അനേനാസ് തു കകുത്സ്ഥസ്യ പൃഥുശ് ചാനേനസഃ സ്മൃതഃ വിഷ്ടരാശ്വഃ പൃഥോഃ പുത്രസ് തസ്മാദ് ആര്ദ്രസ് ത്വ് അജായത
അനേനസിൽ നിന്ന് കാക്കുത്ഥനും, അനേനസിൽ നിന്ന് പൃഥുവും ജനിച്ചു. പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ വിശ്തരാശ്വൻ; അവനിൽ നിന്ന് ആർദ്രൻ ജനിച്ചു.
ആര്ദ്രസ് തു യുവനാശ്വസ് തു ശ്രാവസ്തസ് തത്സുതോ ദ്വിജാഃ ജജ്ഞേ ശ്രാവസ്തകോ രാജാ ശ്രാവസ്തീ യേന നിര്മിതാ
ആർദ്രന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ; അവന്റെ പുത്രൻ ശ്രാവസ്തൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ. ശ്രാവസ്തക എന്ന രാജാവാണ് ജനിച്ചത്; ശ്രാവസ്തി നഗരവും അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ശ്രാവസ്തസ്യ തു ദായാദോ ബൃഹദശ്വോ മഹീപതിഃ കുവലാശ്വഃ സുതസ് തസ്യ രാജാ പരമധാര്മികഃ
ശ്രാവസ്തിയുടെ വംശാവലി ബൃഹദശ്വൻ എന്ന മഹാരാജാവാണ്. അവന്റെ പുത്രൻ കുവലാശ്വൻ; അവൻ പരമധാർമ്മികനായ രാജാവായിരുന്നു.
യഃ സ ധുന്ധുവധാദ് രാജാ ധുന്ധുമാരത്വമ് ആഗതഃ
അവനാണ് ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച് 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്ന ബഹുമാനപദവി നേടിയ രാജാവ്.
ധുന്ധോര് വധം മഹാപ്രാജ്ഞ ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമ തത്ത്വതഃ യദ്വധാത് കുവലാശ്വോ ഽസൌ ധുന്ധുമാരത്വമ് ആഗതഃ
മഹാപണ്ഡിതനേ, ധുന്ധുവിന്റെ വധം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കുവലാശ്വൻ ആ വധം നടത്തി എങ്ങനെ 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്ന പേര് ലഭിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞുതരിക.
കുവലാശ്വസ്യ പുത്രാണാം ശതമ് ഉത്തമധന്വിനാമ് സര്വേ വിദ്യാസു നിഷ്ണാതാ ബലവന്തോ ദുരാസദാഃ
കുവലാശ്വന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ഉത്തമധനുര്വ്വീരന്മാരും, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയവരും, ശക്തരും ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരുമായിരുന്നു.
ബഭൂവുര് ധാര്മികാഃ സര്വേ യജ്വാനോ ഭൂരിദക്ഷിണാഃ കുവലാശ്വം പിതാ രാജ്യേ ബൃഹദശ്വോ ന്യയോജയത്
അവർക്കെല്ലാവരും ധാർമ്മികതയും യാഗശീലവും ദാനശീലവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ബൃഹദശ്വൻ തന്റെ പുത്രനായ കുവലാശ്വനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
പുത്രസംക്രാമിതശ്രീസ് തു വനം രാജാ വിവേശ ഹ തമ് ഉത്തങ്കോ ഽഥ വിപ്രര്ഷിഃ പ്രയാന്തം പ്രത്യവാരയത്
പുത്രനിൽ രാജഭാഗ്യം കൈമാറിയ ശേഷം രാജാവ് വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർഷിയായ ഉത്തങ്കൻ അവനെ യാത്രയാകുമ്പോൾ തടഞ്ഞു.
ഭവതാ രക്ഷണം കാര്യം തച് ച കര്തും ത്വമ് അര്ഹസി നിരുദ്വിഗ്നസ് തപശ് ചര്തും നഹി ശക്നോമി പാര്ഥിവ
നിന്റെ കാവൽ ആവശ്യമാണ്; അതിനുള്ള യോഗ്യതയും നിന്നിലുണ്ട്. രാജാവേ, ഞാൻ ഭയമില്ലാതെ തപസ്സു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല.
മമാശ്രമസമീപേ വൈ സമേഷു മരുധന്വസു സമുദ്രോ വാലുകാപൂര്ണ ഉദ്ദാലക ഇതി സ്മൃതഃ
എന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപമുള്ള സമതലമായ മരുദന്വ പ്രദേശത്ത്, ഉദ്ദാലക എന്നറിയപ്പെടുന്ന മണലാൽ നിറഞ്ഞ സമുദ്രം ഉണ്ട്.
