പ്രോവാച പ്രണതോ ഗങ്ഗാം കണ്വഃ ക്ഷുധാം യഥാക്രമമ്
കണ്വൻ, നമസ്കരിച്ച്, ഗംഗയെയും ക്ഷുധയെയും തക്കക്രമത്തിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ദേഹി ദേവി മനോജ്ഞാനി കാമാനി വിഭവം മമ ആയുര് വിത്തം ച ഭുക്തിം ച മുക്തിം ഗങ്ഗേ പ്രയച്ഛ മേ
ദേവി, മനോഹരമായ ആഗ്രഹങ്ങളും സമ്പത്തും ദീർഘായുസും ധനവും ഭോഗവും മോക്ഷവും ഗംഗേ, എനിക്ക് ദയവായി നൽകണമേ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഗൌതമീം ഗങ്ഗാം ക്ഷുധാം ചാഹ ദ്വിജോത്തമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഗൗതമിയും ഗംഗയും ക്ഷുധയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
മയി മദ്വംശജേ ചാപി ക്ഷുധേ തൃഷ്ണേ ദരിദ്രിണി യാഹി പാപതരേ രൂക്ഷേ ന ഭൂയാസ് ത്വം കദാചന
ക്ഷുധേ, തൃഷ്ണേ, ദാരിദ്ര്യമേ, എന്നിലും എന്റെ സന്തതികളിലും നിന്ന്, കൂടുതൽ പാപികളും കഠിനഹൃദയികളായവരിലേക്കു പോവുക; ഇനി ഒരിക്കലും ഞങ്ങളിലേക്കു വരരുത്.
അനേന സ്തവേന യേ വൈ ത്വാം സ്തുവന്തി ക്ഷുധാതുരാഃ തേഷാം ദാരിദ്ര്യദുഃഖാനി ന ഭവേയുര് വരോ ഽപരഃ
ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായി ഈ സ്തോത്രം ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കു ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാകില്ല; ഇതു മറ്റൊരു വരമാണ്.
അസ്മിംസ് തീര്ഥേ മഹാപുണ്യേ സ്നാനദാനജപാദികമ് യേ കുര്വന്തി നരാ ഭക്ത്യാ ലക്ഷ്മീഭാജോ ഭവന്തു തേ
ഈ മഹാപുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം, ദാനം, ജപം എന്നിവ ചെയ്യുന്നവർക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കട്ടെ.
യസ് ത്വ് ഇദം പഠതേ സ്തോത്രം തീര്ഥേ വാ യദി വാ ഗൃഹേ തസ്യ ദാരിദ്ര്യദുഃഖേഭ്യോ ന ഭയം സ്യാദ് വരോ ഽപരഃ
ആർ ഈ സ്തോത്രം തീർത്ഥത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടിൽ പാരായണം ചെയ്താലും, അവർക്കു ദാരിദ്ര്യത്തിലും ദു:ഖത്തിലും നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല; ഇതും മറ്റൊരു വരമാണ്.
ഏവമ് അസ്ത്വ് ഇതി ചോക്ത്വാ തേ കണ്വം യാതേ സ്വമ് ആലയമ് തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം കാണ്വം ഗാങ്ഗം ക്ഷുധാഭിധമ് സര്വപാപഹരം വത്സ പിതൄണാം പ്രീതിവര്ധനമ്
ഇങ്ങനെ 'അങ്ങിനെ ആയിരിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ പോയി; കണ്വൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം 'കണ്വന്റെ ഗംഗ' എന്നും 'ക്ഷുധ' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നു, കുട്ടീ, പിതൃദേവന്മാരുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
അസ്തി ബ്രഹ്മന് മഹാതീര്ഥം ചക്രതീര്ഥമ് ഇതി ശ്രുതമ് തത്ര സ്നാനാന് നരോ ഭക്ത്യാ ഹരേര് ലോകമ് അവാപ്നുയാത്
ബ്രഹ്മനേ, 'ചക്രതീർഥം' എന്ന പേരിൽ ഒരു മഹാതീർഥം ഉണ്ട്. അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഹരിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ഏകാദശ്യാം തു ശുക്ലായാമ് ഉപോഷ്യ പൃഥിവീപതേ ഗണികാസംഗമേ സ്നാത്വാ പ്രാപ്നുയാദ് അക്ഷയം പദമ്
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ഗംഗാസംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ അക്ഷയമായ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കും.
