ധാവന്തീം താം പ്രിയാമ് അശ്വാമ് അശ്വരൂപധരഃ സ്വയമ് പര്യധാവദ് യതോ യാതി ഉഷാ ഭാനുസ് തതസ് തതഃ
പ്രിയപ്പെട്ടവളായ കുതിര ഓടുമ്പോള്, സ്വയം കുതിരയുടെ രൂപം എടുത്ത്, ഭാനു അവള് പോകുന്നിടത്തൊക്കെയും അവളെ പിന്തുടര്ന്നു.
സ്മരഗ്രഹവശേ ജാതഃ കോ ദുശ്ചേഷ്ടം ന ചേഷ്ടതേ ഭാഗീരഥീം നദീശ് ചാന്യാ വനാന്യ് ഉപവനാനി ച
പ്രേമത്തിന്റെ പിടിയില്പ്പെട്ടാല് ആരാണ് തെറ്റായ പ്രവൃത്തികള് ചെയ്യാത്തത്? അവള് ഭാഗീരഥി നദിയും മറ്റു നദികളും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും കടന്നു.
നര്മദാം ചാഥ വിന്ധ്യം ച ദക്ഷിണാഭിമുഖാവ് ഉഭൌ അതിക്രമ്യ ഭയോദ്വിഗ്നാ ത്വാഷ്ട്ര്യ് അഭ്യഗാച് ച ഗൌതമീമ്
അവള് നര്മദയും വിന്ധ്യപര്വതവും തെക്കോട്ട് നേരിട്ട് കടന്നു; ഭയത്താല് വിറച്ച്, ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകള് ഗൗതമി നദിയിലേക്കെത്തി.
ത്രാതാരഃ സന്തി മുനയോ ജനസ്ഥാന ഇതി ശ്രുതമ് ഋഷീണാമ് ആശ്രമം സാശ്വാ പ്രവിഷ്ടാ ഗൌതമീം തഥാ
ജനസ്ഥാനത്തില് സന്യാസിമാര് രക്ഷകര്ത്താക്കളാണെന്ന് കേട്ടിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവള് കുതിരയോടൊപ്പം ഗൗതമി നദിക്കരയിലെ സന്യാസിമാരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കയറി.
അനുപ്രാപ്തസ് തഥാ ചാശ്വോ ഭാനുസ് തദ്രൂപവാംസ് തതഃ അശ്വം നിവാരയാമ് ആസുര് ജനസ്ഥാ മുനിദാരകാഃ തതഃ കോപാദ് ഋഷീംസ് താംശ് ച ശശാപോഷാപതിഃ പ്രഭുഃ
അപ്പോള് ആ കുതിരയായ ഭാനു അവിടെ എത്തി; ജനസ്ഥാനത്തിലെ സന്യാസിമാരുടെ കുട്ടികള് കുതിരയെ തടയാന് ശ്രമിച്ചു. അതില് കോപംകൊണ്ടു ഉഷയുടെ ഭര്ത്താവ് അവരെ ശപിച്ചു.
നിവാരയഥ മാം യസ്മാദ് വടാ യൂയം ഭവിഷ്യഥ
നിങ്ങള് എന്നെ തടഞ്ഞതുകൊണ്ട്, നിങ്ങള് വടമരങ്ങളാകും.
ജ്ഞാനദൃഷ്ട്യാ തു മുനയോ മേനിരേ ഽശ്വമ് ഉഷാപതിമ് സ്തുവന്തോ ദേവദേവേശം ഭാനും തം മുനയോ മുദാ
എന്നാല് ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാല് സന്യാസിമാര് ആ കുതിരയെ ഉഷയുടെ ഭര്ത്താവാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു; സന്തോഷത്തോടെ ദേവദേവനായ ഭാനുവിനെ അവർ സ്തുതിച്ചു.
സ്തൂയമാനോ മുനിഗണൈര് അശ്വാം ഭാനുര് അഥാഗമത് വഡവായാ മുഖേ ലഗ്നം മുഖം ചാശ്വസ്വരൂപിണമ്
സന്യാസിമാരുടെ കൂട്ടം ഭാനുവിനെ സ്തുതിച്ചപ്പോള്, ഭാനു കുതിരയോടടുത്തു; കുതിരയുടെ വായും കുതിരരൂപിയായ ഭാനുവിന്റെ വായും ഒന്നിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ ത്വാഷ്ട്രീ ച ഭര്താരം മുഖാദ് വീര്യം പ്രസുസ്രുവേ തയോര് വീര്യേണ ഗങ്ഗായാമ് അശ്വിനൌ സമജായതാമ്
ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകള് ഭര്ത്താവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അവളുടെ വായിലൂടെ വീര്യം പുറത്ത് വന്നു. ആ വീര്യത്തില് നിന്ന് ഗംഗയില് അശ്വിനീദേവന്മാര് ജനിച്ചു.