ദേവതാനാമ് അവധ്യശ് ച മഹാകായോ മഹാബലഃ അന്തര്ഭൂമിഗതസ് തത്ര വാലുകാന്തര്ഹിതോ മഹാന്
ദേവന്മാർക്ക് കീഴ്പ്പെടാത്തവനും, അത്യന്തം വലിപ്പവും ശക്തിയും ഉള്ളവനും, ഭൂമിയുടെ അകത്തുള്ളവനും, മണലിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞ് വിശാലമായ രൂപത്തിൽ അവിടെയുണ്ട്.
രാക്ഷസസ്യ മധോഃ പുത്രോ ധുന്ധുര് നാമ മഹാസുരഃ ശേതേ ലോകവിനാശായ തപ ആസ്ഥായ ദാരുണമ്
മധു എന്ന രാക്ഷസന്റെ മകനായ ധുന്ധു എന്ന മഹാശുരൻ ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാനായി ഭയാനകമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
സംവത്സരസ്യ പര്യന്തേ സ നിശ്വാസം വിമുഞ്ചതി യദാ തദാ മഹീ തത്ര ചലതി സ്മ നരാധിപ
രാജാവേ, ഒരു സംവത്സരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ശ്വാസം വിട്ടപ്പോൾ അവിടെയുള്ള ഭൂമി കുലുങ്ങുമായിരുന്നു.
തസ്യ നിഃശ്വാസവാതേന രജ ഉദ്ധൂയതേ മഹത് ആദിത്യപഥമ് ആവൃത്യ സപ്താഹം ഭൂമികമ്പനമ്
അവന്റെ ശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ വലിയ പൊടി ഉയർന്ന് സൂര്യന്റെ പാത മറച്ചു, ഏഴു ദിവസം ഭൂമി കുലുങ്ങി.
സവിസ്ഫുലിങ്ഗം സാങ്ഗാരം സധൂമമ് അതിദാരുണമ് തേന താത ന ശക്നോമി തസ്മിന് സ്ഥാതും സ്വ ആശ്രമേ
മിന്നലും ചാരവും പുകയും കൂടിയ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അവസ്ഥയാൽ, പ്രിയമകനേ, ഞാൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവിടെ തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തം മാരയ മഹാകായം ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ലോകാഃ സ്വസ്ഥാ ഭവന്ത്യ് അദ്യ തസ്മിന് വിനിഹതേ ത്വയാ
ലോകങ്ങളുടെ ഭാവി നന്മക്കായി ആ വലിയവനെ കൊല്ലണം; നീ അവനെ നശിപ്പിച്ചാൽ ഇന്നുതന്നെ ലോകങ്ങൾ ശാന്തമാകും.
ത്വം ഹി തസ്യ വധായൈകഃ സമര്ഥഃ പൃഥിവീപതേ വിഷ്ണുനാ ച വരോ ദത്തോ മഹ്യം പൂര്വയുഗേ നൃപ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, അവനെ കൊല്ലാൻ നീ മാത്രമാണ് കഴിവുള്ളത്; മുമ്പ് ഒരു യುಗത്തിൽ വിഷ്ണു എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു.
യസ് തം മഹാസുരം രൌദ്രം ഹനിഷ്യതി മഹാബലമ് തസ്യ ത്വം വരദാനേന തേജശ് ചാഖ്യാപയിഷ്യസി
ആ ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ള മഹാശുരനെ ആരെങ്കിലും കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, ആ അനുഗ്രഹത്തിന്റെ ഫലമായി നീ അവനിൽ നിന്നുള്ള തേജസ് വെളിപ്പെടുത്തണം.
നഹി ധുന്ധുര് മഹാതേജാസ് തേജസാല്പേന ശക്യതേ നിര്ദഗ്ധും പൃഥിവീപാല ചിരം യുഗശതൈര് അപി
വലിയ തേജസ്സുള്ള ധുന്ധുവിനെ ചെറുതായ തേജസ്സുകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഭൂമിരക്ഷകനേ, നൂറു യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും.
വീര്യം ച സുമഹത് തസ്യ ദേവൈര് അപി ദുരാസദമ് സ ഏവമ് ഉക്തോ രാജര്ഷിര് ഉത്തങ്കേന മഹാത്മനാ കുവലാശ്വം സുതം പ്രാദാത് തസ്മൈ ധുന്ധുനിബര്ഹണേ
അവന്റെ വീര്യം അത്യന്തം വലുതാണ്, ദേവന്മാർക്കും അതിജയിക്കാനാവില്ല. മഹാത്മാവായ ഉത്തങ്കൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജർഷി തന്റെ മകൻ കുവലാശ്വനെ ധുന്ധുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ നൽകി.
