ദേവതാനാമ് അവധ്യശ് ച മഹാകായോ മഹാബലഃ അന്തര്ഭൂമിഗതസ് തത്ര വാലുകാന്തര്ഹിതോ മഹാന്
ദേവന്മാർക്ക് കീഴ്പ്പെടാത്തവനും, അത്യന്തം വലിപ്പവും ശക്തിയും ഉള്ളവനും, ഭൂമിയുടെ അകത്തുള്ളവനും, മണലിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞ് വിശാലമായ രൂപത്തിൽ അവിടെയുണ്ട്.
രാക്ഷസസ്യ മധോഃ പുത്രോ ധുന്ധുര് നാമ മഹാസുരഃ ശേതേ ലോകവിനാശായ തപ ആസ്ഥായ ദാരുണമ്
മധു എന്ന രാക്ഷസന്റെ മകനായ ധുന്ധു എന്ന മഹാശുരൻ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാനായി ഭയാനകമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
സംവത്സരസ്യ പര്യന്തേ സ നിശ്വാസം വിമുഞ്ചതി യദാ തദാ മഹീ തത്ര ചലതി സ്മ നരാധിപ
രാജാവേ, ഒരു സംവത്സരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ശ്വാസം വിട്ടപ്പോൾ അവിടെയുള്ള ഭൂമി കുലുങ്ങുമായിരുന്നു.
തസ്യ നിഃശ്വാസവാതേന രജ ഉദ്ധൂയതേ മഹത് ആദിത്യപഥമ് ആവൃത്യ സപ്താഹം ഭൂമികമ്പനമ്
അവന്റെ ശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ വലിയ പൊടി ഉയർന്ന് സൂര്യന്റെ പാത മറച്ചു, ഏഴു ദിവസം ഭൂമി കുലുങ്ങി.
സവിസ്ഫുലിങ്ഗം സാങ്ഗാരം സധൂമമ് അതിദാരുണമ് തേന താത ന ശക്നോമി തസ്മിന് സ്ഥാതും സ്വ ആശ്രമേ
മിന്നലും ചാരവും പുകയും കൂടിയ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥയാൽ, പ്രിയമകനേ, ഞാൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവിടെ തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തം മാരയ മഹാകായം ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ലോകാഃ സ്വസ്ഥാ ഭവന്ത്യ് അദ്യ തസ്മിന് വിനിഹതേ ത്വയാ
ലോകങ്ങളുടെ ഭാവി നന്മക്കായി ആ വലിയവനെ കൊല്ലണം; നീ അവനെ നശിപ്പിച്ചാൽ ഇന്നുതന്നെ ലോകങ്ങൾ ശാന്തമാകും.
ത്വം ഹി തസ്യ വധായൈകഃ സമര്ഥഃ പൃഥിവീപതേ വിഷ്ണുനാ ച വരോ ദത്തോ മഹ്യം പൂര്വയുഗേ നൃപ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, അവനെ കൊല്ലാൻ നീ മാത്രമാണ് കഴിവുള്ളത്; മുമ്പ് ഒരു യುಗത്തിൽ വിഷ്ണു എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
യസ് തം മഹാസുരം രൌദ്രം ഹനിഷ്യതി മഹാബലമ് തസ്യ ത്വം വരദാനേന തേജശ് ചാഖ്യാപയിഷ്യസി
ആ ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ള മഹാശുരനെ ആരെങ്കിലും കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, ആ അനുഗ്രഹത്തിന്റെ ഫലമായി നീ അവനിൽ നിന്നുള്ള തേജസ് വെളിപ്പെടുത്തണം.
നഹി ധുന്ധുര് മഹാതേജാസ് തേജസാല്പേന ശക്യതേ നിര്ദഗ്ധും പൃഥിവീപാല ചിരം യുഗശതൈര് അപി
വലിയ തേജസ്സുള്ള ധുന്ധുവിനെ ചെറുതായ തേജസ്സുകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഭൂമിരക്ഷകനേ, നൂറു യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും.
വീര്യം ച സുമഹത് തസ്യ ദേവൈര് അപി ദുരാസദമ് സ ഏവമ് ഉക്തോ രാജര്ഷിര് ഉത്തങ്കേന മഹാത്മനാ കുവലാശ്വം സുതം പ്രാദാത് തസ്മൈ ധുന്ധുനിബര്ഹണേ
അവന്റെ വീര്യം അത്യന്തം വലുതാണ്, ദേവന്മാർക്കും അതിജയിക്കാനാവില്ല. മഹാത്മാവായ ഉത്തങ്കൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജർഷി തന്റെ മകൻ കുവലാശ്വനെ ധുന്ധുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ നൽകി.