പുരാ തത്ര യഥാ വൃത്തം തന് മേ നിഗദതഃ ശൃണു ആസീദ് വിശ്വധരോ നാമ വൈശ്യോ ബഹുധനാന്വിതഃ
പഴയകാലത്ത് അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ. വിശ്വധരൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സമ്പന്നനായ വ്യാപാരി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉത്തരേ വയസി ശ്രേഷ്ഠസ് തസ്യ പുത്രോ ഽഭവദ് ഋഷേ ഗുണവാന് രൂപസംപന്നോ വിലാസീ ശുഭദര്ശനഃ
അവന്റെ പ്രായം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷേ, അവനൊരു ഗുണവാനും സുന്ദരനും കളിയുള്ളവനും മനോഹരനുമായ മകനുണ്ടായി.
പ്രാണേഭ്യോ ഽപി പ്രിയഃ പുത്രഃ കാലേ പഞ്ചത്വമ് ആഗതഃ തഥാ ദൃഷ്ട്വാ തു തം പുത്രം ദംപതീ ദുഃഖപീഡിതൌ
അവർക്കു ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായ ആ മകൻ സമയമായപ്പോൾ മരിച്ചുപോയി. മകനെ അങ്ങനെ കണ്ട ദമ്പതികൾ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി.
കുര്വാതേ സ്മ തദാ തേന സഹൈവ മരണേ മതിമ് ഹാ പുത്ര ഹന്ത കാലേന പാപേന സുദുരാത്മനാ
അപ്പോൾ അവർ മകനോടൊപ്പം മരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. 'ഹായ് മകനേ! ദുഷ്ടമായ വിധിയുടെ കർമ്മത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞത്' എന്ന് അവർ വിലപിച്ചു.
യൌവനേ വര്തമാനോ ഽപി നീതോ ഽസി ഗുണസാഗര ആവയോശ് ച തഥൈവ ത്വം പ്രാണേഭ്യോ ഽപി സുദുര്ലഭഃ
നീ യൗവനത്തിൽ തന്നെ ആയിരുന്നുവെങ്കിലും, ഗുണങ്ങളുടെ സമുദ്രമേ, നീ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞു. ഞങ്ങൾക്ക് നീ ജീവനേക്കാൾ വിലപ്പെട്ടവനായിരുന്നു, അത്രയും അപൂർവനായിരുന്നു.
ഇത്ഥം തു രുദിതം ശ്രുത്വാ ദംപത്യോഃ കരുണം യമഃ ത്യക്ത്വാ നിജപുരം തൂര്ണം കൃപയാവിഷ്ടമാനസഃ
അങ്ങനെ ദമ്പതികളുടെ ദു:ഖഭരിതമായ കരച്ചിൽ യമൻ കേട്ടപ്പോൾ, കരുണയാൽ മനസ്സ് നിറഞ്ഞ്, തന്റെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
ഗോദാവര്യാഃ ശുഭേ തീരേ സ്ഥിതോ ധ്യായഞ് ജനാര്ദനമ് അപി സ്വല്പേന കാലേന പ്രജാ വൃദ്ധാഃ സമന്തതഃ
ഗോദാവരിയുടെ വിശുദ്ധ തീരത്ത് നിന്നു ജനാർദ്ദനനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, കുറച്ചുകാലംകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും ജനങ്ങൾ വൃദ്ധരായി.
ഇയത ഇതി മേ പൃഥ്വീ കഥ്യതാം കേന പൂരിതാ ന കശ്ചിന് മ്രിയതേ ജന്തുര് ഭാരാക്രാന്താ വസുംധരാ
'എത്ര ഭൂമി ഉണ്ട്, ആരാണ് ഇതു നിറച്ചത് എന്ന് പറയൂ. ആരും മരിക്കുന്നില്ല; ഭൂമി ഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
തതോ ദേവീ ഗതാ തൂര്ണം വസുധാ മുനിസത്തമ യത്രാസ്തി സുരസംയുക്തഃ ശക്രഃ പരപുരംജയഃ ദൃഷ്ട്വാ വസുംധരാമ് ഇന്ദ്രഃ പ്രണിപത്യേദമ് അബ്രവീത്
അപ്പോൾ, മഹർഷേ, ഭൂമിദേവി ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്ന ശത്രുനഗരവിജയിയായ ഇന്ദ്രന്റെ അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ പോയി. ഭൂമിയെ കണ്ട ഇന്ദ്രൻ വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു:
കിമ് ആഗമനകാര്യം ത ഇതി മേ പൃഥ്വി കഥ്യതാമ്
'നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? ഭൂമിദേവി, നിന്റെ വരവിന്റെ കാര്യം പറയൂ.'
