സഹസ്രം ഭരതേ കശ്ചിച് ഛതമ് അന്യോ ദശാപരഃ ആത്മാനം ച സുഖേനാന്യോ വയം കഷ്ടോദരംഭരാഃ
ചിലർ ആയിരം ഭാരങ്ങൾ ചുമക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ നൂറ്, ചിലർ പത്ത് മാത്രം; ചിലർ എളുപ്പത്തിൽ തങ്ങളെത്തന്നെ പോഷിക്കുന്നു, ഞങ്ങൾക്കോ വയറിന്റെ ഭാരമേ കൂടുതലുള്ളത്.
ഗര്തധാന്യധനാഃ കേചിത് കുശൂലധനിനോ ഽപരേ ഘടക്ഷിപ്തധനാഃ കേചിച് ചഞ്ചുക്ഷിപ്തധനാ വയമ്
ചിലർക്കു കുഴിയിൽ ധാന്യവും ധനവും ഉണ്ട്, മറ്റുള്ളവർക്ക് കറ്റകളിൽ; ചിലർക്ക് മടക്കളിൽ, ഞങ്ങൾക്കോ ചുണ്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്.
പൂജയാമി കഥം ശ്രാന്തമ് അഭ്യാഗതമ് ഇമം ശുഭേ
ഈ ക്ഷീണിച്ചെത്തിയ അതിഥിയെ എങ്ങനെ ആദരിക്കാമെന്നു പറയൂ, ഭദ്രയേ?
അഗ്നിര് ആപഃ ശുഭാ വാണീ തൃണകാഷ്ഠാദികം ച യത് ഏതദ് അപ്യ് അര്ഥിനേ ദേയം ശീതാര്തോ ലുബ്ധകസ് ത്വ് അയമ്
അഗ്നി, വെള്ളം, ശുഭവാക്കുകൾ, പുല്ല്, കട്ട, ഇവയൊക്കെ ആവശ്യപ്പെട്ടവർക്കു നൽകണം; ഈ വേട്ടക്കാരൻ തണുപ്പിൽ പീഡിതനാണ്.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ പ്രിയാവാക്യം വൃക്ഷമ് ആരുഹ്യ പക്ഷിരാട് ആലോകയാമ് ആസ തദാ വഹ്നിം ദൂരം ദദര്ശ ഹ
ഈ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു, പക്ഷിരാജാവ് വൃക്ഷത്തിൽ കയറി ചുറ്റും നോക്കി, അകലെ അഗ്നി കണ്ടു.
സ തു ഗത്വാ വഹ്നിദേശം ചഞ്ചുനോല്മുകമ് ആഹരത് പുരോ ഽഗ്നിം ജ്വാലയാമ് ആസ ലുബ്ധകസ്യ കപോതകഃ
അവൻ അഗ്നിയുള്ള സ്ഥലത്ത് പോയി, ചുണ്ടിൽ കത്തുന്ന കഷണം കൊണ്ടുവന്നു, വേട്ടക്കാരന്റെ മുന്നിൽ അഗ്നി തെളിച്ചു, ആ ചെറുകപോതൻ.
ശുഷ്കകാഷ്ഠാനി പര്ണാനി തൃണാനി ച പുനഃ പുനഃ അഗ്നൌ നിക്ഷേപയാമ് ആസ നിശീഥേ സ കപോതരാട്
അവിടെയുള്ള കപോതരാജാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണക്കിയ മരം, ഇലകളും പുല്ലും അഗ്നിയിൽ ഇടുകയായിരുന്നു, അർദ്ധരാത്രിയിൽ.
തമ് അഗ്നിം ജ്വലിതം ദൃഷ്ട്വാ ലുബ്ധകഃ ശീതദുഃഖിതഃ അവശാനി സ്വകാങ്ഗാനി പ്രതാപ്യ സുഖമ് ആപ്തവാന്
അഗ്നി കത്തുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, തണുപ്പിൽ വേദനിച്ചിരുന്ന വേട്ടക്കാരൻ തന്റെ ക്ഷീണിച്ച അവയവങ്ങൾ ചൂടാക്കി ആശ്വാസം നേടി.
ക്ഷുധാഗ്നിനാ ദഹ്യമാനം വ്യാധം ദൃഷ്ട്വാ കപോതകീ മാ മുഞ്ചസ്വ മഹാഭാഗ ഇതി ഭര്താരമ് അബ്രവീത്
അന്നഭാവം കൊണ്ട് വേദനിക്കുന്ന വേട്ടക്കാരനെ കണ്ട കപോതകി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാഭാഗാ, എന്നെ വിട്ടയക്കരുത്.'