ഭഗവന് ന്യസ്തശസ്ത്രോ ഽഹമ് അയം തു തനയോ മമ ഭവിഷ്യതി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ധുന്ധുമാരോ ന സംശയഃ
ഭഗവനേ, ഞാൻ ആയുധങ്ങൾ വെച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ മകനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്നത്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ തം വ്യാദിശ്യ തനയം രാജര്ഷിര് ധുന്ധുമാരണേ ജഗാമ പര്വതായൈവ നൃപതിഃ സംശിതവ്രതഃ
മകനെ ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ നിയോഗിച്ച ശേഷം, ആ രാജർഷി ദൃഢവ്രതനായ രാജാവ് പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
കുവലാശ്വസ് തു പുത്രാണാം ശതേന സഹ ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രായാദ് ഉത്തങ്കസഹിതോ ധുന്ധോസ് തസ്യ നിബര്ഹണേ
ശക്തനായ കുവലാശ്വൻ, നൂറു പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഉത്തങ്കനോടുകൂടെ ധുന്ധുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തമ് ആവിശത് തദാ വിഷ്ണുസ് തേജസാ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ഉത്തങ്കസ്യ നിയോഗാദ് വൈ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്റെ തേജസ്സോടെ അവനിൽ പ്രവേശിച്ചു, ഉത്തങ്കന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകങ്ങളുടെ നന്മക്കായി.
തസ്മിന് പ്രയാതേ ദുര്ധര്ഷേ ദിവി ശബ്ദോ മഹാന് അഭൂത് ഏഷ ശ്രീമാന് അവധ്യോ ഽദ്യ ധുന്ധുമാരോ ഭവിഷ്യതി
ആ അജേയൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ആകാശത്ത് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു: 'ഇന്ന് ഈ മഹത്വമുള്ള ധുന്ധുമാരൻ അജേയനാകും.'
ദിവ്യൈര് ഗന്ധൈശ് ച മാല്യൈശ് ച തം ദേവാഃ സമവാകിരന് ദേവദുന്ദുഭയശ് ചൈവ പ്രണേദുര് ദ്വിജസത്തമാഃ
ദേവന്മാർ ദിവ്യഗന്ധങ്ങളും പൂമാലകളും അവനിൽ ചിതറിച്ചു, ദേവദുണ്ടുഭികൾ മുഴങ്ങി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
സ ഗത്വാ ജയതാം ശ്രേഷ്ഠസ് തനയൈഃ സഹ വീര്യവാന് സമുദ്രം ഖാനയാമ് ആസ വാലുകാന്തരമ് അവ്യയമ്
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ തന്റെ വീര്യശാലിയായ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം പോയി, ദ്വിജന്മാരേ, അനന്തമായ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ആരംഭിച്ചു.
തസ്യ പുത്രൈഃ ഖനദ്ഭിശ് ച വാലുകാന്തര്ഹിതസ് തദാ ധുന്ധുര് ആസാദിതോ വിപ്രാ ദിശമ് ആവൃത്യ പശ്ചിമാമ്
അവന്റെ പുത്രന്മാർ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ചെയ്തപ്പോൾ, ധുന്ധു അവിടെ മറഞ്ഞ് കിടക്കുന്നത് കണ്ടെത്തി, പടിഞ്ഞാറ് ദിശ തടഞ്ഞു.
മുഖജേനാഗ്നിനാ ക്രോധാല് ലോകാന് ഉദ്വര്തയന്ന് ഇവ വാരി സുസ്രാവ വേഗേന മഹോദധിര് ഇവോദയേ
അവന്റെ വായിൽ നിന്നു കോപത്തോടെ തീ പുറത്ത് വരികയും, ലോകങ്ങളെ മറിച്ചിടുന്നപോലെ, അതിവേഗത്തിൽ വെള്ളം ഒഴുക്കുകയും ചെയ്തു. അതു ഉയരുന്ന മഹാസമുദ്രം പോലെ ആയിരുന്നു.
സൌമസ്യ മുനിശാര്ദൂലാ വരോര്മികലിലോ മഹാന് തസ്യ പുത്രശതം ദഗ്ധം ത്രിഭിര് ഊനം തു രക്ഷസാ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, വലിയ തിരകളും ചെളിയും നിറഞ്ഞ ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ അവന്റെ നൂറു മക്കളിൽ മൂന്നു പേരൊഴികെ എല്ലാവരെയും ആ രാക്ഷസൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
തതഃ സ രാജാ ദ്യുതിമാന് രാക്ഷസം തം മഹാബലമ് ആസസാദ മഹാതേജാ ധുന്ധും ധുന്ധുവിനാശനഃ
അതിനുശേഷം, മഹാതേജസ്സുള്ള ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച രാജാവ്, അതിവലിയ ശക്തിയുള്ള ആ രാക്ഷസനോടു നേരെ ചെന്നു.