ഭാരേണ ഗുരുണാ ശക്ര പീഡിതാഹം വിനാ വധമ് കാരണം പ്രഷ്ടുമ് ആയാതാ കിമ് ഇദം കഥ്യതാം മമ
'ഇന്ദ്രാ, ഞാൻ ഭാരത്തിൽ പീഡിതയാണു, നാശം കൊണ്ടല്ല. ഇതിന്റെ കാരണം ചോദിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്; അത് എനിക്ക് പറയൂ.'
ഇതി ശ്രുത്വാ മഹീവാക്യമ് ഇന്ദ്രോ വചനമ് അബ്രവീത്
ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഇന്ദ്രൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കാരണം യദി നാമ സ്യാത് തദാനീം ജ്ഞായതേ മയാ സുരാണാം ഹി പതിര് യസ്മാദ് അഹം സര്വാസു മേദിനി
'കാരണം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ അത് മനസ്സിലാക്കും. ദേവന്മാരുടെയും ഭൂമിയുടെയും അധിപൻ ഞാൻ തന്നെയല്ലേ.'
അഥ പൃഥ്വീ തദാ വാക്യം ശ്രുത്വാ ചാഹ ശചീപതിമ് യമ ആദിശ്യതാം തര്ഹി യഥാ സംഹരതേ പ്രജാഃ
അപ്പോൾ ഭൂമി ശചീപതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു പറഞ്ഞു: 'യമനെ വിളിച്ച് നിർദ്ദേശിക്കണം, അവൻ ജനങ്ങളെ തിരിച്ചു വിളിക്കട്ടെ.'
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ മഹ്യാ ആദിഷ്ടാഃ സിദ്ധകിംനരാഃ യമസ്യാനയനേ ശീഘ്രം മഹേന്ദ്രേണ മഹാമുനേ
എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷേ, മഹേന്ദ്രൻ സിദ്ധന്മാരെയും കിംനരന്മാരെയും യമനെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരാൻ അയച്ചു.
തതസ് തേ സത്വരം യാതാഃ സര്വേ വൈവസ്വതം പുരമ് നൈവാപശ്യന് യമം തത്ര തേ സിദ്ധാഃ സഹ കിംനരൈഃ തഥാഗത്യ പുനര് വേഗാദ് വാര്ത്താ ശക്രേ നിവേദിതാ
അവർ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ വൈവസ്വതന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയെങ്കിലും, യമനെ അവിടെ സിദ്ധരും കിംനരരും കണ്ടില്ല. പിന്നെ അവർ വേഗത്തിൽ മടങ്ങി ഇന്ദ്രനോട് വിവരം അറിയിച്ചു.
യമോ യമപുരേ നാഥ അസ്മാഭിര് നാവലോകിതഃ മഹതാപി സുയത്നേന വീക്ഷ്യമാണഃ സമന്തതഃ
'പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ യമപുരത്തിൽ യമനെ കാണാനായില്ല. വളരെ പരിശ്രമിച്ചിട്ടും എല്ലായിടത്തും അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും കണ്ടില്ല.'
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ് തേഷാം പൃഷ്ടഃ ശക്രേണ വൈ തദാ സവിതാ സ പിതാ തസ്യ യമഃ കുത്രാസ്ത ഇത്യ് അഥ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഇന്ദ്രൻ, അപ്പോൾ യമന്റെ അച്ഛനായ സവിതാവിനോട് ചോദിച്ചു: 'ഇപ്പോൾ യമൻ എവിടെയാണ്?'
ശക്ര ഗോദാവരീതീരേ കൃതാന്തോ വര്തതേ ഽധുനാ ചരംസ് തത്ര തപസ് തീവ്രം ന ജാനേ കിം നു കാരണമ്
ശക്രാ, ഗോദാവരിക്കരയില് തന്നേ, മരണന് കടുത്ത തപസ്സില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിന് എന്ത് കാരണമാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ഭാനോഃ ശക്രഃ ശങ്കാമ് ഉപാവിശത്
ഭാനുവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, ശക്രന് സംശയത്തില് ആകുന്നു.