തത്രാഗച്ഛന് സുരഗണാഃ സിദ്ധാശ് ച മുനയസ് തഥാ നദ്യോ ഗാവസ് തഥൌഷധ്യോ ദേവാ ജ്യോതിര്ഗണാസ് തഥാ
അവിടെ ദേവതകള്, സിദ്ധന്മാര്, സന്യാസിമാര്, നദികള്, പശുക്കള്, ഔഷധികള്, ദേവന്മാര്, പ്രകാശമുള്ളവര് എന്നിവരും എത്തി.
സപ്താശ്വശ് ച രഥഃ പുണ്യോ ഹ്യ് അരുണോ ഭാനുസാരഥിഃ യമോ മനുശ് ച വരുണഃ ശനിര് വൈവസ്വതസ് തഥാ
ഏഴു കുതിരകളോടുകൂടിയ പുണ്യമായ രഥം, സൂര്യന്റെ സാരഥിയായ അരുണൻ, യമൻ, മനു, വരുണൻ, വൈവസ്വതന്റെ മകൻ ശനി ഇവരും അങ്ങോട്ട് എത്തിയിരുന്നു.
യമുനാ ച നദീ പുണ്യാ താപീ ചൈവ മഹാനദീ തത്തദ്രൂപം സമാസ്ഥായ നദ്യസ് താ വിസ്മയാന് മുനേ
പുണ്യമായ യമുനയും മഹാനദിയായ താപിയും തങ്ങളുടെ രൂപം ധരിച്ച് അത്ഭുതത്തോടെ അങ്ങോട്ട് എത്തിയെന്ന് മഹർഷേ, ആ നദികൾ അങ്ങോട്ട് വന്നു.
ദ്രഷ്ടും തേ വിസ്മയാവിഷ്ടാ ആജഗ്മുഃ ശ്വശുരസ് തഥാ അഭിപ്രായം വിദിത്വാ തു ശ്വശുരം ഭാനുര് അബ്രവീത്
അവരെ കാണാൻ അത്ഭുതഭരിതരായി അവർ എത്തിയപ്പോൾ, ശ്വശുരനും അവിടെയെത്തി. ശ്വശുരന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി സൂര്യൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഉഷായാഃ പ്രീതയേ ത്വഷ്ടഃ കുര്വത്യാസ് തപ ഉത്തമമ് യന്ത്രാരൂഢം ച മാം കൃത്വാ ഛിന്ധി തേജാംസ്യ് അനേകശഃ യാവത് സൌഖ്യം ഭവേദ് അസ്യാസ് താവച് ഛിന്ധി പ്രജാപതേ
ഉഷയ്ക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കാനായി, ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ, പ്രജാപതേ, എന്നെ യന്ത്രത്തിൽ ഇരുത്തി എന്റെ പ്രകാശം പല ഭാഗങ്ങളായി ചിതറിക്കാമോ? അവൾക്ക് എത്ര ആശ്വാസം ലഭിക്കും, അത്രയും മാത്രം എന്റെ തേജസ് കുറയ്ക്കണം.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ തതസ് ത്വഷ്ടാ സോമനാഥസ്യ സംനിധൌ തേജസാം ഛേദനം ചക്രേ പ്രഭാസം തു തതോ വിദുഃ
അങ്ങനെയാകട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ്, ത്വഷ്ടാവ് സോമനാഥന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സൂര്യന്റെ തേജസ് വിഭജിച്ചു. അതിനുശേഷം ആ സ്ഥലം പ്രഭാസം എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
ഭര്ത്രാ ച സംഗതാ യത്ര ഗൌതമ്യാമ് അശ്വരൂപിണീ അശ്വിനോര് യത്ര ചോത്പത്തിര് അശ്വതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
ഭർത്താവുമായി ഗൗതമിയിൽ കുതിരരൂപം ധരിച്ച് അവൾ ഏകീകരിച്ച സ്ഥലവും, അശ്വിനികൾ ജനിച്ച സ്ഥലവും അശ്വതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഭാനുതീര്ഥം തദ് ആഖ്യാതം തഥാ പഞ്ചവടാശ്രമഃ താപീ ച യമുനാ ചൈവ പിതരം ദ്രഷ്ടുമ് ആഗതേ
അത് ഭാനുതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ തന്നെ പഞ്ചവടിയിലുള്ള ആശ്രമവും. താപിയും യമുനയും അച്ഛനേ കാണാൻ അങ്ങോട്ട് വന്നു.
അരുണാവരുണാനദ്യോര് ഗങ്ഗായാം സംഗമഃ ശുഭഃ ദേവാനാം തത്ര തീര്ഥാനാമ് ആഗതാനാം പൃഥക് പൃഥക്
അരുണാ, വരുണാ, ഗംഗാ എന്നീ നദികൾക്ക് ശുഭമായ സംഗമത്തിൽ, ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ അങ്ങോട്ട് എത്തി.
