പുരാ താരകനാശായ ഭവരേതോ ഽപിബത് കവിഃ രേതോഗര്ഭം കവിം ദൃഷ്ട്വാ ഋഷിപത്ന്യോ ഽസ്പൃഹന് മുനേ
പണ്ടെ, താരകനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഭവന്റെ വിത്ത് കവി പാനമാക്കി. ആ വിത്തിൽ നിന്ന് ഭ്രൂണം രൂപപ്പെട്ടു എന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, ആ കവി ഭ്രൂണം കണ്ട ऋഷിപത്നിമാർക്കും ആ കവി മേൽ ആഗ്രഹം തോന്നി.
സപ്തര്ഷീണാമ് ഋതുസ്നാതാം വര്ജയിത്വാ ത്വ് അരുന്ധതീമ് താസു ഗര്ഭഃ സമഭവത് ഷട്സു സ്ത്രീഷു തദാഗ്നിതഃ
ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരിൽ അരുന്ധതിയെ ഒഴികെ, മാസധർമ്മം പൂർത്തിയാക്കിയ ആ ആറു സ്ത്രീകളിൽ അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ഗർഭം ഉദയം ചെയ്തു.
തപ്യമാനാസ് തു ശോഭിഷ്ഠാ ഋതുസ്നാതാസ് തു താ മുനേ കിം കുര്മഃ ക്വ നു ഗച്ഛാമഃ കിം കൃത്വാ സുകൃതം ഭവേത്
ആ പ്രകാശമുള്ള സ്ത്രീകൾ, മാസധർമ്മം പൂർത്തിയാക്കിയവരായി, തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാം? എവിടെ പോകണം? എന്ത് ചെയ്താൽ നന്മ ലഭിക്കും?'
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ താ മിഥോ ഗങ്ഗാം വ്യഗ്രാ ഗത്വാ വ്യപീഡയന് താഭ്യസ് തേ നിഃസൃതാ ഗര്ഭാഃ ഫേനരൂപാസ് തദാമ്ഭസി
ഇങ്ങനെ തമ്മിൽ പറഞ്ഞ്, അവർ ഉത്സുകരായി ഗംഗയിലേക്കു പോയി, വിഷമത്തോടെ അവരുടെ ഗർഭങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ അഴിച്ചു. ആ ഗർഭങ്ങൾ അപ്പോൾ വെള്ളത്തിൽ പുനലാകാരത്തിൽ മാറി.
അമ്ഭസാ ത്വ് ഏകതാം പ്രാപ്താ വായുനാ സര്വ ഏവ ഹി ഏകരൂപസ് തദാ താഭ്യഃ ഷണ്മുഖഃ സമജായത
ആ ഗർഭങ്ങൾ എല്ലാം വെള്ളത്തിൽ ചേർന്ന്, കാറ്റ് അവയെ ഒന്നാക്കി. അങ്ങനെ ആ ആറു സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ഏകരൂപനായ ഷണ്മുഖൻ ജനിച്ചു.
സ്രാവയിത്വാ തു താന് ഗര്ഭാന് ഋഷിപത്ന്യോ ഗൃഹാന് യയുഃ താസാം വികൃതരൂപാണി ദൃഷ്ട്വാ തേ ഋഷയോ ഽബ്രുവന്
ആ ഗർഭങ്ങൾ പുറത്താക്കി, മഹർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാർ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. അവരുടെ രൂപം മാറിയതായി കണ്ടു, മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു:
ഗമ്യതാം ഗമ്യതാം ശീഘ്രം സ്വൈരീ വൃത്തിര് ന യുജ്യതേ സ്ത്രീണാമ് ഇതി തതോ വത്സ നിരസ്താഃ പതിഭിസ് തു താഃ
'പോകൂ, പോകൂ വേഗം! സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വതന്ത്രമായ പെരുമാറ്റം യോജിക്കുന്നതല്ല.' അങ്ങനെ, കുഞ്ഞേ, അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ ആ സ്ത്രീകളെ പുറത്താക്കി.
തതോ ദുഃഖം സമാവിഷ്ടാസ് ത്യക്താഃ സ്വപതിഭിശ് ച ഷട് താ ദൃഷ്ട്വാ നാരദഃ പ്രാഹ കാര്ത്തികേയോ ഹരോദ്ഭവഃ
ഭർത്താക്കന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ആ ആറു സ്ത്രീകൾ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി. അവരെ നാരദൻ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'ഹരനിൽ നിന്നാണ് കാർത്തികേയൻ ജനിച്ചത്.'
ഗാങ്ഗേയോ ഽഗ്നിഭവശ് ചേതി വിഖ്യാതസ് താരകാന്തകഃ തം യാന്തു ന ചിരാദ് ഏവ പ്രീതോ ഭോഗം പ്രദാസ്യതി
'അവൻ ഗംഗാപുത്രനും അഗ്നിജനനനുമാണ്, താരകനെ സംഹരിച്ചവൻ. നിങ്ങൾ വൈകാതെ അവനിടത്തേക്ക് പോവൂ; അവൻ സന്തോഷത്തോടെ നിങ്ങൾക്ക് അനുഭവം നൽകും.'