ഭഗവന് ന്യസ്തശസ്ത്രോ ഽഹമ് അയം തു തനയോ മമ ഭവിഷ്യതി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ധുന്ധുമാരോ ന സംശയഃ
ഭഗവനേ, ഞാൻ ആയുധങ്ങൾ വെച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ മകനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്നത്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ തം വ്യാദിശ്യ തനയം രാജര്ഷിര് ധുന്ധുമാരണേ ജഗാമ പര്വതായൈവ നൃപതിഃ സംശിതവ്രതഃ
മകനെ ധുന്ധുവിനെ കൊല്ലാൻ നിയോഗിച്ച ശേഷം, ആ രാജർഷി ദൃഢവ്രതനായ രാജാവ് പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
കുവലാശ്വസ് തു പുത്രാണാം ശതേന സഹ ഭോ ദ്വിജാഃ പ്രായാദ് ഉത്തങ്കസഹിതോ ധുന്ധോസ് തസ്യ നിബര്ഹണേ
ശക്തനായ കുവലാശ്വൻ, നൂറു പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഉത്തങ്കനോടുകൂടെ ധുന്ധുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തമ് ആവിശത് തദാ വിഷ്ണുസ് തേജസാ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ഉത്തങ്കസ്യ നിയോഗാദ് വൈ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്റെ തേജസ്സോടെ അവനിൽ പ്രവേശിച്ചു, ഉത്തങ്കന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകങ്ങളുടെ നന്മക്കായി.
തസ്മിന് പ്രയാതേ ദുര്ധര്ഷേ ദിവി ശബ്ദോ മഹാന് അഭൂത് ഏഷ ശ്രീമാന് അവധ്യോ ഽദ്യ ധുന്ധുമാരോ ഭവിഷ്യതി
ആ അജേയൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ആകാശത്ത് വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു: 'ഇന്ന് ഈ മഹത്വമുള്ള ധുന്ധുമാരൻ അജേയനാകും.'
ദിവ്യൈര് ഗന്ധൈശ് ച മാല്യൈശ് ച തം ദേവാഃ സമവാകിരന് ദേവദുന്ദുഭയശ് ചൈവ പ്രണേദുര് ദ്വിജസത്തമാഃ
ദേവന്മാർ ദിവ്യഗന്ധങ്ങളും പൂമാലകളും അവനിൽ ചിതറിച്ചു, ദേവദുണ്ടുഭികൾ മുഴങ്ങി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
സ ഗത്വാ ജയതാം ശ്രേഷ്ഠസ് തനയൈഃ സഹ വീര്യവാന് സമുദ്രം ഖാനയാമ് ആസ വാലുകാന്തരമ് അവ്യയമ്
വിജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ തന്റെ വീര്യശാലിയായ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം പോയി, ദ്വിജന്മാരേ, അനന്തമായ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ആരംഭിച്ചു.
തസ്യ പുത്രൈഃ ഖനദ്ഭിശ് ച വാലുകാന്തര്ഹിതസ് തദാ ധുന്ധുര് ആസാദിതോ വിപ്രാ ദിശമ് ആവൃത്യ പശ്ചിമാമ്
അവന്റെ പുത്രന്മാർ മണലിനുള്ളിൽ ഖനനം ചെയ്തപ്പോൾ, ധുന്ധു അവിടെ മറഞ്ഞ് കിടക്കുന്നത് കണ്ടെത്തി, പടിഞ്ഞാറ് ദിശ തടഞ്ഞു.
മുഖജേനാഗ്നിനാ ക്രോധാല് ലോകാന് ഉദ്വര്തയന്ന് ഇവ വാരി സുസ്രാവ വേഗേന മഹോദധിര് ഇവോദയേ
അവന്റെ വായിൽ നിന്നു കോപത്തോടെ തീ പുറത്ത് വരികയും, ലോകങ്ങളെ മറിച്ചിടുന്നപോലെ, അതിവേഗത്തിൽ വെള്ളം ഒഴുക്കുകയും ചെയ്തു. അതു ഉയരുന്ന മഹാസമുദ്രം പോലെ ആയിരുന്നു.
സൌമസ്യ മുനിശാര്ദൂലാ വരോര്മികലിലോ മഹാന് തസ്യ പുത്രശതം ദഗ്ധം ത്രിഭിര് ഊനം തു രക്ഷസാ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, വലിയ തിരകളും ചെളിയും നിറഞ്ഞ ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ അവന്റെ നൂറു മക്കളിൽ മൂന്നു പേരൊഴികെ എല്ലാവരെയും ആ രാക്ഷസൻ ദഹിപ്പിച്ചു.