സ്വശരീരേണ ദുഃഖാര്തം ലുബ്ധകം പ്രീണയാമി തമ് ഇഷ്ടാതിഥീനാം യേ ലോകാസ് താംസ് ത്വം പ്രാപ്നുഹി സുവ്രത
എന്റെ ശരീരംകൊണ്ട് ഈ ദുഃഖിതനായ വേട്ടക്കാരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാം; ഇഷ്ടാതിഥികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ നീയുമാണ് നേടേണ്ടത്, സുവ്രത.
മയി തിഷ്ഠതി നൈവായം തവ ധര്മോ വിധീയതേ ഇഷ്ടാതിഥിര് ഭവാമീഹ അനുജാനീഹി മാം ശുഭേ
ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നിന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂര്ത്തിയാകുന്നില്ല; ഇവിടെ ഞാൻ അതിഥിയാകുന്നു, എന്നെ അനുമതിയ്ക്കണം, ശുഭേ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാഗ്നിം ത്രിര് ആവര്ത്യ സ്മരന് ദേവം ചതുര്ഭുജമ് വിശ്വാത്മകം മഹാവിഷ്ണും ശരണ്യം ഭക്തവത്സലമ്
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അഗ്നിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ചുറ്റി, സർവ്വാത്മാവായ മഹാവിഷ്ണുവിനെ, ഭക്തവത്സലനായ രക്ഷകനെ ഓർത്തു.
യഥാസുഖം ജുഷസ്വേതി വദന്ന് അഗ്നിം തഥാവിശത് തം ദൃഷ്ട്വാഗ്നൌ ക്ഷിപ്തജീവം ലുബ്ധകോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ആസ്വദിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ അഗ്നിയിൽ കയറി; അവളെ അഗ്നിയിൽ ജീവൻ അർപ്പിക്കുന്നതു കണ്ട വേട്ടക്കാരൻ പറഞ്ഞു.
അഹോ മാനുഷദേഹസ്യ ധിഗ് ജീവിതമ് ഇദം മമ യദ് ഇദം പക്ഷിരാജേന മദര്ഥേ സാഹസം കൃതമ്
ഹാ, മനുഷ്യശരീരത്തിന് ഈ ജീവൻ എത്ര ലജ്ജാകരം! പക്ഷിരാജാവ് എന്റെ خاطرം ഇങ്ങനൊരു ധൈര്യപ്രവർത്തി ചെയ്തു.
ഏവം ബ്രുവന്തം തം ലുബ്ധം പക്ഷിണീ വാക്യമ് അബ്രവീത്
അങ്ങനെ പറയുന്ന വേട്ടക്കാരനോട് ആ കപോതകി വാക്ക് പറഞ്ഞു.
മാം ത്വം മുഞ്ച മഹാഭാഗ ദൂരം യാത്യ് ഏഷ മേ പതിഃ
മഹാഭാഗാ, എന്നെ വിട്ടയക്കൂ; എന്റെ ഭർത്താവ് ദൂരെയ്ക്ക് പോകുന്നു.
തസ്യാസ് തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പഞ്ജരസ്ഥാം കപോതകീമ് ലുബ്ധകോ മോചയാമ് ആസ തരസാ ഭീതവത് തദാ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വേട്ടക്കാരൻ ഭയത്താൽ നിറഞ്ഞ്, പഞ്ചരത്തിൽ നിന്നുള്ള കപോതകിയെ ഉടൻ വിട്ടയച്ചു.
സാപി പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ പതിമ് അഗ്നിം തദാ ജഗൌ
അവൾ ഭർത്താവിനെയും അഗ്നിയെയും ചുറ്റി, അവിടെയെത്തി പാട്ടുപാടിച്ചു.