ദേവര്ഷേര് വചനാദ് ഏവ സമഭ്യേത്യ ച ഷണ്മുഖമ് കൃത്തികാഃ സ്വയമ് ഏവൈതദ് യഥാവൃത്തം ന്യവേദയത്
ദേവർഷിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു, കാർത്തികകൾ ഷണ്മുഖനോടു സമീപിച്ചു. സംഭവിച്ചതെല്ലാം അവർ തന്നെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
താഭ്യോ വാക്യം കൃത്തികാഭ്യഃ കാര്ത്തികേയോ ഽനുമന്യ ച ഗൌതമീം യാന്തു സര്വാശ് ച സ്നാത്വാപൂജ്യ മഹേശ്വരമ്
കാർത്തികേയൻ കാർത്തികകളുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഗൗതമിയിലേക്കു പോയി, കുളിച്ച് മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കൂ.'
ഏഷ്യാമി ചാഹം തത്രൈവ യാസ്യാമി സുരമന്ദിരമ് തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ കൃത്തികാശ് ച സ്നാത്വാ ഗങ്ഗാം ച ഗൌതമീമ്
'ഞാനും അവിടെ വരും, പിന്നെ ദേവലോകത്തേക്കു പോകും.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കാർത്തികകൾ ഗംഗയിലും ഗൗതമിയിലും കുളിച്ചു.
ദേവേശ്വരം ച സംപൂജ്യ കാര്ത്തികേയാനുശാസനാത് ദേവേശ്വരപ്രസാദേന പ്രയയുഃ സുരമന്ദിരമ്
ദേവേശ്വരനെ ആരാധിച്ച്, കാർത്തികേയന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ദേവേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവർ ദേവലോകത്തേക്കു പോയി.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം കൃത്തികാതീര്ഥമ് ഉച്യതേ കാര്ത്തിക്യാം കൃത്തികായോഗേ തത്ര യഃ സ്നാനമ് ആചരേത്
അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം 'കാർത്തികാ തീർത്ഥം' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. കാർത്തിക നക്ഷത്രത്തിൽ, കാർത്തികയിൽ, അവിടെ കുളിക്കുന്നവൻ—
സര്വക്രതുഫലം പ്രാപ്യ രാജാ ഭവതി ധാര്മികഃ തത്തീര്ഥസ്മരണം വാപി യഃ കരോതി ശൃണോതി ച സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ദീര്ഘമ് ആയുര് അവാപ്നുയാത്
എല്ലാ യാഗഫലവും നേടി, ധാർമ്മികനായ രാജാവാകുന്നു. ആ തീർത്ഥം ഓർക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താലും, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ദീർഘായുസ് ലഭിക്കും.
ദശാശ്വമേധികം തീര്ഥം തച് ഛൃണുഷ്വ മഹാമുനേ യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ ഹയമേധഫലം ലഭേത്
ദശാശ്വമേധികം എന്ന തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ, മഹാമുനീ. അതിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു പോലും ഹയമേധയാഗഫലം കിട്ടും.
വിശ്വകര്മസുതഃ ശ്രീമാന് വിശ്വരൂപോ മഹാബലഃ തസ്യാപി പ്രഥമഃ പുത്രസ് തത്പുത്രോ ഭൌവനോ വിഭുഃ
വിശ്വകർമ്മയുടെ പുത്രനായ വിശ്വരൂപൻ മഹാശക്തിയുള്ളവനും മഹത്വമുള്ളവനും ആയിരുന്നു. അവന്റെ ആദ്യപുത്രൻ തന്നെയാണ് ഭൗവനൻ എന്ന മഹാശക്തൻ.
പുരോധാഃ കശ്യപസ് തസ്യ സര്വജ്ഞാനവിശാരദഃ തമ് അപൃച്ഛന് മഹാബാഹുര് ഭൌവനഃ സാര്വഭൌവനഃ
കശ്യപൻ അവന്റെ പുരോഹിതനായിരുന്നു, സർവ്വവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ. ഭൗവനൻ, മഹാബലശാലിയായ രാജാവ്, അവനോട് ചോദിച്ചു.
യക്ഷ്യേ ഽഹം ഹയമേധൈശ് ച യുഗപദ് ദശഭിര് മുനേ ഇത്യ് അപൃച്ഛദ് ഗുരും വിപ്രം ക്വ യക്ഷ്യാമി സുരാന് ഇതി
ദശ അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ്, മഹർഷിയെ സമീപിച്ച്, 'ദേവന്മാർക്ക് എവിടെ യാഗം നടത്താം?' എന്ന് തന്റെ ഗുരുവായ ബ്രാഹ്മണനോട് ചോദിച്ചു.