നവ ത്രീണി സഹസ്രാണി തീര്ഥാനി ഗുണവന്തി ച തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വമ് അക്ഷയപുണ്യദമ്
അവിടെ ഒൻപതിനായിരം ഗുണമുള്ള തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ അക്ഷയമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
സ്മരണാത് പഠനാദ് വാപി ശ്രവണാദ് അപി നാരദ സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ധര്മവാന് സ സുഖീ ഭവേത്
ഇത് ഓർത്താലോ, വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, നാരദാ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, ധാർമ്മികനും സന്തോഷവാനുമായ് ആൾ മാറും.
ഗാരുഡം നാമ യത് തീര്ഥം സര്വവിഘ്നപ്രശാന്തിദമ് തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
ഗാരുഡം എന്ന പേരിലുള്ള ആ തീർത്ഥം എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും അകറ്റുന്നു. അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം നാരദാ.
മണിനാഗ ഇതി ത്വ് ആസീച് ഛേഷപുത്രോ മഹാബലഃ ഗരുഡസ്യ ഭയാദ് ഭക്ത്യാ തോഷയാമ് ആസ ശംകരമ്
മണിനാഗൻ എന്ന മഹാബലശാലിയായ ശേഷപുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗരുഡനോട് ഭയത്താൽ, ഭക്തിയോടെ ശംകരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് പരമേഷ്ഠീ മഹേശ്വരഃ തമ് ഉവാച മഹാനാഗം വരം വരയ പന്നഗ
അപ്പോൾ പരമേശ്വരനായ മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ മഹാനാഗനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എന്ത് വരം വേണമെന്നു ചോദിക്കൂ, പന്നഗാ.'
നാഗഃ പ്രാഹ പ്രഭോ മഹ്യം ദേഹി മേ ഗരുഡാഭയമ് തഥേത്യ് ആഹ ച തം ശംഭുര് ഗരുഡാദ് അഭയം ഭവേത്
നാഗൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, എനിക്ക് ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഭയം ഇല്ലാതാക്കണമേ.' ശംഭു പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ, ഇനി നിന്നെ ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഭയമില്ല.'
നിര്ഗതോ നിര്ഭയോ നാഗോ ഗരുഡാദ് അരുണാനുജാത് ക്ഷീരോദശായീ യത്രാസ്തേ ക്ഷീരാര്ണവസമീപതഃ
ഇനി ഗരുഡനിൽ നിന്ന് ഭയമില്ലാതെ ആ നാഗൻ പുറപ്പെട്ടു. അരുണന്റെ ഇളയച്ഛൻ പാലാഴിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നിടത്താണ് അവൻ താമസിച്ചത്.
ഇതശ് ചേതശ് ച ചരതി നാഗോ ഽസൌ സുഖശീതലേ ഗരുഡോ ഽപി ച യത്രാസ്തേ തം ദേശമ് അപി യാത്യ് അസൌ
അവിടെ ആ നാഗൻ എവിടെയും സന്തോഷത്തോടും തണുപ്പോടെയും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഗരുഡനും അവിടെ താമസിക്കുന്നു, ആ നാഗൻ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്നു.
ഗരുഡഃ പന്നഗം ദൃഷ്ട്വാ ചരന്തം നിര്ഭയേന തു തം ഗൃഹീത്വാ മഹാനാഗം പ്രാക്ഷിപത് സ്വസ്യ വേശ്മനി
ഗരുഡൻ ആ നാഗത്തെ ഭയമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവനെ പിടിച്ചു തന്റെ വീട്ടിലേക്കു എറിഞ്ഞു.
തം ബദ്ധ്വാ ഗാരുഡൈഃ പാശൈര് ഗരുഡോ നാഗസത്തമമ് ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ നന്ദീ പ്രോവാചേശം ജഗത്പ്രഭുമ്
ഗരുഡൻ തന്റെ പാശങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ മഹാനാഗനെ കെട്ടി പിടിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ, നന്ദി ലോകനാഥനോട് പറഞ്ഞു.
നൂനം നാഗോ ന ചായാതി ഭക്ഷിതോ ബദ്ധ ഏവ വാ ഗരുഡേന സുരേശാന ജീവന് നാഗോ ന സംവ്രജേത്
നാഗം വരുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്; അവൻ കരുണയുടെ ആഹാരമായോ അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധനത്തിലായോ ഇരിക്കും, ദേവാദിദേവനേ. നാഗൻ ജീവനോടെ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഒരിക്കലും വൈകിയേനെ.
നന്ദിനോ വചനം ശ്രുത്വാ ജ്ഞാത്വാ ശംഭുര് അഥാബ്രവീത്
നന്ദിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മനസ്സിലാക്കിയശേഷം ശംഭു അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.