തസ്യ വാരിമയം വേഗമ് ആപീയ സ നരാധിപഃ യോഗീ യോഗേന വഹ്നിം ച ശമയാമ് ആസ വാരിണാ
ആ മനുഷ്യാധിപൻ യോഗശക്തിയാൽ വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തി ആഗിരണം ചെയ്തു, വെള്ളംകൊണ്ട് തീയും ശമിപ്പിച്ചു.
നിഹത്യ തം മഹാകായം ബലേനോദകരാക്ഷസമ് ഉത്തങ്കം ദര്ശയാമ് ആസ കൃതകര്മാ നരാധിപഃ
ശക്തിയാൽ ആ വലിയ ശരീരമുള്ള, വെള്ളത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ച രാജാവ്, തന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കി ഉത്തങ്കന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
ഉത്തങ്കസ് തു വരം പ്രാദാത് തസ്മൈ രാജ്ഞേ മഹാത്മനേ ദദൌ തസ്യാക്ഷയം വിത്തം ശത്രുഭിശ് ചാപരാജിതമ്
ഉത്തങ്കൻ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് ഒരു വരം നൽകി; അവനു ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത, ക്ഷയിക്കാത്ത ധനം സമ്മാനിച്ചു.
ധര്മേ രതിം ച സതതം സ്വര്ഗേ വാസം തഥാക്ഷയമ് പുത്രാണാം ചാക്ഷയാംല് ലോകാന് സ്വര്ഗേ യേ രക്ഷസാ ഹതാഃ
അവനു സദാ ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം, സ്വർഗത്തിൽ അനന്തമായ വാസം, രാക്ഷസൻ കൊല്ലപ്പെട്ട മക്കൾക്കു സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയും അവൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.
തസ്യ പുത്രാസ് ത്രയഃ ശിഷ്ടാ ദൃഢാശ്വോ ജ്യേഷ്ഠ ഉച്യതേ ചന്ദ്രാശ്വകപിലാശ്വൌ തു കനീയാംസൌ കുമാരകൌ
അവന്റെ മക്കളിൽ മൂന്നു പേർ ശേഷിച്ചു: ജ്യേഷ്ഠനായി ദൃഢാശ്വൻ, ഇനിയും രണ്ട് ഇളയവരായ ചന്ദ്രാശ്വനും കപിലാശ്വനും.
ധൌന്ധുമാരേര് ദൃഢാശ്വസ്യ ഹര്യശ്വശ് ചാത്മജഃ സ്മൃതഃ ഹര്യശ്വസ്യ നികുമ്ഭോ ഽഭൂത് ക്ഷത്രധര്മരതഃ സദാ
ധൗന്ധുമാരന്റെ മകൻ ദൃഢാശ്വനു ഹര്യാശ്വൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; ഹര്യാശ്വന്റെ മകൻ നികുംബൻ, എപ്പോഴും ക്ഷത്രിയധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ.
സംഹതാശ്വോ നികുമ്ഭസ്യ സുതോ രണവിശാരദഃ അകൃശാശ്വകൃശാശ്വൌ തു സംഹതാശ്വസുതൌ ദ്വിജാഃ
നികുംബന്റെ മകൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള സംഹതാശ്വൻ; സംഹതാശ്വന്റെ മക്കൾ അകൃഷ്ണാശ്വനും കൃഷ്ണാശ്വനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ ഹൈമവതീ കന്യാ സതാം മതാ ദൃഷദ്വതീ വിഖ്യാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു പുത്രശ് ചാസ്യാഃ പ്രസേനജിത്
അവനു ഹിമവാനിൽ ജനിച്ച, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സദാചാരികൾക്ക് പ്രിയങ്കരിയായ, ദൃഷദ്വതിയായി പ്രശസ്തയായ ഒരു മകളും, അവളുടെ മകനായി പ്രസേനജിത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ലേഭേ പ്രസേനജിദ് ഭാര്യാം ഗൌരീം നാമ പതിവ്രതാമ് അഭിശസ്താ തു സാ ഭര്ത്രാ നദീ വൈ ബാഹുദാഭവത്
പ്രസേനജിത്തിന് ഗൗരിയെന്ന, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യ ലഭിച്ചു; ഭർത്താവിന്റെ ശാപം മൂലം അവൾ ബാഹുദാ എന്ന നദിയായി മാറി.