സ്ത്രീണാമ് അയം പരോ ധര്മോ യദ് ഭര്തുര് അനുവേശനമ് വേദേ ച വിഹിതോ മാര്ഗഃ സര്വലോകേഷു പൂജിതഃ
ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കുക എന്നതാണ് സ്ത്രീകളുടെ പരമധർമ്മം; ഈ മാർഗം വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
വ്യാലഗ്രാഹീ യഥാ വ്യാലം ബിലാദ് ഉദ്ധരതേ ബലാത് ഏവം ത്വ് അനുഗതാ നാരീ സഹ ഭര്ത്രാ ദിവം വ്രജേത്
പാമ്പിനെ പിടിച്ചവൻ അതിനെ ബലമായി കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കുന്നതുപോലെ, ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഭാര്യയും അവനോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
തിസ്രഃ കോട്യോ ഽര്ധകോടീ ച യാനി രോമാണി മാനുഷേ താവത്കാലം വസേത് സ്വര്ഗേ ഭര്താരം യാനുഗച്ഛതി
മനുഷ്യശരീരത്തിൽ മൂന്ന് കോടിയും അരകോടിയും രോമങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഭാര്യ അത്ര വർഷം സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും.
നമസ്കൃത്വാ ഭുവം ദേവാന് ഗങ്ഗാം ചാപി വനസ്പതീന് ആശ്വാസ്യ താന്യ് അപത്യാനി ലുബ്ധകം വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഭൂമിയെയും ദേവതകളെയും ഗംഗയെയും മരങ്ങളെയും നമസ്കരിച്ച്, മക്കളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവൾ വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വത്പ്രസാദാന് മഹാഭാഗ ഉപപന്നം മമേദൃശമ് അപത്യാനാം ക്ഷമസ്വേഹ ഭര്ത്രാ യാമി ത്രിവിഷ്ടപമ്
നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് മഹാഭാഗാ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം നേടിയത്; എന്റെ മക്കളെ സംബന്ധിച്ച് ക്ഷമിക്കണം, ഞാൻ ഭർത്താവിനൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പക്ഷിണീ സാധ്വീ പ്രവിവേശ ഹുതാശനമ് പ്രവിഷ്ടായാം ഹുതവഹേ ജയശബ്ദോ ന്യവര്തത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ സദ്വ്രതയായ പക്ഷി ഹോമാഗ്നിയിൽ കയറി; അവൾ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ജയധ്വനി മുഴങ്ങി.
ഗഗനേ സൂര്യസംകാശം വിമാനമ് അതിശോഭനമ് തദാരൂഢൌ സുരനിഭൌ ദംപതീ ദദൃശേ തതഃ
ആകാശത്ത് സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ഒരു മനോഹരമായ വിമാനം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിൽ ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ദമ്പതികൾ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരുന്നത് അവിടെ കണ്ടു.
ഹര്ഷേണ പ്രോചതുര് ഉഭൌ ലുബ്ധകം വിസ്മയാന്വിതമ്
ആനന്ദത്തോടെ ഇരുവരും അത്ഭുതത്തോടെ നിന്ന വേട്ടക്കാരനോട് സംസാരിച്ചു.
ഗച്ഛാവസ് ത്രിദശസ്ഥാനമ് ആപൃഷ്ടോ ഽസി മഹാമതേ ആവയോഃ സ്വര്ഗസോപാനമ് അതിഥിസ് ത്വം നമോ ഽസ്തു തേ
നമുക്ക് ദേവലോകത്തേക്ക് പോകാം, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, നിന്നെ ക്ഷണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പടവായി നീ അതിഥിയാണ്; നമസ്കാരം.
വിമാനവരമ് ആരൂഢൌ തൌ ദൃഷ്ട്വാ ലുബ്ധകോ ഽപി സഃ സധനുഃ പഞ്ജരം ത്യക്ത്വാ കൃതാഞ്ജലിര് അഭാഷത
അവർ ആ മനോഹരമായ വിമാനം കയറിയത് കണ്ട വേട്ടക്കാരനും വില്ല് വച്ചിട്ട് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
ന ത്യക്തവ്യോ മഹാഭാഗൌ ദേയം കിംചിദ് അജാനതേ അഹമ് അത്രാതിഥിര് മാന്യോ നിഷ്കൃതിം വക്തുമ് അര്ഹഥഃ
മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; എന്തെങ്കിലും അതിജ്ഞാനിയ്ക്ക് കൊടുക്കേണ്ടതില്ല. ഞാൻ ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന അതിഥിയാണ്; പ്രായശ്ചിത്തം എങ്ങനെ ചെയ്യാമെന്ന് പറയണം.
ഗൌതമീം ഗച്ഛ ഭദ്രം തേ തസ്യാഃ പാപം നിവേദയ തത്രൈവാപ്ലവനാത് പക്ഷം സര്വപാപൈര് വിമോക്ഷ്യസേ
നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോവൂ; അവിടെയെത്തി പാപം തുറന്നു പറയൂ. അവിടെ കുളിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.