് ത്രിധന്വാ രിപുമര്ദനഃ
നർമദയിൽ സംഭൂതൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു; സംഭൂതന്റെ വംശാവലിയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച ത്രിധൻവൻ ജനിച്ചു.
രാജ്ഞസ് ത്രിധന്വനസ് ത്വ് ആസീദ് വിദ്വാംസ് ത്രയ്യാരുണഃ പ്രഭുഃ തസ്യ സത്യവ്രതോ നാമ കുമാരോ ഽഭൂന് മഹാബലഃ
രാജാവ് ത്രിധൻവന്റെ മകനായി, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശക്തനായ ത്രയ്യാരുണൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ മകനാണ് മഹാബലശാലിയായ സത്യവ്രതൻ.
പരിഗ്രഹണമന്ത്രാണാം വിഘ്നം ചക്രേ സുദുര്മതിഃ യേന ഭാര്യാ കൃതോദ്വാഹാ ഹൃതാ ചൈവ പരസ്യ ഹ
ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ, വിവാഹമന്ത്രങ്ങളിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചു, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ വിവാഹം കഴിഞ്ഞിട്ടും അവൻ അപഹരിച്ചു.
ബാല്യാത് കാമാച് ച മോഹാച് ച സാഹസാച് ചാപലേന ച ജഹാര കന്യാം കാമാര്തഃ കസ്യചിത് പുരവാസിനഃ
കാമം, ബാലിഷ്ടം, മായ, ധൈര്യക്കുറവ്, അത്യാവശ്യമായ പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ആകൃഷ്ടനായി, ഒരു നഗരവാസിയുടെ മകളെ കാമാസക്തനായി അവൻ അപഹരിച്ചു.
അധര്മശങ്കുനാ തേന തം സ ത്രയ്യാരുണോ ഽത്യജത് അപധ്വംസേതി ബഹുശോ വദന് ക്രോധസമന്വിതഃ
അവന്റെ പാപകൃത്യത്തെ കാരണംകൊണ്ട്, ത്രയീവിദ്യാപുരോഹിതൻ കോപത്തോടെ പലതവണ 'അവനെ പുറത്താക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞ് അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സോ ഽബ്രവീത് പിതരം ത്യക്തഃ ക്വ ഗച്ഛാമീതി വൈ മുഹുഃ പിതാ ച തമ് അഥോവാച ശ്വപാകൈഃ സഹ വര്തയ
അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, അവൻ പിതാവിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും 'ഞാൻ എവിടെ പോകണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ പിതാവ് പറഞ്ഞു: 'നീ ചൂതന്മാരോടൊപ്പം ജീവിക്കൂ'.