സോ ഽവദദ് ദേവയജനം തത്ര തത്ര നൃപോത്തമ യത്ര യത്ര ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രാവര്തന്ത മഹാക്രതൂന്
അപ്പോൾ ഗുരു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എവിടെയായാലും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ വലിയ യാഗങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിടത്താണ് ദേവതകൾക്ക് യജ്ഞവേദി ഒരുക്കേണ്ടത്.'
തത്രാഭവന്ന് ഋഷിഗണാ ആര്ത്വിജ്യേ മഖമണ്ഡലേ യുഗപദ് ദശമേധാനി പ്രവൃത്താനി പുരോധസാ
അവിടെ, മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ യാഗവേദിയിൽ പുരോഹിതരായി പ്രവർത്തിച്ചു; പ്രധാന പുരോഹിതൻ ഒരുമിച്ച് പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
പൂര്ണതാം നായയുസ് താനി ദൃഷ്ട്വാ ചിന്താപരോ നൃപഃ വിഹായ ദേവയജനം പുനര് അന്യത്ര താന് ക്രതൂന്
അവർ ആ യാഗങ്ങൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി. എന്നാൽ ഇത് കണ്ട രാജാവ് വിഷമിച്ചു; ദേവതകൾക്കായുള്ള യാഗവേദി ഉപേക്ഷിച്ച്, മറ്റിടത്ത് വീണ്ടും ആ യാഗങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
ഉപാക്രാമത് തഥാ തത്ര വിഘ്നദോഷാസ് തമ് ആയയുഃ ദൃഷ്ട്വാപൂര്ണാംസ് തതോ യജ്ഞാന് രാജാ ഗുരുമ് അഭാഷത
അവിടെയും യാഗം തുടങ്ങി; പക്ഷേ തടസ്സങ്ങളും ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടായി. യാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാകാതെ പോയത് കണ്ട രാജാവ് തന്റെ ഗുരുവിനോട് പറഞ്ഞു.
ദേശദോഷാത് കാലദോഷാന് മമ ദോഷാത് തവാപി വാ പൂര്ണതാം നാപ്നുവന്തി സ്മ ദശമേധാനി വാജിനഃ
'സ്ഥലത്തിന്റെ ദോഷം, സമയത്തിന്റെ ദോഷം, എന്റെ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ ദോഷം കൊണ്ടാവാം, പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.'
തതശ് ച ദുഃഖിതോ രാജാ കശ്യപേന പുരോധസാ ഗീഷ്പതേര് ഭ്രാതരം ജ്യേഷ്ഠം ഗത്വാ സംവര്തമ് ഊചതുഃ
അതിനുശേഷം, ദുഃഖിതനായ രാജാവും പുരോഹിതനായ കശ്യപനും ഗാനംപതിയുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ സംവർത്തനെ സമീപിച്ചു, അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് യുഗപത് കാര്യാണ്യ് അശ്വമേധാനി മാനദ ദശ സംപൂര്ണതാം യാന്തി തം ദേശം തം ഗുരും വദ
'ഭഗവനേ, ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്ന പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ എവിടെയാണ് വിജയകരമായി പൂർത്തിയാകുന്നത്? ആ സ്ഥലം, ആ ഗുരു ആരാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.'
തതോ ധ്യാത്വാ ഋഷിശ്രേഷ്ഠഃ സംവര്തോ ഭൌവനം തദാ അബ്രവീദ് ഗച്ഛ ബ്രഹ്മാണം ഗുരും ദേശം വദിഷ്യതി
അപ്പോൾ മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സംവർത്തൻ ധ്യാനിച്ച് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിക്കൂ; ആ ഗുരു ആ സ്ഥലം നിങ്ങളോട് പറയും.'
ഭൌവനോ ഽപി മഹാപ്രാജ്ഞഃ കശ്യപേന മഹാത്മനാ ആഗത്യ മാമ് അബ്രവീച് ച ഗുരും ദേശാദികം ച യത്
ഭൗവനൻ എന്ന മഹാപണ്ഡിതനും മഹാത്മാവായ കശ്യപനും എന്നെ സമീപിച്ചു; ഗുരുവിനെയും സ്ഥലത്തെയും കുറിച്ചുള്ള കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം എന്നോട് പറഞ്ഞു.
തതോ ഽഹമ് അബ്രവം പുത്ര ഭൌവനം കശ്യപം തഥാ ഗൌതമീം ഗച്ഛ രാജേന്ദ്ര സ ദേശഃ ക്രതുപുണ്യവാന്
അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ പുത്രനായ ഭൗവനനോടും കശ്യപനോടും പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഗൗതമിയുടെ തീരം പോകൂ; രാജാധിരാജാ, ആ ദേശം യാഗപുണ്യത്തോടെ അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു.'
അയമ് ഏവ ഗുരുഃ ശ്രേഷ്ഠഃ കശ്യപോ വേദപാരഗഃ ഗുരോര് അസ്യ പ്രസാദേന ഗൌതമ്യാശ് ച പ്രസാദതഃ
'അവിടെ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള കശ്യപൻ തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠഗുരു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഗൗതമിയുടെ പുണ്യത്താൽ നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.'